2.
Η ομιλία για τους Βραχμάνους της Βεράντζα
444. Έτσι έχω ακούσει - Κάποτε ο Ευλογημένος διέμενε στη Σαβάτθι, στο άλσος του Τζέτα, στο μοναστήρι του Ανάθαπίντικα. Εκείνη την περίοδο βραχμάνοι και οικοδεσπότες από τη Βεράντζα διέμεναν στη Σαβάτθι για κάποια υπόθεση. Οι βραχμάνοι και οικοδεσπότες από τη Βεράντζα άκουσαν: «Ο ασκητής Γκόταμα, γιος των Σάκυα, που αναχώρησε από την οικογένεια των Σάκυα, διαμένει στη Σαβάτθι, στο άλσος του Τζέτα, στο μοναστήρι του Ανάθαπίντικα. Και για αυτόν τον αξιότιμο Γκόταμα έχει διαδοθεί αυτή η καλή φήμη: 'Πράγματι αυτός ο Ευλογημένος είναι ο Άξιος, ο Πλήρως Αυτοφωτισμένος, ο τέλειος στην αληθινή γνώση και στην καλή συμπεριφορά, ο Καλότυχος, ο γνώστης του κόσμου, ο ανυπέρβλητος οδηγός των ανθρώπων που πρέπει να εκπαιδευτούν, ο Διδάσκαλος θεών και ανθρώπων, ο Φωτισμένος, ο Ευλογημένος. Αυτός, έχοντας ο ίδιος κατανοήσει πλήρως με άμεση γνώση αυτόν τον κόσμο μαζί με τους θεούς, τον Μάρα, τον Βράχμα, αυτή τη γενιά μαζί με τους ασκητές και τους βραχμάνους, μαζί με τους θεούς και τους ανθρώπους, τον διακηρύσσει. Αυτός διδάσκει τη Διδασκαλία που είναι καλή στην αρχή, καλή στη μέση, καλή στο τέλος, με νόημα και φρασεολογία· φανερώνει την άγια ζωή ολοκληρωμένη και αγνή'. Είναι πράγματι καλό να δει κανείς τέτοιους Άξιους».
Τότε οι βραχμάνοι και οικοδεσπότες από τη Βεράντζα πλησίασαν τον Ευλογημένο· αφού πλησίασαν, μερικοί αφού απέδωσαν σεβασμό στον Ευλογημένο, κάθισαν στο πλάι· μερικοί χαιρέτησαν τον Ευλογημένο, και αφού ολοκλήρωσαν την ευγενική και αξιομνημόνευτη συζήτηση, κάθισαν στο πλάι· μερικοί χαιρέτησαν με ενωμένες παλάμες προς την κατεύθυνση του Ευλογημένου και κάθισαν στο πλάι· μερικοί αφού ανακοίνωσαν το όνομα και το σόι τους κοντά στον Ευλογημένο, κάθισαν στο πλάι· μερικοί σιωπηλοί κάθισαν στο πλάι. Καθισμένοι στο πλάι, οι βραχμάνοι και οικοδεσπότες από τη Βεράντζα είπαν στον Ευλογημένο: «Ποια άραγε, αγαπητέ Γκόταμα, είναι η αιτία, ποια η συνθήκη για την οποία μερικά όντα εδώ με την κατάρρευση του σώματος κατά τον θάνατο επαναγεννιούνται στον κόσμο της αθλιότητας, στον κακότυχο κόσμο, στον κόσμο του ξεπεσμού, στην κόλαση; Και ποια, αγαπητέ Γκόταμα, είναι η αιτία, ποια η συνθήκη για την οποία μερικά όντα εδώ με την κατάρρευση του σώματος κατά τον θάνατο επαναγεννιούνται στον καλότυχο κόσμο, στον ευδαιμονικό κόσμο;»
«Εξαιτίας της συμπεριφοράς αντίθετης στη Διδασκαλία και της άδικης συμπεριφοράς, οικοδεσπότες, έτσι μερικά όντα εδώ με την κατάρρευση του σώματος κατά τον θάνατο επαναγεννιούνται στον κόσμο της αθλιότητας, στον κακότυχο κόσμο, στον κόσμο του ξεπεσμού, στην κόλαση. Εξαιτίας της συμπεριφοράς σύμφωνης με τη Διδασκαλία και της δίκαιης συμπεριφοράς, οικοδεσπότες, έτσι μερικά όντα εδώ με την κατάρρευση του σώματος κατά τον θάνατο επαναγεννιούνται στον καλότυχο κόσμο, στον ευδαιμονικό κόσμο».
