3.
Η ομιλία για τους κληρονόμους της διδασκαλίας
29. Έτσι έχω ακούσει - Κάποτε ο Ευλογημένος διέμενε στη Σαβάτθι, στο άλσος του Τζέτα, στο μοναστήρι του Ανάθαπίντικα. Εκεί ο Ευλογημένος απευθύνθηκε στους μοναχούς: «Μοναχοί». «Σεβάσμιε κύριε», απάντησαν εκείνοι οι μοναχοί στον Ευλογημένο. Ο Ευλογημένος είπε αυτό:
«Γίνετε κληρονόμοι της Διδασκαλίας μου, μοναχοί, όχι κληρονόμοι υλικών κερδών. Υπάρχει συμπόνια μου για εσάς - 'πώς οι μαθητές μου να γίνουν κληρονόμοι της Διδασκαλίας, όχι κληρονόμοι υλικών κερδών'. Αν εσείς, μοναχοί, γινόσασταν κληρονόμοι υλικών κερδών μου και όχι κληρονόμοι της Διδασκαλίας, εσείς επίσης εξαιτίας αυτού θα γινόσασταν αξιοκατάκριτοι - 'οι μαθητές του Διδασκάλου διαμένουν ως κληρονόμοι υλικών κερδών, όχι ως κληρονόμοι της Διδασκαλίας'· κι εγώ επίσης εξαιτίας αυτού θα γινόμουν αξιοκατάκριτος - 'οι μαθητές του Διδασκάλου διαμένουν ως κληρονόμοι υλικών κερδών, όχι ως κληρονόμοι της Διδασκαλίας'. Αν εσείς, μοναχοί, γινόσασταν κληρονόμοι της Διδασκαλίας μου και όχι κληρονόμοι υλικών κερδών, εσείς επίσης εξαιτίας αυτού δεν θα γινόσασταν αξιοκατάκριτοι - 'οι μαθητές του Διδασκάλου διαμένουν ως κληρονόμοι της Διδασκαλίας, όχι ως κληρονόμοι υλικών κερδών'· κι εγώ επίσης εξαιτίας αυτού δεν θα γινόμουν αξιοκατάκριτος - 'οι μαθητές του Διδασκάλου διαμένουν ως κληρονόμοι της Διδασκαλίας, όχι ως κληρονόμοι υλικών κερδών'. Γι' αυτό λοιπόν, μοναχοί, γίνετε κληρονόμοι της Διδασκαλίας μου, όχι κληρονόμοι υλικών κερδών. Υπάρχει συμπόνια μου για εσάς - 'πώς οι μαθητές μου να γίνουν κληρονόμοι της Διδασκαλίας, όχι κληρονόμοι υλικών κερδών'.
30. «Εδώ εγώ, μοναχοί, θα είχα τελειώσει να τρώω, θα είχα ικανοποιηθεί, θα είχα χορτάσει, θα είχα τελειώσει, θα ήμουν ευχαριστημένος, θα είχα όσο χρειαζόμουν· και θα υπήρχε η προσφερόμενη τροφή μου που περισσεύει, που πρέπει να πεταχτεί. Τότε δύο μοναχοί θα έρχονταν καταβεβλημένοι από πείνα και αδυναμία. Τότε εγώ θα τους έλεγα έτσι - "Εγώ πράγματι, μοναχοί, έχω τελειώσει να τρώω, έχω ικανοποιηθεί, έχω χορτάσει, έχω τελειώσει, είμαι ευχαριστημένος, έχω όσο χρειάζομαι· και υπάρχει αυτή η προσφερόμενη τροφή μου που περισσεύει, που πρέπει να πεταχτεί. Αν θέλετε, φάτε· αν εσείς δεν φάτε, τώρα εγώ θα την πετάξω είτε σε μέρος χωρίς πράσινη βλάστηση, είτε θα τη βυθίσω σε νερό χωρίς έμβια όντα". Εκεί σε έναν μοναχό θα ερχόταν αυτή η σκέψη - "Ο Ευλογημένος πράγματι έχει τελειώσει να τρώει, έχει ικανοποιηθεί, έχει χορτάσει, έχει τελειώσει, είναι ευχαριστημένος, έχει όσο χρειάζεται· και υπάρχει αυτή η προσφερόμενη τροφή του Ευλογημένου που περισσεύει, που πρέπει να πεταχτεί. Αν εμείς δεν φάμε, τώρα ο Ευλογημένος θα την πετάξει είτε σε μέρος χωρίς πράσινη βλάστηση, είτε θα τη βυθίσει σε νερό χωρίς έμβια όντα". Αλλά αυτό ειπώθηκε από τον Ευλογημένο - "Γίνετε κληρονόμοι της Διδασκαλίας μου, μοναχοί, όχι κληρονόμοι υλικών κερδών". Αλλά αυτό είναι ένα από τα υλικά κέρδη, δηλαδή η προσφερόμενη τροφή. Γιατί να μην περάσω αυτή τη νύχτα και μέρα έτσι, χωρίς να φάω αυτή την προσφερόμενη τροφή, με αυτή ακριβώς την πείνα και αδυναμία;» Αυτός, χωρίς να φάει εκείνη την προσφερόμενη τροφή, με εκείνη ακριβώς την πείνα και αδυναμία, έτσι θα περνούσε εκείνη τη νύχτα και μέρα. Τότε στον δεύτερο μοναχό θα ερχόταν αυτή η σκέψη - "Ο Ευλογημένος πράγματι έχει τελειώσει να τρώει, έχει ικανοποιηθεί, έχει χορτάσει, έχει τελειώσει, είναι ευχαριστημένος, έχει όσο χρειάζεται· και υπάρχει αυτή η προσφερόμενη τροφή του Ευλογημένου που περισσεύει, που πρέπει να πεταχτεί. Αν εμείς δεν φάμε, τώρα ο Ευλογημένος θα την πετάξει είτε σε μέρος χωρίς πράσινη βλάστηση, είτε θα τη βυθίσει σε νερό χωρίς έμβια όντα. Γιατί να μην φάω αυτή την προσφερόμενη τροφή, να απομακρύνω την πείνα και αδυναμία, και έτσι να περάσω αυτή τη νύχτα και μέρα;" Αυτός, αφού έφαγε εκείνη την προσφερόμενη τροφή και απομάκρυνε την πείνα και αδυναμία, έτσι θα περνούσε εκείνη τη νύχτα και μέρα. Αν και, μοναχοί, εκείνος ο μοναχός, αφού έφαγε εκείνη την προσφερόμενη τροφή και απομάκρυνε την πείνα και αδυναμία, έτσι θα περνούσε εκείνη τη νύχτα και μέρα, ωστόσο εκείνος ο πρώτος μοναχός είναι πιο αξιοσέβαστος και πιο αξιέπαινος για μένα. Για ποιο λόγο; Διότι αυτό, μοναχοί, θα συμβάλει για πολύ καιρό στην ολιγάρκεια, στην ικανοποίηση, στην αποσύνδεση, στο να είναι εύκολος στη συντήρηση και στη διέγερση της ενεργητικότητας εκείνου του μοναχού. Γι' αυτό λοιπόν, μοναχοί, γίνετε κληρονόμοι της Διδασκαλίας μου, όχι κληρονόμοι υλικών κερδών. Υπάρχει συμπόνια μου για εσάς - "πώς οι μαθητές μου να γίνουν κληρονόμοι της Διδασκαλίας, όχι κληρονόμοι υλικών κερδών"».
Αυτά είπε ο Ευλογημένος. Αφού είπε αυτά, ο Καλότυχος σηκώθηκε από τη θέση του και μπήκε στο μοναστήρι.
31. Εκεί ο σεβάσμιος Σαριπούττα, λίγο μετά την αναχώρηση του Ευλογημένου, απευθύνθηκε στους μοναχούς - «Φίλοι μοναχοί». «Φίλε», απάντησαν εκείνοι οι μοναχοί στον σεβάσμιο Σαριπούττα. Ο σεβάσμιος Σαριπούττα είπε αυτό -
«Με ποιον τρόπο, φίλοι, ενώ ο Διδάσκαλος διαμένει σε απομόνωση, οι μαθητές δεν εξασκούνται στην απομόνωση, και με ποιον τρόπο ενώ ο Διδάσκαλος διαμένει σε απομόνωση, οι μαθητές εξασκούνται στην απομόνωση;» «Εμείς, φίλε, ερχόμαστε ακόμη και από μακριά κοντά στον σεβάσμιο Σαριπούττα για να κατανοήσουμε το νόημα αυτών που ειπώθηκαν. Καλώς, ας ευδοκήσει ο ίδιος ο σεβάσμιος Σαριπούττα να εξηγήσει το νόημα αυτών που ειπώθηκαν· αφού ακούσουν από τον σεβάσμιο Σαριπούττα, οι μοναχοί θα το θυμούνται». «Τότε λοιπόν, φίλοι, ακούστε, προσέχετε καλά, θα μιλήσω». «Ναι, φίλε», απάντησαν εκείνοι οι μοναχοί στον σεβάσμιο Σαριπούττα. Ο σεβάσμιος Σαριπούττα είπε αυτό -
«Με ποιον τρόπο, φίλοι, ενώ ο Διδάσκαλος διαμένει σε απομόνωση, οι μαθητές δεν εξασκούνται στην απομόνωση; Εδώ, φίλοι, ενώ ο Διδάσκαλος διαμένει σε απομόνωση, οι μαθητές δεν εξασκούνται στην απομόνωση, και εκείνες τις νοητικές καταστάσεις για τις οποίες ο Διδάσκαλος δήλωσε την εγκατάλειψη, εκείνες τις νοητικές καταστάσεις δεν εγκαταλείπουν, και είναι πολυτελείς, αμελείς, προπορευόμενοι στην πτώση, έχοντας εγκαταλείψει το καθήκον της αποστασιοποίησης. Εκεί, φίλοι, οι πρεσβύτεροι μοναχοί γίνονται αξιόμεμπτοι για τρεις λόγους. 'Ενώ ο Διδάσκαλος διαμένει σε απομόνωση, οι μαθητές δεν εξασκούνται στην απομόνωση' - για αυτόν τον πρώτο λόγο οι πρεσβύτεροι μοναχοί γίνονται αξιόμεμπτοι. 'Και εκείνες τις νοητικές καταστάσεις για τις οποίες ο Διδάσκαλος δήλωσε την εγκατάλειψη, εκείνες τις νοητικές καταστάσεις δεν εγκαταλείπουν' - για αυτόν τον δεύτερο λόγο οι πρεσβύτεροι μοναχοί γίνονται αξιόμεμπτοι. 'Είναι πολυτελείς, αμελείς, προπορευόμενοι στην πτώση, έχοντας εγκαταλείψει το καθήκον της αποστασιοποίησης' - για αυτόν τον τρίτο λόγο οι πρεσβύτεροι μοναχοί γίνονται αξιόμεμπτοι. Οι πρεσβύτεροι μοναχοί, φίλοι, γίνονται αξιόμεμπτοι για αυτούς τους τρεις λόγους. Εκεί, φίλοι, οι μεσαίοι μοναχοί... κ.λπ... οι νέοι μοναχοί γίνονται αξιόμεμπτοι για τρεις λόγους. 'Ενώ ο Διδάσκαλος διαμένει σε απομόνωση, οι μαθητές δεν εξασκούνται στην απομόνωση' - για αυτόν τον πρώτο λόγο οι νέοι μοναχοί γίνονται αξιόμεμπτοι. 'Και εκείνες τις νοητικές καταστάσεις για τις οποίες ο Διδάσκαλος δήλωσε την εγκατάλειψη, εκείνες τις νοητικές καταστάσεις δεν εγκαταλείπουν' - για αυτόν τον δεύτερο λόγο οι νέοι μοναχοί γίνονται αξιόμεμπτοι. 'Είναι πολυτελείς, αμελείς, προπορευόμενοι στην πτώση, έχοντας εγκαταλείψει το καθήκον της αποστασιοποίησης' - για αυτόν τον τρίτο λόγο οι νέοι μοναχοί γίνονται αξιόμεμπτοι. Οι νέοι μοναχοί, φίλοι, γίνονται αξιόμεμπτοι για αυτούς τους τρεις λόγους. Με αυτόν τον τρόπο, φίλοι, ενώ ο Διδάσκαλος διαμένει σε απομόνωση, οι μαθητές δεν εξασκούνται στην απομόνωση.
32. «Και με ποιον τρόπο, φίλοι, ενώ ο Διδάσκαλος διαμένει σε απομόνωση, οι μαθητές εξασκούνται στην απομόνωση; Εδώ, φίλοι, ενώ ο Διδάσκαλος διαμένει σε απομόνωση, οι μαθητές εξασκούνται στην απομόνωση - και εκείνες τις νοητικές καταστάσεις για τις οποίες ο Διδάσκαλος δήλωσε την εγκατάλειψη, εκείνες τις νοητικές καταστάσεις εγκαταλείπουν· και δεν είναι πολυτελείς, δεν είναι αμελείς, έχοντας εγκαταλείψει το καθήκον της πτώσης, προπορευόμενοι στην αποστασιοποίηση. Εκεί, φίλοι, οι πρεσβύτεροι μοναχοί γίνονται αξιέπαινοι για τρεις λόγους. 'Ενώ ο Διδάσκαλος διαμένει σε απομόνωση, οι μαθητές εξασκούνται στην απομόνωση' - για αυτόν τον πρώτο λόγο οι πρεσβύτεροι μοναχοί γίνονται αξιέπαινοι. 'Και εκείνες τις νοητικές καταστάσεις για τις οποίες ο Διδάσκαλος δήλωσε την εγκατάλειψη, εκείνες τις νοητικές καταστάσεις εγκαταλείπουν' - για αυτόν τον δεύτερο λόγο οι πρεσβύτεροι μοναχοί γίνονται αξιέπαινοι. 'Δεν είναι πολυτελείς, δεν είναι αμελείς, έχοντας εγκαταλείψει το καθήκον της πτώσης, προπορευόμενοι στην αποστασιοποίηση' - για αυτόν τον τρίτο λόγο οι πρεσβύτεροι μοναχοί γίνονται αξιέπαινοι. Οι πρεσβύτεροι μοναχοί, φίλοι, γίνονται αξιέπαινοι για αυτούς τους τρεις λόγους. Εκεί, φίλοι, οι μεσαίοι μοναχοί... κ.λπ... οι νέοι μοναχοί γίνονται αξιέπαινοι για τρεις λόγους. 'Ενώ ο Διδάσκαλος διαμένει σε απομόνωση, οι μαθητές εξασκούνται στην απομόνωση' - για αυτόν τον πρώτο λόγο οι νέοι μοναχοί γίνονται αξιέπαινοι. 'Και εκείνες τις νοητικές καταστάσεις για τις οποίες ο Διδάσκαλος δήλωσε την εγκατάλειψη, εκείνες τις νοητικές καταστάσεις εγκαταλείπουν' - για αυτόν τον δεύτερο λόγο οι νέοι μοναχοί γίνονται αξιέπαινοι. 'Δεν είναι πολυτελείς, δεν είναι αμελείς, έχοντας εγκαταλείψει το καθήκον της πτώσης, προπορευόμενοι στην αποστασιοποίηση' - για αυτόν τον τρίτο λόγο οι νέοι μοναχοί γίνονται αξιέπαινοι. Οι νέοι μοναχοί, φίλοι, γίνονται αξιέπαινοι για αυτούς τους τρεις λόγους. Με αυτόν τον τρόπο, φίλοι, ενώ ο Διδάσκαλος διαμένει σε απομόνωση, οι μαθητές εξασκούνται στην απομόνωση.
33. «Εκεί, φίλοι, η απληστία είναι κακόβουλη και το μίσος είναι κακόβουλο. Για την εγκατάλειψη της απληστίας και για την εγκατάλειψη του μίσους υπάρχει η μέση πρακτική που δημιουργεί όραση, που δημιουργεί γνώση, που οδηγεί στη γαλήνη, στην άμεση γνώση, στην ανώτατη φώτιση, στο Νιμπάνα. Και ποια είναι, φίλοι, αυτή η μέση πρακτική που δημιουργεί όραση, που δημιουργεί γνώση, που οδηγεί στη γαλήνη, στην άμεση γνώση, στην ανώτατη φώτιση, στο Νιμπάνα; Αυτή ακριβώς η ευγενής οκταμελής οδός, δηλαδή - ορθή άποψη, ορθός λογισμός, ορθή ομιλία, ορθή πράξη, ορθός βιοπορισμός, ορθή προσπάθεια, ορθή μνήμη, ορθή αυτοσυγκέντρωση. Αυτή, φίλοι, είναι η μέση πρακτική που δημιουργεί όραση, που δημιουργεί γνώση, που οδηγεί στη γαλήνη, στην άμεση γνώση, στην ανώτατη φώτιση, στο Νιμπάνα.
«Εκεί, φίλοι, η οργή είναι κακόβουλη και η εχθρότητα είναι κακόβουλη... κ.λπ... η περιφρόνηση είναι κακόβουλη και η θρασύτητα είναι κακόβουλη, η ζήλια είναι κακόβουλη και η τσιγκουνιά είναι κακόβουλη, η απάτη είναι κακόβουλη και η δολιότητα είναι κακόβουλη, η ισχυρογνωμοσύνη είναι κακόβουλη και η αντιζηλία είναι κακόβουλη, η αλαζονεία είναι κακόβουλη και η υπεροψία είναι κακόβουλη, η ματαιότητα είναι κακόβουλη και η αμέλεια είναι κακόβουλη. Για την εγκατάλειψη της ματαιότητας και για την εγκατάλειψη της αμέλειας υπάρχει η μέση πρακτική που δημιουργεί όραση, που δημιουργεί γνώση, που οδηγεί στη γαλήνη, στην άμεση γνώση, στην ανώτατη φώτιση, στο Νιμπάνα. Και ποια είναι, φίλοι, αυτή η μέση πρακτική που δημιουργεί όραση, που δημιουργεί γνώση, που οδηγεί στη γαλήνη, στην άμεση γνώση, στην ανώτατη φώτιση, στο Νιμπάνα; Αυτή ακριβώς η ευγενής οκταμελής οδός, δηλαδή - ορθή άποψη, ορθός λογισμός, ορθή ομιλία, ορθή πράξη, ορθός βιοπορισμός, ορθή προσπάθεια, ορθή μνήμη, ορθή αυτοσυγκέντρωση. Αυτή, φίλοι, είναι η μέση πρακτική που δημιουργεί όραση, που δημιουργεί γνώση, που οδηγεί στη γαλήνη, στην άμεση γνώση, στην ανώτατη φώτιση, στο Νιμπάνα».
Αυτό είπε ο σεβάσμιος Σαριπούττα. Οι μοναχοί, ευχαριστημένοι, αγαλλίασαν με τα λόγια του σεβασμίου Σαριπούττα.
Τέλος της ομιλίας για τους κληρονόμους της Διδασκαλίας, τρίτη.