2.
Η μεγαλύτερη ομιλία συμβουλής στον Ράχουλα
113. Έτσι έχω ακούσει - Κάποτε ο Ευλογημένος διέμενε στη Σαβάτθι, στο άλσος του Τζέτα, στο μοναστήρι του Ανάθαπίντικα. Τότε ο Ευλογημένος, αφού ντύθηκε το πρωί και πήρε το κύπελλο και τους χιτώνες του, μπήκε στη Σαβάτθι για προσφερόμενη τροφή. Και ο σεβάσμιος Ράχουλα, αφού ντύθηκε το πρωί και πήρε το κύπελλο και τους χιτώνες του, ακολούθησε τον Ευλογημένο από κοντά. Τότε ο Ευλογημένος, αφού γύρισε να κοιτάξει, απευθύνθηκε στον σεβάσμιο Ράχουλα: «Οποιαδήποτε, Ράχουλα, ύλη - παρελθούσα, μελλοντική ή παρούσα, εσωτερική ή εξωτερική, χονδροειδής ή λεπτοφυής, κατώτερη ή ανώτερη, μακριά ή κοντά - όλη η ύλη 'αυτό δεν είναι δικό μου, αυτό δεν είμαι εγώ, αυτό δεν είναι ο εαυτός μου' - έτσι αυτό πρέπει να ιδωθεί όπως πραγματικά είναι με ορθή σοφία». «Μόνο η ύλη λοιπόν, Ευλογημένε, μόνο η ύλη λοιπόν, Καλότυχε;» «Και η ύλη, Ράχουλα, και το αίσθημα, Ράχουλα, και η αντίληψη, Ράχουλα, και οι δραστηριότητες, Ράχουλα, και η συνείδηση, Ράχουλα». Τότε ο σεβάσμιος Ράχουλα σκέφτηκε: «Ποιος σήμερα, αφού νουθετήθηκε με νουθεσία μπροστά στον Ευλογημένο, θα μπει στο χωριό για προσφερόμενη τροφή;» και επιστρέφοντας από εκεί, κάθισε στη βάση κάποιου δένδρου, διασταυρώνοντας τα πόδια του, κρατώντας το σώμα του ευθύ, εδραιώνοντας τη μνήμη μπροστά στο πρόσωπο. Ο σεβάσμιος Σαριπούττα είδε τον σεβάσμιο Ράχουλα να κάθεται στη βάση κάποιου δένδρου, διασταυρώνοντας τα πόδια του, κρατώντας το σώμα του ευθύ, εδραιώνοντας τη μνήμη μπροστά στο πρόσωπο. Αφού τον είδε, απευθύνθηκε στον σεβάσμιο Ράχουλα: «Ανάπτυξε, Ράχουλα, τη διαλογιστική ανάπτυξη της μνήμης επί της αναπνοής. Η διαλογιστική ανάπτυξη της μνήμης επί της αναπνοής, Ράχουλα, όταν αναπτυχθεί και καλλιεργηθεί, έχει μεγάλο καρπό, έχει μεγάλο όφελος».