«Εμείς δεν κατανοούμε αναλυτικά το νόημα αυτού που ειπώθηκε συνοπτικά από τον αξιότιμο Γκόταμα, του οποίου το νόημα δεν αναλύθηκε αναλυτικά. Καλώς, ας μας διδάξει ο αξιότιμος Γκόταμα τη Διδασκαλία έτσι ώστε εμείς να κατανοήσουμε αναλυτικά το νόημα αυτού που ειπώθηκε συνοπτικά από τον αξιότιμο Γκόταμα, του οποίου το νόημα δεν αναλύθηκε αναλυτικά». «Τότε λοιπόν, οικοδεσπότες, ακούστε, προσέχετε καλά, θα μιλήσω». «Ναι, αγαπητέ», απάντησαν οι βραχμάνοι και οικοδεσπότες από τη Βεράντζα στον Ευλογημένο. Ο Ευλογημένος είπε αυτό:
445. «Τριπλά, οικοδεσπότες, κάποιος συμπεριφέρεται αντίθετα στη Διδασκαλία και άδικα μέσω του σώματος, τετραπλά συμπεριφέρεται αντίθετα στη Διδασκαλία και άδικα μέσω της ομιλίας, τριπλά συμπεριφέρεται αντίθετα στη Διδασκαλία και άδικα μέσω του νου.
«Και πώς, οικοδεσπότες, κάποιος συμπεριφέρεται τριπλά αντίθετα στη Διδασκαλία και άδικα μέσω του σώματος; Εδώ, οικοδεσπότες, κάποιος σκοτώνει έμβια όντα. Είναι σκληρός, με ματωμένα χέρια, αφοσιωμένος στο χτύπημα και τον φόνο, χωρίς συμπόνια για τα έμβια όντα. Επίσης παίρνει το μη δοσμένο. Ό,τι είναι περιουσία και υπάρχοντα άλλου... αυτό το μη δοσμένο, θεωρούμενο κλοπή, το παίρνει. Επίσης συμπεριφέρεται λανθασμένα στις αισθησιακές ηδονές. Εκείνες που είναι προστατευόμενες από τη μητέρα... με τέτοιες διαπράττει μοιχεία. Έτσι, οικοδεσπότες, κάποιος συμπεριφέρεται τριπλά αντίθετα στη Διδασκαλία και άδικα μέσω του σώματος.
«Και πώς, οικοδεσπότες, κάποιος συμπεριφέρεται τετραπλά αντίθετα στη Διδασκαλία και άδικα μέσω της ομιλίας; Εδώ, οικοδεσπότες, κάποιος λέει ψέματα. Έχοντας πάει σε συνέλευση ή... λέει συνειδητό ψέμα. Επίσης μιλάει διχαστικά. Αφού ακούσει εδώ, επαναλαμβάνει αλλού... εκφράζει λόγια που δημιουργούν διχόνοια. Επίσης μιλάει σκληρά. Εκείνη η ομιλία που είναι προσβλητική, τραχιά... τέτοια λόγια εκφράζει. Επίσης φλυαρεί. Μιλάει την ακατάλληλη ώρα... χωρίς όρια, μη επωφελή. Έτσι, οικοδεσπότες, κάποιος συμπεριφέρεται τετραπλά αντίθετα στη Διδασκαλία και άδικα μέσω της ομιλίας.
«Και πώς, οικοδεσπότες, κάποιος συμπεριφέρεται τριπλά αντίθετα στη Διδασκαλία και άδικα μέσω του νου; Εδώ, οικοδεσπότες, κάποιος είναι πλεονέκτης... κ.λπ... "αυτό να ήταν δικό μου!" Έχει κακόβουλο νου και διεφθαρμένους λογισμούς - "αυτά τα όντα ας σκοτωθούν ή... ας μην υπάρχουν". Έχει λανθασμένες απόψεις, διεστραμμένη αντίληψη - "δεν υπάρχει δωρεά, δεν υπάρχει θυσία... έχοντας οι ίδιοι κατανοήσει πλήρως με άμεση γνώση, τους διακηρύσσουν". Έτσι, οικοδεσπότες, κάποιος συμπεριφέρεται τριπλά αντίθετα στη Διδασκαλία και άδικα μέσω του νου.
