Mūlasikkhā
Ganthārambhakathā
Bhikkhunā navakenādo, mūlabhāsāya sikkhituṃ.
1.
Pārājikaniddeso
1.
Pavesanaṭṭhituddhāra-paviṭṭhe cepi sādiyaṃ.
2.
Pañcavīsāvahāresu, garukaṃ ce cuto bhave.
3.
Vikopento tathā ṭhānā, cāventopi parājiko.
4.
Avahārā dasañceti, viññātabbā vibhāvinā.
5.
Dhuranikkhepanañceva, idaṃ sāhatthapañcakaṃ.
6.
Saṅketakammaṃ nimittaṃ, pubbappayogapañcakaṃ.
7.
Avahārā ime pañca, viññātabbā vibhāvinā.
8.
Jīvitā yo viyojeti, sāsanā so parājito.
9.
Aññapadesañca vinādhimānaṃ;
Manussajātissa vadeyya bhikkhu,
Ñātakkhaṇe tena parājiko bhaveti.
2.
Garukāpattiniddeso
10.
Sukkamaññatra supinā, samaṇo garukaṃ phuse.
11.
Itthisaññī upakkamma, samaṇo garukaṃ phuse.
12.
Obhāsanto manussitthiṃ, suṇamānaṃ garuṃ phuse.
13.
Itthiṃ methunarāgena, yācamāno garuṃ phuse.
14.
Vīmaṃsitvā haraṃpaccā, samaṇo garukaṃ phuse.
15.
Codāpayaṃ vā samaṇo, suṇamānaṃ garuṃ phuse.
16.
Cāvetukāmo codento, suṇamānaṃ garuṃ phuseti.
3.
Nissaggiyaniddeso
17.
Dasāhamatimāpeti, tassa nissaggiyaṃ siyā.
18.
Ekāhamatimāpeti, nissaggi samayaṃ vinā.
19.
Dhovāpeti rajāpeti, ākoṭāpeti taṃ siyā.
20.
Adatvā cīvarādāne, nissaggiyamudīritaṃ.
21.
Aññatra samayā tassa, nissaggiyamudīritaṃ.
22.
Gaṇheyya vā gaṇhāpeyya, nissaggi sādiyeyya vā.
23.
Kappiyaṃ kappiyenāpi, ṭhapetvā sahadhammike.
24.
Dasāhamatimāpeti, pattaṃ nissaggiyaṃ siyā.
25.
Viññāpeti navaṃ pattaṃ, tassa nissaggiyaṃ siyā.
26.
Sattāhamatimāpeti, tassa nissaggiyaṃ siyā.
27.
Sakasaññāya nissaggi, acchindāpayatopi vā.
28.
Vāyāpentassa nissaggi, vinā ñātippavārite.
29.
Attano pariṇāmeti, tassa nissaggiyaṃ siyāti.
4.
Pācittiyaniddeso
30.
Bhikkhuñca omasantassa, pesuññaharaṇepi ca.
31.
Padasodhammaṃ bhaṇantassa, pācittiyamudīritaṃ.
32.
Pācitti sahaseyyāya, catutthatthaṅgate puna.
33.
Desentassa vinā viññuṃ, dhammañca chappaduttariṃ.
34.
Abhikkhuno vadantassa, pācittiyamudīritaṃ.
35.
Bhūtagāmaṃ vikopeyya, tassa pācittiyaṃ siyā.
36.
Saṅghikaṃ yāti pācitti, akatvāpucchanādikaṃ.
37.
Akatvāpucchanādiṃ yo, yāti pācitti tassapi.
38.
Aññātikā bhikkhuniyā, ṭhapetvā pārivattakaṃ.
39.
Atirittaṃ akāretvā, pavāretvāna bhuñjato.
40.
Anatirittena bhutte tu, pācittiyamudīritaṃ.
41.
Bhuñjato vāpi pācitti, agilāno paṇītakaṃ.
42.
Appaṭiggahitaṃ bhuñje, dantakaṭṭhodakaṃ vinā.
43.
Nisajjaṃ vāraho kappe, mātugāmena cekato.
44.
Aṅgulipatodake cāpi, hasadhammepi codake.
45.
Bhayānakaṃ kathaṃ katvā, dassetvā vā bhayānakaṃ.
46.
Jotiṃ jalāpayeyyāpi, tassa pācittiyaṃ siyā.
47.
Hasāpekkhassa pācitti, bhikkhuno cīvarādikaṃ.
48.
Jānaṃ pāṇaṃ mārentassa, tiracchānagatampi ca.
49.
Gāmantaragatassāpi, saṃvidhāyitthiyā saha.
50.
Codeti vā codāpeti, garukāmūlakenapi.
51.
Sotuṃ bhaṇḍanajātānaṃ, yāti pācittiyaṃ siyā.
52.
Nāmeti yo taṃ parapuggalassa;
Pucchaṃ akatvāpi ca santabhikkhuṃ,
Pācitti gāmassa gate vikāleti.
5.
Pakiṇṇakaniddeso
53.
Thullaccayaṃ yathāvatthuṃ, theyyā pārājikādipi.
54.
Samayaṃ vinā dhārayato, lūkapakkhājinakkhipaṃ.
55.
Thullaccayaṃ manussānaṃ, maṃsādibhojanepi vā.
56.
Sabbapītādikañcāpi, dhārayantassa dukkaṭaṃ.
57.
Taracchassa ca maṃsādiṃ, uddissakatakampi ca.
58.
Yātānupubbaṃ hitvāna, dakatitthādikaṃ vaje.
59.
Vaccapassāvakuṭikaṃ, vinā ukkāsikaṃ vise.
60.
Vaccapassāvadoṇīnaṃ, bahi vaccādikaṃ kare.
61.
Ūhatañca na dhoveyya, uklāpañca na sodhaye.
62.
Anajjhiṭṭhova therena, pātimokkhampi uddise.
63.
Sajjhāyakaraṇe dīpa-jālane vijjhāpanepi ca.
64.
Vandanādiṃ kare naggo, gamanaṃ bhojanādikaṃ.
65.
Kāyaṃ nahāyaṃ ghaṃseyya, kuṭṭe thambhe tarumhi vā.
66.
Agilāno bahārāme, careyya saupāhano.
67.
Nimittaṃ itthiyā ratto, mukhaṃ vā bhikkhadāyiyā.
68.
Ādāsādimhi passeyya, uccāsanamahāsane.
69.
Ukkhittānupasampanna-nānāsaṃvāsakādinaṃ.
70.
Dīghāsane nisīdeyya, adīghe āsane pana.
71.
Kulasaṅgahatthaṃ dadato, phalapupphādikampi ca.
72.
Paribhuñjeyya abyatto, anissāya vaseyya vā.
73.
Kare sāpattiko bhikkhu, uposathappavāraṇaṃ.
74.
Apidhāya vinābhogaṃ, niyogaṃ vā saye divā.
75.
Tūriyabhaṇḍaṃ phalaṃ rukkhe, pubbaṇṇādiñca āmase.
76.
Kesamosaṇṭhanekasmiṃ, bhājane bhojanepi ca.
77.
Dantakaṭṭhañca khādeyya, adhikūnaṃ pamāṇato.
78.
Dassanaṃ savanaṃ tesaṃ, karontassa ca dukkaṭaṃ.
79.
Vaccādichaḍḍanādimhi, dīghakesādidhāraṇe.
80.
Parikammakataṃ bhūmiṃ, akkame saupāhano.
81.
Parikammakataṃ bhittiṃ, āmasantassa dukkaṭaṃ.
82.
Akāyabandhano gāmaṃ, vaje katvāna vaccakaṃ.
83.
Desanārocanādimhi, sabhāgāpattiyāpi ca.
84.
Vassaṃ vasitvā gamane, ananuññātakiccato.
85.
Aparissāvanoddhānaṃ, vaje taṃ yācato na de.
86.
Hitvā mālādikaṃ cittaṃ, jātakādiṃ sayaṃ kare.
87.
Vuḍḍhānaṃ pana okāsaṃ, adatvā vāpi dukkaṭaṃ.
88.
Ārabbha vade davañña-parisāyopalālane.
89.
Vāce lokāyataṃ palitaṃ, gaṇheyya gaṇhāpeyya vā.
90.
Vātapānakavāṭaṃ vā, paṇāme sodakampi ca.
91.
Ṭhapeyya bhūmiyaṃ pattaṃ, aṅke vā mañcapīṭhake.
92.
Calakādiṃ ṭhape pattaṃ, patte vā hatthadhovane.
93.
Akappiyampi pattaṃ vā, paribhuñjeyya dukkaṭaṃ.
94.
Parimaṇḍalakādimhi, sekhiye dukkaṭaṃ siyā.
95.
Mātūna pācittiyamassa gopaye;
Davāya hīnenapi jātiādinā,
Vadeyya dubbhāsitamuttamampi yoti.
6.
Vattādikaṇḍaniddeso
96.
Senāsanādivattañca, kātabbaṃ piyasīlinā.
97.
Gahetukāmo gaṇheyya, dvidhāyaṃ sampaṭiggaho.
98.
‘‘Etaṃ imaṃ adhiṭṭhāmi’’, tathā ‘‘paccuddharāmi’’ti.
99.
‘‘Parikkhāracoḷānī’’ti, tathā ‘‘paccuddharāmi’’ti.
100.
Evaṃ paccuddharedhiṭṭhe, cīvarādiṃ yathāvidhi.
101.
Acchinnaṃ pariṇataṃ hitvā, nissaggiyamacittakaṃ.
102.
Duve senāsanānīpi, sibbanaṃ cīvarassapi.
103.
Jotinujjālanañceva, kappabindumanādikaṃ;
Gāmappavesanantete, pācittīsu acittakā.
104.
Ekattharaṇapāvuraṇaṃ, ekamañce tuvaṭṭanaṃ;
Ekato bhuñjanañcāpi, naccagītādisattapi.
105.
Acittakamidaṃ sabbaṃ, sesamettha sacittakaṃ.
106.
Paññattijānanenāpi, vadantācariyā tathā.
107.
Navadhā dīpitaṃ sabbaṃ, kātabbaṃ piyasīlinā.
108.
Uposathassa etāni, pubbakaraṇanti vuccati.
109.
Uposathassa etāni, pubbakiccanti vuccati.
110.
Sabhāgāpattiyo ca na vijjanti;
Vajjanīyā ca puggalā tasmiṃ na honti,
Pattakallanti vuccati.
111. Pubbakaraṇapubbakiccāni samāpetvā desitāpattikassa samaggassa bhikkhusaṅghassa anumatiyā pātimokkhaṃ uddisituṃ ārādhanaṃ karoma.
112.
Gaṇapuggalasaṅghā ca, taṃ kareyyuṃ yathākkamaṃ.
113.
Dinapuggalakattabbā-kārato te naveritā.
114.
Tevācīdvekavācīti, nava vuttā pavāraṇā.
115.
Tassa antimapakkhamhā, gimhaṃ āsāḷhipuṇṇamā;
Vassakālaṃ tato sesaṃ, catuvīsatuposathā.
116.
Ñeyyā pannarasā sesā, aṭṭhārasa uposathā.
117. ‘‘Chandaṃ dammi, chandaṃ me hara, chandaṃ me ārocehī’’ti chandaṃ dātabbaṃ.
118. ‘‘Pārisuddhiṃ dammi, pārisuddhiṃ me hara, pārisuddhiṃ me ārocehī’’ti pārisuddhi dātabbā.
119. ‘‘Pavāraṇaṃ dammi, pavāraṇaṃ me hara, pavāraṇaṃ me ārocehi, mamatthāya pavārehī’’ti pavāraṇā dātabbā.
