Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa
Saccasaṅkhepo
Ganthārambhakathā
1.
Bhavābhāvakaraṃ dhammaṃ, gaṇañca guṇasāgaraṃ.
2.
Vakkhāmi saccasaṅkhepaṃ, hitaṃ kārakayoginaṃ.
1.
Paṭhamo paricchedo
Rūpasaṅkhepo
3.
Thaddhabhāvādinā ñeyyaṃ, saccaṃ taṃ paramatthakaṃ.
4.
Bhāvasaṅketasiddhīnaṃ, tathattā saccamīritaṃ.
5.
Khandhattho ca samāsetvā, vuttotītādibhedanaṃ.
6.
Samuddādekadese tu, samuddādiravo yathā.
7.
Bhūtaṃ kathinadavatāpacanīraṇabhāvakaṃ.
8.
Gandho rasojā itthī ca, pumā vatthu ca jīvitaṃ.
9.
Mudukammaññatā kāyavacīviññatti bhūtikaṃ.
10.
Pasādā rūpasaddādī, cakkhuñāṇādigocarā.
11.
Bhāvadvayaṃ tu kāyaṃva, byāpi no sahavuttikaṃ.
12.
Jīvitaṃ uppalādīnaṃ, udakaṃva ṭhitikkhaṇe.
13.
Rūpanibbatti pāko ca, bhedo ceva yathākkamaṃ.
14.
Adandhathaddhatā cāpi, kāyakammānukūlatā.
15.
Vikāro kāyaviññatti, rūpatthambhādikāraṇaṃ.
16.
Vacīviññattupādinnaghaṭṭanasseva kāraṇaṃ.
17.
Anālambaṃ parittādi, iti ekavidhaṃ naye.
18.
Vatthunā vatthu tāneva, dvārā viññattibhī saha.
19.
Appasādamavatthuṃ ca, advārañca yathākkamaṃ.
20.
Vināpaṃ ādito yāva, rasā thūlaṃ na cetaraṃ.
21.
Bhūtaṃ taṃ tu vinibbhogamitaranti viniddise.
22.
Phoṭṭhabbamāpavajjaṃ tu, bhūtaṃ kāme na cetaraṃ.
23.
Vaṇṇaṃ taditaraṃ thūlaṃ, sukhumañceti taṃ tidhā.
24.
Cittojautujādīnaṃ, vasenāpi tidhā tathā.
25.
Ekamekañca pañcāpi, vīsati ca kamā siyuṃ.
26.
Vatthu dvārañca sesāni, vatthu dvārañca no siyā.
27.
Jātiādittayaṃ rūpaṃ, vikāro lahutādikaṃ.
28.
Paricchedādikaṃ rūpaṃ, tajjātimanatikkamā.
29.
Ñeyyā pavatti rūpassa, piṇḍānañca vasā kathaṃ.
30.
Cittaggijo lahutādittayaṃ cittānalannajaṃ.
31.
Kutoci neva jātaṃ tappākabhedaṃ hi taṃ dvayaṃ.
32.
Lakkhaṇābhāvato tassā, sati tasmiṃ na niṭṭhiti.
33.
Cattāro dve ca viññeyyā, sajīve dve ajīvake.
34.
Cakkhādī pañca dasakā, kalāpā nava kammajā.
35.
Suddhasaddena navako, lahutādidasekako.
36.
Cittajā iti viññeyyā, kalāpā satta vā cha vā.
37.
Saddenalahutādīhi, caturotujakaṇṇikā.
38.
Satta cattāri dve ceti, kalāpā vīsatī dvibhi.
39.
Tayo dveko ca ekena, dasa dvīhi ca tīhi ca.
40.
Rūpabhedotha viññeyyo, kammacittānalannajo.
41.
Pittādimuttakantā te, jalaṃsā dvādasīritā.
42.
Yenasitādipākoti, caturaṃsānalādhikā.
43.
Assāsoti ca viññeyyā, chaḷaṃsā vāyunissitā.
44.
Kammā pācaggi cittamhā-ssāsoti chapi ekajā.
45.
Dvijā dvattiṃsa koṭṭhāsā, sesā eva catubbhavā.
46.
Jīvītanavako pācessāse cittabhavaṭṭhako.
47.
Sesatejānilaṃsesu, ekekamhi tayo tayo.
48.
Aṭṭhāyunavakā evaṃ, ime aṭṭha catubbhavā.
49.
Ekekamhi ca viññeyyā, piṇḍā cittānalannajā.
50.
Catuvīsesu aṃsesu, ekekamhi duve duve.
51.
Navakā saddasaṅkhātā, dveticcevaṃ kalāpato.
52.
Dasakā navakā ceva, aṭṭhakā ca siyuṃ kamā.
53.
Paripuṇṇindriye rūpaṃ, nipphannaṃ dhātubhedato.
54.
Ṭhiti na pāṭhe cittassa, na bhaṅge rūpasambhavo.
55.
Atthīti ce pabandhena, ṭhiti tattha pavuccati.
56.
Utuojāttano ṭhāne, rūpahetū bhavanti hi.
57.
Bhāvavatthuvasā tayo;
Dasakā hontibhāvissa,
Vinā bhāvaṃ duve siyuṃ.
58.
Aṭṭhakā ca duve pubbe, vuttavuttakkhaṇe vade.
59.
Catupaccayato rūpaṃ, sampiṇḍevaṃ pavattati.
60.
Santatāmaraṇā rūpaṃ, jarādiphalamāvahaṃ.
61.
Taduddhaṃ jāyate tasmā, takkhayā maraṇaṃ bhave.
62.
Upakkamena vā kesañcupacchedakakammunā.
63.
Kāme ādo bhavantaggijāhi pubbeva bhūyate.
64.
Badhirassāpi ādo cha, pubbevetarajā siyuṃ.
65.
Yuttiyā idha viññeyyā, pañca vā caturopi vā.
66.
Vuttaṃ upaparikkhitvā, gahetabbaṃ vijānatā.
67.
Pañca cha utucittehi, pañca chāsaññinaṃ bhave.
68.
Nuppatti tattha bhūtānaṃ, aphoṭṭhabbapavattinaṃ.
69.
Aññaṃ gandhādīnaṃ tesaṃ, takkiccenopaladdhito.
70.
Ghaṭṭanañca ravuppādassaññatthasseva hetutā.
71.
Atha vā tehi viññeyyaṃ, dasakaṃ navakaṭṭhakaṃ.
72.
Asaññīnaṃ dasa gandharasojāhi ca brahmunaṃ.
Iti saccasaṅkhepe rūpasaṅkhepo nāma
Paṭhamo paricchedo.