114. Τότε ο σεβάσμιος Ράχουλα, την απογευματινή περίοδο της ημέρας, αφού βγήκε από την απομόνωση, πλησίασε τον Ευλογημένο· αφού πλησίασε, απέδωσε σεβασμό στον Ευλογημένο και κάθισε στο πλάι. Καθισμένος στο πλάι, ο σεβάσμιος Ράχουλα είπε στον Ευλογημένο: «Πώς, σεβάσμιε κύριε, η μνήμη επί της αναπνοής όταν αναπτυχθεί, πώς όταν καλλιεργηθεί έχει μεγάλο καρπό, έχει μεγάλο όφελος;» «Ό,τι, Ράχουλα, είναι εσωτερικό, ατομικό, σκληρό, στερεοποιημένο, προσκολλημένο, δηλαδή - τρίχες της κεφαλής, τρίχες του σώματος, νύχια, δόντια, δέρμα, σάρκα, τένοντες, οστά, μυελός των οστών, νεφρά, καρδιά, συκώτι, υπεζωκότας, σπλήνα, πνεύμονες, έντερα, μεσεντέριο, περιεχόμενα του στομάχου, κόπρανα, ή οτιδήποτε άλλο εσωτερικό, ατομικό, σκληρό, στερεοποιημένο, προσκολλημένο - αυτό ονομάζεται, Ράχουλα, το εσωτερικό στερεό στοιχείο. Και το εσωτερικό στερεό στοιχείο και το εξωτερικό στερεό στοιχείο, αυτό είναι απλώς στερεό στοιχείο. Αυτό 'αυτό δεν είναι δικό μου, αυτό δεν είμαι εγώ, αυτό δεν είναι ο εαυτός μου' - έτσι αυτό πρέπει να θεωρείται όπως πραγματικά είναι με ορθή σοφία. Έχοντας δει έτσι αυτό όπως πραγματικά είναι με ορθή σοφία, αποστρέφεται από το στερεό στοιχείο, απαλλάσσει τη συνείδηση από το πάθος για το στερεό στοιχείο».
115. «Και ποιο, Ράχουλα, είναι το υγρό στοιχείο; Το υγρό στοιχείο μπορεί να είναι εσωτερικό, μπορεί να είναι εξωτερικό. Και ποιο, Ράχουλα, είναι το εσωτερικό υγρό στοιχείο; Ό,τι είναι εσωτερικό, ατομικό, υγρό, υγροποιημένο, προσκολλημένο, δηλαδή - χολή, φλέγμα, πύον, αίμα, ιδρώτας, λίπος, δάκρυα, στέαρ, σάλιο, βλέννα, αρθρικό υγρό, ούρα, ή οτιδήποτε άλλο εσωτερικό, ατομικό, υγρό, υγροποιημένο, προσκολλημένο - αυτό ονομάζεται, Ράχουλα, το εσωτερικό υγρό στοιχείο. Και το εσωτερικό υγρό στοιχείο και το εξωτερικό υγρό στοιχείο, αυτό είναι απλώς υγρό στοιχείο. Αυτό 'αυτό δεν είναι δικό μου, αυτό δεν είμαι εγώ, αυτό δεν είναι ο εαυτός μου' - έτσι αυτό πρέπει να θεωρείται όπως πραγματικά είναι με ορθή σοφία. Έχοντας δει έτσι αυτό όπως πραγματικά είναι με ορθή σοφία, αποστρέφεται από το υγρό στοιχείο, απαλλάσσει τη συνείδηση από το πάθος για το υγρό στοιχείο.
116. «Και ποιο, Ράχουλα, είναι το θερμό στοιχείο; Το θερμό στοιχείο μπορεί να είναι εσωτερικό, μπορεί να είναι εξωτερικό. Και ποιο, Ράχουλα, είναι το εσωτερικό θερμό στοιχείο; Ό,τι είναι εσωτερικό, ατομικό, θερμότητα, θερμοποιημένο, προσκολλημένο, δηλαδή - αυτό με το οποίο θερμαίνεται, αυτό με το οποίο γηράσκει, αυτό με το οποίο καίγεται, αυτό με το οποίο ό,τι τρώγεται, πίνεται, μασιέται και γεύεται χωνεύεται σωστά, ή οτιδήποτε άλλο εσωτερικό, ατομικό, θερμότητα, θερμοποιημένο, προσκολλημένο - αυτό ονομάζεται, Ράχουλα, το εσωτερικό θερμό στοιχείο. Και το εσωτερικό θερμό στοιχείο και το εξωτερικό θερμό στοιχείο, αυτό είναι απλώς θερμό στοιχείο. Αυτό 'αυτό δεν είναι δικό μου, αυτό δεν είμαι εγώ, αυτό δεν είναι ο εαυτός μου' - έτσι αυτό πρέπει να θεωρείται όπως πραγματικά είναι με ορθή σοφία. Έχοντας δει έτσι αυτό όπως πραγματικά είναι με ορθή σοφία, αποστρέφεται από το θερμό στοιχείο, απαλλάσσει τη συνείδηση από το πάθος για το θερμό στοιχείο.
