Cūḷavaggo
Pārivāsikakkhandhakakathā
2748.
Tividhukkhepanañcāti, satta kammāni dīpaye.
2749.
Navādhikāni tiṃseva, khandhake tadanantare.
2750.
Honti khandhakavattāni, gahitāgahaṇena tu.
2751.
Ratticchedo kathaṃ vutto, vattabhedo kathaṃ bhave?
2752.
Pārivāsikabhikkhussa, ratticchedo ca dukkaṭaṃ.
2753.
Nivāso dakapātena, ukkhittassa nivārito.
2754.
Iccevaṃ pana niddiṭṭhaṃ, mahāpaccariyaṃ pana.
2755.
Ubhinnaṃ dakapātena, nivāso vārito’’ti hi.
2756.
Vippavāsaṃ vasantassa, ratticchedo ca dukkaṭaṃ.
2757.
Nārocentassa cetassa, ratticchedo ca dukkaṭaṃ.
2758.
Kātuṃ tattheva ca ṭhatvā, uposathapavāraṇaṃ.
2759.
Oṇojanaṃ tathā bhattaṃ, labhate pañcime pana.
Pārivāsikakkhandhakakathā.
Samathakkhandhakakathā
2760.
Āpattādhāratā ceva, kiccādhikaraṇampi ca.
2761.
Bhedakārakavatthūni, vivādo tattha nissito.
2762.
Āpattādhāratā nāma, satta āpattiyo matā.
2763.
Etesaṃ tu catunnampi, samattā samathā matā.
2764.
Tassapāpiyasī ceva, tathā yebhuyyasīpi ca.
2765.
Sattime samathā vuttā, buddhenādiccabandhunā.
2766.
Āpatti pana tīheva, kiccamekena sammati.
2767.
Sammukhāvinayādīhi, anupubbena tīhipi.
2768.
Sammukhena paṭiññāya, tiṇavatthārakena ca.
2769.
Sammukhāvinayeneva, kiccamekena sammati.
2770.
Gūḷhena vivaṭenāpi, kaṇṇajappena vā pana.
2771.
Bālesu kaṇṇajappena, salākaṃ gāhaye budho.
2772.
Sakena kammunāyeva, tena sakkā vijānituṃ.
2773.
Chandādiagatiṃ yāti, alajjī ediso siyā.
2774.
Na gacchatigatiñcāpi, ediso lajji puggalo.
2775.
Ediso pana ‘‘bālo’’ti, lakkhaṇeneva ñāyati.
2776.
Yebhuyyasikakammena, kattabbanti jinobravi.
2777.
Tassapāpiyasīkamma-yoggo so hoti puggalo.
2778.
Bahuassāmaṇe ciṇṇe, anaggepi ca bhassake.
2779.
Tiṇavatthārakeneva, kātabbanti pakāsitaṃ.
2780.
Na ca vāyati duggandhaṃ, vūpasammati taṅkhaṇe.
2781.
Diṭṭhāvikammikañceva, yo ca tattha na hoti taṃ.
2782.
Suddho hoti nirāpatti, tiṇavatthārake tathā.
Samathakkhandhakakathā.
Khuddakavatthukkhandhakakathā
2783.
Nhāyamāno sakaṃ kāyaṃ, ugghaṃseyyassa dukkaṭaṃ.
2784.
Mallakena na ghaṃseyya, nāññamaññañca kāyato.
2785.
Kataṃ taṃ mallakaṃ nāma, sabbesampi na vaṭṭati.
2786.
Gilānassāgilānassa, vatthavaṭṭi ca vaṭṭati.
2787.
Vaṭṭaṃ vā caturassaṃ vā, katakaṃ na ca vaṭṭati.
2788.
Hoti antamaso tāla-paṇṇamattampi bhikkhuno.
2789.
Phaṇakenapi kocchena, dukkaṭaṃ tassa niddise.
2790.
Anulomanipātatthaṃ, uddhaṃlomena bhikkhunā.
2791.
Vaṭṭatuṇhābhitattassa, allahatthena puñchituṃ.
2792.
Mukhabimbaṃ vinā hetuṃ, olokentassa dukkaṭaṃ.
2793.
‘‘Jiṇṇo no’’tāyusaṅkhāra-jānanatthañca vaṭṭati.
2794.
Daṭṭhuṃ vā pana sotuṃ vā, gacchato hoti dukkaṭaṃ.
2795.
Sotumantamaso danta-gītampi ca na vaṭṭati.
2796.
Anāpattantarārāme, ṭhatvā suṇāti passati.
2797.
Vihārato vihāraṃ vā, gacchato hoti dukkaṭaṃ.
2798.
Ṭhatvā gīvaṃ pasāretvā, passatopi ca vīthiyaṃ.
2799.
Dvaṅgulaṃ vā dumāsaṃ vā, tato uddhaṃ na vaṭṭati.
2800.
Na ca vīsatimaṭṭhaṃ vā, kātuṃ vaṭṭati bhikkhuno.
2801.
Saṃharāpeyya vā lomaṃ, sambādhe tassa dukkaṭaṃ.
2802.
Agilānassa aññena, chindāpentassa vā tathā.
2803.
Sesaṅgachedane atta-vadhe āpatti dukkaṭaṃ.
2804.
Na doso chindato aṅgaṃ, mocentassa ca lohitaṃ.
2805.
Yācamānassa vā magge, tathevādadatopi taṃ.
2806.
Na dade na ca gaṇheyya, na gaccheyyapi añjasaṃ.
2807.
Parikammaṃ na kātabbaṃ, na naggena ca kāraye.
2808.
Vuttā, vatthapaṭicchādī, sabbattha pana vaṭṭati.
2809.
Ekato bhuñjato hoti, dukkaṭaṃ ekabhājane.
2810.
Ekamañcepi vā tesaṃ, hoti āpatti dukkaṭaṃ.
2811.
Kiñci kīḷaṃ na kīḷeyya, palitaṃ na ca gāhaye.
2812.
Tādisaṃ palitaṃ caññaṃ, gāhāpetumpi vaṭṭati.
2813.
Attano cīvarādīnaṃ, guttatthaṃ pana vaṭṭati.
2814.
Velliyaṃ tālavaṇṭañca, nivāsentassa dukkaṭaṃ.
2815.
Nivāsane pārupane, parimaṇḍalatā matā.
2816.
Na tiracchānavijjā vā, vācetabbāva bhikkhunā.
2817.
Na cālimpeyya dāyaṃ vā, na ca lañje mukhampi ca.
2818.
Sīsakkhandhakaṭolamba-bhāre doso na vijjati.
2819.
Khādato dantakaṭṭhañca, hoti āpatti dukkaṭaṃ.
2820.
Āpadāsu yathākāmaṃ, vaṭṭatevābhirūhituṃ.
2821.
Nāropetabbakaṃ buddha-vacanaṃ aññathā pana.
2822.
‘‘Jīvathā’’ti ca vuttena, ‘‘ciraṃ jīvā’’ti vaṭṭati.
2823.
Sayane pupphasaṃkiṇṇe, na vaṭṭati nipajjituṃ.
2824.
Na ca dhāraṇiyā uṇhī, sabbā bāhiralomikā.
2825.
Akāyabandhanassāpi, gāmaṃ pavisatopi ca.
2826.
Vinā satthañca pattañca, katakaṃ kumbhakārikaṃ.
Khuddakavatthukkhandhakakathā.
Senāsanakkhandhakakathā
2827.
Tathā pañcaṅgapīṭhampi, sattaṅgampi ca vaṭṭati.
2828.
Sīsapādūpadhānañca, agilānassa vaṭṭati.
2829.
Paccattharaṇakaṃ datvā, nipajjantassa vaṭṭati.
2830.
Dīghato ca diyaḍḍhaṃ vā, dvihatthanti kurundiyaṃ.
2831.
Bhisiyo bhāsitā pañca, tūlānaṃ gaṇanāvasā.
2832.
Lomāni migapakkhīnaṃ, gabbhā bimbohanassime.
2833.
Suddhaṃ tamālapattañca, paṇṇesu na ca vaṭṭati.
2834.
Mahesinā yaṃ bhisiyaṃ pavuttaṃ;
Masūrake taṃ pana vaṭṭatīti;
Kurundiyaṃ aṭṭhakathāya vuttaṃ.
2835.
Missaṃ tamālapattaṃ tu, sabbattha pana vaṭṭati.
2836.
Kārentassa karoto vā, hoti āpatti dukkaṭaṃ.
2837.
Mālākammaṃ latākammaṃ, sayaṃ kātumpi vaṭṭati.
2838.
Vuḍḍho vā daharo vāpi, vassenekena vā pana.
2839.
Sattavassativassehi, pañcavasso nisīdati.
2840.
Ekamañcepi pīṭhe vā, dve nisīdanti vaṭṭati.
2841.
Dīghāsane anuññātaṃ, sabbehipi nisīdituṃ.
2842.
Tayo senāsanaggāhā, sambuddhena pakāsitā.
2843.
Punāruṇo bhijjati neva tāva;
Idañhi senāsanagāhakassa;
Khettanti vassūpagame vadanti.
2844.
Sace yācati āgantvā, vattabbo gāhitanti so.
2845.
Antovassepi vibbhanto, labhate tatrajaṃ sace.
2846.
Gahetvā kappiyaṃ bhaṇḍaṃ, datvā tassattano pana.
2847.
Gāhitaṃ gaṇha’’iccevaṃ, vatvā gacchati so disaṃ.
2848.
Gahetuṃ tassa sampattaṃ, saṅghikaṃyeva taṃ siyā.
2849.
Sabbaṃ labhati sampattaṃ, vassāvāsikacīvaraṃ.
2850.
Bhisi bimbohanaṃ mañca-pīṭhanti tatiyaṃ pana.
2851.
Vāsi pharasu kuddālo, kuṭhārī ca nikhādanaṃ.
2852.
Mattikā dārubhaṇḍañca, pañcamaṃ tu yathāha ca.
2853.
Catutthaṃ navakoṭṭhāsaṃ, pañcamaṃ aṭṭhadhā mataṃ.
2854.
Pañcavīsavidhaṃ nātho, garubhaṇḍaṃ pakāsayi’’.
2855.
Vissajjento vibhājento, bhikkhu thullaccayaṃ phuse.
2856.
Vissajjitamavissaṭṭhaṃ, vibhattamavibhājitaṃ.
2857.
Lohakumbhī kaṭāho ca, lohabhāṇakameva ca.
2858.
Pādagaṇhanako loha-vārako bhājiyo mato.
2859.
Bhiṅkārādīni sabbāni, garubhaṇḍāni honti hi.
2860.
Tambāyothālakāpi ca;
Dhūmanettādikaṃ neva;
Bhājetabbanti dīpitaṃ.
2861.
Na puggalikabhogena, bhuñjitabbañhi bhikkhunā.
2862.
Na puggalikabhogena, vaṭṭanti paribhuñjituṃ.
2863.
Na doso saṅghike atthi, gihīnaṃ santakesu vā.
2864.
Pādagaṇhanato uddhaṃ, ghaṭako garubhaṇḍako.
2865.
Bhājanāni na vaṭṭanti, gihīnaṃ santakānipi.
2866.
Tathā pharasu vejjānaṃ, sirāvedhanakampi ca.
2867.
Sikharampi ca teneva, gahitanti pakāsitaṃ.
2868.
Sadaṇḍaṃ khuddakaṃ sabbaṃ, garubhaṇḍaṃ nikhādanaṃ.
2869.
Kiñci saṅghassa dinnaṃ ce, taṃ sabbaṃ garubhaṇḍakaṃ.
2870.
Mahāpipphalakaṃ tunna-kārānaṃ garubhaṇḍakaṃ.
2871.
Aḍḍhabāhuppamāṇāpi, garu vettalatādikā.
2872.
Saṅghassa dinnakāle tu, gacchanti garubhaṇḍataṃ.
2873.
Vaṭṭetvā hi katā eka-vaṭṭāpi garubhaṇḍakaṃ.
2874.
Aṭṭhaṅgulāyato sūci-daṇḍamatto garuṃ siyā.
2875.
Pādagaṇhanakā tela-nāḷī bhājaniyā ime.
2876.
Tālapaṇṇādimekampi, dinnaṃ vā tatthajātakaṃ.
2877.
Mattikā pakatī vāpi, pañcavaṇṇā sudhāpi vā.
2878.
Tālapakkapamāṇaṃ tu, garubhaṇḍanti dīpitaṃ.
2879.
Garubhaṇḍaṃ na hoteva, gahetabbaṃ yathāsukhaṃ.
2880.
Samakaṃ atirekaṃ vā, datvā phātikameva vā.
2881.
Bhājetabbanti viññeyyaṃ, viññunā vinayaññunā.
2882.
Aṭṭhaṅgulāyato dāru-bhaṇḍako garubhaṇḍakaṃ.
2883.
Āsandikopi sattaṅgo, bhaddapīṭhañca pīṭhikā.
2884.
Kocchaṃ palālapīṭhañca, dhovane phalakampi ca.
2885.
Ambaṇampi ca mañjūsā, nāvā rajanadoṇikā.
2886.
Evamādi tu sabbampi, saṅghikaṃ garubhaṇḍakaṃ.
2887.
Bhājiyaṃ kappiyaṃ cammaṃ, akappiyamabhājiyaṃ.
2888.
Pesakārādibhaṇḍañca, kasibhaṇḍañca saṅghikaṃ.
2889.
Bījanī pacchi caṅkoṭaṃ, sabbā sammuñjanī garu.
2890.
Cakkayuttakayānañca, sabbampi garubhaṇḍakaṃ.
2891.
Upāhanāraṇīdhamma-karaṇādi lahuṃ idaṃ.
2892.
Mañcapādādi yaṃ kiñci, bhājanīyamaniṭṭhitaṃ.
2893.
Añjanī ca salākāyo, bhājanī udapuñchanī.
2894.
Pattaṅgārakaṭāhañca, dhūmadānaṃ kapallikā.
2895.
Saṅghikaṃ pana sabbampi, garubhaṇḍanti dīpitaṃ.
2896.
Ghaṭako lohabhaṇḍepi, kuṇḍikāpi ca bhājiyā.
2897.
Saṅghassa parivattetvā, gaṇhituṃ pana vaṭṭati.
2898.
Allapādena vā bhikkhu, tatheva saupāhano.
2899.
Parikammakataṃ bhittiṃ, apassentassa dukkaṭaṃ.
2900.
Attano santakeneva, pattharitvāna kenaci.
2901.
Sarīrāvayavo koci, mañcaṃ phusati dukkaṭaṃ.
2902.
Talena hatthapādānaṃ, vaṭṭatakkamituṃ pana.
2903.
Patto avassikaṃ bhikkhuṃ, likhitvā ṭhapitopi ca.
2904.
Uppanno saṭṭhivassassa, ṭhitikāya dade budho.
2905.
Gahetuṃ labhati taṃ pacchā, sāmaṇerassa pāḷiyā.
2906.
Ajja so upasampanno, atītā ṭhitikā siyā.
2907.
Laddhaṃ, punadine tassa, gāhetabbaṃ, na saṃsayo.
2908.
Visuñhi ṭhitikā katvā, dātabbā tu salākikā.
2909.
Laddhamuttaribhaṅgaṃ vā, na laddhaṃ bhattameva vā.
2910.
Taṃ taṃ punadine cāpi, gāhetabbanti dīpitaṃ.
2911.
Āgantukādibhattañca, catubbidhamudīritaṃ.
2912.
Pannarasavidhaṃ bhattaṃ, uddiṭṭhaṃ sabbamevidha.
2913.
Saṅghike paccaye sammā, vibhajeyya vicakkhaṇo.
Senāsanakkhandhakakathā.
Vattakkhandhakakathā
2914.
Senāsanāraññanumodanāsu;
Vattāni bhatte gamikassa jantā-;
Ghare tathā vaccakuṭippavese.
2915.
Vihārivattānipi sabbasova;
Vattāni vuttāni catuddaseva;
Visuddhacittena vināyakena.
2916.
Chattaṃ panāpanetabbaṃ, muñcitabbā upāhanā.
2917.
Na hi tena ca dhotabbā, pādā pānīyavārinā.
2918.
Kāle senāsanaṃ tena, pucchitabbañca bhikkhunā.
2919.
Paribhojanīyaṃ saṅgha-katikaṃ gocarādikaṃ.
2920.
Pattaṃ paṭiggahetabbaṃ, paccuggantvāna cīvaraṃ.
2921.
Upanikkhipitabbañca, pucchitabbañca vārinā.
2922.
Ajjhāvutthamavutthaṃ vā, gocarāgocarampi ca.
2923.
Pavese nikkhame kālo, vattabbo pāniyādikaṃ.
2924.
Āgatāgantuko yathā;
Nisinneneva tenassa;
Sabbamāvāsibhikkhunā.
2925.
Iccevaṃ pana vattabbaṃ, deyyaṃ senāsanampi ca.
2926.
Gantabbaṃ paṭisāmetvā, thaketvāvasathampi ca.
2927.
Pucchitabbe asantepi, gopetvā vāpi sādhukaṃ.
2928.
Nātidūre naccāsanne, ṭhātabbaṃ piṇḍacārinā.
2929.
Dakkhiṇena paṇāmetvā, bhikkhaṃ gaṇheyya paṇḍito.
2930.
Olokeyyantarā bhikkhu, na bhikkhādāyikāmukhaṃ.
2931.
Nakkhattaṃ tena yogo ca, jānitabbā disāpi ca.
2932.
Karontassa yathāvuḍḍhaṃ, hoti āpatti dukkaṭaṃ.
2933.
Ukkāsitvā bahi ṭhatvā, pavise saṇikaṃ pana.
2934.
Khādato dantakaṭṭhaṃ vā, karoto hoti dukkaṭaṃ.
2935.
Passāvopi na kātabbo, bahi passāvadoṇiyā.
2936.
Chaḍḍeyya na ca pāteyya, kheḷaṃ passāvadoṇiyā.
2937.
Paṭicchādeyya tattheva, ṭhatvā nikkhamane pana.
2938.
Tassa dukkaṭamuddiṭṭhaṃ, muninā mohanāsinā.
2939.
Ācamitvā sarāvepi, sesetabbaṃ na tūdakaṃ.
2940.
Uklāpāpi sace honti, sodhetabbaṃ asesato.
2941.
Chaḍḍeyya kumbhi rittā ce, kumbhiṃ pūreyya vārinā.
2942.
Dhammaṃ na ca bhaṇe, pañhaṃ, na puccheyya na vissaje.
2943.
Puna āpucchane kiccaṃ, natthīti paridīpitaṃ.
2944.
Anāpucchā hi sajjhāyo, na kātabbo kadācipi.
2945.
Na ca dhammo kathetabbo, bhikkhunā dhammacakkhunā.
2946.
Vātapānakavāṭāni, thakeyya vivareyya no.
2947.
Tampi cīvarakaṇṇena, kāyena na ca ghaṭṭaye.
2948.
Uttaraṃ otarantānaṃ, dade maggaṃ, na ghaṭṭaye.
2949.
Asuddhasīlo duppañño, cittekaggaṃ na vindati.
2950.
Apassamāno saddhammaṃ, dukkhā na parimuccati.
2951.
Ovādaṃ buddhaseṭṭhassa, katvā nibbānamehiti.
Vattakkhandhakakathā.
Bhikkhunikkhandhakakathā
2952.
Attano aṅgajātaṃ vā, bhikkhussa na ca dassaye.
2953.
Tato bhāsantiyā bhikkhuṃ, hoti āpatti dukkaṭaṃ.
2954.
Teneva kāyabandhena, thanapaṭṭena vā pana.
2955.
Dussapaṭṭena vā dussa-veṇiyā dussavaṭṭiyā.
2956.
Na ghaṃsāpeyya samaṇī, jaghanaṃ aṭṭhikādinā.
2957.
Koṭṭāpeti sace tassā, hoti āpatti dukkaṭaṃ.
2958.
Manosilāya vāpatti, mukhaṃ lañjantiyā siyā.
2959.
Avaṅgaṃ na ca kātabbaṃ, na kātabbaṃ visesakaṃ.
2960.
Ṭhātabbaṃ na ca sāloke, sanaccaṃ na ca kāraye.
2961.
Suraṃ vā pana maṃsaṃ vā, paṇṇaṃ vā vikkiṇantiyā.
2962.
Tirīṭaṃ kañcukaṃ vāpi, yadi dhāreti dukkaṭaṃ.
2963.
Na cevupaṭṭhapetabbo, tiracchānagatopi vā.
2964.
Dhāretabbaṃ, na dhāreyya, sabbaṃ namatakampi ca.
2965.
Purisabyañjanaṃ sabbaṃ, oloketuṃ na vaṭṭati.
2966.
Maggo tassa padātabbo, okkamitvāna dūrato.
2967.
Nīharitvā tamukkujjaṃ, dassetabbaṃ tu bhikkhuno.
2968.
Utukāle anuññātaṃ, utunīnaṃ mahesinā.
2969.
Pāṭaṅkī ca gilānāya, vaṭṭatevābhirūhituṃ.
2970.
Sammannitvā padātabbā, dutiyā pana bhikkhunī.
2971.
Putto yadi ca tassāpi, dātabbā dutiyā tathā.
2972.
Maṇḍetumpi ure katvā, setuṃ labhati sā pana.
2973.
Purisesu yathāññesu, vattitabbaṃ tatheva ca.
2974.
Tasmā bhikkhuniyā sikkhā-paccakkhānaṃ na vijjati.
2975.
Gatāya titthāyatanaṃ, tathā natthūpasampadā.
2976.
Vaṇassa parikammampi, sādituṃ pana vaṭṭati.
2977.
Heṭṭhāpi vivaṭe uddhaṃ, paṭicchannepi vaṭṭati.
2978.
Gilānāyaḍḍhapallaṅkaṃ, vaṭṭatīti pakāsitaṃ.
2979.
Atitthe naratitthe vā, nhāyituṃ na ca vaṭṭati.
2980.
Nhāyeyya paṭisote vā, tassā āpatti dukkaṭaṃ.
2981.
Dinnaṃ abhutvā aññassa, dentiyā pana dukkaṭaṃ.
2982.
Asantenupasampanne, bhikkhunīnaṃ tu vaṭṭati.
Bhikkhunikkhandhakakathā.
Iti vinayavinicchaye khandhakakathā niṭṭhitā.
Catubbidhakammakathā
2983.
Ñatti ñattidutiyañca, kammaṃ ñatticatutthakaṃ.
2984.
Ñattikammaṃ navaṭṭhānaṃ, dutiyaṃ satta gacchati.
2985.
Nissāraṇañca osāro, bhaṇḍukaṃ brahmadaṇḍako.
2986.
Nissāraṇañca osāraṃ, samaṇuddesato vade.
2987.
Aññassapi ca kātabbo, tathārūpassa bhikkhuno.
2988.
Cīvarādiparikkhāraṃ, saṅgho yaṃ deti tassa hi.
2989.
Evaṃ saṅghassa dānaṃ tu, hoti taṃ kammalakkhaṇaṃ.
2990.
Sammuti ceva dānañca, paṭiggāho ca sattamo.
2991.
Kammassa lakkhaṇañcāti, nava ṭhānāni ñattiyā.
2992.
Tassa nissāraṇā vuttā, yā sā nissāraṇāti hi.
2993.
Uposathavasenāpi, pavāraṇavasenapi.
2994.
‘‘Upasampadāpekkhañhi, anusāseyyaha’’nti ca.
2995.
Evamādipavattā hi, edisā ñatti sammuti.
2996.
Āpattīnaṃ paṭiggāho, ‘‘paṭiggāho’’ti vuccati.
2997.
‘‘Imaṃ uposathaṃ katvā, kāle pavārayāmi’’ti.
2998.
Kammalakkhaṇametanti, nava ṭhānāni ñattiyā.
2999.
Nissāraṇamathosāraṃ, sammutiṃ dānameva ca.
3000.
Pattanikkujjanādī tu, nissārosāraṇā matā.
3001.
Dānaṃ kathinavatthassa, dānaṃ matakavāsaso.
3002.
Desanā kuṭivatthussa, vihārassa ca vatthuno.
3003.
Kammavācāvasenettha, kammalakkhaṇatā matā.
3004.
Tathā ñatticatutthampi, satta ṭhānāni gacchati.
3005.
Samanubhāsanañceva, sattamaṃ kammalakkhaṇaṃ.
3006.
Nissāraṇātha passaddhi, tesaṃ osāraṇā matā.
3007.
Mānattaparivāsānaṃ, dānaṃ ‘‘dāna’’nti vuccati.
3008.
Ukkhittassānuvattikā, aṭṭha yāvatatīyakā.
3009.
Imesaṃ tu vasā ñeyyā, dasekā samanubhāsanā.
3010.
Idaṃ ñatticatutthe tu, sattamaṃ kammalakkhaṇaṃ.
3011.
Ñattiyā dutiyenāpi, catutthena na kāraye.
3012.
Kātabbānapaloketvā, sabbā sammutiyo siyuṃ.
3013.
Yathāvuttanayeneva, tena teneva kāraye.
Catubbidhakammakathā.
Kammavipattikathā
3014.
Parisatoti pañceva, kammadosā pakāsitā.
3015.
Kammaṃ vatthuvipannaṃ taṃ, adhammanti pavuccati.
3016.
Pattanikkujjanañceva, pattassukkujjanampi ca.
3017.
Avandiyo tathā brahma-daṇḍo dūtūpasampadā.
3018.
Sammukhākaraṇīyāni, kammāni sugatobravi.
3019.
Na parāmasati vatthuñca, saṅghaṃ puggalameva vā.
3020.
Pañcahetehi kammāni, ñattitova vipajjare.
3021.
Na parāmasati vatthuṃ vā, saṅghaṃ puggalameva vā.
3022.
Evaṃ pana vipajjanti, anussāvanatopi ca.
3023.
Vuttā uposathe tāva, khandhake sabbaso mayā.
3024.
Chando ca na panānīto, paṭikkosanti sammukhā.
3025.
Āgatā kammapattā ca, chando ca na panāgato.
3026.
Āgatā kammapattā ca, chandopi ca samāhaṭo.
3027.
Evaṃ pañcādivaggesu, saṅghesu tividhesupi.
3028.
Evaṃ dvādasadhā ettha, kammāni hi vipajjare.
Kammavipattikathā.
Sedamocanakathā
Suṇātha nipuṇe pañhe, gūḷhatthe bhaṇato mama.
Kathañca paṭiggaṇhanto, na gaṇhanto kathaṃ pana.
Chādentassa tathāpatti-na chādentassa bhikkhuno.
Asamāpattilābhissa, kā ca nāmassa sā bhave.
Lahuṃ saccaṃ bhaṇantassa, musā ca bhaṇato garuṃ.
Nikkhamantova āpatti, na ceva pavisaṃ pana;
Anādiyantopi ca ādiyanto;
Dento adentopi siyā sadoso;
Tathā karontopi ca no karonto.
Dvinnaṃ mātā pitā sāva, kathaṃ hoti? Bhaṇāhi me.
Gaṇhāpeti paraṃ gabbhaṃ, tasmā mātāpitā ca sā.
Na harantova taṃ theyyā, kathaṃ pārājiko bhave;
Parabhaṇḍaṃ agaṇhanto, tena hoti parājito.
Methunaṃ tāya katvāpi, na so pārājiko kathaṃ;
Tāya methunasaṃyoge, katepi na bhavissati.
Chiddaṃ gehassa nevatthi, kathaṃ methunato cuto;
Santhatādivaseneva, katvā hoti parājito.
Sabbattha nipuṇā dhīrā, ime pañhe bhaṇanti te.
Ādaro karaṇīyova, paṭubhāvaṃ panicchitā.
Sedamocanakathā.
Pakiṇṇakavinicchayakathā
3029.
Pañcavaṇṇena suttena, sibbituṃ na ca vaṭṭati.
3030.
Ghaṭakaṃ vāḷarūpaṃ vā, lekhā daṇḍe na vaṭṭati.
3031.
Thiratthaṃ, pañcavaṇṇānaṃ, pañjaraṃ vā vinandhituṃ.
3032.
Bhinditvā vāpi ghaṃsitvā, dhāretuṃ pana vaṭṭati.
3033.
Ukkiritvā katā lekhā, bandhanatthāya vaṭṭati.
3034.
Samaṃ satapadādīnaṃ, sibbituṃ na ca vaṭṭati.
3035.
Veṇiṃ saṅkhalikaṃ vāpi, karoto hoti dukkaṭaṃ.
3036.
Tatthagghiyagadārūpaṃ, muggarādiṃ karonti ca.
3037.
Suttā ca piḷakā tattha, duviññeyyāva dīpitā.
3038.
Kaṇṇakoṇesu suttāni, ratte chindeyya cīvare.
3039.
Cīvare bhikkhunā kātuṃ, kārāpetuṃ na vaṭṭati.
3040.
Kañjipiṭṭhakhaliallikādisu;
Vaṇṇamaṭṭhamabhipatthayaṃ paraṃ;
Tassa natthi pana mutti dukkaṭā.
3041.
Tathā kiliṭṭhakāle ca, dhovanatthaṃ tu vaṭṭati.
3042.
Kiñci pakkhipituṃ tattha, bhikkhuno na ca vaṭṭati.
3043.
Cīvaraṃ na ca ghaṭṭeyya, ghaṃsitabbaṃ na doṇiyā.
3044.
Rattaṃ paharituṃ kiñci, hattheheva ca vaṭṭati.
3045.
Kappabinduvikāro vā, pāḷikaṇṇikabhedato.
3046.
Āraggena katā lekhā, na ca vaṭṭati kācipi.
3047.
‘‘Maṇivaṇṇaṃ karissāma’’, iti kātuṃ na vaṭṭati.
3048.
Na doso koci tatthassa, kātuṃ makaradantakaṃ.
3049.
Kucchiyaṃ vā ṭhapetvā taṃ, lekhaṃ tu mukhavaṭṭiyaṃ.
3050.
Kāyabandhanasobhatthaṃ, taṃ na vaṭṭati bhikkhuno.
3051.
Mālākammalatākamma-cittikampi na vaṭṭati.
3052.
Kakkaṭakkhīni vā tattha, uṭṭhāpetuṃ na vaṭṭati.
3053.
Vikārarūpaṃ yaṃ kiñci, na vaṭṭati dasāmukhe.
3054.
Khajjūripattakākāraṃ, katvā vaṭṭati koṭṭitaṃ.
3055.
Rajjukā dussapaṭṭādi, sabbaṃ tassānulomikaṃ.
3056.
Rajjuyo na ca vaṭṭanti, purimā dvedasā siyuṃ.
3057.
Ekā dviticatasso vā, vaṭṭanti na tato paraṃ.
3058.
Tañca pāmaṅgasaṇṭhānaṃ, ekampi ca na vaṭṭati.
3059.
Nirantarañhi veṭhetvā, kataṃ vaṭṭati bandhituṃ.
3060.
Jatusaṅkhamayāsutta-phalajā vidhakā matā.
3061.
Tattha tattha pariccheda-lekhāmattaṃ tu vaṭṭati.
3062.
Na ca vaṭṭati bhikkhūnaṃ, añjanī janarañjanī.
3063.
Vaḷañjantassa bhikkhussa, na doso koci vijjati.
3064.
Vaṭṭatevāti niddiṭṭhā, vaṇṇamaṭṭhā na vaṭṭati.
3065.
Nānāvaṇṇehi suttehi, cittakammaṃ na vaṭṭati.
3066.
Yaṃ kiñci pana sibbetvā, vaḷañjantassa vaṭṭati.
3067.
Ṭhapetuṃ pana yaṃ kiñci, na ca vaṭṭati bhikkhuno.
3068.
Valitvā ca nakhacchedaṃ, karontīti hi vaṭṭati.
3069.
Mālākammādi yaṃ kiñci, vaṇṇamaṭṭhaṃ na vaṭṭati.
3070.
Dvīsu passesu lohena, bandhituṃ pana vaṭṭati.
3071.
Vaṭṭalekhāva vaṭṭanti, ekā vā dvepi heṭṭhato.
3072.
Telabhājanake sabbaṃ, vaṇṇamaṭṭhaṃ tu vaṭṭati.
3073.
Ghaṭe phalakapīṭhepi, valayādhārakādike.
3074.
Pādapuñchaniyaṃ vāpi, sammuñjaniyameva ca.
3075.
Mālākammādikaṃ cittaṃ, sabbameva ca vaṭṭati.
3076.
Senāsanamanuññātaṃ, kā kathā vaṇṇamaṭṭhake.
3077.
Suvaṇṇanānāmaṇibhittibhūmiṃ;
Na kiñci ekampi nisedhanīyaṃ;
Senāsanaṃ vaṭṭati sabbameva.
3078.
Mūgabbatādikaṃ neva, gaṇheyya titthiyabbataṃ.
3079.
Bhikkhunīnaṃ tu tā vāpi, na siñce udakādinā.
3080.
Dukkaṭaṃ puna dātabbaṃ, gīvā naṭṭhepi jajjare.
3081.
Dhuranikkhepane tesaṃ, bhaṇḍaggheneva kāraye.
3082.
Davā silaṃ pavijjhanto, dukkaṭā na ca muccati.
3083.
Paricchedanayo vutto, saṅghacetiyasantake.
3084.
Pāṭaṅkiñca gilānassa, vaṭṭatevābhirūhituṃ.
3085.
Dukkaṭaṃ bhikkhuniṃ rāgā, obhāsentassa bhikkhuno.
3086.
Āpattiṃ vā sace tāsaṃ, paṭiggaṇheyya dukkaṭaṃ.
3087.
Paribhogamakatvāva, dadato pana dukkaṭaṃ.
3088.
Aggaṃ gahetvā dātuṃ vā, pattādīsupyayaṃ nayo.
3089.
Cammatthāro dhuvanhānaṃ, majjhadese na vaṭṭati.
3090.
Vāritaṃ, vatthikammampi, sambādheyeva satthunā.
3091.
Pakkhipitvāna pākatthaṃ, cāletuṃ na ca vaṭṭati.
3092.
Tattha cādīnavaṃ tassa, vattuṃ pana ca vaṭṭati.
3093.
Kataṃ nissāya dussīlaṃ, tayā viharatā’’ti ca.
3094.
Andhakāre anāvajjo, ekāvatto ca byāvaṭo.
3095.
Vandanā terasannaṃ tu, ayuttatthena vāritā.
3096.
Yo pacchā upasampanno, ukkhitto mātugāmako.
3097.
Vandato dukkaṭaṃ vuttaṃ, bāvīsati ca puggale.
3098.
Dhammavādī ca sambuddho, vandanīyā tayo ime.
3099.
Vandatopi anāpatti, tehi kammañca kubbato.
3100.
Diṭṭhāvikammamuddiṭṭhaṃ, tato uddhaṃ nivāraṇaṃ.
3101.
Gahitattamano hoti, vissāso pañcadhā siyā.
3102.
Vipattiyo catassova, vuttā ādiccabandhunā.
3103.
Āpattiyo duve sīla-vipattīti pakāsitā.
3104.
Ayaṃ diṭṭhivipattīti, duvidhā diṭṭhi dīpitā.
3105.
Vuttācāravipattīti, ācārakusalena sā.
3106.
Ājīvapaccayāpatti, chabbidhāti pakāsitā.
3107.
Ukkhitto tividho kamma-nānāsaṃvāsako mato.
3108.
‘‘Dhammavādī panete’’ti, uppanne pana mānase.
3109.
Tatraṭṭho pana so dvinnaṃ, kammaṃ kopeti saṅghikaṃ.
3110.
Nānāsaṃvāsakā evaṃ, tayo vuttā mahesinā.
3111.
Bhikkhūnekādasābhabbā, asaṃvāsā ime siyuṃ.
3112.
Saṅghe ummattakādīnaṃ, paṭikkhepo na rūhati.
3113.
Vacanena paṭikkhepo, rūhatānantarassapi.
3114.
Vuttā samaṇakappā ca, pañca, pañca visuddhiyo.
3115.
Vipattāpattanāpatti, samuṭṭhānanayampi ca.
3116.
Tathevaṅgavidhānañca, vedanā kusalattikaṃ.
3117.
Sikkhāpadesu yojeyya, tattha tattha yathārahaṃ.
3118.
Sāvatthāḷavi kosambī, sakkabhaggā pakāsitā.
3119.
Satāni hi cha ūnāni, tīṇi sāvatthiyā siyuṃ.
3120.
Aṭṭha sakkesu paññattā, tayo bhagge pakāsitā.
3121.
Bhikkhūnaṃ pātimokkhasmiṃ, ādikammikapuggalā.
3122.
Thullanandādayo satta, sabbe tiṃsa bhavanti te.
3123.
Dvayaṅkuraṃ sattaphalaṃ chapupphaṃ;
Jānāti yo dvippabhavaṃ dvisākhaṃ;
Jānāti paññattimasesato so.
3124.
Madhurapadatthamanākulaṃ tu yo;
Paṭhati suṇati pucchate ca so;
Bhavatupālisamo vinicchaye.
Iti vinayavinicchaye pakiṇṇakavinicchayakathā samattā.
Kammaṭṭhānabhāvanāvidhānakathā
3125.
Sabbadukkhakkhaye vutte, vuttamevitarattayaṃ.
3126.
Samādhiṃ puna bhāvetvā, paññāya parimuccati.
3127.
Catasso appamaññāyo, tathāruppā paradvayaṃ.
3128.
Kammaṭṭhānaṃ samuddiṭṭhaṃ, mammaṭṭhānaṃ manobhuno.
3129.
Vaḍḍhanāvaḍḍhanā cāpi, tathārammaṇabhūmito.
3130.
Viseso ayametesu, viññātabbo vibhāvinā.
3131.
Upacāravahā, sesā, tiṃsa jhānavahā matā.
3132.
Ānāpānañca kasiṇā, catukkajjhānikā ime.
3133.
Cattāropi ca āruppā, catutthajjhānikā matā.
3134.
Catukkatikajhānesu, aṅgātikkamatā matā.
3135.
Ārammaṇamatikkamma, āruppā pana jāyare.
3136.
Sesaṃ pana ca sabbampi, na vaḍḍhetabbameva taṃ.
3137.
Kāye satānāpānañca, bāvīsati bhavantime.
3138.
Viññāṇaṃ nevasaññā ca, dasa dve bhāvagocarā.
3139.
Ime dhammā viniddiṭṭhā, cha navattabbagocarā.
3140.
Devesu na pavattanti, dvādasevāti bhūmito.
3141.
Sabbaso terasa vāpi, brahmaloke na jāyare.
3142.
Aññe pana na jāyanti, sabbe jāyanti mānuse.
3143.
Diṭṭheneva gahetabbā, pubbabhāge bhavanti te.
3144.
Māluto diṭṭhaphuṭṭhena, sutena cettha sesakaṃ.
3145.
Paṭhamāruppacittassa, paccayā pana jāyare.
3146.
Tissopi appamaññāyo, catutthassa tu paccayā.
3147.
Nevasaññā nirodhassa, paccayoti pakāsitā.
3148.
Tathā bhavasukhānañca, paccayāti ca dīpitā.
3149.
Anukūlā ime rāga-caritassa visesato.
3150.
Anukūlā ime dosa-caritassa pakāsitā.
3151.
Ānāpānasatekāva, sappāyāti vibhāvitā.
3152.
Paññāpakatino ete, anukūlāti dīpitā.
3153.
Āruppā kasiṇā sesā, dasa sabbānurūpakā.
3154.
Cariyāyānukūlaṃ tu, tesu yaṃ attano pana.
3155.
Ucchedaṃ palibodhānaṃ, katvā paṭhamameva ca.
3156.
Bhāvetvā paṭhamādīni, jhānāni pana sabbaso.
3157.
Nāmarūpavavatthānaṃ, katvā kaṅkhaṃ vitīriya.
3158.
Maggo vipassanāñāṇaṃ, iti jānāti paṇḍito.
3159.
Tiṇṇaṃ pana ca saccānaṃ, vavatthānaṃ kataṃ siyā.
3160.
Muñcitukamyatāñāṇaṃ, paṭisaṅkhānupassanā.
3161.
Ayaṃ ‘‘paṭipadāñāṇa-dassana’’nti pakāsitā.
3162.
Santimārammaṇaṃ katvā, jāyate ñāṇadassanaṃ.
3163.
Paccavekkhaṇapariyantaṃ, phalaṃ tassānujāyate.
3164.
Pāpuṇāti yathā bhikkhu, sesamaggaphalāni ca.
3165.
Viddhaṃsayitvākusalaṃ asesaṃ;
Visosayitvāna tayo bhave so;
Upeti santiṃ nirupādisesaṃ.
3166.
Yadi akkharabandhe vā, ayuttaṃ viya dissati.
3167.
Mayā upaparikkhitvā, katattā pana sabbaso.
3168.
Sabbassa pana lokassa, gāme sampiṇḍite viya.
3169.
Kamaluppalasañchanna-salilāsayasobhite.
3170.
Iddhe sabbaṅgasampanne, maṅgale bhūtamaṅgale.
3171.
Vihāre veṇhudāsassa, dassanīye manorame.
3172.
Nānādijagaṇārāme, nānārāmamanorame.
3173.
Surasodakasampuṇṇa-varakūpopasobhite.
3174.
Āvāsehi canekehi, accantamupasobhite.
3175.
Jitvāvāvahasantena, kelāsasikharaṃ kharaṃ.
3176.
Pasādajanane ramme, pāsāde vasatā mayā.
3177.
Buddhasīhaṃ samuddissa, mama saddhivihārikaṃ.
3178.
Vinayassāvabodhatthaṃ, sukhenevācirena ca.
3179.
Mahiṃ samanusāsante, āraddho ca samāpito.
3180.
Sabbe sijjhantu saṅkappā, sattānaṃ dhammasaṃyutā.
3181.
Tāva tiṭṭhatu buddhassa, sāsanaṃ kalisāsanaṃ.
3182.
Pālayantu mahīpālā, dhammato sakalaṃ mahiṃ.
3183.
Karontena pattaṃ mayā yaṃ tu puññaṃ;
Ayaṃ tena loko munindappayātaṃ;
Sivaṃ vītasokaṃ puraṃ pāpuṇātu.
Iti vinayavinicchaye kammaṭṭhānabhāvanāvidhānakathā
Samattā.
Iti tambapaṇṇiyena paramaveyyākaraṇena tipiṭakanayavidhikusalena paramakavijanahadayapadumavanavikasanakarena kavivaravasabhena paramaratikaravaramadhuravacanuggārena uragapurena buddhadattena racitoyaṃ vinayavinicchayo.
Vinayavinicchayo samatto.
Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa