6.
Το κεφάλαιο για τον σοφό
1.
Η ομιλία με τους στίχους
1047. «Προικισμένος με τέσσερις ιδιότητες, μοναχοί, ένας ευγενής μαθητής είναι εισερχόμενος στο ρεύμα, μη υποκείμενος πλέον σε ξεπεσμό σε κατώτερους κόσμους, βέβαιος, κατευθυνόμενος στην ανώτατη φώτιση.
«Με ποιες τέσσερις; Εδώ, μοναχοί, ένας ευγενής μαθητής είναι προικισμένος με ακλόνητη πεποίθηση στον Βούδα - 'Πράγματι αυτός ο Ευλογημένος... κ.λπ... ο Διδάσκαλος θεών και ανθρώπων, ο Φωτισμένος, ο Ευλογημένος'. στη Διδασκαλία... κ.λπ... στην Κοινότητα... κ.λπ... είναι προικισμένος με ηθική αρεστή στους ευγενείς, άθραυστη... κ.λπ... οδηγούσας στην αυτοσυγκέντρωση. Με αυτές τις τέσσερις ιδιότητες, μοναχοί, προικισμένος ένας ευγενής μαθητής είναι εισερχόμενος στο ρεύμα, μη υποκείμενος πλέον σε ξεπεσμό σε κατώτερους κόσμους, βέβαιος, κατευθυνόμενος στην ανώτατη φώτιση». Αυτά είπε ο Ευλογημένος. Αφού είπε αυτά, ο Καλότυχος, ο Διδάσκαλος, είπε επιπλέον αυτό:
και η ηθική του είναι καλή, αγαπητή στους ευγενείς, επαινεμένη.
αυτόν τον αποκαλούν μη φτωχό, η ζωή του δεν είναι μάταιη.
ας καλλιεργεί ο ευφυής, θυμούμενος τη Διδαχή των Βουδών». Πρώτο.
2.
Η ομιλία για αυτόν που ολοκλήρωσε την απόσυρση κατά την βροχερή εποχή
1048. Κάποτε ο Ευλογημένος διέμενε στη Σαβάτθι, στο άλσος του Τζέτα, στο μοναστήρι του Ανάθαπίντικα. Εκείνη την περίοδο κάποιος μοναχός που είχε ολοκληρώσει την απόσυρση κατά την βροχερή εποχή στη Σαβάτθι είχε φτάσει στην Καπιλαβάττχου για κάποια υπόθεση. Οι Σάκυα της Καπιλαβάττχου άκουσαν - «Κάποιος μοναχός, λένε, που ολοκλήρωσε την απόσυρση κατά την βροχερή εποχή στη Σαβάτθι έφτασε στην Καπιλαβάττχου».
Τότε οι Σάκυα της Καπιλαβάττχου πήγαν εκεί όπου ήταν εκείνος ο μοναχός· αφού πλησίασαν, απέδωσαν σεβασμό σε εκείνον τον μοναχό και κάθισαν στο πλάι. Καθισμένοι στο πλάι, οι Σάκυα της Καπιλαβάττχου είπαν σε εκείνον τον μοναχό: «Μήπως, σεβάσμιε κύριε, ο Ευλογημένος είναι υγιής και δυνατός;» «Ο Ευλογημένος, φίλε, είναι υγιής και δυνατός». «Μήπως όμως, σεβάσμιε κύριε, ο Σαριπούττα και ο Μογκαλλάνα είναι υγιείς και δυνατοί;» «Και ο Σαριπούττα και ο Μογκαλλάνα, φίλε, είναι υγιείς και δυνατοί». «Μήπως όμως, σεβάσμιε κύριε, η Κοινότητα μοναχών είναι υγιής και δυνατή;» «Και η Κοινότητα μοναχών, φίλε, είναι υγιής και δυνατή». «Υπάρχει όμως κάτι, σεβάσμιε κύριε, που άκουσες μπροστά στον Ευλογημένο, που έλαβες μπροστά του κατά τη διάρκεια αυτής της βροχερής εποχής;» «Αυτό, φίλε, το άκουσα μπροστά στον Ευλογημένο, μπροστά του το έλαβα - 'Λίγοι είναι εκείνοι, μοναχοί, οι μοναχοί που με την εξάλειψη των νοητικών διαφθορών, έχοντας οι ίδιοι κατανοήσει πλήρως με άμεση γνώση την απελευθέρωση του νου και την απελευθέρωση μέσω σοφίας χωρίς νοητικές διαφθορές στην παρούσα ζωή, έχοντας επιτύχει, διαμένουν. Αλλά πολύ περισσότεροι είναι εκείνοι οι μοναχοί που με την πλήρη εξάλειψη των πέντε κατώτερων νοητικών δεσμών είναι αυθόρμητα γεννημένοι, εκεί επέτυχαν το τελικό Νιμπάνα, μη υποκείμενοι σε επιστροφή από εκείνον τον κόσμο'».
«Επιπλέον, φίλε, άκουσα μπροστά στον Ευλογημένο, έλαβα μπροστά του - 'Λίγοι είναι εκείνοι, μοναχοί, οι μοναχοί που με την πλήρη εξάλειψη των πέντε κατώτερων νοητικών δεσμών είναι αυθόρμητα γεννημένοι, εκεί επέτυχαν το τελικό Νιμπάνα, μη υποκείμενοι σε επιστροφή από εκείνον τον κόσμο. Αλλά πολύ περισσότεροι είναι εκείνοι οι μοναχοί που με την πλήρη εξάλειψη των τριών νοητικών δεσμών και με την εξασθένηση της λαγνείας, του μίσους και της αυταπάτης είναι άπαξ επιστρέφοντες· επιστρέφοντας μόνο μία φορά σε αυτόν τον κόσμο θα θέσουν τέρμα στον πόνο'».
«Επιπλέον, φίλε, άκουσα μπροστά στον Ευλογημένο, έλαβα μπροστά του - 'Λίγοι είναι εκείνοι, μοναχοί, οι μοναχοί που με την πλήρη εξάλειψη των τριών νοητικών δεσμών και με την εξασθένηση της λαγνείας, του μίσους και της αυταπάτης είναι άπαξ επιστρέφοντες· επιστρέφοντας μόνο μία φορά σε αυτόν τον κόσμο θα θέσουν τέρμα στον πόνο. Αλλά πολύ περισσότεροι είναι εκείνοι οι μοναχοί που με την πλήρη εξάλειψη των τριών νοητικών δεσμών είναι εισερχόμενοι στο ρεύμα, μη υποκείμενοι πλέον σε ξεπεσμό σε κατώτερους κόσμους, βέβαιοι, κατευθυνόμενοι στην ανώτατη φώτιση'». Δεύτερο.
3.
Η ομιλία για τον Νταμμαντίννα
1049. Κάποτε ο Ευλογημένος διέμενε στη Μπαρανασί, στο Ισιπατάνα, στο πάρκο των ελαφιών. Τότε ο λαϊκός ακόλουθος Νταμμαντίννα μαζί με πεντακόσιους λαϊκούς ακολούθους πήγε στον Ευλογημένο· αφού πλησίασε, απέδωσε σεβασμό στον Ευλογημένο και κάθισε στο πλάι. Καθισμένος στο πλάι, ο λαϊκός ακόλουθος Νταμμαντίννα είπε στον Ευλογημένο: «Ας μας νουθετήσει, σεβάσμιε κύριε, ο Ευλογημένος· ας μας καθοδηγήσει, σεβάσμιε κύριε, ο Ευλογημένος, αυτό που θα ήταν για την ευημερία και την ευτυχία μας για πολύ καιρό».
«Γι' αυτό, Νταμμαντίννα, πρέπει να εξασκείστε έτσι - 'Εκείνες οι ομιλίες που ειπώθηκαν από τον Τατχάγκατα, βαθιές, με βαθύ νόημα, υπερκόσμιες, συνδεδεμένες με την κενότητα, αυτές κατά καιρούς έχοντας επιτύχει θα διαμένουμε'. Έτσι πρέπει να εξασκείστε, Νταμμαντίννα». «Αυτό δεν είναι εύκολο, σεβάσμιε κύριε, για εμάς που κατοικούμε σε σπίτι γεμάτο με παιδιά, που απολαμβάνουμε σανδαλόξυλο από το Κάσι, που φοράμε γιρλάντες, αρώματα και καλλυντικά, που δεχόμαστε χρυσό και ασήμι - εκείνες τις ομιλίες που ειπώθηκαν από τον Τατχάγκατα, βαθιές, με βαθύ νόημα, υπερκόσμιες, συνδεδεμένες με την κενότητα, αυτές κατά καιρούς έχοντας επιτύχει να διαμένουμε. Σε εμάς, σεβάσμιε κύριε, που είμαστε εδραιωμένοι στους πέντε κανόνες εξάσκησης, ας διδάξει ο Ευλογημένος την ανώτερη Διδασκαλία».
«Γι' αυτό, Νταμμαντίννα, πρέπει να εξασκείστε έτσι - 'Θα είμαστε προικισμένοι με ακλόνητη πεποίθηση στον Βούδα - 'Πράγματι αυτός ο Ευλογημένος... κ.λπ... ο Διδάσκαλος θεών και ανθρώπων, ο Φωτισμένος, ο Ευλογημένος'. στη Διδασκαλία... κ.λπ... στην Κοινότητα... κ.λπ... θα είμαστε προικισμένοι με ηθική αρεστή στους ευγενείς, άθραυστη... κ.λπ... οδηγούσα στην αυτοσυγκέντρωση'. Έτσι πρέπει να εξασκείστε, Νταμμαντίννα».
«Αυτοί οι τέσσερις παράγοντες της εισόδου στο ρεύμα, σεβάσμιε κύριε, που έχουν διδαχθεί από τον Ευλογημένο, αυτές οι νοητικές καταστάσεις υπάρχουν σε εμάς, και εμείς φαινόμαστε σε αυτές τις νοητικές καταστάσεις. Διότι εμείς, σεβάσμιε κύριε, είμαστε προικισμένοι με ακλόνητη πεποίθηση στον Βούδα - 'Πράγματι αυτός ο Ευλογημένος... κ.λπ... ο Διδάσκαλος θεών και ανθρώπων, ο Φωτισμένος, ο Ευλογημένος'. στη Διδασκαλία... κ.λπ... στην Κοινότητα... κ.λπ... είμαστε προικισμένοι με ηθική αρεστή στους ευγενείς, άθραυστη... κ.λπ... οδηγούσα στην αυτοσυγκέντρωση». «Είστε τυχεροί, Νταμμαντίννα, είναι καλή τύχη για σας, Νταμμαντίννα! Ο καρπός της εισόδου στο ρεύμα έχει δηλωθεί από σας». Τρίτη.
4.
Η ομιλία για τον ασθενή
1050. Κάποτε ο Ευλογημένος διέμενε στους Σάκκα, στην Καπιλαβάττχου, στο μοναστήρι του Νιγκρόντα. Εκείνη την περίοδο αρκετοί μοναχοί έκαναν την κατασκευή χιτώνων για τον Ευλογημένο - «Όταν ολοκληρωθεί ο χιτώνας, ο Ευλογημένος θα αναχωρήσει για περιπλάνηση μετά το πέρας των τριών μηνών». Ο Μαχανάμα ο Σάκκα άκουσε - «Αρκετοί μοναχοί, λένε, κάνουν την κατασκευή χιτώνων για τον Ευλογημένο - 'Όταν ολοκληρωθεί ο χιτώνας, ο Ευλογημένος θα αναχωρήσει για περιπλάνηση μετά το πέρας των τριών μηνών'». Τότε ο Μαχανάμα ο Σάκκα πλησίασε τον Ευλογημένο· αφού πλησίασε, απέδωσε σεβασμό στον Ευλογημένο και κάθισε στο πλάι. Καθισμένος στο πλάι, ο Μαχανάμα ο Σάκκα είπε στον Ευλογημένο: «Άκουσα αυτό, σεβάσμιε κύριε - 'Αρκετοί μοναχοί, λένε, κάνουν την κατασκευή χιτώνων για τον Ευλογημένο - Όταν ολοκληρωθεί ο χιτώνας, ο Ευλογημένος θα αναχωρήσει για περιπλάνηση μετά το πέρας των τριών μηνών'. Δεν έχουμε ακούσει αυτό, σεβάσμιε κύριε, μπροστά στον Ευλογημένο, δεν έχουμε λάβει μπροστά του πώς ένας σοφός λαϊκός ακόλουθος πρέπει να προτρέπει έναν σοφό λαϊκό ακόλουθο που είναι άρρωστος, ταλαιπωρημένος, βαριά ασθενής».
«Ένας σοφός λαϊκός ακόλουθος, Μαχανάμα, πρέπει να παρηγορεί έναν σοφό λαϊκό ακόλουθο που είναι άρρωστος, ταλαιπωρημένος, βαριά ασθενής με τέσσερις παρηγορητικές αρχές - 'Ας παρηγορηθεί ο σεβάσμιος - υπάρχει στον σεβάσμιο ακλόνητη πεποίθηση στον Βούδα: Πράγματι αυτός ο Ευλογημένος... κ.λπ... ο Διδάσκαλος θεών και ανθρώπων, ο Φωτισμένος, ο Ευλογημένος'. Ας παρηγορηθεί ο σεβάσμιος - υπάρχει στον σεβάσμιο στη Διδασκαλία... κ.λπ... στην Κοινότητα... κ.λπ... ηθική αρεστή στους ευγενείς, άθραυστη... κ.λπ... οδηγούσα στην αυτοσυγκέντρωση'».
«Ένας σοφός λαϊκός ακόλουθος, Μαχανάμα, αφού παρηγορήσει έναν σοφό λαϊκό ακόλουθο που είναι άρρωστος, ταλαιπωρημένος, βαριά ασθενής με αυτές τις τέσσερις παρηγορητικές αρχές, πρέπει να του πει έτσι - 'Υπάρχει στον σεβάσμιο προσκόλληση στη μητέρα και τον πατέρα;' Αν αυτός έλεγε έτσι: 'Υπάρχει σε μένα προσκόλληση στη μητέρα και τον πατέρα', αυτός πρέπει να του ειπωθεί έτσι - 'Ο σεβάσμιος, αγαπητέ, είναι υποκείμενος στον θάνατο. Αν ο σεβάσμιος διατηρεί προσκόλληση στη μητέρα και τον πατέρα, θα πεθάνει· αν ο σεβάσμιος δεν διατηρεί προσκόλληση στη μητέρα και τον πατέρα, θα πεθάνει. Καλό θα ήταν, σεβάσμιε, η προσκόλληση που έχεις στη μητέρα και τον πατέρα, αυτήν να την εγκαταλείψεις'».
Αν αυτός έλεγε έτσι: "η προσκόλλησή μου στη μητέρα και τον πατέρα έχει εγκαταλειφθεί", αυτός πρέπει να ερωτηθεί έτσι: "υπάρχει όμως στον σεβάσμιο προσκόλληση στους γιους και τη σύζυγο;" Αν αυτός έλεγε έτσι: "υπάρχει σε μένα προσκόλληση στους γιους και τη σύζυγο", αυτός πρέπει να ερωτηθεί έτσι: 'Ο σεβάσμιος, αγαπητέ, είναι υποκείμενος στον θάνατο. Αν ο σεβάσμιος δείξει προσκόλληση στους γιους και τη σύζυγο, θα πεθάνει· αν ο σεβάσμιος δεν δείξει προσκόλληση στους γιους και τη σύζυγο, θα πεθάνει. Καλό θα ήταν, σεβάσμιε, η προσκόλλησή σου στους γιους και τη σύζυγο, αυτήν να εγκαταλείψεις"».
Αν αυτός έλεγε έτσι: "η προσκόλλησή μου στους γιους και τη σύζυγο έχει εγκαταλειφθεί", αυτός πρέπει να ερωτηθεί έτσι: "υπάρχει όμως στον σεβάσμιο προσκόλληση στα πέντε είδη ανθρώπινης αισθησιακής ηδονής;" Αν αυτός έλεγε έτσι: "υπάρχει σε μένα προσκόλληση στα πέντε είδη ανθρώπινης αισθησιακής ηδονής", αυτός πρέπει να ερωτηθεί έτσι: "από τις ανθρώπινες ηδονές πράγματι, φίλε, οι θεϊκές ηδονές είναι ανώτερες και πιο εξαίσιες. Καλό θα ήταν, σεβάσμιε, αποσύροντας τη συνείδηση από τις ανθρώπινες ηδονές, να κατευθύνεις τη συνείδηση στους θεούς που κυβερνώνται από τους τέσσερις μεγάλους βασιλείς"».
Αν αυτός έλεγε έτσι: "η συνείδησή μου έχει αποσυρθεί από τις ανθρώπινες ηδονές, η συνείδηση έχει κατευθυνθεί στους θεούς που κυβερνώνται από τους τέσσερις μεγάλους βασιλείς", αυτός πρέπει να ερωτηθεί έτσι: "από τους θεούς που κυβερνώνται από τους τέσσερις μεγάλους βασιλείς πράγματι, φίλε, οι Τριάντα Τρεις θεοί είναι ανώτεροι και πιο εξαίσιοι. Καλό θα ήταν, σεβάσμιε, αποσύροντας τη συνείδηση από τους θεούς που κυβερνώνται από τους τέσσερις μεγάλους βασιλείς, να κατευθύνεις τη συνείδηση στους Τριάντα Τρεις θεούς"».
Αν αυτός έλεγε έτσι: "η συνείδησή μου έχει αποσυρθεί από τους θεούς που κυβερνώνται από τους τέσσερις μεγάλους βασιλείς, η συνείδηση έχει κατευθυνθεί στους Τριάντα Τρεις θεούς", αυτός πρέπει να ερωτηθεί έτσι: "από τους Τριάντα Τρεις θεούς πράγματι, φίλε, οι θεοί Γιάμα... κ.λπ... οι θεοί Τουσίτα... κ.λπ... οι δημιουργοχαρείς θεοί... κ.λπ... οι θεοί που ελέγχουν τα δημιουργήματα άλλων... κ.λπ... από τους θεούς που ελέγχουν τα δημιουργήματα άλλων πράγματι, φίλε, ο κόσμος του Βράχμα είναι ανώτερος και πιο εξαίσιος. Καλό θα ήταν, σεβάσμιε, αποσύροντας τη συνείδηση από τους θεούς που ελέγχουν τα δημιουργήματα άλλων, να κατευθύνεις τη συνείδηση στον κόσμο του Βράχμα". Αν αυτός έλεγε έτσι: "η συνείδησή μου έχει αποσυρθεί από τους θεούς που ελέγχουν τα δημιουργήματα άλλων, η συνείδηση έχει κατευθυνθεί στον κόσμο του Βράχμα", αυτός πρέπει να ερωτηθεί έτσι: "ακόμα και ο κόσμος του Βράχμα πράγματι, φίλε, είναι παροδικός, ασταθής, περιλαμβανόμενος στην ταυτότητα. Καλό θα ήταν, σεβάσμιε, αποσύροντας τη συνείδηση από τον κόσμο του Βράχμα, να κατευθύνεις τη συνείδηση στην παύση της ταυτότητας"».
Αν αυτός έλεγε έτσι: "Η συνείδησή μου έχει αναδυθεί από τον κόσμο του Βράχμα, κατευθύνω τη συνείδησή μου στην παύση της ταυτότητας"· για έναν λαϊκό ακόλουθο με έτσι απελευθερωμένη συνείδηση, Μαχανάμα, δεν λέω καμία διαφορά με έναν μοναχό με συνείδηση απελευθερωμένη από τις νοητικές διαφθορές, δηλαδή - απελευθέρωση μέσω της απελευθέρωσης». Τέταρτο.
5.
Η ομιλία για τον καρπό της εισόδου στο ρεύμα
1051. «Αυτοί οι τέσσερις, μοναχοί, παράγοντες όταν αναπτυχθούν και καλλιεργηθούν οδηγούν στην πραγμάτωση του καρπού της εισόδου στο ρεύμα. Ποιοι τέσσερις; Συναναστροφή με ενάρετα άτομα, ακοή της Άριστης Διδασκαλίας, συνετή προσοχή, άσκηση σύμφωνα με τη Διδασκαλία - αυτοί, μοναχοί, οι τέσσερις παράγοντες όταν αναπτυχθούν και καλλιεργηθούν οδηγούν στην πραγμάτωση του καρπού της εισόδου στο ρεύμα». Πέμπτο.
6.
Ομιλία για τον καρπό της άπαξ επιστροφής
1052. «Αυτοί οι τέσσερις, μοναχοί, παράγοντες όταν αναπτυχθούν και καλλιεργηθούν οδηγούν στην πραγμάτωση του καρπού της άπαξ επιστροφής. Ποιοι τέσσερις;... Κ.λπ... οδηγούν». Έκτο.
7.
Ομιλία για τον καρπό της μη-επιστροφής
1053. ...Κ.λπ... για την πραγμάτωση του καρπού της μη-επιστροφής... κ.λπ... οδηγούν». Έβδομη.
8.
Ομιλία για τον καρπό της Αξιότητας
1054. ...Κ.λπ... για την πραγμάτωση του καρπού της Αξιότητας... κ.λπ... οδηγούν». Όγδοη.
9.
Ομιλία για την απόκτηση σοφίας
1055. ...Κ.λπ... για την απόκτηση σοφίας... κ.λπ... οδηγούν». Ένατη.
10.
Ομιλία για την ανάπτυξη σοφίας
1056. ...Κ.λπ... στην ανάπτυξη της σοφίας... κ.λπ... οδηγούν». Δέκατη.
11.
Ομιλία για την επέκταση σοφίας
1057. ...Κ.λπ... Για την επέκταση της σοφίας... κ.λπ... οδηγούν». Ενδέκατη.
Το κεφάλαιο με σοφία έκτο.
Αυτή είναι η σύνοψή του -
τέσσερις καρποί, απόκτηση, πρόοδος και με την επέκταση.