117. «Και ποιο, Ράχουλα, είναι το στοιχείο του αέρα; Το στοιχείο του αέρα μπορεί να είναι εσωτερικό, μπορεί να είναι εξωτερικό. Και ποιο, Ράχουλα, είναι το εσωτερικό στοιχείο του αέρα; Ό,τι είναι εσωτερικό, ατομικό, αέρας, αεροειδές, προσκολλημένο, δηλαδή - οι άνεμοι που ανεβαίνουν, οι άνεμοι που κατεβαίνουν, οι άνεμοι στην κοιλιά, οι άνεμοι στα έντερα, οι άνεμοι που διατρέχουν τα μέλη, η εισπνοή και η εκπνοή, ή οτιδήποτε άλλο εσωτερικό, ατομικό, αέρας, αεροειδές, προσκολλημένο - αυτό ονομάζεται, Ράχουλα, το εσωτερικό στοιχείο του αέρα. Και το εσωτερικό στοιχείο του αέρα και το εξωτερικό στοιχείο του αέρα, αυτό είναι απλώς στοιχείο του αέρα. Αυτό 'αυτό δεν είναι δικό μου, αυτό δεν είμαι εγώ, αυτό δεν είναι ο εαυτός μου' - έτσι αυτό πρέπει να θεωρείται όπως πραγματικά είναι με ορθή σοφία. Έχοντας δει έτσι αυτό όπως πραγματικά είναι με ορθή σοφία, αποστρέφεται από το στοιχείο του αέρα, απαλλάσσει τη συνείδηση από το πάθος για το στοιχείο του αέρα.
118. «Και ποιο, Ράχουλα, είναι το στοιχείο του χώρου; Το στοιχείο του χώρου μπορεί να είναι εσωτερικό, μπορεί να είναι εξωτερικό. Και ποιο, Ράχουλα, είναι το εσωτερικό στοιχείο του χώρου; Ό,τι είναι εσωτερικό, ατομικό, χώρος, χωρικό, προσκολλημένο, δηλαδή - το άνοιγμα του αυτιού, το άνοιγμα της μύτης, το άνοιγμα του στόματος, αυτό μέσω του οποίου καταπίνεται ό,τι τρώγεται, πίνεται, μασιέται και γεύεται, εκεί όπου ό,τι τρώγεται, πίνεται, μασιέται και γεύεται παραμένει, αυτό μέσω του οποίου ό,τι τρώγεται, πίνεται, μασιέται και γεύεται βγαίνει από κάτω, ή οτιδήποτε άλλο εσωτερικό, ατομικό, χώρος, χωρικό, κενό, κενοποιημένο, άνοιγμα, ανοιγμένο, μη αγγιζόμενο από σάρκα και αίμα, προσκολλημένο - αυτό ονομάζεται, Ράχουλα, το εσωτερικό στοιχείο του χώρου. Και το εσωτερικό στοιχείο του χώρου και το εξωτερικό στοιχείο του χώρου, αυτό είναι απλώς στοιχείο του χώρου. Αυτό 'αυτό δεν είναι δικό μου, αυτό δεν είμαι εγώ, αυτό δεν είναι ο εαυτός μου' - έτσι αυτό πρέπει να θεωρείται όπως πραγματικά είναι με ορθή σοφία. Έχοντας δει έτσι αυτό όπως πραγματικά είναι με ορθή σοφία, αποστρέφεται από το στοιχείο του χώρου, απαλλάσσει τη συνείδηση από το πάθος για το στοιχείο του χώρου.
