4.
Η ομιλία στη Μάντουρα
317. Έτσι έχω ακούσει - Κάποτε ο σεβάσμιος Μαχακατσάνα διέμενε στη Μαντούρα, στο δάσος Γκούντα. Ο βασιλιάς Μάντουρα, γιος του Αβάντι, άκουσε - «Ο ασκητής Κατσάνα, κύριοι, διαμένει στη Μαντούρα, στο δάσος Γκούντα. Και για αυτόν τον αξιότιμο Κατσάνα έχει διαδοθεί αυτή η καλή φήμη: 'Είναι σοφός, έμπειρος, ευφυής, πολυμαθής, εκλεκτός ομιλητής, με καλή οξυδέρκεια, μεγαλύτερος και Άξιος'. Είναι πράγματι καλό να δει κανείς τέτοιους Άξιους». Τότε ο βασιλιάς Μάντουρα, γιος του Αβάντι, αφού έζεψε τα εξαίρετα οχήματα και ανέβηκε στο εξαίρετο όχημα, με τα εξαίρετα οχήματα αναχώρησε από τη Μαντούρα με μεγάλη βασιλική μεγαλοπρέπεια για να δει τον σεβάσμιο Μαχακατσάνα. Αφού πήγε με το όχημα όσο ήταν δυνατό να πάει με όχημα, κατέβηκε από το όχημα και με τα πόδια πλησίασε τον σεβάσμιο Μαχακατσάνα· αφού πλησίασε, χαιρέτησε τον σεβάσμιο Μαχακατσάνα. Αφού ολοκλήρωσε την ευγενική και αξιομνημόνευτη συζήτηση, κάθισε στο πλάι. Καθισμένος στο πλάι, ο βασιλιάς Μάντουρα, γιος του Αβάντι, είπε στον σεβάσμιο Μαχακατσάνα: «Οι βραχμάνοι, αξιότιμε Κατσάνα, λένε έτσι: 'Μόνο η βραχμανική κάστα είναι η ανώτερη, η άλλη κάστα είναι κατώτερη· μόνο η βραχμανική κάστα είναι λευκή, η άλλη κάστα είναι μαύρη· μόνο οι βραχμάνοι εξαγνίζονται, όχι οι μη-βραχμάνοι· μόνο οι βραχμάνοι είναι γιοι του Βράχμα, γνήσιοι, γεννημένοι από το στόμα του, γεννήματα του Βράχμα, δημιουργήματα του Βράχμα, κληρονόμοι του Βράχμα'. Εδώ τι διδάσκει ο αξιότιμος Κατσάνα;» «Αυτό είναι απλώς μια φήμη στον κόσμο, μεγάλε βασιλιά: 'Μόνο η βραχμανική κάστα είναι η ανώτερη, η άλλη κάστα είναι κατώτερη· μόνο η βραχμανική κάστα είναι λευκή, η άλλη κάστα είναι μαύρη· μόνο οι βραχμάνοι εξαγνίζονται, όχι οι μη-βραχμάνοι· μόνο οι βραχμάνοι είναι γιοι του Βράχμα, γνήσιοι, γεννημένοι από το στόμα του, γεννήματα του Βράχμα, δημιουργήματα του Βράχμα, κληρονόμοι του Βράχμα'. Και αυτό, μεγάλε βασιλιά, πρέπει να γίνει κατανοητό με αυτή τη μέθοδο, πώς αυτό είναι απλώς μια φήμη στον κόσμο: 'Μόνο η βραχμανική κάστα είναι η ανώτερη, η άλλη κάστα είναι κατώτερη... κ.λπ... κληρονόμοι του Βράχμα'».
318. «Τι νομίζεις, μεγάλε βασιλιά, αν κάποιος της πολεμικής κάστας ευημερούσε με πλούτη ή με σιτηρά ή με ασήμι ή με χρυσό, θα είχε κάποιον της πολεμικής κάστας που σηκωνόταν πριν από αυτόν και πήγαινε για ύπνο μετά από αυτόν, που έκανε ό,τι του ζητούσε, που συμπεριφερόταν ευχάριστα, που μιλούσε γλυκά... θα είχε κάποιον βραχμάνο... θα είχε κάποιον της εμπορικής κάστας... θα είχε κάποιον της εργατικής κάστας που σηκωνόταν πριν από αυτόν και πήγαινε για ύπνο μετά από αυτόν, που έκανε ό,τι του ζητούσε, που συμπεριφερόταν ευχάριστα, που μιλούσε γλυκά;» «Αν κάποιος της πολεμικής κάστας, αξιότιμε Κατσάνα, ευημερούσε με πλούτη ή με σιτηρά ή με ασήμι ή με χρυσό, θα είχε κάποιον της πολεμικής κάστας που σηκωνόταν πριν από αυτόν και πήγαινε για ύπνο μετά από αυτόν, που έκανε ό,τι του ζητούσε, που συμπεριφερόταν ευχάριστα, που μιλούσε γλυκά... θα είχε κάποιον βραχμάνο... θα είχε κάποιον της εμπορικής κάστας... θα είχε κάποιον της εργατικής κάστας που σηκωνόταν πριν από αυτόν και πήγαινε για ύπνο μετά από αυτόν, που έκανε ό,τι του ζητούσε, που συμπεριφερόταν ευχάριστα, που μιλούσε γλυκά».
«Τι νομίζεις, μεγάλε βασιλιά, αν κάποιος βραχμάνος ευημερούσε με πλούτη ή με σιτηρά ή με ασήμι ή με χρυσό, θα είχε κάποιον βραχμάνο που σηκωνόταν πριν από αυτόν και πήγαινε για ύπνο μετά από αυτόν, που έκανε ό,τι του ζητούσε, που συμπεριφερόταν ευχάριστα, που μιλούσε γλυκά... θα είχε κάποιον της εμπορικής κάστας... θα είχε κάποιον της εργατικής κάστας... θα είχε κάποιον της πολεμικής κάστας που σηκωνόταν πριν από αυτόν και πήγαινε για ύπνο μετά από αυτόν, που έκανε ό,τι του ζητούσε, που συμπεριφερόταν ευχάριστα, που μιλούσε γλυκά;» «Αν κάποιος βραχμάνος, αξιότιμε Κατσάνα, ευημερούσε με πλούτη ή με σιτηρά ή με ασήμι ή με χρυσό, θα είχε κάποιον βραχμάνο που σηκωνόταν πριν από αυτόν και πήγαινε για ύπνο μετά από αυτόν, που έκανε ό,τι του ζητούσε, που συμπεριφερόταν ευχάριστα, που μιλούσε γλυκά... θα είχε κάποιον της εμπορικής κάστας... θα είχε κάποιον της εργατικής κάστας... θα είχε κάποιον της πολεμικής κάστας που σηκωνόταν πριν από αυτόν και πήγαινε για ύπνο μετά από αυτόν, που έκανε ό,τι του ζητούσε, που συμπεριφερόταν ευχάριστα, που μιλούσε γλυκά».
«Τι νομίζεις, μεγάλε βασιλιά, αν κάποιος της εμπορικής κάστας ευημερούσε με πλούτη ή με σιτηρά ή με ασήμι ή με χρυσό, θα είχε κάποιον της εμπορικής κάστας που σηκωνόταν πριν από αυτόν και πήγαινε για ύπνο μετά από αυτόν, που έκανε ό,τι του ζητούσε, που συμπεριφερόταν ευχάριστα, που μιλούσε γλυκά... θα είχε κάποιον της εργατικής κάστας... θα είχε κάποιον της πολεμικής κάστας... θα είχε κάποιον βραχμάνο που σηκωνόταν πριν από αυτόν και πήγαινε για ύπνο μετά από αυτόν, που έκανε ό,τι του ζητούσε, που συμπεριφερόταν ευχάριστα, που μιλούσε γλυκά;» «Αν κάποιος της εμπορικής κάστας, αξιότιμε Κατσάνα, ευημερούσε με πλούτη ή με σιτηρά ή με ασήμι ή με χρυσό, θα είχε κάποιον της εμπορικής κάστας που σηκωνόταν πριν από αυτόν και πήγαινε για ύπνο μετά από αυτόν, που έκανε ό,τι του ζητούσε, που συμπεριφερόταν ευχάριστα, που μιλούσε γλυκά... θα είχε κάποιον της εργατικής κάστας... θα είχε κάποιον της πολεμικής κάστας... θα είχε κάποιον βραχμάνο που σηκωνόταν πριν από αυτόν και πήγαινε για ύπνο μετά από αυτόν, που έκανε ό,τι του ζητούσε, που συμπεριφερόταν ευχάριστα, που μιλούσε γλυκά».
«Τι νομίζεις, μεγάλε βασιλιά, αν κάποιος της εργατικής κάστας ευημερούσε με πλούτη ή με σιτηρά ή με ασήμι ή με χρυσό, θα είχε κάποιον της εργατικής κάστας που σηκωνόταν πριν από αυτόν και πήγαινε για ύπνο μετά από αυτόν, που έκανε ό,τι του ζητούσε, που συμπεριφερόταν ευχάριστα, που μιλούσε γλυκά... θα είχε κάποιον της πολεμικής κάστας... θα είχε κάποιον βραχμάνο... θα είχε κάποιον της εμπορικής κάστας που σηκωνόταν πριν από αυτόν και πήγαινε για ύπνο μετά από αυτόν, που έκανε ό,τι του ζητούσε, που συμπεριφερόταν ευχάριστα, που μιλούσε γλυκά;» «Αν κάποιος της εργατικής κάστας, αξιότιμε Κατσάνα, ευημερούσε με πλούτη ή με σιτηρά ή με ασήμι ή με χρυσό, θα είχε κάποιον της εργατικής κάστας που σηκωνόταν πριν από αυτόν και πήγαινε για ύπνο μετά από αυτόν, που έκανε ό,τι του ζητούσε, που συμπεριφερόταν ευχάριστα, που μιλούσε γλυκά... θα είχε κάποιον της πολεμικής κάστας... θα είχε κάποιον βραχμάνο... θα είχε κάποιον της εμπορικής κάστας που σηκωνόταν πριν από αυτόν και πήγαινε για ύπνο μετά από αυτόν, που έκανε ό,τι του ζητούσε, που συμπεριφερόταν ευχάριστα, που μιλούσε γλυκά».
«Τι νομίζεις, μεγάλε βασιλιά, αν αυτό είναι έτσι, αυτές οι τέσσερις κάστες είναι εντελώς ίσες ή όχι; Ή πώς το βλέπεις αυτό;» «Σίγουρα, αγαπητέ Κατσάνα, αν αυτό είναι έτσι, αυτές οι τέσσερις κάστες είναι εντελώς ίσες. Δεν βλέπω καμία διαφορά μεταξύ τους σε αυτό». «Και με αυτή τη μέθοδο, μεγάλε βασιλιά, πρέπει να γίνει κατανοητό πώς αυτό είναι απλώς μια φήμη στον κόσμο - 'Μόνο η βραχμανική κάστα είναι η ανώτερη, η άλλη κάστα είναι κατώτερη... κ.λπ... κληρονόμοι του Βράχμα'».
319. «Τι νομίζεις, μεγάλε βασιλιά, ας υποθέσουμε ότι υπήρχε εδώ ένας πολεμιστής που σκοτώνει έμβια όντα, που παίρνει αυτό που δεν του έχει δοθεί, που συμπεριφέρεται λανθασμένα στις αισθησιακές ηδονές, που λέει ψέματα, που μιλάει διχαστικά, που μιλάει σκληρά, που φλυαρεί, που είναι πλεονέκτης, που έχει κακόβουλο νου, που έχει λανθασμένες απόψεις· με την κατάρρευση του σώματος κατά τον θάνατο θα επαναγεννιόταν στον κόσμο της αθλιότητας, στον κακότυχο κόσμο, στον κόσμο του ξεπεσμού, στην κόλαση, ή όχι; Ή πώς το βλέπεις αυτό;» «Ένας πολεμιστής επίσης, αγαπητέ Κατσάνα, που σκοτώνει έμβια όντα, που παίρνει αυτό που δεν του έχει δοθεί, που συμπεριφέρεται λανθασμένα στις αισθησιακές ηδονές, που λέει ψέματα, που μιλάει διχαστικά, που μιλάει σκληρά, που φλυαρεί, που είναι πλεονέκτης, που έχει κακόβουλο νου, που έχει λανθασμένες απόψεις, με την κατάρρευση του σώματος κατά τον θάνατο θα επαναγεννιόταν στον κόσμο της αθλιότητας, στον κακότυχο κόσμο, στον κόσμο του ξεπεσμού, στην κόλαση. Έτσι σκέφτομαι εδώ, και έτσι το έχω ακούσει από τους Άξιους».
«Καλώς, καλώς, μεγάλε βασιλιά! Καλώς πράγματι σκέφτεσαι έτσι, μεγάλε βασιλιά, και καλώς το έχεις ακούσει αυτό από τους Άξιους. Τι νομίζεις, μεγάλε βασιλιά, ας υποθέσουμε ότι υπήρχε εδώ ένας βραχμάνος... κ.λπ... ας υποθέσουμε ότι υπήρχε εδώ ένας έμπορος... κ.λπ... ας υποθέσουμε ότι υπήρχε εδώ ένας εργάτης που σκοτώνει έμβια όντα, που παίρνει αυτό που δεν του έχει δοθεί... κ.λπ... που έχει λανθασμένες απόψεις, με την κατάρρευση του σώματος κατά τον θάνατο θα επαναγεννιόταν στον κόσμο της αθλιότητας, στον κακότυχο κόσμο, στον κόσμο του ξεπεσμού, στην κόλαση, ή όχι; Ή πώς το βλέπεις αυτό;» «Ένας εργάτης επίσης, αγαπητέ Κατσάνα, που σκοτώνει έμβια όντα, που παίρνει αυτό που δεν του έχει δοθεί... κ.λπ... που έχει λανθασμένες απόψεις, με την κατάρρευση του σώματος κατά τον θάνατο θα επαναγεννιόταν στον κόσμο της αθλιότητας, στον κακότυχο κόσμο, στον κόσμο του ξεπεσμού, στην κόλαση. Έτσι σκέφτομαι εδώ, και έτσι το έχω ακούσει από τους Άξιους».
«Καλώς, καλώς, μεγάλε βασιλιά! Καλώς πράγματι σκέφτεσαι έτσι, μεγάλε βασιλιά, και καλώς το έχεις ακούσει αυτό από τους Άξιους. Τι νομίζεις, μεγάλε βασιλιά, αν αυτό είναι έτσι, αυτές οι τέσσερις κάστες είναι εντελώς ίσες ή όχι; Ή πώς το βλέπεις αυτό;» «Σίγουρα, αγαπητέ Κατσάνα, αν αυτό είναι έτσι, αυτές οι τέσσερις κάστες είναι εντελώς ίσες. Δεν βλέπω καμία διαφορά μεταξύ τους σε αυτό». «Και με αυτή τη μέθοδο, μεγάλε βασιλιά, πρέπει να γίνει κατανοητό πώς αυτό είναι απλώς μια φήμη στον κόσμο - 'Μόνο η βραχμανική κάστα είναι η ανώτερη, η άλλη κάστα είναι κατώτερη... κ.λπ... κληρονόμοι του Βράχμα'».
320. «Τι νομίζεις, μεγάλε βασιλιά, ας υποθέσουμε ότι υπήρχε εδώ ένας πολεμιστής που απέχει από τον φόνο έμβιων όντων, απέχει από τη λήψη του μη δοσμένου, απέχει από τη λανθασμένη σεξουαλική συμπεριφορά, απέχει από την ψευδολογία, απέχει από τη διχαστική ομιλία, απέχει από τη σκληρή ομιλία, απέχει από τη φλυαρία, δεν είναι πλεονέκτης, δεν έχει κακόβουλο νου, έχει ορθή άποψη· με την κατάρρευση του σώματος κατά τον θάνατο θα επαναγεννιόταν στον καλότυχο κόσμο, στον ευδαιμονικό κόσμο, ή όχι; Ή πώς το βλέπεις αυτό;» «Ένας πολεμιστής επίσης, αγαπητέ Κατσάνα, που απέχει από τον φόνο έμβιων όντων, απέχει από τη λήψη του μη δοσμένου, απέχει από τη λανθασμένη σεξουαλική συμπεριφορά, απέχει από την ψευδολογία, απέχει από τη διχαστική ομιλία, απέχει από τη σκληρή ομιλία, απέχει από τη φλυαρία, δεν είναι πλεονέκτης, δεν έχει κακόβουλο νου, έχει ορθή άποψη, με την κατάρρευση του σώματος κατά τον θάνατο θα επαναγεννιόταν στον καλότυχο κόσμο, στον ευδαιμονικό κόσμο. Έτσι σκέφτομαι εδώ, και έτσι το έχω ακούσει από τους Άξιους».
«Καλώς, καλώς, μεγάλε βασιλιά! Καλώς πράγματι σκέφτεσαι έτσι, μεγάλε βασιλιά, και καλώς το έχεις ακούσει αυτό από τους Άξιους. Τι νομίζεις, μεγάλε βασιλιά, ας υποθέσουμε ότι υπήρχε εδώ ένας βραχμάνος, ας υποθέσουμε ότι υπήρχε εδώ ένας έμπορος, ας υποθέσουμε ότι υπήρχε εδώ ένας εργάτης που απέχει από τον φόνο έμβιων όντων, απέχει από τη λήψη του μη δοσμένου... κ.λπ... έχει ορθή άποψη, με την κατάρρευση του σώματος κατά τον θάνατο θα επαναγεννιόταν στον καλότυχο κόσμο, στον ευδαιμονικό κόσμο, ή όχι; Ή πώς το βλέπεις αυτό;» «Ένας εργάτης επίσης, αγαπητέ Κατσάνα, που απέχει από τον φόνο έμβιων όντων, απέχει από τη λήψη του μη δοσμένου... κ.λπ... έχει ορθή άποψη, με την κατάρρευση του σώματος κατά τον θάνατο θα επαναγεννιόταν στον καλότυχο κόσμο, στον ευδαιμονικό κόσμο. Έτσι σκέφτομαι εδώ, και έτσι το έχω ακούσει από τους Άξιους».
«Καλώς, καλώς, μεγάλε βασιλιά! Καλώς πράγματι σκέφτεσαι έτσι, μεγάλε βασιλιά, και καλώς το έχεις ακούσει αυτό από τους Άξιους. Τι νομίζεις, μεγάλε βασιλιά, αν αυτό είναι έτσι, αυτές οι τέσσερις κάστες είναι εντελώς ίσες ή όχι; Ή πώς το βλέπεις αυτό;» «Σίγουρα, αγαπητέ Κατσάνα, αν αυτό είναι έτσι, αυτές οι τέσσερις κάστες είναι εντελώς ίσες. Δεν βλέπω καμία διαφορά μεταξύ τους σε αυτό». «Και με αυτή τη μέθοδο, μεγάλε βασιλιά, πρέπει να γίνει κατανοητό πώς αυτό είναι απλώς μια φήμη στον κόσμο - 'Μόνο η βραχμανική κάστα είναι η ανώτερη, η άλλη κάστα είναι κατώτερη... κ.λπ... κληρονόμοι του Βράχμα'».
321. «Τι νομίζεις, μεγάλε βασιλιά, εδώ ένας της πολεμικής κάστας θα διέρρηγε τοίχους, ή θα διέπραττε μεγάλη ληστεία, ή θα λήστευε ένα σπίτι, ή θα ενέδρευε στο δρόμο, ή θα πήγαινε με τη γυναίκα άλλου, και αν οι άνθρωποί σου τον συνελάμβαναν και σου τον έφερναν - "Αυτός, μεγαλειότατε, είναι ο κλέφτης, ο κακοποιός. Επίβαλέ του όποια τιμωρία θέλεις". Τι θα του έκανες;» «Θα τον σκοτώναμε, ή αξιότιμε Κατσάνα, θα του επιβάλλαμε πρόστιμο, ή θα τον εξορίζαμε, ή θα τον μεταχειριζόμασταν όπως αρμόζει. Για ποιο λόγο; Διότι, αξιότιμε Κατσάνα, η προηγούμενη ονομασία του 'της πολεμικής κάστας' έχει εξαφανιστεί για αυτόν· θεωρείται απλώς κλέφτης».
«Τι νομίζεις, μεγάλε βασιλιά, εδώ ένας βραχμάνος, εδώ ένας της εμπορικής κάστας, εδώ ένας της εργατικής κάστας θα διέρρηγε τοίχους, ή θα διέπραττε μεγάλη ληστεία, ή θα λήστευε ένα σπίτι, ή θα ενέδρευε στο δρόμο, ή θα πήγαινε με τη γυναίκα άλλου, και αν οι άνθρωποί σου τον συνελάμβαναν και σου τον έφερναν - "Αυτός, μεγαλειότατε, είναι ο κλέφτης, ο κακοποιός. Επίβαλέ του όποια τιμωρία θέλεις". Τι θα του έκανες;» «Θα τον σκοτώναμε, ή αξιότιμε Κατσάνα, θα του επιβάλλαμε πρόστιμο, ή θα τον εξορίζαμε, ή θα τον μεταχειριζόμασταν όπως αρμόζει. Για ποιο λόγο; Διότι, αξιότιμε Κατσάνα, η προηγούμενη ονομασία του 'της εργατικής κάστας' έχει εξαφανιστεί για αυτόν· θεωρείται απλώς κλέφτης».
«Τι νομίζεις, μεγάλε βασιλιά, αν αυτό είναι έτσι, αυτές οι τέσσερις κάστες είναι εντελώς ίσες ή όχι; Ή πώς το βλέπεις αυτό;» «Σίγουρα, αγαπητέ Κατσάνα, αν αυτό είναι έτσι, αυτές οι τέσσερις κάστες είναι εντελώς ίσες. Δεν βλέπω καμία διαφορά μεταξύ τους σε αυτό». «Και με αυτή τη μέθοδο, μεγάλε βασιλιά, πρέπει να γίνει κατανοητό πώς αυτό είναι απλώς μια φήμη στον κόσμο - 'Μόνο η βραχμανική κάστα είναι η ανώτερη, η άλλη κάστα είναι κατώτερη... κ.λπ... κληρονόμοι του Βράχμα'».
322. «Τι νομίζεις, μεγάλε βασιλιά, εδώ ένας της πολεμικής κάστας αφού ξύρισε τα μαλλιά και τα γένια του και ντύθηκε με ώχρινα ρούχα, εγκατέλειψε την οικογενειακή ζωή για την άστεγη ζωή, απέχοντας από τον φόνο έμβιων όντων, απέχοντας από τη λήψη του μη δοσμένου, απέχοντας από την ψευδολογία, απέχοντας από το φαγητό τη νύχτα, τρώγοντας μόνο ένα γεύμα την ημέρα, ασκούμενος στην άγια ζωή, ηθικός, καλού χαρακτήρα; Τι θα του έκανες;» «Θα του αποδίδαμε σεβασμό, αξιότιμε Κατσάνα, ή θα εγειρόμασταν σε ένδειξη σεβασμού, ή θα τον προσκαλούσαμε σε κάθισμα, ή θα τον προσκαλούσαμε με τα αναγκαία είδη χιτώνων, προσφερόμενης τροφής, καταλύματος και φαρμάκων για ασθενείς, ή θα κανονίζαμε γι' αυτόν δίκαιη προστασία, ασφάλεια και φύλαξη. Για ποιο λόγο; Διότι, αξιότιμε Κατσάνα, η προηγούμενη ονομασία του 'της πολεμικής κάστας' έχει εξαφανιστεί για αυτόν· θεωρείται απλώς ασκητής».
«Τι νομίζεις, μεγάλε βασιλιά, εδώ ένας βραχμάνος, εδώ ένας της εμπορικής κάστας, εδώ ένας της εργατικής κάστας αφού ξύρισε τα μαλλιά και τα γένια του και ντύθηκε με ώχρινα ρούχα, εγκατέλειψε την οικογενειακή ζωή για την άστεγη ζωή, απέχοντας από τον φόνο έμβιων όντων, απέχοντας από τη λήψη του μη δοσμένου, απέχοντας από την ψευδολογία, απέχοντας από το φαγητό τη νύχτα, τρώγοντας μόνο ένα γεύμα την ημέρα, ασκούμενος στην άγια ζωή, ηθικός, καλού χαρακτήρα; Τι θα του έκανες;» «Θα του αποδίδαμε σεβασμό, αξιότιμε Κατσάνα, ή θα εγειρόμασταν σε ένδειξη σεβασμού, ή θα τον προσκαλούσαμε σε κάθισμα, ή θα τον προσκαλούσαμε με τα αναγκαία είδη χιτώνων, προσφερόμενης τροφής, καταλύματος και φαρμάκων για ασθενείς, ή θα κανονίζαμε γι' αυτόν δίκαιη προστασία, ασφάλεια και φύλαξη. Για ποιο λόγο; Διότι, αξιότιμε Κατσάνα, η προηγούμενη ονομασία του 'της εργατικής κάστας' έχει εξαφανιστεί για αυτόν· θεωρείται απλώς ασκητής».
«Τι νομίζεις, μεγάλε βασιλιά, αν αυτό είναι έτσι, αυτές οι τέσσερις κάστες είναι εντελώς ίσες ή όχι; Ή πώς το βλέπεις αυτό;» «Σίγουρα, αγαπητέ Κατσάνα, αν αυτό είναι έτσι, αυτές οι τέσσερις κάστες είναι εντελώς ίσες. Δεν βλέπω καμία διαφορά μεταξύ τους σε αυτό». «Και με αυτή τη μέθοδο, μεγάλε βασιλιά, πρέπει να γίνει κατανοητό πώς αυτό είναι απλώς μια φήμη στον κόσμο - 'Μόνο η βραχμανική κάστα είναι η ανώτερη, η άλλη κάστα είναι κατώτερη· μόνο η βραχμανική κάστα είναι λευκή, η άλλη κάστα είναι μαύρη· μόνο οι βραχμάνοι εξαγνίζονται, όχι οι μη-βραχμάνοι· μόνο οι βραχμάνοι είναι γιοι του Βράχμα, γνήσιοι, γεννημένοι από το στόμα του, γεννήματα του Βράχμα, δημιουργήματα του Βράχμα, κληρονόμοι του Βράχμα'».
323. Όταν αυτό ειπώθηκε, ο βασιλιάς Μάντουρα, γιος του Αβάντι, είπε στον σεβάσμιο Μαχακατσάνα: «Θαυμάσιο, αξιότιμε Κατσάνα, θαυμάσιο, αξιότιμε Κατσάνα! Όπως, αξιότιμε Κατσάνα, κάποιος θα έστηνε όρθιο κάτι που είχε αναποδογυριστεί, ή θα αποκάλυπτε κάτι που ήταν κρυμμένο, ή θα έδειχνε τον δρόμο σε κάποιον που είχε χαθεί, ή θα κρατούσε μια λάμπα λαδιού στο σκοτάδι ώστε 'αυτοί που έχουν μάτια να δουν τα αντικείμενα'· έτσι ακριβώς η Διδασκαλία έχει φανερωθεί από τον αξιότιμο Κατσάνα με πολλούς τρόπους. Εγώ καταφεύγω στον αξιότιμο Κατσάνα ως καταφύγιο, και στη Διδασκαλία και στην Κοινότητα των μοναχών. Ας με θεωρεί ο αξιότιμος Κατσάνα λαϊκό ακόλουθο που έχει καταφύγει στο καταφύγιο εφ' όρου ζωής από σήμερα και στο εξής». «Μη καταφεύγεις σε μένα ως καταφύγιο, μεγάλε βασιλιά. Κατάφυγε σε εκείνον τον Ευλογημένο ως καταφύγιο, στον οποίο εγώ έχω καταφύγει». «Πού όμως, αξιότιμε Κατσάνα, διαμένει τώρα αυτός ο Ευλογημένος, ο Άξιος, ο Πλήρως Αυτοφωτισμένος;» «Αυτός ο Ευλογημένος, ο Άξιος, ο Πλήρως Αυτοφωτισμένος, μεγάλε βασιλιά, έχει τώρα επιτύχει το τελικό Νιμπάνα». «Αν ακούγαμε, αξιότιμε Κατσάνα, ότι αυτός ο Ευλογημένος βρίσκεται σε απόσταση δέκα γιότζανα, θα πηγαίναμε δέκα γιότζανα για να δούμε αυτόν τον Ευλογημένο, τον Άξιο, τον Πλήρως Αυτοφωτισμένο. Αν ακούγαμε, αξιότιμε Κατσάνα, ότι αυτός ο Ευλογημένος βρίσκεται σε απόσταση είκοσι γιότζανα, τριάντα γιότζανα, σαράντα γιότζανα, πενήντα γιότζανα, θα πηγαίναμε πενήντα γιότζανα για να δούμε αυτόν τον Ευλογημένο, τον Άξιο, τον Πλήρως Αυτοφωτισμένο. Ακόμη κι αν ακούγαμε, αξιότιμε Κατσάνα, ότι αυτός ο Ευλογημένος βρίσκεται σε απόσταση εκατό γιότζανα, θα πηγαίναμε εκατό γιότζανα για να δούμε αυτόν τον Ευλογημένο, τον Άξιο, τον Πλήρως Αυτοφωτισμένο. Αλλά επειδή, αξιότιμε Κατσάνα, αυτός ο Ευλογημένος έχει επιτύχει το τελικό Νιμπάνα, εμείς καταφεύγουμε σε αυτόν τον Ευλογημένο που έχει επιτύχει το τελικό Νιμπάνα ως καταφύγιο, και στη Διδασκαλία και στην Κοινότητα των μοναχών. Ας με θεωρεί ο αξιότιμος Κατσάνα λαϊκό ακόλουθο που έχει καταφύγει στο καταφύγιο εφ' όρου ζωής από σήμερα και στο εξής».
Τέλος της ομιλίας Μαντούρα, τέταρτη.