3.
Η ομιλία στον Ασσαλάγιανα
401. Έτσι έχω ακούσει - Κάποτε ο Ευλογημένος διέμενε στη Σαβάτθι, στο άλσος του Τζέτα, στο μοναστήρι του Ανάθαπίντικα. Εκείνη την περίοδο περίπου πεντακόσιοι βραχμάνοι από διάφορα βασίλεια διέμεναν στη Σαβάτθι για κάποια υπόθεση. Τότε σε εκείνους τους βραχμάνους ήρθε αυτή η σκέψη: «Αυτός ο ασκητής Γκόταμα διακηρύσσει εξαγνισμό για τις τέσσερις κάστες. Ποιος άραγε είναι ικανός να συζητήσει με τον ασκητή Γκόταμα σε αυτό το θέμα;» Εκείνη την περίοδο ένας νεαρός βραχμάνος ονόματι Ασσαλάγιανα διέμενε στη Σαβάτθι, νέος, με ξυρισμένο κεφάλι, δεκαέξι ετών από τη γέννησή του, που είχε διαβεί στην άλλη όχθη των τριών Βεδών μαζί με τα λεξικά και τα τελετουργικά, με την ανάλυση των συλλαβών, με την ιστορία ως πέμπτη, ειδικός στη γραμματική και τη σύνταξη, πλήρως καταρτισμένος στην κοσμική γνώση και στα χαρακτηριστικά του μεγάλου ανθρώπου. Τότε σε εκείνους τους βραχμάνους ήρθε αυτή η σκέψη: «Αυτός ο νεαρός βραχμάνος Ασσαλάγιανα διαμένει στη Σαβάτθι, νέος, με ξυρισμένο κεφάλι, δεκαέξι ετών από τη γέννησή του, που έχει διαβεί στην άλλη όχθη των τριών Βεδών... κ.λπ... πλήρως καταρτισμένος. Αυτός είναι ικανός να συζητήσει με τον ασκητή Γκόταμα σε αυτό το θέμα».
Τότε εκείνοι οι βραχμάνοι πήγαν στον νεαρό βραχμάνο Ασσαλάγιανα· αφού πλησίασαν, είπαν στον νεαρό βραχμάνο Ασσαλάγιανα: «Αυτός, αγαπητέ Ασσαλάγιανα, ο ασκητής Γκόταμα διακηρύσσει εξαγνισμό για τις τέσσερις κάστες. Ας έρθει ο αξιότιμος Ασσαλάγιανα να συζητήσει με τον ασκητή Γκόταμα σε αυτό το θέμα».
Όταν αυτό ειπώθηκε, ο νεαρός βραχμάνος Ασσαλάγιανα είπε σε εκείνους τους βραχμάνους: «Ο ασκητής Γκόταμα πράγματι, αγαπητοί, είναι αυτός που μιλάει για ό,τι είναι η Διδασκαλία· και αυτοί που μιλούν για ό,τι είναι η Διδασκαλία είναι δύσκολο να αντικρουστούν. Δεν μπορώ να συζητήσω με τον ασκητή Γκόταμα σε αυτό το θέμα». Για δεύτερη φορά εκείνοι οι βραχμάνοι είπαν στον νεαρό βραχμάνο Ασσαλάγιανα: «Αυτός, αγαπητέ Ασσαλάγιανα, ο ασκητής Γκόταμα διακηρύσσει εξαγνισμό για τις τέσσερις κάστες. Ας έρθει ο αξιότιμος Ασσαλάγιανα να συζητήσει με τον ασκητή Γκόταμα σε αυτό το θέμα. Ο αξιότιμος Ασσαλάγιανα έχει ασκηθεί στον τρόπο ζωής του περιπλανώμενου ασκητή». Για δεύτερη φορά ο νεαρός βραχμάνος Ασσαλάγιανα είπε σε εκείνους τους βραχμάνους: «Ο ασκητής Γκόταμα πράγματι, αγαπητοί, είναι αυτός που μιλάει για ό,τι είναι η Διδασκαλία· και αυτοί που μιλούν για ό,τι είναι η Διδασκαλία είναι δύσκολο να αντικρουστούν. Δεν μπορώ να συζητήσω με τον ασκητή Γκόταμα σε αυτό το θέμα». Για τρίτη φορά εκείνοι οι βραχμάνοι είπαν στον νεαρό βραχμάνο Ασσαλάγιανα: «Αυτός, αγαπητέ Ασσαλάγιανα, ο ασκητής Γκόταμα διακηρύσσει εξαγνισμό για τις τέσσερις κάστες. Ας έρθει ο αξιότιμος Ασσαλάγιανα να συζητήσει με τον ασκητή Γκόταμα σε αυτό το θέμα. Ο αξιότιμος Ασσαλάγιανα έχει ασκηθεί στον τρόπο ζωής του περιπλανώμενου ασκητή. Ας μην ηττηθεί ο αξιότιμος Ασσαλάγιανα χωρίς μάχη».
Όταν αυτό ειπώθηκε, ο νεαρός βραχμάνος Ασσαλάγιανα είπε σε εκείνους τους βραχμάνους: «Σίγουρα, αξιότιμοι, δεν μπορώ να το κάνω. Ο ασκητής Γκόταμα πράγματι, αγαπητοί, μιλάει για ό,τι είναι η Διδασκαλία· και αυτοί που μιλούν για ό,τι είναι η Διδασκαλία είναι δύσκολο να αντικρουστούν. Δεν μπορώ να συζητήσω με τον ασκητή Γκόταμα σε αυτό το θέμα. Αλλά θα πάω σύμφωνα με τα λόγια των αξιότιμων».
402. Τότε ο νεαρός βραχμάνος Ασσαλάγιανα μαζί με μια μεγάλη ομάδα βραχμάνων πήγε στον Ευλογημένο· αφού πλησίασε, χαιρέτησε τον Ευλογημένο. Αφού ολοκλήρωσε την ευγενική και αξιομνημόνευτη συζήτηση, κάθισε στο πλάι. Καθισμένος στο πλάι, ο νεαρός βραχμάνος Ασσαλάγιανα είπε στον Ευλογημένο: «Οι βραχμάνοι, αγαπητέ Γκόταμα, λένε έτσι: 'Μόνο η βραχμανική κάστα είναι η ανώτερη, η άλλη κάστα είναι κατώτερη· μόνο η βραχμανική κάστα είναι λευκή, η άλλη κάστα είναι μαύρη· μόνο οι βραχμάνοι εξαγνίζονται, όχι οι μη-βραχμάνοι· μόνο οι βραχμάνοι είναι γιοι του Βράχμα, γνήσιοι, γεννημένοι από το στόμα του, γεννήματα του Βράχμα, δημιουργήματα του Βράχμα, κληρονόμοι του Βράχμα'. Εδώ τι λέει ο αξιότιμος Γκόταμα;» «Αλλά βλέπουμε, Ασσαλάγιανα, ότι οι βραχμάνισσες των βραχμάνων έχουν έμμηνο κύκλο, μένουν έγκυες, γεννούν και θηλάζουν. Και αυτοί, αν και γεννημένοι από μήτρα βραχμάνισσας, λένε έτσι: 'Μόνο η βραχμανική κάστα είναι η ανώτερη, η άλλη κάστα είναι κατώτερη· μόνο η βραχμανική κάστα είναι λευκή, η άλλη κάστα είναι μαύρη· μόνο οι βραχμάνοι εξαγνίζονται, όχι οι μη-βραχμάνοι· μόνο οι βραχμάνοι είναι γιοι του Βράχμα, γνήσιοι, γεννημένοι από το στόμα του, γεννήματα του Βράχμα, δημιουργήματα του Βράχμα, κληρονόμοι του Βράχμα'». «Αν και ο αξιότιμος Γκόταμα λέει έτσι, ωστόσο εδώ οι βραχμάνοι φαντάζονται αυτό: 'Μόνο η βραχμανική κάστα είναι η ανώτερη, η άλλη κάστα είναι κατώτερη... κ.λπ... κληρονόμοι του Βράχμα'».
403. «Τι νομίζεις, Ασσαλάγιανα, έχεις ακούσει - 'στους Γιόνακα και Καμπότζα και σε άλλες συνοριακές περιοχές υπάρχουν μόνο δύο κάστες - κύριος και δούλος· ενώ είναι κύριος γίνεται δούλος, ενώ είναι δούλος γίνεται κύριος';» «Ναι, αγαπητέ, αυτό έχω ακούσει - 'στους Γιόνακα και Καμπότζα και σε άλλες συνοριακές περιοχές υπάρχουν μόνο δύο κάστες - κύριος και δούλος· ενώ είναι κύριος γίνεται δούλος, ενώ είναι δούλος γίνεται κύριος'». «Εδώ, Ασσαλάγιανα, ποια είναι η δύναμη των βραχμάνων, ποια η στήριξη, όταν εδώ οι βραχμάνοι λένε έτσι - 'Μόνο η βραχμανική κάστα είναι η ανώτερη, η άλλη κάστα είναι κατώτερη... κ.λπ... κληρονόμοι του Βράχμα';» «Αν και ο αξιότιμος Γκόταμα λέει έτσι, ωστόσο εδώ οι βραχμάνοι φαντάζονται αυτό: 'Μόνο η βραχμανική κάστα είναι η ανώτερη, η άλλη κάστα είναι κατώτερη... κ.λπ... κληρονόμοι του Βράχμα'».
404. «Τι νομίζεις, Ασσαλάγιανα, μόνο ένας πολεμιστής που σκοτώνει έμβια όντα, που παίρνει αυτό που δεν του έχει δοθεί, που συμπεριφέρεται λανθασμένα στις αισθησιακές ηδονές, που λέει ψέματα, που μιλάει διχαστικά, που μιλάει σκληρά, που φλυαρεί, που είναι πλεονέκτης, που έχει κακόβουλο νου, που έχει λανθασμένες απόψεις, με την κατάρρευση του σώματος κατά τον θάνατο θα επαναγεννιόταν στον κόσμο της αθλιότητας, στον κακότυχο κόσμο, στον κόσμο του ξεπεσμού, στην κόλαση, και όχι ένας βραχμάνος; Μόνο ένας έμπορος λοιπόν... κ.λπ... μόνο ένας εργάτης λοιπόν που σκοτώνει έμβια όντα, που παίρνει αυτό που δεν του έχει δοθεί, που συμπεριφέρεται λανθασμένα στις αισθησιακές ηδονές, που λέει ψέματα, που μιλάει διχαστικά, που μιλάει σκληρά, που φλυαρεί, που είναι πλεονέκτης, που έχει κακόβουλο νου, που έχει λανθασμένες απόψεις, με την κατάρρευση του σώματος κατά τον θάνατο θα επαναγεννιόταν στον κόσμο της αθλιότητας, στον κακότυχο κόσμο, στον κόσμο του ξεπεσμού, στην κόλαση, και όχι ένας βραχμάνος;» «Όχι βέβαια, αγαπητέ Γκότμα. Ένας πολεμιστής επίσης, αγαπητέ Γκόταμα, που σκοτώνει έμβια όντα, που παίρνει αυτό που δεν του έχει δοθεί, που συμπεριφέρεται λανθασμένα στις αισθησιακές ηδονές, που λέει ψέματα, που μιλάει διχαστικά, που μιλάει σκληρά, που φλυαρεί, που είναι πλεονέκτης, που έχει κακόβουλο νου, που έχει λανθασμένες απόψεις, με την κατάρρευση του σώματος κατά τον θάνατο θα επαναγεννιόταν στον κόσμο της αθλιότητας, στον κακότυχο κόσμο, στον κόσμο του ξεπεσμού, στην κόλαση. Ένας βραχμάνος επίσης, αγαπητέ Γκόταμα... κ.λπ... ένας έμπορος επίσης, αγαπητέ Γκόταμα... κ.λπ... ένας εργάτης επίσης, αγαπητέ Γκόταμα... κ.λπ... και οι τέσσερις κάστες επίσης, αγαπητέ Γκόταμα, που σκοτώνουν έμβια όντα, που παίρνουν αυτό που δεν τους έχει δοθεί, που συμπεριφέρονται λανθασμένα στις αισθησιακές ηδονές, που λένε ψέματα, που μιλούν διχαστικά, που μιλούν σκληρά, που φλυαρούν, που είναι πλεονέκτες, που έχουν κακόβουλο νου, που έχουν λανθασμένες απόψεις, με την κατάρρευση του σώματος κατά τον θάνατο θα επαναγεννιόντουσαν στον κόσμο της αθλιότητας, στον κακότυχο κόσμο, στον κόσμο του ξεπεσμού, στην κόλαση». «Εδώ, Ασσαλάγιανα, ποια είναι η δύναμη των βραχμάνων, ποια η στήριξη, όταν εδώ οι βραχμάνοι λένε έτσι - 'Μόνο η βραχμανική κάστα είναι η ανώτερη, η άλλη κάστα είναι κατώτερη... κ.λπ... κληρονόμοι του Βράχμα';» «Αν και ο αξιότιμος Γκόταμα λέει έτσι, ωστόσο εδώ οι βραχμάνοι φαντάζονται αυτό: 'Μόνο η βραχμανική κάστα είναι η ανώτερη, η άλλη κάστα είναι κατώτερη... κ.λπ... κληρονόμοι του Βράχμα'».
405. «Τι νομίζεις, Ασσαλάγιανα, μόνο ένας βραχμάνος που απέχει από τον φόνο έμβιων όντων, που απέχει από τη λήψη του μη δοσμένου, που απέχει από τη λανθασμένη σεξουαλική συμπεριφορά, που απέχει από την ψευδολογία, που απέχει από τη διχαστική ομιλία, που απέχει από τη σκληρή ομιλία, που απέχει από τη φλυαρία, που δεν είναι πλεονέκτης, που δεν έχει κακόβουλο νου, που έχει ορθή άποψη, με την κατάρρευση του σώματος κατά τον θάνατο θα επαναγεννιόταν στον καλότυχο κόσμο, στον ευδαιμονικό κόσμο, και όχι ένας πολεμιστής, όχι ένας έμπορος, όχι ένας εργάτης;» «Όχι βέβαια, αγαπητέ Γκόταμα! Ένας πολεμιστής επίσης, αγαπητέ Γκόταμα, που απέχει από τον φόνο έμβιων όντων, που απέχει από τη λήψη του μη δοσμένου, που απέχει από τη λανθασμένη σεξουαλική συμπεριφορά, που απέχει από την ψευδολογία, που απέχει από τη διχαστική ομιλία, που απέχει από τη σκληρή ομιλία, που απέχει από τη φλυαρία, που δεν είναι πλεονέκτης, που δεν έχει κακόβουλο νου, που έχει ορθή άποψη, με την κατάρρευση του σώματος κατά τον θάνατο θα επαναγεννιόταν στον καλότυχο κόσμο, στον ευδαιμονικό κόσμο. Ένας βραχμάνος επίσης, αγαπητέ Γκόταμα... κ.λπ... ένας έμπορος επίσης, αγαπητέ Γκόταμα... κ.λπ... ένας εργάτης επίσης, αγαπητέ Γκόταμα... κ.λπ... και οι τέσσερις κάστες επίσης, αγαπητέ Γκόταμα, που απέχουν από τον φόνο έμβιων όντων, που απέχουν από τη λήψη του μη δοσμένου, που απέχουν από τη λανθασμένη σεξουαλική συμπεριφορά, που απέχουν από την ψευδολογία, που απέχουν από τη διχαστική ομιλία, που απέχουν από τη σκληρή ομιλία, που απέχουν από τη φλυαρία, που δεν είναι πλεονέκτες, που δεν έχουν κακόβουλο νου, που έχουν ορθή άποψη, με την κατάρρευση του σώματος κατά τον θάνατο θα επαναγεννιόντουσαν στον καλότυχο κόσμο, στον ευδαιμονικό κόσμο». «Εδώ, Ασσαλάγιανα, ποια είναι η δύναμη των βραχμάνων, ποια η στήριξη, όταν εδώ οι βραχμάνοι λένε έτσι - 'Μόνο η βραχμανική κάστα είναι η ανώτερη, η άλλη κάστα είναι κατώτερη... κ.λπ... κληρονόμοι του Βράχμα';» «Αν και ο αξιότιμος Γκόταμα λέει έτσι, ωστόσο εδώ οι βραχμάνοι φαντάζονται αυτό: 'Μόνο η βραχμανική κάστα είναι η ανώτερη, η άλλη κάστα είναι κατώτερη... κ.λπ... κληρονόμοι του Βράχμα'».
406. «Τι νομίζεις, Ασσαλάγιανα, μόνο ένας βραχμάνος είναι ικανός σε αυτή την περιοχή να αναπτύξει νου φιλικότητας χωρίς εχθρότητα και χωρίς κακία, και όχι ένας πολεμιστής, όχι ένας έμπορος, όχι ένας εργάτης;» «Όχι βέβαια, αγαπητέ Γκόταμα! Ένας πολεμιστής επίσης, αγαπητέ Γκόταμα, είναι ικανός σε αυτή την περιοχή να αναπτύξει νου φιλικότητας χωρίς εχθρότητα και χωρίς κακία· ένας βραχμάνος επίσης, αγαπητέ Γκόταμα... ένας έμπορος επίσης, αγαπητέ Γκόταμα... ένας εργάτης επίσης, αγαπητέ Γκόταμα... και οι τέσσερις κάστες επίσης, αγαπητέ Γκόταμα, είναι ικανές σε αυτή την περιοχή να αναπτύξουν νου φιλικότητας χωρίς εχθρότητα και χωρίς κακία». «Εδώ, Ασσαλάγιανα, ποια είναι η δύναμη των βραχμάνων, ποια η στήριξη, όταν εδώ οι βραχμάνοι λένε έτσι - 'Μόνο η βραχμανική κάστα είναι η ανώτερη, η άλλη κάστα είναι κατώτερη... κ.λπ... κληρονόμοι του Βράχμα';» «Αν και ο αξιότιμος Γκόταμα λέει έτσι, ωστόσο εδώ οι βραχμάνοι φαντάζονται αυτό: 'Μόνο η βραχμανική κάστα είναι η ανώτερη, η άλλη κάστα είναι κατώτερη... κ.λπ... κληρονόμοι του Βράχμα'».
407. «Τι νομίζεις, Ασσαλάγιανα, μόνο ένας βραχμάνος είναι ικανός να πάρει τα σαπούνια για μπάνιο, να πάει στο ποτάμι και να ξεπλύνει τη σκόνη και τη βρωμιά, και όχι ένας πολεμιστής, όχι ένας έμπορος, όχι ένας εργάτης;» «Όχι βέβαια, αγαπητέ Γκόταμα! Ένας πολεμιστής επίσης, αγαπητέ Γκόταμα, είναι ικανός να πάρει τα σαπούνια για μπάνιο, να πάει στο ποτάμι και να ξεπλύνει τη σκόνη και τη βρωμιά· ένας βραχμάνος επίσης, αγαπητέ Γκόταμα... ένας έμπορος επίσης, αγαπητέ Γκόταμα... ένας εργάτης επίσης, αγαπητέ Γκόταμα... και οι τέσσερις κάστες επίσης, αγαπητέ Γκόταμα, είναι ικανές να πάρουν τα σαπούνια για μπάνιο, να πάνε στο ποτάμι και να ξεπλύνουν τη σκόνη και τη βρωμιά». «Εδώ, Ασσαλάγιανα, ποια είναι η δύναμη των βραχμάνων, ποια η στήριξη, όταν εδώ οι βραχμάνοι λένε έτσι - 'Μόνο η βραχμανική κάστα είναι η ανώτερη, η άλλη κάστα είναι κατώτερη... κ.λπ... κληρονόμοι του Βράχμα';» «Αν και ο αξιότιμος Γκόταμα λέει έτσι, ωστόσο εδώ οι βραχμάνοι φαντάζονται αυτό: 'Μόνο η βραχμανική κάστα είναι η ανώτερη, η άλλη κάστα είναι κατώτερη... κ.λπ... κληρονόμοι του Βράχμα'».
408. «Τι νομίζεις, Ασσαλάγιανα, εδώ ένας βασιλιάς της πολεμικής κάστας χρισμένος στην κορυφή θα συγκέντρωνε εκατό άνδρες από διάφορες καταγωγές - 'Ελάτε, αξιότιμοι, όσοι εκεί έχουν γεννηθεί από οικογένεια της πολεμικής κάστας, από βραχμανική οικογένεια, από βασιλική οικογένεια, παίρνοντας το πάνω ξύλο για άναμμα φωτιάς από δέντρο σάκα ή σάλα ή σαλάλα ή σανδαλόξυλο ή παντούμακα, ας ανάψουν φωτιά, ας κάνουν να εμφανιστεί θερμότητα. Ελάτε όμως, αξιότιμοι, όσοι εκεί έχουν γεννηθεί από οικογένεια παριών, από οικογένεια κυνηγών, από οικογένεια καλαθοπλεκτών, από οικογένεια αμαξοποιών, από οικογένεια σκουπιδιάρηδων, παίρνοντας το πάνω ξύλο για άναμμα φωτιάς από γούρνα σκύλων ή γούρνα χοίρων ή γούρνα πλυντών ή ξύλο ρετσινόδεντρου, ας ανάψουν φωτιά, ας κάνουν να εμφανιστεί θερμότητα'.
«Τι νομίζεις, Ασσαλάγιανα, εκείνη η φωτιά που ανάφτηκε από αυτούς που γεννήθηκαν από οικογένεια της πολεμικής κάστας, από βραχμανική οικογένεια, από βασιλική οικογένεια, παίρνοντας το πάνω ξύλο για άναμμα φωτιάς από δέντρο σάκα ή σάλα ή σαλάλα ή σανδαλόξυλο ή παντούμακα, που έκανε να εμφανιστεί θερμότητα, μόνο εκείνη η φωτιά θα είχε φλόγα και χρώμα και λαμπρότητα, και με εκείνη τη φωτιά θα μπορούσε να γίνει ό,τι πρέπει να γίνει με φωτιά· ενώ εκείνη η φωτιά που ανάφτηκε από αυτούς που γεννήθηκαν από οικογένεια παριών, από οικογένεια κυνηγών, από οικογένεια καλαθοπλεκτών, από οικογένεια αμαξοποιών, από οικογένεια σκουπιδιάρηδων, παίρνοντας το πάνω ξύλο για άναμμα φωτιάς από γούρνα σκύλων ή γούρνα χοίρων ή γούρνα πλυντών ή ξύλο ρετσινόδεντρου, που έκανε να εμφανιστεί θερμότητα, εκείνη η φωτιά δεν θα είχε ούτε φλόγα ούτε χρώμα ούτε λαμπρότητα, και με εκείνη τη φωτιά δεν θα μπορούσε να γίνει ό,τι πρέπει να γίνει με φωτιά;» «Όχι βέβαια, αγαπητέ Γκόταμα! Διότι και εκείνη, αγαπητέ Γκόταμα, η φωτιά που ανάφτηκε από αυτούς που γεννήθηκαν από οικογένεια της πολεμικής κάστας, από βραχμανική οικογένεια, από βασιλική οικογένεια, παίρνοντας το πάνω ξύλο για άναμμα φωτιάς από δέντρο σάκα ή σάλα ή σαλάλα ή σανδαλόξυλο ή παντούμακα, που έκανε να εμφανιστεί θερμότητα, εκείνη η φωτιά θα είχε φλόγα και χρώμα και λαμπρότητα, και με εκείνη τη φωτιά θα μπορούσε να γίνει ό,τι πρέπει να γίνει με φωτιά· και εκείνη η φωτιά που ανάφτηκε από αυτούς που γεννήθηκαν από οικογένεια παριών, από οικογένεια κυνηγών, από οικογένεια καλαθοπλεκτών, από οικογένεια αμαξοποιών, από οικογένεια σκουπιδιάρηδων, παίρνοντας το πάνω ξύλο για άναμμα φωτιάς από γούρνα σκύλων ή γούρνα χοίρων ή γούρνα πλυντών ή ξύλο ρετσινόδεντρου, που έκανε να εμφανιστεί θερμότητα, εκείνη η φωτιά θα είχε φλόγα και χρώμα και λαμπρότητα, και με εκείνη τη φωτιά θα μπορούσε να γίνει ό,τι πρέπει να γίνει με φωτιά. Διότι, αγαπητέ Γκόταμα, κάθε φωτιά έχει φλόγα και χρώμα και λαμπρότητα, και με κάθε φωτιά μπορεί να γίνει ό,τι πρέπει να γίνει με φωτιά». «Εδώ, Ασσαλάγιανα, ποια είναι η δύναμη των βραχμάνων, ποια η στήριξη, όταν εδώ οι βραχμάνοι λένε έτσι - 'Μόνο η βραχμανική κάστα είναι η ανώτερη, η άλλη κάστα είναι κατώτερη· μόνο η βραχμανική κάστα είναι λευκή, η άλλη κάστα είναι μαύρη· μόνο οι βραχμάνοι εξαγνίζονται, όχι οι μη-βραχμάνοι· μόνο οι βραχμάνοι είναι γιοι του Βράχμα, γνήσιοι, γεννημένοι από το στόμα του, γεννήματα του Βράχμα, δημιουργήματα του Βράχμα, κληρονόμοι του Βράχμα';» «Αν και ο αξιότιμος Γκόταμα λέει έτσι, ωστόσο εδώ οι βραχμάνοι φαντάζονται αυτό: 'Μόνο η βραχμανική κάστα είναι η ανώτερη, η άλλη κάστα είναι κατώτερη... κ.λπ... κληρονόμοι του Βράχμα'».