119. «Ανάπτυξε, Ράχουλα, τη διαλογιστική ανάπτυξη όμοια με τη γη. Επειδή, Ράχουλα, σε εσένα που αναπτύσσεις τη διαλογιστική ανάπτυξη όμοια με τη γη, οι εγερθείσες ευχάριστες και δυσάρεστες επαφές δεν θα κατακυριεύσουν τη συνείδηση. Όπως, Ράχουλα, στη γη πετούν και καθαρά πράγματα, πετούν και ακάθαρτα πράγματα, πετούν και κόπρανα, πετούν και ούρα, πετούν και σάλιο, πετούν και πύον, πετούν και αίμα, και η γη δεν στενοχωριέται ή ντρέπεται ή αηδιάζει από αυτό· ακριβώς έτσι κι εσύ, Ράχουλα, ανάπτυξε τη διαλογιστική ανάπτυξη όμοια με τη γη. Επειδή, Ράχουλα, σε εσένα που αναπτύσσεις τη διαλογιστική ανάπτυξη όμοια με τη γη, οι εγερθείσες ευχάριστες και δυσάρεστες επαφές δεν θα κατακυριεύσουν τη συνείδηση.
«Ανάπτυξε, Ράχουλα, τη διαλογιστική ανάπτυξη όμοια με το νερό. Επειδή, Ράχουλα, σε εσένα που αναπτύσσεις τη διαλογιστική ανάπτυξη όμοια με το νερό, οι εγερθείσες ευχάριστες και δυσάρεστες επαφές δεν θα κατακυριεύσουν τη συνείδηση. Όπως, Ράχουλα, στο νερό πλένουν και καθαρά πράγματα, πλένουν και ακάθαρτα πράγματα, πλένουν και κόπρανα, πλένουν και ούρα, πλένουν και σάλιο, πλένουν και πύον, πλένουν και αίμα, και το νερό δεν στενοχωριέται ή ντρέπεται ή αηδιάζει από αυτό· ακριβώς έτσι κι εσύ, Ράχουλα, ανάπτυξε τη διαλογιστική ανάπτυξη όμοια με το νερό. Επειδή, Ράχουλα, σε εσένα που αναπτύσσεις τη διαλογιστική ανάπτυξη όμοια με το νερό, οι εγερθείσες ευχάριστες και δυσάρεστες επαφές δεν θα κατακυριεύσουν τη συνείδηση.
«Ανάπτυξε, Ράχουλα, τη διαλογιστική ανάπτυξη όμοια με τη φωτιά. Επειδή, Ράχουλα, σε εσένα που αναπτύσσεις τη διαλογιστική ανάπτυξη όμοια με τη φωτιά, οι εγερθείσες ευχάριστες και δυσάρεστες επαφές δεν θα κατακυριεύσουν τη συνείδηση. Όπως, Ράχουλα, η φωτιά καίει και καθαρά πράγματα, καίει και ακάθαρτα πράγματα, καίει και κόπρανα, καίει και ούρα, καίει και σάλιο, καίει και πύον, καίει και αίμα, και η φωτιά δεν στενοχωριέται ή ντρέπεται ή αηδιάζει από αυτό· ακριβώς έτσι κι εσύ, Ράχουλα, ανάπτυξε τη διαλογιστική ανάπτυξη όμοια με τη φωτιά. Επειδή, Ράχουλα, σε εσένα που αναπτύσσεις τη διαλογιστική ανάπτυξη όμοια με τη φωτιά, οι εγερθείσες ευχάριστες και δυσάρεστες επαφές δεν θα κατακυριεύσουν τη συνείδηση.
«Ανάπτυξε, Ράχουλα, τη διαλογιστική ανάπτυξη όμοια με τον αέρα. Επειδή, Ράχουλα, σε εσένα που αναπτύσσεις τη διαλογιστική ανάπτυξη όμοια με τον αέρα, οι εγερθείσες ευχάριστες και δυσάρεστες επαφές δεν θα κατακυριεύσουν τη συνείδηση. Όπως, Ράχουλα, ο αέρας φυσά πάνω και σε καθαρά πράγματα, φυσά πάνω και σε ακάθαρτα πράγματα, φυσά πάνω και σε κόπρανα, φυσά πάνω και σε ούρα, φυσά πάνω και σε σάλιο, φυσά πάνω και σε πύον, φυσά πάνω και σε αίμα, και ο αέρας δεν στενοχωριέται ή ντρέπεται ή αηδιάζει από αυτό· ακριβώς έτσι κι εσύ, Ράχουλα, ανάπτυξε τη διαλογιστική ανάπτυξη όμοια με τον αέρα. Επειδή, Ράχουλα, σε εσένα που αναπτύσσεις τη διαλογιστική ανάπτυξη όμοια με τον αέρα, οι εγερθείσες ευχάριστες και δυσάρεστες επαφές δεν θα κατακυριεύσουν τη συνείδηση.
«Ανάπτυξε, Ράχουλα, τη διαλογιστική ανάπτυξη όμοια με τον χώρο. Επειδή, Ράχουλα, σε εσένα που αναπτύσσεις τη διαλογιστική ανάπτυξη όμοια με τον χώρο, οι εγερθείσες ευχάριστες και δυσάρεστες επαφές δεν θα κατακυριεύσουν τη συνείδηση. Όπως, Ράχουλα, ο χώρος δεν είναι εδραιωμένος πουθενά· ακριβώς έτσι κι εσύ, Ράχουλα, ανάπτυξε τη διαλογιστική ανάπτυξη όμοια με τον χώρο. Επειδή, Ράχουλα, σε εσένα που αναπτύσσεις τη διαλογιστική ανάπτυξη όμοια με τον χώρο, οι εγερθείσες ευχάριστες και δυσάρεστες επαφές δεν θα κατακυριεύσουν τη συνείδηση.
120. «Ανάπτυξε, Ράχουλα, τη διαλογιστική ανάπτυξη της φιλικότητας. Επειδή, Ράχουλα, σε εσένα που αναπτύσσεις τη διαλογιστική ανάπτυξη της φιλικότητας, ο θυμός θα εγκαταλειφθεί. Ανάπτυξε, Ράχουλα, τη διαλογιστική ανάπτυξη της συμπόνιας. Επειδή, Ράχουλα, σε εσένα που αναπτύσσεις τη διαλογιστική ανάπτυξη της συμπόνιας, η βλάβη θα εγκαταλειφθεί. Ανάπτυξε, Ράχουλα, τη διαλογιστική ανάπτυξη της αλτρουιστικής χαράς. Επειδή, Ράχουλα, σε εσένα που αναπτύσσεις τη διαλογιστική ανάπτυξη της αλτρουιστικής χαράς, η δυσαρέσκεια θα εγκαταλειφθεί. Ανάπτυξε, Ράχουλα, τη διαλογιστική ανάπτυξη της αταραξίας. Επειδή, Ράχουλα, σε εσένα που αναπτύσσεις τη διαλογιστική ανάπτυξη της αταραξίας, η αποστροφή θα εγκαταλειφθεί. Ανάπτυξε, Ράχουλα, τη διαλογιστική ανάπτυξη της ρυπαρότητας. Επειδή, Ράχουλα, σε εσένα που αναπτύσσεις τη διαλογιστική ανάπτυξη της ρυπαρότητας, η λαγνεία θα εγκαταλειφθεί. Ανάπτυξε, Ράχουλα, τη διαλογιστική ανάπτυξη της αντίληψης της παροδικότητας. Επειδή, Ράχουλα, σε εσένα που αναπτύσσεις τη διαλογιστική ανάπτυξη της αντίληψης της παροδικότητας, η αλαζονεία του "εγώ είμαι" θα εγκαταλειφθεί.
121. «Ανάπτυξε, Ράχουλα, τη διαλογιστική ανάπτυξη της μνήμης επί της αναπνοής. Διότι η μνήμη επί της αναπνοής, Ράχουλα, όταν αναπτυχθεί και καλλιεργηθεί, έχει μεγάλο καρπό, έχει μεγάλο όφελος. Και πώς, Ράχουλα, η μνήμη επί της αναπνοής όταν αναπτυχθεί, πώς όταν καλλιεργηθεί έχει μεγάλο καρπό, έχει μεγάλο όφελος; Εδώ, Ράχουλα, ένας μοναχός, έχοντας πάει στο δάσος ή στη βάση ενός δένδρου ή σε μια άδεια οικία, κάθεται διασταυρώνοντας τα πόδια του, κρατώντας το σώμα του ευθύ, εδραιώνοντας τη μνήμη μπροστά στο πρόσωπο. Αυτός μνήμων εισπνέει, μνήμων εκπνέει.