Έτσι εξαιτίας της συμπεριφοράς αντίθετης στη Διδασκαλία και της άδικης συμπεριφοράς, οικοδεσπότες, έτσι μερικά όντα εδώ με την κατάρρευση του σώματος κατά τον θάνατο επαναγεννιούνται στον κόσμο της αθλιότητας, στον κακότυχο κόσμο, στον κόσμο του ξεπεσμού, στην κόλαση.
446. «Τριπλή, οικοδεσπότες, είναι η συμπεριφορά σύμφωνη με τη Διδασκαλία και η δίκαιη συμπεριφορά μέσω του σώματος, τετραπλή είναι η συμπεριφορά σύμφωνη με τη Διδασκαλία και η δίκαιη συμπεριφορά μέσω της ομιλίας, τριπλή είναι η συμπεριφορά σύμφωνη με τη Διδασκαλία και η δίκαιη συμπεριφορά μέσω του νου.
«Και πώς, οικοδεσπότες, είναι τριπλή η συμπεριφορά σύμφωνη με τη Διδασκαλία και η δίκαιη συμπεριφορά μέσω του σώματος; Εδώ, οικοδεσπότες, κάποιος έχοντας εγκαταλείψει τον φόνο έμβιων όντων, απέχει από τον φόνο έμβιων όντων. Έχει αφήσει το ραβδί και το μαχαίρι, είναι ευσυνείδητος, γεμάτος συμπόνια, και διαμένει επιδιώκοντας το καλό όλων των έμβιων όντων. Έχοντας εγκαταλείψει τη λήψη του μη δοσμένου, απέχει από τη λήψη του μη δοσμένου, ό,τι είναι του άλλου... αυτό το μη δοσμένο, θεωρούμενο κλοπή, δεν το παίρνει. Έχοντας εγκαταλείψει τη λανθασμένη σεξουαλική συμπεριφορά... με τέτοιες δεν διαπράττει μοιχεία. Έτσι, οικοδεσπότες, είναι τριπλή η συμπεριφορά σύμφωνη με τη Διδασκαλία και η δίκαιη συμπεριφορά μέσω του σώματος.
«Και πώς, οικοδεσπότες, είναι τετραπλή η συμπεριφορά σύμφωνη με τη Διδασκαλία και η δίκαιη συμπεριφορά μέσω της ομιλίας; Εδώ, οικοδεσπότες, κάποιος έχοντας εγκαταλείψει το ψέμα, απέχει από το ψέμα. Έχοντας πάει σε συνέλευση ή... κ.λπ... δεν λέει συνειδητό ψέμα. Έχοντας εγκαταλείψει τη διχαστική ομιλία... εκφράζει λόγια που δημιουργούν αρμονία. Έχοντας εγκαταλείψει τη σκληρή ομιλία... τέτοια λόγια εκφράζει. Έχοντας εγκαταλείψει τη φλυαρία... έγκαιρα, λογικά, μετρημένα και γεμάτα νόημα. Έτσι, οικοδεσπότες, είναι τετραπλή η συμπεριφορά σύμφωνη με τη Διδασκαλία και η δίκαιη συμπεριφορά μέσω της ομιλίας.
«Και πώς, οικοδεσπότες, είναι τριπλή η συμπεριφορά σύμφωνη με τη Διδασκαλία και η δίκαιη συμπεριφορά μέσω του νου; Εδώ, οικοδεσπότες, κάποιος δεν είναι πλεονέκτης. Ό,τι είναι περιουσία και υπάρχοντα άλλου, αυτό δεν ποθεί - "Αχ, μακάρι αυτό που είναι του άλλου να ήταν δικό μου!" Επίσης δεν έχει κακόβουλο νου, έχει λογισμούς χωρίς μοχθηρία - "Αυτά τα όντα ας είναι χωρίς εχθρότητα, χωρίς δυσαρέσκεια, χωρίς φασαρία, ευτυχισμένα, ας φροντίζουν τον εαυτό τους". Επίσης έχει ορθή άποψη, χωρίς διεστραμμένη ενόραση - 'υπάρχει δωρεά, υπάρχει θυσία... οι οποίοι έχοντας οι ίδιοι κατανοήσει πλήρως με άμεση γνώση, τους διακηρύσσουν'. Έτσι, οικοδεσπότες, είναι τριπλή η συμπεριφορά σύμφωνη με τη Διδασκαλία και η δίκαιη συμπεριφορά μέσω του νου.
«Εξαιτίας της συμπεριφοράς σύμφωνης με τη Διδασκαλία και της δίκαιης συμπεριφοράς, οικοδεσπότες, έτσι μερικά όντα εδώ με την κατάρρευση του σώματος κατά τον θάνατο επαναγεννιούνται στον καλότυχο κόσμο, στον ευδαιμονικό κόσμο.
447. «Αν επιθυμούσε, οικοδεσπότες, αυτός που ακολουθεί τη Διδασκαλία, αυτός που ακολουθεί τη δικαιοσύνη - 'Αχ, μακάρι εγώ με την κατάρρευση του σώματος κατά τον θάνατο να επαναγεννηθώ ως σύντροφος των πλούσιων ευγενών της πολεμικής κάστας!'· είναι δυνατόν αυτός με την κατάρρευση του σώματος κατά τον θάνατο να επαναγεννηθεί ως σύντροφος των πλούσιων ευγενών της πολεμικής κάστας. Για ποιο λόγο; Διότι αυτός ακολουθεί τη Διδασκαλία, ακολουθεί τη δικαιοσύνη.
«Αν επιθυμούσε, οικοδεσπότες, αυτός που ακολουθεί τη Διδασκαλία, αυτός που ακολουθεί τη δικαιοσύνη - 'Αχ, μακάρι εγώ με την κατάρρευση του σώματος κατά τον θάνατο να επαναγεννηθώ ως σύντροφος των πλούσιων βραχμάνων, των πλούσιων οικοδεσποτών!'· είναι δυνατόν αυτός με την κατάρρευση του σώματος κατά τον θάνατο να επαναγεννηθεί ως σύντροφος των πλούσιων οικοδεσποτών. Για ποιο λόγο; Διότι αυτός ακολουθεί τη Διδασκαλία, ακολουθεί τη δικαιοσύνη.
«Αν επιθυμούσε, οικοδεσπότες, αυτός που ακολουθεί τη Διδασκαλία, αυτός που ακολουθεί τη δικαιοσύνη - 'Αχ, μακάρι εγώ με την κατάρρευση του σώματος κατά τον θάνατο να επαναγεννηθώ ως σύντροφος των θεών που κυβερνώνται από τους τέσσερις μεγάλους βασιλείς!'· είναι δυνατόν αυτός με την κατάρρευση του σώματος κατά τον θάνατο να επαναγεννηθεί ως σύντροφος των θεών που κυβερνώνται από τους τέσσερις μεγάλους βασιλείς. Για ποιο λόγο; Διότι αυτός ακολουθεί τη Διδασκαλία, ακολουθεί τη δικαιοσύνη.
«Αν επιθυμούσε, οικοδεσπότες, αυτός που ακολουθεί τη Διδασκαλία, αυτός που ακολουθεί τη δικαιοσύνη - 'Αχ, μακάρι εγώ με την κατάρρευση του σώματος κατά τον θάνατο να επαναγεννηθώ ως σύντροφος των Τριάντα Τριών θεών... των θεών Γιάμα... των θεών Τουσίτα... των δημιουργοχαρών θεών... των θεών που ελέγχουν τα δημιουργήματα άλλων... των θεών της συντροφιάς του Βράχμα!'· είναι δυνατόν αυτός με την κατάρρευση του σώματος κατά τον θάνατο να επαναγεννηθεί ως σύντροφος των θεών της συντροφιάς του Βράχμα. Για ποιο λόγο; Διότι αυτός ακολουθεί τη Διδασκαλία, ακολουθεί τη δικαιοσύνη.
«Αν επιθυμούσε, οικοδεσπότες, αυτός που ακολουθεί τη Διδασκαλία, αυτός που ακολουθεί τη δικαιοσύνη - 'Αχ, μακάρι εγώ με την κατάρρευση του σώματος κατά τον θάνατο να επαναγεννηθώ ως σύντροφος των θεών της λάμψης!'· είναι δυνατόν αυτός με την κατάρρευση του σώματος κατά τον θάνατο να επαναγεννηθεί ως σύντροφος των θεών της λάμψης. Για ποιο λόγο; Διότι αυτός ακολουθεί τη Διδασκαλία, ακολουθεί τη δικαιοσύνη.
«Αν επιθυμούσε, οικοδεσπότες, αυτός που ακολουθεί τη Διδασκαλία, αυτός που ακολουθεί τη δικαιοσύνη - "Αχ, μακάρι εγώ με την κατάρρευση του σώματος κατά τον θάνατο να επαναγεννηθώ ως σύντροφος των θεών με περιορισμένη λάμψη... κ.λπ... των θεών με απεριόριστη λάμψη... των ακτινοβόλων θεών... των θεών με περιορισμένη δόξα... των θεών με απεριόριστη δόξα... των θεών με ολοκληρωτική δόξα... των θεών με μεγάλο καρπό... των θεών Αβίχα... των θεών Ατάππα... των θεών Σουντάσσα... των θεών Σουντασσί... των θεών Ακανίττχα... των θεών που έχουν φτάσει στο επίπεδο του άπειρου χώρου... των θεών που έχουν φτάσει στο επίπεδο της άπειρης συνείδησης... των θεών που έχουν φτάσει στο επίπεδο της μηδαμινότητας... να επαναγεννηθώ ως σύντροφος των θεών που έχουν φτάσει στο επίπεδο της μήτε-αντίληψης-μήτε-μη-αντίληψης"· είναι δυνατόν αυτός με την κατάρρευση του σώματος κατά τον θάνατο να επαναγεννηθεί ως σύντροφος των θεών που έχουν φτάσει στο επίπεδο της μήτε-αντίληψης-μήτε-μη-αντίληψης. Για ποιο λόγο; Διότι αυτός ακολουθεί τη Διδασκαλία, ακολουθεί τη δικαιοσύνη.
«Αν επιθυμούσε, οικοδεσπότες, αυτός που ακολουθεί τη Διδασκαλία, αυτός που ακολουθεί τη δικαιοσύνη - "Αχ, μακάρι εγώ με την εξάλειψη των νοητικών διαφθορών, έχοντας ο ίδιος κατανοήσει πλήρως με άμεση γνώση την απελευθέρωση του νου και την απελευθέρωση μέσω σοφίας χωρίς νοητικές διαφθορές στην παρούσα ζωή, έχοντας επιτύχει, να παραμένω"· είναι δυνατόν αυτός με την εξάλειψη των νοητικών διαφθορών, έχοντας ο ίδιος κατανοήσει πλήρως με άμεση γνώση την απελευθέρωση του νου και την απελευθέρωση μέσω σοφίας χωρίς νοητικές διαφθορές στην παρούσα ζωή, έχοντας επιτύχει, να παραμένει. Για ποιο λόγο; Διότι αυτός ακολουθεί τη Διδασκαλία, ακολουθεί τη δικαιοσύνη».
448. Όταν αυτό ειπώθηκε, οι βραχμάνοι και οικοδεσπότες από τη Βεράντζα είπαν στον Ευλογημένο: «Θαυμάσιο, αγαπητέ Γκόταμα, θαυμάσιο, αγαπητέ Γκόταμα! Όπως, αγαπητέ Γκόταμα, κάποιος θα έστηνε όρθιο κάτι που είχε αναποδογυριστεί, ή θα αποκάλυπτε κάτι που ήταν κρυμμένο, ή θα έδειχνε τον δρόμο σε κάποιον που είχε χαθεί, ή θα κρατούσε μια λάμπα λαδιού στο σκοτάδι ώστε 'αυτοί που έχουν μάτια να δουν τα αντικείμενα'· έτσι ακριβώς η Διδασκαλία έχει φανερωθεί από τον αξιότιμο Γκόταμα με πολλούς τρόπους. Εμείς καταφεύγουμε στον αξιότιμο Γκόταμα ως καταφύγιο, και στη Διδασκαλία και στην Κοινότητα των μοναχών. Ας μας θεωρεί ο αξιότιμος Γκόταμα λαϊκούς ακολούθους που έχουν καταφύγει στο καταφύγιο εφ' όρου ζωής από σήμερα και στο εξής».
Τέλος της ομιλίας Βεράντζακα, δεύτερη.