5.
Paññattivibhāgo
27.
Pabhedakathā
1062.
Tasmā dāni yathāyogaṃ, paññattipi pavuccati.
1063.
Duvidhā hoti paññatti, atthapaññatti tattha ca.
1064.
Vikappupaṭṭhānākāravohārābhinivesato.
1065.
Paññāpīyanti nāmāti, paññattīti pakittitā.
1066.
Tattha ca paramatthatthā, saccikaṭṭhā salakkhaṇā.
1067.
Aññathā gahitā taṃtamupādāya pakappitā.
1068.
Paññapetabbanāmāva, paññattatthāva sabbathā.
1069.
Paññattā itthipurisamañcapīṭhapaṭādayo.
1070.
Paññattīti ca sā nāmapaññattīti tato matā.
1071.
Catudhā paññapetabbapaññattīti hi vaṇṇitā.
1072.
Nirutti byañjanamabhilāpoti pana bhājitā.
1073.
Sabbeva dhammā paññattipathāti pana bhājitā.
1074.
Paññattipathāva honti, paramatthā salakkhaṇā.
1075.
Paññattipathā ca nāmapaññattipathabhāvato.
1076.
Nāmamevampetaṃ tattha, paññatticceva vaṇṇitaṃ.
1077.
Icchitabbāpi paññattipathā paññattinānatā.
1078.
Nayaṃ gahetvā etthāpi, paññatti duvidhā katā.
1079.
Atthā paññattimattā ca, atthapaññattināmakā.
1080.
Iccevaṃ vaṇṇanāmagge, ñeyyattā tividhā katā.
1081.
Saccikaṭṭhasabhāvattā, avisaṃvādakā hi te.
1082.
Lokasamaññādhippāyāvisaṃvādakabhāvato.
1083.
Tenāpi nāmasaṃviññū, vohareyyubhayampi vā.
Iti paññattivibhāge pabhedakathā niṭṭhitā.
Sattavīsatimo paricchedo.
Aṭṭhavīsatimo paricchedo
28.
Atthapaññattikathā
1084.
Viññattindriyavipphāra-visesopanibandhanā.
1085.
Sattapaññatti nāmāyaṃ, svāyaṃ sattoti sammato.
1086.
Khandhāyatanavuttiyā;
Kārako vedako vāyaṃ,
Sandhāvati bhave bhave.
1087.
Ahamattāparā itthī, purisoti ca kappito.
1088.
Khandhādivinimuttassa, sattasseva abhāvato.
1089.
Khandhavohārato tassa, aññavohārasambhavā.
1090.
Tabbisesāvacarita-vohāro ca tu dissati.
1091.
Mīyatīti ca tassāyaṃ, saṃsāroti pavuccati.
1092.
Nāparo sveva santānabhedābhāvopacārato.
1093.
Ucchedasassatattaṃ vā, tasmā nopeti puggalo.
1094.
Khandhādikamupādāya, paññattoti pavuccati.
1095.
Sattapaññatti nāmāti, viññātabbā vibhāvinā.
1096.
Bhūmipabbatapāsāṇatiṇarukkhalatādikā.
1097.
Tamupādāya sambhārapaññattīti pavuccati.
1098.
Saṇṭhānapaññatti nāma, thambhakumbhādikā matā.
1099.
Saṅghātapaññatti nāma, rathagehādikā matā.
1100.
Pariṇāmapaññattīti, dadhibhattādikā matā.
1101.
Santānavutti saṅketasiddhā paññatti pañcadhā.
1102.
Vikappapaññatti nāma, kālākāsadisādikā.
1103.
Upaṭṭhānapaññattīti, paṭibhāgādikā matā.
1104.
Ākārapaññatti nāma, viññattilahutādikā.
1105.
Vohārapaññatti nāma, kathināpattiādikā.
1106.
So bhavissāmi maṃ ca tu;
Nicco dhuvo sassatoti -
Ādikā pana sabbathā.
1107.
Abhinivesapaññatti, nāma titthiyakappitā.
1108.
Santānamuttasaṅketasiddhā atthāpi pañcadhā.
1109.
Atthapaññatti nāmāyaṃ, dasadhā paridīpitā.
1110.
Paññattimattaṃ sandhāya, voharanti yathākathaṃ.
1111.
Paññattimatidhāvitvā, gaṇhanti paramatthato.
1112.
Micchattābhiniviṭṭhā ca, vaḍḍhanti bhavabandhanaṃ.
1113.
Paramatthapaññattīsu, vibhāgamiti lakkhayeti.
Iti paññattivibhāge atthapaññattikathā niṭṭhitā.
Aṭṭhavīsatimo paricchedo.
Ekūnatiṃsatimo paricchedo
29.
Nāmapaññattikathā
1114.
Yathāvuttatthasaddānaṃ, antarā cintanā gatā.
1115.
Taṃdvayābaddhasaṅketañeyyākāropalakkhitā.
1116.
Pavattānantaruppanna-manodvārikavīthiyā.
1117.
Sutvā tameva cintetvā, manodvārikavīthiyā.
1118.
Nāmapaññattiatthā tu, tato gayhanti sambhavā.
1119.
Catudhā tividhā vātha, cintanā tattha icchitā.
1120.
Nayo ācariyeneti, vibhāgoyaṃ pakāsito.
1121.
Saddova nāmapaññatti, iccekaccehi vaṇṇitaṃ.
1122.
Neruttikayādicchakavasā nāmaṃ dvidhā bhave.
1123.
Katvā vaṇṇāgamādiñca, saddalakkhaṇasādhitaṃ.
1124.
Yadicchāya katamattaṃ, byañjanatthavivajjitaṃ.
1125.
Nibbacanatthasāpekkhaṃ, tatthānvatthamudīritaṃ.
1126.
Atambhūtassa tabbhāvavohāroti pavuccati.
1127.
Opapātikamiccevaṃ, nāmaṃ hoti catubbidhaṃ.
1128.
Tīṇi nāmāni candādināmaṃ tatthopapātikaṃ.
1129.
Liṅgikaṃ ruḷhikañceti, nāmaṃ pañcavidhaṃ bhave.
1130.
Āvatthikaṃ nemittakaṃ, sīlavāpaññavādikaṃ.
1131.
Ruḷhikaṃ lesamattena, ruḷhaṃ gomahiṃsādikaṃ.
1132.
Vibhattā nāmapaññatti, chabbidhā hoti tattha hi.
1133.
Vuccati khandhāyatana-dhātupañcindriyādikā.
1134.
Avijjamānamañcādi, atthapaññattidīpitā.
1135.
Tevijjo chaḷabhiñño ca, sīlavā paññavāpi ca.
1136.
Itthirūpaṃ itthisaddo, itthicittantiādikā.
1137.
Cakkhuviññāṇaṃ ca cakkhu-samphasso cevamādikā.
1138.
Khattiyaputto brāhmaṇa-putto iccevamādikā.
1139.
Sarūpaṃ visayañceva, vibhāgañca vibhāvaye.
1140.
Paññatti duvidhā ceti, ñeyyatthā chabbidhā matāti.
Iti paññattivibhāge nāmapaññattikathā niṭṭhitā.
Ekūnatiṃsatimo paricchedo.
Niṭṭhito ca sabbathāpi paññattivibhāgo.
Nigamanakathā
1141.
Kule sañjātabhūtena, bahussutena ñāṇinā.
1142.
Tambaraṭṭhe vasantena, nagare tañjanāmake.
1143.
Mahāvihāravāsīnaṃ, vācanāmagganissitaṃ.
1144.
Pakaraṇaṃ kataṃ tena, paramatthatthavedināti.
Iti anuruddhācariyena racito
Paramatthavinicchayo niṭṭhito.