Εισπνέοντας μακρά κατανοεί: «εισπνέω μακρά», εκπνέοντας μακρά κατανοεί: «εκπνέω μακρά»· εισπνέοντας σύντομα κατανοεί: «εισπνέω σύντομα», εκπνέοντας σύντομα κατανοεί: «εκπνέω σύντομα». Εξασκείται: «βιώνοντας ολόκληρο το σώμα της αναπνοής θα εισπνεύσω»· εξασκείται: «βιώνοντας ολόκληρο το σώμα της αναπνοής θα εκπνεύσω»· εξασκείται: «γαληνεύοντας τη σωματική δραστηριότητα θα εισπνεύσω»· εξασκείται: «γαληνεύοντας τη σωματική δραστηριότητα θα εκπνεύσω».
Εξασκείται: «βιώνοντας αγαλλίαση θα εισπνεύσω»· εξασκείται: «βιώνοντας αγαλλίαση θα εκπνεύσω»· εξασκείται: «βιώνοντας ευτυχία θα εισπνεύσω»· εξασκείται: «βιώνοντας ευτυχία θα εκπνεύσω»· εξασκείται: «βιώνοντας τη νοητική δραστηριότητα θα εισπνεύσω»· εξασκείται: «βιώνοντας τη νοητική δραστηριότητα θα εκπνεύσω»· εξασκείται: «γαληνεύοντας τη νοητική δραστηριότητα θα εισπνεύσω»· εξασκείται: «γαληνεύοντας τη νοητική δραστηριότητα θα εκπνεύσω».
Εξασκείται: «βιώνοντας τη συνείδηση θα εισπνεύσω»· εξασκείται: «βιώνοντας τη συνείδηση θα εκπνεύσω»· εξασκείται: «ευχαριστώντας τη συνείδηση θα εισπνεύσω»· εξασκείται: «ευχαριστώντας τη συνείδηση θα εκπνεύσω»· εξασκείται: «συγκεντρώνοντας τη συνείδηση θα εισπνεύσω»· εξασκείται: «συγκεντρώνοντας τη συνείδηση θα εκπνεύσω»· εξασκείται: «απελευθερώνοντας τη συνείδηση θα εισπνεύσω»· εξασκείται: «απελευθερώνοντας τη συνείδηση θα εκπνεύσω».
Εξασκείται: «παρατηρώντας το παροδικό θα εισπνεύσω»· εξασκείται: «παρατηρώντας το παροδικό θα εκπνεύσω»· εξασκείται: «παρατηρώντας το μη πάθος θα εισπνεύσω»· εξασκείται: «παρατηρώντας το μη πάθος θα εκπνεύσω»· εξασκείται: «παρατηρώντας την παύση θα εισπνεύσω»· εξασκείται: «παρατηρώντας την παύση θα εκπνεύσω»· εξασκείται: «παρατηρώντας την παραίτηση θα εισπνεύσω»· εξασκείται: «παρατηρώντας την παραίτηση θα εκπνεύσω».
«Όταν η μνήμη επί της αναπνοής, Ράχουλα, έχει αναπτυχθεί έτσι, έχει καλλιεργηθεί έτσι, έχει μεγάλο καρπό, έχει μεγάλο όφελος. Όταν η μνήμη επί της αναπνοής, Ράχουλα, έχει αναπτυχθεί έτσι, έχει καλλιεργηθεί έτσι, ακόμη και οι τελευταίες εισπνοές καταπαύουν με επίγνωση, όχι χωρίς επίγνωση».
Αυτά είπε ο Ευλογημένος. Ο σεβάσμιος Ράχουλα, ευχαριστημένος, αγαλλίασε με τα λόγια του Ευλογημένου.
Τέλος της ομιλίας Μαχαραχουλοβάντα, δεύτερη.