6.
Η ομιλία για την νοητική δυσκαμψία
185. Έτσι έχω ακούσει - Κάποτε ο Ευλογημένος διέμενε στη Σαβάτθι, στο άλσος του Τζέτα, στο μοναστήρι του Ανάθαπίντικα. Εκεί ο Ευλογημένος απευθύνθηκε στους μοναχούς: «Μοναχοί». «Σεβάσμιε κύριε», απάντησαν εκείνοι οι μοναχοί στον Ευλογημένο. Ο Ευλογημένος είπε αυτό:
«Οποιουδήποτε, μοναχοί, μοναχού οι πέντε νοητικές δυσκαμψίες δεν έχουν εγκαταλειφθεί, οι πέντε νοητικές δεσμεύσεις δεν έχουν αποκοπεί, αυτός πράγματι σε αυτή τη Διδασκαλία και διαγωγή θα φτάσει σε ανάπτυξη, αύξηση και επέκταση - αυτό είναι αδύνατον.
«Ποιες είναι οι πέντε νοητικές δυσκαμψίες του που δεν έχουν εγκαταλειφθεί; Εδώ, μοναχοί, ένας μοναχός είναι αβέβαιος για τον Διδάσκαλο, αμφιβάλλει σκεπτικιστικά, δεν αποφασίζει και δεν έχει εμπιστοσύνη. Εκείνος ο μοναχός, μοναχοί, που είναι αβέβαιος για τον Διδάσκαλο, αμφιβάλλει σκεπτικιστικά, δεν αποφασίζει και δεν έχει εμπιστοσύνη, η συνείδησή του δεν κλίνει προς τη ζέση, την επιδίωξη, την ακατάπαυστη προσπάθεια και την επίμονη προσπάθεια. Εκείνου του οποίου η συνείδηση δεν κλίνει προς τη ζέση, την επιδίωξη, την ακατάπαυστη προσπάθεια και την επίμονη προσπάθεια, έτσι αυτή είναι η πρώτη νοητική δυσκαμψία του που δεν έχει εγκαταλειφθεί.
«Επιπλέον, μοναχοί, ένας μοναχός είναι αβέβαιος για τη Διδασκαλία, αμφιβάλλει σκεπτικιστικά, δεν αποφασίζει και δεν έχει εμπιστοσύνη... κ.λπ... έτσι αυτή είναι η δεύτερη νοητική δυσκαμψία του που δεν έχει εγκαταλειφθεί.
«Επιπλέον, μοναχοί, ένας μοναχός είναι αβέβαιος για την Κοινότητα, αμφιβάλλει σκεπτικιστικά, δεν αποφασίζει και δεν έχει εμπιστοσύνη... κ.λπ... έτσι αυτή είναι η τρίτη νοητική δυσκαμψία του που δεν έχει εγκαταλειφθεί.
«Επιπλέον, μοναχοί, ένας μοναχός είναι αβέβαιος για την εξάσκηση, αμφιβάλλει σκεπτικιστικά, δεν αποφασίζει και δεν έχει εμπιστοσύνη. Εκείνος ο μοναχός, μοναχοί, που είναι αβέβαιος για την εξάσκηση, αμφιβάλλει σκεπτικιστικά, δεν αποφασίζει και δεν έχει εμπιστοσύνη, η συνείδησή του δεν κλίνει προς τη ζέση, την επιδίωξη, την ακατάπαυστη προσπάθεια και την επίμονη προσπάθεια. Εκείνου του οποίου η συνείδηση δεν κλίνει προς τη ζέση, την επιδίωξη, την ακατάπαυστη προσπάθεια και την επίμονη προσπάθεια, έτσι αυτή είναι η τέταρτη νοητική δυσκαμψία του που δεν έχει εγκαταλειφθεί.
«Επιπλέον, μοναχοί, ένας μοναχός είναι θυμωμένος με τους συντρόφους στην άγια ζωή, δυσαρεστημένος, με πληγωμένη συνείδηση, με γεννημένη στειρότητα. Εκείνος ο μοναχός, μοναχοί, που είναι θυμωμένος με τους συντρόφους στην άγια ζωή, δυσαρεστημένος, με πληγωμένη συνείδηση, με γεννημένη στειρότητα, η συνείδησή του δεν κλίνει προς τη ζέση, την επιδίωξη, την ακατάπαυστη προσπάθεια και την επίμονη προσπάθεια. Εκείνου του οποίου η συνείδηση δεν κλίνει προς τη ζέση, την επιδίωξη, την ακατάπαυστη προσπάθεια και την επίμονη προσπάθεια, έτσι αυτή είναι η πέμπτη νοητική δυσκαμψία του που δεν έχει εγκαταλειφθεί. Αυτές είναι οι πέντε νοητικές δυσκαμψίες του που δεν έχουν εγκαταλειφθεί.
186. «Ποιες είναι οι πέντε νοητικές δεσμεύσεις του που δεν έχουν αποκοπεί; Εδώ, μοναχοί, ένας μοναχός δεν είναι χωρίς πάθος για τις ηδονές, δεν έχει απαλλαγεί από την επιθυμία, δεν έχει απαλλαγεί από την αγάπη, δεν έχει απαλλαγεί από τη δίψα, δεν έχει απαλλαγεί από τον πυρετό του πάθους, δεν έχει απαλλαγεί από την επιθυμία. Εκείνος ο μοναχός, μοναχοί, που δεν είναι χωρίς πάθος για τις ηδονές, που δεν έχει απαλλαγεί από την επιθυμία, που δεν έχει απαλλαγεί από την αγάπη, που δεν έχει απαλλαγεί από τη δίψα, που δεν έχει απαλλαγεί από τον πυρετό του πάθους, που δεν έχει απαλλαγεί από την επιθυμία, η συνείδησή του δεν κλίνει προς τη ζέση, την επιδίωξη, την ακατάπαυστη προσπάθεια και την επίμονη προσπάθεια. Εκείνου του οποίου η συνείδηση δεν κλίνει προς τη ζέση, την επιδίωξη, την ακατάπαυστη προσπάθεια και την επίμονη προσπάθεια, έτσι αυτή είναι η πρώτη νοητική δέσμευσή του που δεν έχει αποκοπεί.
«Επιπλέον, μοναχοί, ένας μοναχός δεν είναι χωρίς πάθος για το σώμα... κ.λπ... έτσι αυτή είναι η δεύτερη νοητική δέσμευσή του που δεν έχει αποκοπεί.
«Επιπλέον, μοναχοί, ένας μοναχός δεν είναι χωρίς πάθος για την ύλη... κ.λπ... έτσι αυτή είναι η τρίτη νοητική δέσμευσή του που δεν έχει αποκοπεί.
«Επιπλέον, μοναχοί, ένας μοναχός, αφού φάει όσο θέλει μέχρι να γεμίσει η κοιλιά του, διαμένει αφοσιωμένος στην ευχαρίστηση του τόπου ύπνου, στην ευχαρίστηση του πλαγιάσματος, στην ευχαρίστηση της υπνηλίας. Εκείνος ο μοναχός, μοναχοί, που αφού φάει όσο θέλει μέχρι να γεμίσει η κοιλιά του, διαμένει αφοσιωμένος στην ευχαρίστηση του τόπου ύπνου, στην ευχαρίστηση του πλαγιάσματος, στην ευχαρίστηση της υπνηλίας, η συνείδησή του δεν κλίνει προς τη ζέση, την επιδίωξη, την ακατάπαυστη προσπάθεια και την επίμονη προσπάθεια. Εκείνου του οποίου η συνείδηση δεν κλίνει προς τη ζέση, την επιδίωξη, την ακατάπαυστη προσπάθεια και την επίμονη προσπάθεια, έτσι αυτή είναι η τέταρτη νοητική δέσμευσή του που δεν έχει αποκοπεί.
«Επιπλέον, μοναχοί, ένας μοναχός ασκεί την άγια ζωή φιλοδοξώντας κάποια τάξη θεών - "Με αυτή την ηθική ή την ασκητική πρακτική ή τον αυστηρό ασκητισμό ή την άγια ζωή θα γίνω θεός ή κάποιος από τους θεούς". Εκείνος ο μοναχός, μοναχοί, που ασκεί την άγια ζωή φιλοδοξώντας κάποια τάξη θεών - "Με αυτή την ηθική ή την ασκητική πρακτική ή τον αυστηρό ασκητισμό ή την άγια ζωή θα γίνω θεός ή κάποιος από τους θεούς", η συνείδησή του δεν κλίνει προς τη ζέση, την επιδίωξη, την ακατάπαυστη προσπάθεια και την επίμονη προσπάθεια. Εκείνου του οποίου η συνείδηση δεν κλίνει προς τη ζέση, την επιδίωξη, την ακατάπαυστη προσπάθεια και την επίμονη προσπάθεια, έτσι αυτή είναι η πέμπτη νοητική δέσμευσή του που δεν έχει αποκοπεί. Αυτές είναι οι πέντε νοητικές δεσμεύσεις του που δεν έχουν αποκοπεί.
«Οποιουδήποτε, μοναχοί, μοναχού αυτές οι πέντε νοητικές δυσκαμψίες δεν έχουν εγκαταλειφθεί, αυτές οι πέντε νοητικές δεσμεύσεις δεν έχουν αποκοπεί, αυτός πράγματι σε αυτή τη Διδασκαλία και διαγωγή θα φτάσει σε ανάπτυξη, αύξηση και επέκταση - αυτό είναι αδύνατον.
187. «Οποιουδήποτε, μοναχοί, μοναχού οι πέντε νοητικές δυσκαμψίες έχουν εγκαταλειφθεί, οι πέντε νοητικές δεσμεύσεις έχουν πλήρως αποκοπεί, αυτός πράγματι σε αυτή τη Διδασκαλία και διαγωγή θα φτάσει σε ανάπτυξη, αύξηση και επέκταση - αυτό είναι δυνατόν.
«Ποιες είναι οι πέντε νοητικές δυσκαμψίες του που έχουν εγκαταλειφθεί; Εδώ, μοναχοί, ένας μοναχός δεν είναι αβέβαιος για τον Διδάσκαλο, δεν αμφιβάλλει σκεπτικιστικά, αποφασίζει και έχει εμπιστοσύνη. Εκείνος ο μοναχός, μοναχοί, που δεν είναι αβέβαιος για τον Διδάσκαλο, δεν αμφιβάλλει σκεπτικιστικά, αποφασίζει και έχει εμπιστοσύνη, η συνείδησή του κλίνει προς τη ζέση, την επιδίωξη, την ακατάπαυστη προσπάθεια και την επίμονη προσπάθεια. Εκείνου του οποίου η συνείδηση κλίνει προς τη ζέση, την επιδίωξη, την ακατάπαυστη προσπάθεια και την επίμονη προσπάθεια, έτσι αυτή είναι η πρώτη νοητική δυσκαμψία του που έχει εγκαταλειφθεί.
«Επιπλέον, μοναχοί, ένας μοναχός δεν είναι αβέβαιος για τη Διδασκαλία, δεν αμφιβάλλει σκεπτικιστικά, αποφασίζει και έχει εμπιστοσύνη... κ.λπ... έτσι αυτή είναι η δεύτερη νοητική δυσκαμψία του που έχει εγκαταλειφθεί.
«Επιπλέον, μοναχοί, ένας μοναχός δεν είναι αβέβαιος για την Κοινότητα, δεν αμφιβάλλει σκεπτικιστικά, αποφασίζει και έχει εμπιστοσύνη... κ.λπ... έτσι αυτή είναι η τρίτη νοητική δυσκαμψία του που έχει εγκαταλειφθεί.
«Επιπλέον, μοναχοί, ένας μοναχός δεν είναι αβέβαιος για την εξάσκηση, δεν αμφιβάλλει σκεπτικιστικά, αποφασίζει και έχει εμπιστοσύνη... κ.λπ... έτσι αυτή είναι η τέταρτη νοητική δυσκαμψία του που έχει εγκαταλειφθεί.
«Επιπλέον, μοναχοί, ένας μοναχός δεν είναι θυμωμένος με τους συντρόφους στην άγια ζωή, δεν είναι δυσαρεστημένος, χωρίς πληγωμένη συνείδηση, χωρίς γεννημένη στειρότητα. Εκείνος ο μοναχός, μοναχοί, που δεν είναι θυμωμένος με τους συντρόφους στην άγια ζωή, δεν είναι δυσαρεστημένος, χωρίς πληγωμένη συνείδηση, χωρίς γεννημένη στειρότητα, η συνείδησή του κλίνει προς τη ζέση, την επιδίωξη, την ακατάπαυστη προσπάθεια και την επίμονη προσπάθεια. Εκείνου του οποίου η συνείδηση κλίνει προς τη ζέση, την επιδίωξη, την ακατάπαυστη προσπάθεια και την επίμονη προσπάθεια, έτσι αυτή είναι η πέμπτη νοητική δυσκαμψία του που έχει εγκαταλειφθεί. Αυτές είναι οι πέντε νοητικές δυσκαμψίες του που έχουν εγκαταλειφθεί.
188. «Ποιες είναι οι πέντε νοητικές δεσμεύσεις του που έχουν πλήρως αποκοπεί; Εδώ, μοναχοί, ένας μοναχός είναι χωρίς πάθος για τις ηδονές, έχει απαλλαγεί από την επιθυμία, έχει απαλλαγεί από την αγάπη, έχει απαλλαγεί από τη δίψα, έχει απαλλαγεί από τον πυρετό του πάθους, έχει απαλλαγεί από την επιθυμία. Εκείνος ο μοναχός, μοναχοί, που είναι χωρίς πάθος για τις ηδονές, που έχει απαλλαγεί από την επιθυμία, που έχει απαλλαγεί από την αγάπη, που έχει απαλλαγεί από τη δίψα, που έχει απαλλαγεί από τον πυρετό του πάθους, που έχει απαλλαγεί από την επιθυμία, η συνείδησή του κλίνει προς τη ζέση, την επιδίωξη, την ακατάπαυστη προσπάθεια και την επίμονη προσπάθεια. Εκείνου του οποίου η συνείδηση κλίνει προς τη ζέση, την επιδίωξη, την ακατάπαυστη προσπάθεια και την επίμονη προσπάθεια, έτσι αυτή είναι η πρώτη νοητική δέσμευσή του που έχει πλήρως αποκοπεί.
«Επιπλέον, μοναχοί, ένας μοναχός είναι χωρίς πάθος για το σώμα... κ.λπ... είναι χωρίς πάθος για την ύλη... κ.λπ... δεν διαμένει, αφού φάει όσο θέλει μέχρι να γεμίσει η κοιλιά του, αφοσιωμένος στην ευχαρίστηση του τόπου ύπνου, στην ευχαρίστηση του πλαγιάσματος, στην ευχαρίστηση της υπνηλίας. Εκείνος ο μοναχός, μοναχοί, που δεν διαμένει, αφού φάει όσο θέλει μέχρι να γεμίσει η κοιλιά του, αφοσιωμένος στην ευχαρίστηση του τόπου ύπνου, στην ευχαρίστηση του πλαγιάσματος, στην ευχαρίστηση της υπνηλίας, η συνείδησή του κλίνει προς τη ζέση, την επιδίωξη, την ακατάπαυστη προσπάθεια και την επίμονη προσπάθεια. Εκείνου του οποίου η συνείδηση κλίνει προς τη ζέση, την επιδίωξη, την ακατάπαυστη προσπάθεια και την επίμονη προσπάθεια, έτσι αυτή είναι η τέταρτη νοητική δέσμευσή του που έχει πλήρως αποκοπεί.
«Επιπλέον, μοναχοί, ένας μοναχός δεν ασκεί την άγια ζωή φιλοδοξώντας κάποια τάξη θεών - "Με αυτή την ηθική ή την ασκητική πρακτική ή τον αυστηρό ασκητισμό ή την άγια ζωή θα γίνω θεός ή κάποιος από τους θεούς". Εκείνος ο μοναχός, μοναχοί, που δεν ασκεί την άγια ζωή φιλοδοξώντας κάποια τάξη θεών - "Με αυτή την ηθική ή την ασκητική πρακτική ή τον αυστηρό ασκητισμό ή την άγια ζωή θα γίνω θεός ή κάποιος από τους θεούς", η συνείδησή του κλίνει προς τη ζέση, την επιδίωξη, την ακατάπαυστη προσπάθεια και την επίμονη προσπάθεια. Εκείνου του οποίου η συνείδηση κλίνει προς τη ζέση, την επιδίωξη, την ακατάπαυστη προσπάθεια και την επίμονη προσπάθεια, έτσι αυτή είναι η πέμπτη νοητική δέσμευσή του που έχει πλήρως αποκοπεί. Αυτές είναι οι πέντε νοητικές δεσμεύσεις του που έχουν πλήρως αποκοπεί.
«Οποιουδήποτε, μοναχοί, μοναχού αυτές οι πέντε νοητικές δυσκαμψίες έχουν εγκαταλειφθεί, αυτές οι πέντε νοητικές δεσμεύσεις έχουν πλήρως αποκοπεί, αυτός πράγματι σε αυτή τη Διδασκαλία και διαγωγή θα φτάσει σε ανάπτυξη, αύξηση και επέκταση - αυτό είναι δυνατόν.
189. «Αυτός αναπτύσσει τη βάση πνευματικής δύναμης που διακατέχεται από αυτοσυγκέντρωση λόγω θέλησης και βουλητικές δραστηριότητες επίμονης προσπάθειας, αναπτύσσει τη βάση πνευματικής δύναμης που διακατέχεται από αυτοσυγκέντρωση λόγω ενεργητικότητας και βουλητικές δραστηριότητες επίμονης προσπάθειας, αναπτύσσει τη βάση πνευματικής δύναμης που διακατέχεται από αυτοσυγκέντρωση λόγω ανεπτυγμένου νου και βουλητικές δραστηριότητες επίμονης προσπάθειας, αναπτύσσει τη βάση πνευματικής δύναμης που διακατέχεται από αυτοσυγκέντρωση λόγω διερεύνησης και βουλητικές δραστηριότητες επίμονης προσπάθειας, με τον ενθουσιασμό ως πέμπτο. Αυτός ο μοναχός, μοναχοί, που είναι έτσι προικισμένος με δεκαπέντε παράγοντες μαζί με τον ενθουσιασμό, είναι ικανός για αποστασιοποίηση, ικανός για ανώτατη φώτιση, ικανός για το επίτευγμα της ανυπέρβλητης ελευθερίας από τις δεσμεύσεις. Όπως, μοναχοί, τα αυγά μιας κότας είναι οκτώ ή δέκα ή δώδεκα. Αυτά θα ήταν σωστά επωασμένα από την κότα, σωστά θερμασμένα, σωστά αναπτυγμένα. Αν και σε εκείνη την κότα δεν θα εγειρόταν έτσι επιθυμία - «Αχ, μακάρι αυτά τα κοτοπουλάκια, σπάζοντας το κέλυφος του αυγού με την άκρη του νυχιού του ποδιού ή με το ράμφος του στόματος, να βγουν με ασφάλεια!» Ωστόσο εκείνα τα κοτοπουλάκια θα ήταν ικανά να σπάσουν το κέλυφος του αυγού με την άκρη του νυχιού του ποδιού ή με το ράμφος του στόματος και να βγουν με ασφάλεια. Ακριβώς με τον ίδιο τρόπο, μοναχοί, ένας μοναχός που είναι έτσι προικισμένος με δεκαπέντε παράγοντες μαζί με τον ενθουσιασμό, είναι ικανός για αποστασιοποίηση, ικανός για ανώτατη φώτιση, ικανός για το επίτευγμα της ανυπέρβλητης ελευθερίας από τις δεσμεύσεις».
Αυτά είπε ο Ευλογημένος. Οι μοναχοί, ευχαριστημένοι, αγαλλίασαν με τα λόγια του Ευλογημένου.
Τέλος της ομιλίας Τσετοκχίλα, έκτη.