5.
Το κεφάλαιο για το αθάνατο
1.
Η ομιλία για την αθανασία
407. Προέλευση στη Σαβάττχι. «Στις τέσσερις, μοναχοί, εφαρμογές της μνήμης διαμείνετε με τον νου καλά εδραιωμένο. Μην αφήσετε το αθάνατο να σας ξεφύγει. Σε ποιες τέσσερις; Εδώ, μοναχοί, ένας μοναχός διαμένει παρατηρώντας το σώμα στο σώμα, ενεργητικός, με πλήρη επίγνωση, μνήμων, έχοντας απομακρύνει την πλεονεξία και τη δυσαρέσκεια για τον κόσμο· στα αισθήματα... κ.λπ... στη συνείδηση... κ.λπ... στα νοητικά φαινόμενα παρατηρών τα νοητικά φαινόμενα διαμένει, ενεργητικός, με πλήρη επίγνωση, μνήμων, έχοντας απομακρύνει την πλεονεξία και τη δυσαρέσκεια για τον κόσμο. Σε αυτές, μοναχοί, τις τέσσερις εφαρμογές της μνήμης διαμείνετε με τον νου καλά εδραιωμένο. Μην αφήσετε το αθάνατο να σας ξεφύγει». Πρώτο.
2.
Η ομιλία για την προέλευση
408. «Θα διδάξω, μοναχοί, την προέλευση και την πάροδο των τεσσάρων εφαρμογών της μνήμης. Ακούστε το. Και ποια, μοναχοί, είναι η προέλευση του σώματος; Από την προέλευση της τροφής προέρχεται η προέλευση του σώματος· από την παύση της τροφής προέρχεται η πάροδος του σώματος. Από την προέλευση της επαφής προέρχεται η προέλευση των αισθημάτων· από την παύση της επαφής προέρχεται η πάροδος των αισθημάτων. Από την προέλευση της νοητικότητας και υλικότητας προέρχεται η προέλευση της συνείδησης· από την παύση της νοητικότητας και υλικότητας προέρχεται η πάροδος της συνείδησης. Από την προέλευση της προσοχής προέρχεται η προέλευση των νοητικών φαινομένων· από την παύση της προσοχής προέρχεται η πάροδος των νοητικών φαινομένων». Δεύτερο.
3.
Η ομιλία για την οδό
409. Προέλευση στη Σαβάττχι. Εκεί ο Ευλογημένος απευθύνθηκε στους μοναχούς: «Κάποτε, μοναχοί, διέμενα στην Ουρουβέλα, στην όχθη του ποταμού Νεραντζαρά, κάτω από την ινδοσυκιά του γιδοβοσκού, αμέσως μετά τον πλήρη φωτισμό μου. Σε μένα, μοναχοί, που είχα μεταβεί σε ιδιωτικό χώρο και ήμουν σε απομόνωση, εγέρθηκε αυτός ο αναλογισμός: 'Αυτή είναι η μονόδρομη οδός για τον εξαγνισμό των όντων, για την υπέρβαση της λύπης και του θρήνου, για την πάροδο του πόνου και της δυσαρέσκειας, για την επίτευξη της πραγματικής μεθόδου, για την πραγμάτωση του Νιμπάνα, δηλαδή - οι τέσσερις εφαρμογές της μνήμης'.
«Ποιες τέσσερις; Ένας μοναχός θα διέμενε στο σώμα παρατηρώντας το σώμα, ενεργητικός, με πλήρη επίγνωση, μνήμων, έχοντας απομακρύνει την πλεονεξία και τη δυσαρέσκεια για τον κόσμο· ή ένας μοναχός στα αισθήματα θα διέμενε παρατηρώντας τα αισθήματα... κ.λπ... ή ένας μοναχός στη συνείδηση θα διέμενε παρατηρώντας τη συνείδηση... κ.λπ... ή ένας μοναχός θα διέμενε στα νοητικά φαινόμενα παρατηρώντας τα νοητικά φαινόμενα, ενεργητικός, με πλήρη επίγνωση, μνήμων, έχοντας απομακρύνει την πλεονεξία και τη δυσαρέσκεια για τον κόσμο. Αυτή είναι η μονόδρομη οδός για τον εξαγνισμό των όντων, για την υπέρβαση της λύπης και του θρήνου, για την πάροδο του πόνου και της δυσαρέσκειας, για την επίτευξη της πραγματικής μεθόδου, για την πραγμάτωση του Νιμπάνα, δηλαδή - οι τέσσερις εφαρμογές της μνήμης».
«Τότε, μοναχοί, ο Βράχμα Σαχάμπατι, αφού αντιλήφθηκε με τον νου του τον αναλογισμό του νου μου - όπως ακριβώς ένας δυνατός άνδρας θα άπλωνε το λυγισμένο χέρι του ή θα λύγιζε το απλωμένο χέρι του, ακριβώς έτσι - εξαφανίστηκε από τον κόσμο του Βράχμα και εμφανίστηκε μπροστά μου. Τότε, μοναχοί, ο Βράχμα Σαχάμπατι, αφού τακτοποίησε τον άνω χιτώνα του πάνω από τον έναν ώμο, αφού χαιρέτησε με ενωμένες παλάμες προς την κατεύθυνσή μου, μου είπε: 'Έτσι είναι, Ευλογημένε, έτσι είναι, Καλότυχε! Αυτή είναι η μονόδρομη οδός, σεβάσμιε κύριε, για τον εξαγνισμό των όντων, για την υπέρβαση της λύπης και του θρήνου, για την πάροδο του πόνου και της δυσαρέσκειας, για την επίτευξη της πραγματικής μεθόδου, για την πραγμάτωση του Νιμπάνα, δηλαδή - οι τέσσερις εφαρμογές της μνήμης'.
«Ποιες τέσσερις; Ένας μοναχός, σεβάσμιε κύριε, θα διέμενε στο σώμα παρατηρώντας το σώμα, ενεργητικός, με πλήρη επίγνωση, μνήμων, έχοντας απομακρύνει την πλεονεξία και τη δυσαρέσκεια για τον κόσμο· ή στα αισθήματα... κ.λπ... ή στη συνείδηση... κ.λπ... ή, σεβάσμιε κύριε, ένας μοναχός θα διέμενε στα νοητικά φαινόμενα παρατηρώντας τα νοητικά φαινόμενα, ενεργητικός, με πλήρη επίγνωση, μνήμων, έχοντας απομακρύνει την πλεονεξία και τη δυσαρέσκεια για τον κόσμο. Αυτή είναι η μονόδρομη οδός, σεβάσμιε κύριε, για τον εξαγνισμό των όντων, για την υπέρβαση της λύπης και του θρήνου, για την πάροδο του πόνου και της δυσαρέσκειας, για την επίτευξη της πραγματικής μεθόδου, για την πραγμάτωση του Νιμπάνα, δηλαδή - οι τέσσερις εφαρμογές της μνήμης».
«Αυτά είπε, μοναχοί, ο Βράχμα Σαχάμπατι. Αφού είπε αυτά, είπε επιπλέον αυτό:
με αυτή την οδό διέβησαν πριν, θα διαβούν και όσοι διαβαίνουν τη νοητική πλημμύρα». Τρίτη.
4.
Η ομιλία για τη μνήμη
410. «Μνήμων, μοναχοί, ένας μοναχός θα πρέπει να διαμένει. Αυτή είναι η παραίνεσή μας προς εσάς. Και πώς, μοναχοί, ένας μοναχός είναι μνήμων; Εδώ, μοναχοί, ένας μοναχός διαμένει παρατηρώντας το σώμα στο σώμα, ενεργητικός, με πλήρη επίγνωση, μνήμων, έχοντας απομακρύνει την πλεονεξία και τη δυσαρέσκεια για τον κόσμο· στα αισθήματα... κ.λπ... στη συνείδηση... κ.λπ... στα νοητικά φαινόμενα παρατηρών τα νοητικά φαινόμενα διαμένει, ενεργητικός, με πλήρη επίγνωση, μνήμων, έχοντας απομακρύνει την πλεονεξία και τη δυσαρέσκεια για τον κόσμο. Έτσι, μοναχοί, ένας μοναχός είναι μνήμων. Μνήμων, μοναχοί, ένας μοναχός θα πρέπει να διαμένει. Αυτή είναι η παραίνεσή μας προς εσάς». Τέταρτο.
5.
Η ομιλία για το σωρό του καλού
411. Κάποιος λέγοντας "σωρός του καλού", μοναχοί, μιλώντας σωστά θα έλεγε τις τέσσερις εφαρμογές της μνήμης. Διότι αυτός είναι ολόκληρος ο σωρός του καλού, μοναχοί, δηλαδή - οι τέσσερις εφαρμογές της μνήμης.
«Ποιες τέσσερις; Εδώ, μοναχοί, ένας μοναχός διαμένει παρατηρώντας το σώμα στο σώμα, ενεργητικός, με πλήρη επίγνωση, μνήμων, έχοντας απομακρύνει την πλεονεξία και τη δυσαρέσκεια για τον κόσμο· στα αισθήματα... κ.λπ... στη συνείδηση... κ.λπ... παρατηρώντας τη συνείδηση... κ.λπ... στα νοητικά φαινόμενα παρατηρών τα νοητικά φαινόμενα διαμένει, ενεργητικός, με πλήρη επίγνωση, μνήμων, έχοντας απομακρύνει την πλεονεξία και τη δυσαρέσκεια για τον κόσμο. Κάποιος λέγοντας "σωρός του καλού", μοναχοί, μιλώντας σωστά θα έλεγε αυτές τις τέσσερις εφαρμογές της μνήμης. Διότι αυτός είναι ολόκληρος ο σωρός του καλού, μοναχοί, δηλαδή - οι τέσσερις εφαρμογές της μνήμης». Πέμπτο.
6.
Η ομιλία για την αυτοσυγκράτηση του Πάτιμοκχα
412. Τότε κάποιος μοναχός πλησίασε τον Ευλογημένο... κ.λπ... Καθισμένος στο πλάι, εκείνος ο μοναχός είπε στον Ευλογημένο:
«Καλώς, σεβάσμιε κύριε, ας μου διδάξει ο Ευλογημένος τη Διδασκαλία συνοπτικά, ώστε εγώ, αφού ακούσω τη Διδασκαλία του Ευλογημένου, να παραμείνω μόνος, αποτραβηγμένος, επιμελής, ενεργητικός, αποφασισμένος». «Γι' αυτό εσύ, μοναχέ, καθάρισε την αρχή στις καλές νοητικές καταστάσεις. Και ποια είναι η αρχή των καλών νοητικών καταστάσεων; Εδώ εσύ, μοναχέ, διαμένε συγκρατημένος με την αυτοσυγκράτηση του Πάττιμοκχα, τέλειος στην καλή συμπεριφορά και στον νόμιμο τόπο που συχνάζεις, βλέποντας κίνδυνο στα ελάχιστα σφάλματα, αφού αναλάβεις τους κανόνες εξάσκησης εξασκήσου σε αυτούς. Όταν λοιπόν εσύ, μοναχέ, θα διαμένεις συγκρατημένος με την αυτοσυγκράτηση του Πάττιμοκχα, τέλειος στην καλή συμπεριφορά και στον νόμιμο τόπο που συχνάζεις, βλέποντας κίνδυνο στα ελάχιστα σφάλματα, αφού αναλάβεις τους κανόνες εξάσκησης εξασκήσου σε αυτούς· τότε εσύ, μοναχέ, στηριζόμενος στην ηθική, εδραιωμένος στην ηθική, θα αναπτύξεις τις τέσσερις εφαρμογές της μνήμης».
«Ποιες τέσσερις; Εδώ εσύ, μοναχέ, διαμένε παρατηρώντας το σώμα στο σώμα, ενεργητικός, με πλήρη επίγνωση, μνήμων, έχοντας απομακρύνει την πλεονεξία και τη δυσαρέσκεια για τον κόσμο· στα αισθήματα... κ.λπ... στη συνείδηση... κ.λπ... διαμένε παρατηρώντας τα νοητικά φαινόμενα στα νοητικά φαινόμενα, ενεργητικός, με πλήρη επίγνωση, μνήμων, έχοντας απομακρύνει την πλεονεξία και τη δυσαρέσκεια για τον κόσμο. Όταν λοιπόν εσύ, μοναχέ, στηριζόμενος στην ηθική, εδραιωμένος στην ηθική, αναπτύξεις έτσι αυτές τις τέσσερις εφαρμογές της μνήμης, τότε σε σένα, μοναχέ, όποια νύχτα ή ημέρα έρχεται, μόνο ανάπτυξη αναμένεται στις καλές νοητικές καταστάσεις, όχι παρακμή».
Τότε εκείνος ο μοναχός, αφού χάρηκε και ευχαρίστησε για τα λόγια του Ευλογημένου, σηκώθηκε από τη θέση του, απέδωσε σεβασμό στον Ευλογημένο, τον περιήλθε κρατώντας τον στα δεξιά του και έφυγε. Τότε εκείνος ο μοναχός, μένοντας μόνος, αποτραβηγμένος, επιμελής, ενεργητικός, αποφασισμένος, σε σύντομο χρονικό διάστημα - για τον σκοπό που οι γιοι καλών οικογενειών σωστά αναχωρούν από την οικογενειακή ζωή στην άστεγη ζωή, αυτό το ανυπέρβλητο - τον τελικό στόχο της άγιας ζωής, έχοντας ο ίδιος κατανοήσει πλήρως με άμεση γνώση στην παρούσα ζωή, έχοντας επιτύχει, παραμένει. Γνώρισε άμεσα: «η γέννηση έχει εξαλειφθεί, η άγια ζωή έχει βιωθεί, αυτό που έπρεπε να γίνει έχει γίνει, δεν υπάρχει τίποτα περισσότερο για αυτή την κατάσταση ύπαρξης». Και εκείνος ο μοναχός έγινε ένας από τους Άξιους. Έκτο.
7.
Η ομιλία για την κακή συμπεριφορά
413. Τότε κάποιος μοναχός πλησίασε τον Ευλογημένο... κ.λπ... «Καλώς, σεβάσμιε κύριε, ας μου διδάξει ο Ευλογημένος συνοπτικά τη Διδασκαλία, ώστε εγώ, αφού ακούσω τη Διδασκαλία του Ευλογημένου, να παραμείνω μόνος, αποτραβηγμένος, επιμελής, ενεργητικός, αποφασισμένος». «Γι' αυτό εσύ, μοναχέ, καθάρισε την αρχή στις καλές νοητικές καταστάσεις. Και ποια είναι η αρχή των καλών νοητικών καταστάσεων; Εδώ εσύ, μοναχέ, εγκαταλείποντας την κακή σωματική συμπεριφορά θα αναπτύξεις την καλή σωματική συμπεριφορά. Εγκαταλείποντας την κακή λεκτική συμπεριφορά θα αναπτύξεις την καλή λεκτική συμπεριφορά. Εγκαταλείποντας την κακή νοητική συμπεριφορά θα αναπτύξεις την καλή νοητική συμπεριφορά. Όταν λοιπόν εσύ, μοναχέ, εγκαταλείποντας την κακή σωματική συμπεριφορά θα αναπτύξεις την καλή σωματική συμπεριφορά, εγκαταλείποντας την κακή λεκτική συμπεριφορά θα αναπτύξεις την καλή λεκτική συμπεριφορά, εγκαταλείποντας την κακή νοητική συμπεριφορά θα αναπτύξεις την καλή νοητική συμπεριφορά, τότε εσύ, μοναχέ, στηριζόμενος στην ηθική, εδραιωμένος στην ηθική, θα αναπτύξεις τις τέσσερις εφαρμογές της μνήμης».
«Ποιες τέσσερις; Εδώ εσύ, μοναχέ, διαμένε παρατηρώντας το σώμα στο σώμα, ενεργητικός, με πλήρη επίγνωση, μνήμων, έχοντας απομακρύνει την πλεονεξία και τη δυσαρέσκεια για τον κόσμο· στα αισθήματα... κ.λπ... στη συνείδηση... κ.λπ... διαμένε παρατηρώντας τα νοητικά φαινόμενα στα νοητικά φαινόμενα, ενεργητικός, με πλήρη επίγνωση, μνήμων, έχοντας απομακρύνει την πλεονεξία και τη δυσαρέσκεια για τον κόσμο. Όταν λοιπόν εσύ, μοναχέ, στηριζόμενος στην ηθική, εδραιωμένος στην ηθική, αναπτύξεις έτσι αυτές τις τέσσερις εφαρμογές της μνήμης, τότε σε σένα, μοναχέ, όποια νύχτα ή ημέρα έρχεται, μόνο ανάπτυξη αναμένεται στις καλές νοητικές καταστάσεις, όχι παρακμή»... κ.λπ... Και εκείνος ο μοναχός έγινε ένας από τους Άξιους. Έβδομη.
8.
Η ομιλία για τον φίλο
414. «Όσους, μοναχοί, θα συμπονούσατε, και όσοι θα θεωρούσαν ότι πρέπει να ακούσουν - φίλοι ή σύμβουλοι ή συγγενείς ή ομόαιμοι - αυτοί, μοναχοί, πρέπει να ενθαρρυνθούν, να εγκατασταθούν και να εδραιωθούν στην ανάπτυξη των τεσσάρων εφαρμογών της μνήμης.
Ποιων τεσσάρων; Εδώ, μοναχοί, ένας μοναχός διαμένει παρατηρώντας το σώμα στο σώμα, ενεργητικός, με πλήρη επίγνωση, μνήμων, έχοντας απομακρύνει την πλεονεξία και τη δυσαρέσκεια για τον κόσμο· στα αισθήματα... κ.λπ... στη συνείδηση... κ.λπ... στα νοητικά φαινόμενα παρατηρών τα νοητικά φαινόμενα διαμένει, ενεργητικός, με πλήρη επίγνωση, μνήμων, έχοντας απομακρύνει την πλεονεξία και τη δυσαρέσκεια για τον κόσμο. Όσους, μοναχοί, θα συμπονούσατε, και όσοι θα θεωρούσαν ότι πρέπει να ακούσουν - φίλοι ή σύμβουλοι ή συγγενείς ή ομόαιμοι - αυτοί, μοναχοί, πρέπει να ενθαρρυνθούν, να εγκατασταθούν και να εδραιωθούν στην ανάπτυξη αυτών των τεσσάρων εφαρμογών της μνήμης». Όγδοη.
9.
Η ομιλία για το αίσθημα
415. «Αυτά, μοναχοί, είναι τα τρία αισθήματα. Ποια τρία; Ευχάριστο αίσθημα, δυσάρεστο αίσθημα, ούτε-δυσάρεστο-ούτε-ευχάριστο αίσθημα - αυτά, μοναχοί, είναι τα τρία αισθήματα. Για την πλήρη κατανόηση αυτών των τριών αισθημάτων, μοναχοί, πρέπει να αναπτυχθούν οι τέσσερις εφαρμογές της μνήμης.
«Ποιες τέσσερις; Εδώ, μοναχοί, ένας μοναχός διαμένει παρατηρώντας το σώμα στο σώμα, ενεργητικός, με πλήρη επίγνωση, μνήμων, έχοντας απομακρύνει την πλεονεξία και τη δυσαρέσκεια για τον κόσμο· στα αισθήματα... κ.λπ... στη συνείδηση... κ.λπ... στα νοητικά φαινόμενα παρατηρών τα νοητικά φαινόμενα διαμένει, ενεργητικός, με πλήρη επίγνωση, μνήμων, έχοντας απομακρύνει την πλεονεξία και τη δυσαρέσκεια για τον κόσμο. Για την πλήρη κατανόηση αυτών των τριών αισθημάτων, μοναχοί, πρέπει να αναπτυχθούν αυτές οι τέσσερις εφαρμογές της μνήμης». Ένατη.
10.
Η ομιλία για τις νοητικές διαφθορές
416. «Υπάρχουν αυτές οι τρεις νοητικές διαφθορές, μοναχοί. Ποιοι τρεις; Νοητική διαφθορά της φιληδονίας, νοητική διαφθορά της προσκόλλησης στην ύπαρξη, νοητική διαφθορά της άγνοιας - αυτές, μοναχοί, είναι οι τρεις νοητικές διαφθορές. Για την εγκατάλειψη αυτών των τριών νοητικών διαφθορών, μοναχοί, πρέπει να αναπτυχθούν οι τέσσερις εφαρμογές της μνήμης.
«Ποιες τέσσερις; Εδώ, μοναχοί, ένας μοναχός διαμένει παρατηρώντας το σώμα στο σώμα, ενεργητικός, με πλήρη επίγνωση, μνήμων, έχοντας απομακρύνει την πλεονεξία και τη δυσαρέσκεια για τον κόσμο· στα αισθήματα... κ.λπ... στη συνείδηση... κ.λπ... στα νοητικά φαινόμενα παρατηρών τα νοητικά φαινόμενα διαμένει, ενεργητικός, με πλήρη επίγνωση, μνήμων, έχοντας απομακρύνει την πλεονεξία και τη δυσαρέσκεια για τον κόσμο. Για την εγκατάλειψη αυτών των τριών νοητικών διαφθορών, μοναχοί, πρέπει να αναπτυχθούν αυτές οι τέσσερις εφαρμογές της μνήμης». Δέκατη.
Το κεφάλαιο του αθάνατου, πέμπτο.
Αυτή είναι η σύνοψή του -
ο κύριος μοναστικός κώδικας, η κακή συμπεριφορά, ο φίλος, το αίσθημα και με τις νοητικές διαφθορές.