5.
Pañcamavaggo
1.
Vimuttikathāvaṇṇanā
418. Phalañāṇaṃ na hotīti ‘‘vimuttānī’’ti vā tadaṅgavimuttiyādibhāvato maggena pahīnānaṃ puna anuppattito ca ‘‘avimuttānī’’ti vā na vattabbānīti adhippāyo. Gotrabhuñāṇañcettha vipassanāggahaṇena gahitanti daṭṭhabbaṃ.
Vimuttikathāvaṇṇanā niṭṭhitā.
2.
Asekhañāṇakathāvaṇṇanā
421. Na panetaṃ asekhanti etena asekhavisayattā asekhameva ñāṇanti parassa laddhi, na pana asekhassāti imamatthaṃ dasseti.
Asekhañāṇakathāvaṇṇanā niṭṭhitā.
3.
Viparītakathāvaṇṇanā
424. Na pathavīyevāti lakkhaṇapathavīyeva, sasambhārapathavīyeva vā na hotīti attho. Anicce niccantiādivipariyeso pana viparītañāṇaṃ nāmāti aññāṇepi ñāṇavohāraṃ āropetvā vadatīti daṭṭhabbaṃ.
Viparītakathāvaṇṇanā niṭṭhitā.
4.
Niyāmakathāvaṇṇanā
428-431. Ñāṇaṃ atthi, yaṃ saccānulomaṃ maggañāṇānugatikaṃ passanto bhagavā ‘‘bhabbo’’ti jānātīti laddhi. Paṭhamapañhameva catutthaṃ katvāti ettha ‘‘niyatassa aniyāmagamanāyā’’ti viparītānuyogato pabhuti gaṇetvā ‘‘catuttha’’nti āha.
Niyāmakathāvaṇṇanā niṭṭhitā.
5.
Paṭisambhidākathāvaṇṇanā
432-433. Yaṃkiñci ariyānaṃ ñāṇaṃ, sabbaṃ lokuttaramevāti gaṇhantenapi sabbaṃ ñāṇaṃ paṭisambhidāti na sakkā vattuṃ. Anariyānampi hi ñāṇaṃ ñāṇamevāti. Tassa vā ñāṇataṃ na icchatīti vattabbaṃ. Pathavīkasiṇasammutiyaṃ samāpattiñāṇaṃ sandhāyāti anariyassa etaṃ ñāṇaṃ sandhāyāti adhippāyo siyā.
Paṭisambhidākathāvaṇṇanā niṭṭhitā.
6.
Sammutiñāṇakathāvaṇṇanā
434-435. Saccanti vacanasāmaññena ubhayassapi saccasāmaññattaṃ gahetvā vadatīti dassento ‘‘tatthā’’tiādimāha.
Sammutiñāṇakathāvaṇṇanā niṭṭhitā.
7.
Cittārammaṇakathāvaṇṇanā
436-438. Phassassa phusanalakkhaṇaṃ manasikarototi etena purimā vattabbapaṭiññā anupadadhammamanasikārato aññaṃ samudāyamanasikāraṃ sandhāya katāti dasseti.
Cittārammaṇakathāvaṇṇanā niṭṭhitā.
8.
Anāgatañāṇakathāvaṇṇanā
439-440. Sabbasmimpīti ‘‘pāṭaliputtassa kho’’tiādinā anāgate ñāṇanti vuttanti anāgatabhāvasāmaññena anantarānāgatepi ñāṇaṃ icchantīti vuttaṃ hoti.
Anāgatañāṇakathāvaṇṇanā niṭṭhitā.
9.
Paṭuppannañāṇakathāvaṇṇanā
441-442. Vacanaṃ nissāyāti atthato āpannaṃ vacanaṃ, anujānanavacanaṃ vā nissāya. Santatiṃ sandhāyāti bhaṅgānupassanānaṃ bhaṅgato anupassanāsantatiṃ sandhāyāti adhippāyo.
Paṭuppannañāṇakathāvaṇṇanā niṭṭhitā.
10.
Phalañāṇakathāvaṇṇanā
443-444. Buddhānaṃ viyāti yathā buddhā sabbappakāraphalaparopariyattajānanavasena attano eva ca balena phalaṃ jānanti, evanti vuttaṃ hoti.
Phalañāṇakathāvaṇṇanā niṭṭhitā.
Pañcamavaggavaṇṇanā niṭṭhitā.
Mahāpaṇṇāsako samatto.