409. «Τι νομίζεις, Ασσαλάγιανα, αν εδώ ένας νεαρός της πολεμικής κάστας συγκατοικούσε με μια νεαρή βραχμάνισσα, και από τη συγκατοίκησή τους γεννιόταν ένας γιος· αυτός ο γιος που γεννήθηκε από έναν νεαρό της πολεμικής κάστας και μια νεαρή βραχμάνισσα, θα ήταν όμοιος και με τη μητέρα και με τον πατέρα, θα έπρεπε να λέγεται και 'της πολεμικής κάστας' και 'βραχμάνος';» «Αυτός ο γιος, αγαπητέ Γκόταμα, που γεννήθηκε από έναν νεαρό της πολεμικής κάστας και μια νεαρή βραχμάνισσα, θα ήταν όμοιος και με τη μητέρα και με τον πατέρα, θα έπρεπε να λέγεται και 'της πολεμικής κάστας' και 'βραχμάνος'».
«Τι νομίζεις, Ασσαλάγιανα, αν εδώ ένας νεαρός βραχμάνος συγκατοικούσε με μια νεαρή της πολεμικής κάστας, και από τη συγκατοίκησή τους γεννιόταν ένας γιος· αυτός ο γιος που γεννήθηκε από έναν νεαρό βραχμάνο και μια νεαρή της πολεμικής κάστας, θα ήταν όμοιος και με τη μητέρα και με τον πατέρα, θα έπρεπε να λέγεται και 'της πολεμικής κάστας' και 'βραχμάνος';» «Αυτός ο γιος, αγαπητέ Γκόταμα, που γεννήθηκε από έναν νεαρό βραχμάνο και μια νεαρή της πολεμικής κάστας, θα ήταν όμοιος και με τη μητέρα και με τον πατέρα, θα έπρεπε να λέγεται και 'της πολεμικής κάστας' και 'βραχμάνος'».
«Τι νομίζεις, Ασσαλάγιανα, αν εδώ ζευγάρωναν μια φοράδα με έναν γάιδαρο, και από το ζευγάρωμά τους γεννιόταν ένα πουλάρι· αυτό το πουλάρι που γεννήθηκε από μια φοράδα και έναν γάιδαρο, θα ήταν όμοιο και με τη μητέρα και με τον πατέρα, θα έπρεπε να λέγεται και 'άλογο' και 'γάιδαρος';» «Αυτό πράγματι, αγαπητέ Γκόταμα, είναι μουλάρι. Εδώ βλέπω, αγαπητέ Γκόταμα, αυτή τη διαφορά· αλλά εκεί δεν βλέπω καμία διαφορά μεταξύ τους».
«Τι νομίζεις, Ασσαλάγιανα, αν εδώ υπήρχαν δύο νεαροί βραχμάνοι αδέλφια από την ίδια μήτρα, ο ένας απαγγελέας και μυημένος, ο άλλος μη απαγγελέας και αμύητος. Ποιον από αυτούς θα τάιζαν πρώτα οι βραχμάνοι σε γεύμα για τους νεκρούς ή σε γεύμα για ευοίωνες περιστάσεις ή σε θυσία ή σε φιλοξενία;» «Εκείνον, αγαπητέ Γκόταμα, τον νεαρό βραχμάνο που είναι απαγγελέας και μυημένος, αυτόν θα τάιζαν πρώτα οι βραχμάνοι σε γεύμα για τους νεκρούς ή σε γεύμα για ευοίωνες περιστάσεις ή σε θυσία ή σε φιλοξενία. Διότι τι μεγάλο καρπό θα είχε, αγαπητέ Γκόταμα, αυτό που δίνεται σε έναν μη απαγγελέα και αμύητο;»
«Τι νομίζεις, Ασσαλάγιανα, αν εδώ υπήρχαν δύο νεαροί βραχμάνοι αδέλφια από την ίδια μήτρα, ο ένας απαγγελέας και μυημένος αλλά ανήθικος και κακόβουλου χαρακτήρα, ο άλλος μη απαγγελέας και αμύητος αλλά ηθικός και καλού χαρακτήρα. Ποιον από αυτούς θα τάιζαν πρώτα οι βραχμάνοι σε γεύμα για τους νεκρούς ή σε γεύμα για ευοίωνες περιστάσεις ή σε θυσία ή σε φιλοξενία;» «Εκείνον, αγαπητέ Γκόταμα, τον νεαρό βραχμάνο που είναι μη απαγγελέας και αμύητος αλλά ηθικός και καλού χαρακτήρα, αυτόν θα τάιζαν πρώτα οι βραχμάνοι σε γεύμα για τους νεκρούς ή σε γεύμα για ευοίωνες περιστάσεις ή σε θυσία ή σε φιλοξενία. Διότι τι μεγάλο καρπό θα είχε, αγαπητέ Γκόταμα, αυτό που δίνεται σε έναν ανήθικο και κακόβουλου χαρακτήρα;»
«Πρώτα πράγματι εσύ, Ασσαλάγιανα, κατέφυγες στη γέννηση· αφού κατέφυγες στη γέννηση, κατέφυγες στα ιερά κείμενα· αφού κατέφυγες στα ιερά κείμενα, κατέφυγες στον αυστηρό ασκητισμό· αφού κατέφυγες στον αυστηρό ασκητισμό, επέστρεψες στον εξαγνισμό για τις τέσσερις κάστες, που εγώ διακηρύσσω». Όταν αυτό ειπώθηκε, ο νεαρός βραχμάνος Ασσαλάγιανα έμεινε σιωπηλός, ντροπιασμένος, με σκυμμένους ώμους, με το κεφάλι κάτω, σκεπτόμενος βαθιά, χωρίς οξυδέρκεια, καθισμένος.
410. Τότε ο Ευλογημένος, γνωρίζοντας ότι ο νεαρός βραχμάνος Ασσαλάγιανα ήταν σιωπηλός, ταραγμένος, με πεσμένους ώμους, με το κεφάλι σκυμμένο, σκεπτικός και χωρίς απάντηση, είπε στον νεαρό βραχμάνο Ασσαλάγιανα: «Κάποτε στο παρελθόν, Ασσαλάγιανα, σε επτά βραχμάνους σοφούς που συζητούσαν στις καλύβες από φύλλα στη δασική περιοχή, είχε εγερθεί μια τέτοια κακόβουλη λανθασμένη άποψη: 'Μόνο η βραχμανική κάστα είναι η ανώτερη, η άλλη κάστα είναι κατώτερη... κ.λπ... κληρονόμοι του Βράχμα'. Άκουσε, Ασσαλάγιανα, ο Ασίτα Ντέβαλα σοφός: 'Σε επτά βραχμάνους σοφούς, λένε, που συζητούσαν στις καλύβες από φύλλα στη δασική περιοχή, είχε εγερθεί μια τέτοια κακόβουλη λανθασμένη άποψη: μόνο η βραχμανική κάστα είναι η ανώτερη... κ.λπ... κληρονόμοι του Βράχμα'. Τότε, Ασσαλάγιανα, ο Ασίτα Ντέβαλα σοφός, αφού περιποιήθηκε τα μαλλιά και τα γένια του, αφού φόρεσε υφάσματα με χρώμα ερυθροδάνου, αφού φόρεσε σανδάλια με λουριά, αφού πήρε ένα χρυσό ραβδί, εμφανίστηκε στην αυλή των επτά βραχμάνων σοφών. Τότε, Ασσαλάγιανα, ο Ασίτα Ντέβαλα σοφός, περπατώντας πέρα-δώθε στην αυλή των επτά βραχμάνων σοφών, είπε έτσι: 'Λοιπόν, πού άραγε πήγαν αυτοί οι αξιότιμοι βραχμάνοι σοφοί; Λοιπόν, πού άραγε πήγαν αυτοί οι αξιότιμοι βραχμάνοι σοφοί;' Τότε, Ασσαλάγιανα, στους επτά βραχμάνους σοφούς ήρθε αυτή η σκέψη: 'Ποιος είναι αυτός που μοιάζει με αγενή χωριάτη, περπατώντας πέρα-δώθε στην αυλή των επτά βραχμάνων σοφών, λέει έτσι: 'Λοιπόν, πού άραγε πήγαν αυτοί οι αξιότιμοι βραχμάνοι σοφοί; Λοιπόν, πού άραγε πήγαν αυτοί οι αξιότιμοι βραχμάνοι σοφοί;' Λοιπόν, ας τον καταραστούμε'. Τότε, Ασσαλάγιανα, οι επτά βραχμάνοι σοφοί καταράστηκαν τον Ασίτα Ντέβαλα σοφό: 'Γίνε στάχτη, παρίας· γίνε στάχτη, παρίας'. Με όποιον τρόπο, Ασσαλάγιανα, οι επτά βραχμάνοι σοφοί καταράστηκαν τον Ασίτα Ντέβαλα σοφό, με τον ίδιο τρόπο ο Ασίτα Ντέβαλα σοφός γινόταν ακόμη πιο όμορφος και ακόμη πιο αξιοθέατος και ακόμη πιο ευχάριστος. Τότε, Ασσαλάγιανα, στους επτά βραχμάνους σοφούς ήρθε αυτή η σκέψη: 'Μάταιος πράγματι ο ασκητισμός μας, άκαρπη η άγια ζωή μας. Εμείς πράγματι προηγουμένως όποιον καταριόμασταν - γίνε στάχτη, παρίας· γίνε στάχτη, παρίας - γινόταν στάχτη κάποιος. Αυτόν όμως εμείς με όποιον τρόπο καταριόμαστε, με τον ίδιο τρόπο γίνεται ακόμη πιο όμορφος και ακόμη πιο αξιοθέατος και ακόμη πιο ευχάριστος'. 'Δεν είναι μάταιος ο ασκητισμός των αξιότιμων, δεν είναι άκαρπη η άγια ζωή. Εμπρός, αξιότιμοι, όποια νοητική διαφθορά έχετε προς εμένα, εγκαταλείψτε την'. 'Όποια νοητική διαφθορά υπάρχει, την εγκαταλείπουμε. Ποιος είναι ο αξιότιμος;' 'Έχουν ακούσει οι αξιότιμοι - τον Ασίτα Ντέβαλα σοφό;' 'Ναι, κύριε'. 'Αυτός είμαι εγώ, κύριε'. Τότε, Ασσαλάγιανα, οι επτά βραχμάνοι σοφοί άρχισαν να αποδίδουν σεβασμό στον Ασίτα Ντέβαλα σοφό.
411. «Τότε, Ασσαλάγιανα, ο Ασίτα Ντέβαλα σοφός είπε αυτό στους επτά βραχμάνους σοφούς - 'Έχω ακούσει αυτό, κύριοι, ότι σε επτά βραχμάνους σοφούς που συζητούσαν στις καλύβες από φύλλα στη δασική περιοχή, είχε εγερθεί μια τέτοια κακόβουλη λανθασμένη άποψη - μόνο η βραχμανική κάστα είναι η ανώτερη, η άλλη κάστα είναι κατώτερη· μόνο η βραχμανική κάστα είναι λευκή, η άλλη κάστα είναι μαύρη· μόνο οι βραχμάνοι εξαγνίζονται, όχι οι μη-βραχμάνοι· μόνο οι βραχμάνοι είναι γιοι του Βράχμα, γνήσιοι, γεννημένοι από το στόμα του, γεννήματα του Βράχμα, δημιουργήματα του Βράχμα, κληρονόμοι του Βράχμα'. 'Ναι, κύριε'.
'«Γνωρίζουν όμως οι αξιότιμοι - αν η μητέρα που τους γέννησε πήγε μόνο με βραχμάνο, όχι με μη-βραχμάνο;' 'Όχι βέβαια, κύριε'.
'«Γνωρίζουν όμως οι αξιότιμοι - αν η μητέρα της μητέρας που τους γέννησε μέχρι την έβδομη γενιά προγόνων από τη μητέρα πήγε μόνο με βραχμάνο, όχι με μη-βραχμάνο;' 'Όχι βέβαια, κύριε'.
'«Γνωρίζουν όμως οι αξιότιμοι - αν ο πατέρας που τους γέννησε πήγε μόνο με βραχμάνα, όχι με μη-βραχμάνα;' 'Όχι βέβαια, κύριε'.
'«Γνωρίζουν όμως οι αξιότιμοι - αν ο πατέρας του πατέρα που τους γέννησε μέχρι την έβδομη γενιά προγόνων από τον πατέρα πήγε μόνο με βραχμάνα, όχι με μη-βραχμάνα;' 'Όχι βέβαια, κύριε'.
'«Γνωρίζουν όμως οι αξιότιμοι - πώς γίνεται η σύλληψη σε μήτρα;' 'Γνωρίζουμε εμείς, κύριε - πώς γίνεται η σύλληψη σε μήτρα. Εδώ η μητέρα και ο πατέρας έχουν συνευρεθεί, και η μητέρα είναι στην περίοδο εμμηνόρροιας, και ένα ον έτοιμο για σύλληψη είναι παρόν· έτσι από τη συνάντηση τριών γίνεται σύλληψη σε μήτρα'.
'«Γνωρίζουν όμως οι αξιότιμοι - πράγματι αν αυτό το ον έτοιμο για σύλληψη είναι της πολεμικής κάστας ή βραχμάνος ή της εμπορικής κάστας ή της εργατικής κάστας;' 'Δεν γνωρίζουμε εμείς, κύριε - πράγματι αν αυτό το ον έτοιμο για σύλληψη είναι της πολεμικής κάστας ή βραχμάνος ή της εμπορικής κάστας ή της εργατικής κάστας'. 'Αφού έτσι έχουν τα πράγματα, κύριοι, γνωρίζετε - ποιοι είστε εσείς;' 'Αφού έτσι έχουν τα πράγματα, κύριε, δεν γνωρίζουμε εμείς - ποιοι είμαστε εμείς'. Αυτοί λοιπόν, Ασσαλάγιανα, οι επτά βραχμάνοι σοφοί, ρωτώμενοι, πιεζόμενοι και νουθετούμενοι από τον Ασίτα Ντέβαλα σοφό στη δική τους θέση περί καταγωγής, δεν μπόρεσαν να απαντήσουν· πώς τώρα εσύ, ρωτώμενος, πιεζόμενος και νουθετούμενος από εμένα στη δική σου θέση περί καταγωγής, θα μπορέσεις να απαντήσεις, εσύ που μαζί με τον δάσκαλό σου δεν είσαι ούτε ο Πούννα που κρατούσε την κουτάλα;»
Όταν αυτό ειπώθηκε, ο νεαρός βραχμάνος Ασσαλάγιανα είπε στον Ευλογημένο: «Θαυμάσιο, αγαπητέ Γκόταμα... κ.λπ... Ας με θεωρεί ο αξιότιμος Γκόταμα λαϊκό ακόλουθο που έχει καταφύγει στο καταφύγιο εφ' όρου ζωής από σήμερα και στο εξής».
Τέλος της ομιλίας Ασσαλάγιανα, τρίτη.