120. Āpattidesakena ‘‘ahaṃ, bhante, sambahulā nānāvatthukā āpattiyo āpajjiṃ, tā tumhamūle paṭidesemī’’ti vatvā paṭiggaṇhantena ‘‘passasi, āvuso, tā āpattiyo’’ti vutte ‘‘āma, bhante, passāmī’’ti vatvā puna paṭiggaṇhantena ‘‘āyatiṃ, āvuso, saṃvareyyāsī’’ti vutte ‘‘sādhu, suṭṭhu, bhante saṃvarissāmī’’ti tikkhattuṃ vatvā desetabbaṃ.
121. Vematiṃ ārocentena ‘‘ahaṃ, bhante, sambahulāsu nānāvatthukāsu āpattīsu vematiko, yadā nibbematiko bhavissāmi, tadā tā āpattiyo paṭikarissāmī’’ti tikkhattuṃ vatvā ārocetabbaṃ.
122. ‘‘Ajja me uposatho ‘pannaraso, cātuddaso’ti vā adhiṭṭhāmī’’ti tikkhattuṃ vatvā puggalena adhiṭṭhānuposatho kātabbo.
123. Dvīsu pana therena ‘‘parisuddho ahaṃ āvuso, ‘parisuddho’ti maṃ dhārehī’’ti tikkhattuṃ vattabbaṃ. Navakenapi tatheva vattabbaṃ. ‘‘Bhante, dhārethā’’ti vacanaṃ viseso.
124. Tīsu pana ‘‘suṇantu me āyasmantā, ajjuposatho pannaraso, yadāyasmantānaṃ pattakallaṃ, mayaṃ aññamaññaṃ pārisuddhiuposathaṃ kareyyāmā’’ti ñattiṃ ṭhapetvā paṭipāṭiyā vuttanayena pārisuddhiuposatho kātabbo.
125. ‘‘Ajja me pavāraṇā ‘cātuddasī, pannarasī’ti vā adhiṭṭhāmī’’ti tikkhattuṃ vatvā ekena pavāretabbaṃ.
126. Dvīsu pana therena ‘‘ahaṃ, āvuso, āyasmantaṃ pavāremi diṭṭhena vā sutena vā parisaṅkāya vā, vadatu maṃ āyasmā anukampaṃ upādāya, passanto paṭikarissāmī’’ti tikkhattuṃ vatvā pavāretabbaṃ. Navakenāpi tatheva vattabbaṃ. ‘‘Bhante’’ti vacanaṃ viseso.
127. Tīsu vā catūsu vā pana ‘‘suṇantu me āyasmantā, ajja pavāraṇā pannarasī, yadāyasmantānaṃ pattakallaṃ, mayaṃ aññamaññaṃ pavāreyyāmā’’ti ñattiṃ ṭhapetvā therena ‘‘ahaṃ, āvuso, āyasmante pavāremi diṭṭhena vā sutena vā parisaṅkāya vā, vadantu maṃ āyasmantā anukampaṃ upādāya, passanto paṭikarissāmī’’ti tikkhattuṃ vatvā pavāretabbaṃ. Navakehipi tatheva paṭipāṭiyā pavāretabbaṃ. ‘‘Bhante’’tivacanaṃ viseso.
128. Catūhi adhikesu pana ‘‘suṇātu me āvuso saṅgho, ajja pavāraṇā pannarasī, yadi saṅghassa pattakallaṃ, saṅgho pavāreyyā’’ti ñattiṃ ṭhapetvā vuḍḍhatarena ‘‘saṅghaṃ, āvuso, pavāremi diṭṭhena vā sutena vā parisaṅkāya vā, vadantu maṃ āyasmanto anukampaṃ upādāya, passanto paṭikarissāmī’’ti tikkhattuṃ vatvā pavāretabbaṃ. Navakehipi tatheva paṭipāṭiyā ‘‘saṅghaṃ, bhante, pavāremi diṭṭhena vā sutena vā parisaṅkāya vā, vadantu maṃ āyasmanto anukampaṃ upādāya, passanto paṭikarissāmī’’ti tikkhattuṃ vatvā pavāretabbaṃ.
Mūlasikkhā niṭṭhitā.
Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa