19.
Ekūnavīsatimo paricchedo
Kaṅkhāvitaraṇavisuddhiniddeso
1227.
Kaṅkhā tīsu panaddhāsu, vitaritvā ṭhitaṃ pana.
1228.
Taṃ sampādetukāmena, atthakāmena bhikkhunā.
1229.
Āvajjitvā tamiccevaṃ, rūpakāyassa tāvade.
1230.
Aṭṭhimiñjañca vakkañca, hadayaṃ yakanampi ca.
1231.
Pariggaṇhati kāyassa, manasā hetupaccaye.
1232.
Etassa rūpakāyassa, āhāro paccayo mato.
1233.
Paccayo anupālako;
Hetvaṅkurassa bījaṃ tu,
Paccayā pathavādayo.
1234.
Avijjādayo tayo tattha, mātāva upanissayā.
1235.
Dhātī viya kumārassa, āhāro dhārako bhave.
1236.
Katvā punapi ‘‘cakkhuñca, rūpamālokameva ca.
1237.
Nayena nāmakāyassa, paccayaṃ parigaṇhati.
1238.
Yathā etarahidaṃ tu, atītepi tathevidaṃ.
1239.
Pavattissati addhāsu, tīsvevaṃ anupassati.
1240.
Aparante siyā kaṅkhā, pañcadhā samudīritā.
1241.
Sabbā cānavasesāva, yogino sā pahiyyati.
1242.
Etassa nāmarūpassa, paccayaṃ parigaṇhati.
1243.
Upapajjāparāpariyā-hosikammavasā pana.
Tattha ekajavanavīthiyaṃ sattasu cittesu kusalā vā akusalā vā paṭhamajavanacetanā diṭṭhadhammavedanīyakammaṃ nāma. Taṃ imasmiṃyeva attabhāve vipākaṃ deti, tathā asakkontaṃ pana ‘‘ahosikammaṃ nāhosi kammavipāko, na bhavissati kammavipāko, natthi kammavipāko’’ti imassa tikassa vasena ahosikammaṃ nāma hoti. Atthasādhikā pana sattamajavanacetanā upapajjavedanīyakammaṃ nāma. Tamanantare attabhāve vipākaṃ deti, tathā asakkontaṃ vuttanayena ahosikammaṃ nāma hoti. Ubhinnamantare pañcajavanacetanā aparāpariyavedanīyakammaṃ nāma. Tamanāgate yadā okāsaṃ labhati, tadā vipākaṃ deti, sati saṃsārappavattiyā ahosikammaṃ nāma na hoti.
1244.
Āsannañca kaṭattā ca, kammanti samudīritaṃ.
1245.
Tathūpapīḷakaṃ kamma-mupaghātakameva ca.
Tattha janakaṃ nāma kusalaṃ vā akusalaṃ vā kammaṃ paṭisandhiyampi pavattepi rūpārūpavipākakkhandhe janeti. Upatthambhakaṃ pana vipākaṃ janetuṃ na sakkoti, aññena kammena dinnāya paṭisandhiyā janite vipāke uppajjanakasukhadukkhaṃ upatthambheti, addhānaṃ pavatteti. Upapīḷakaṃ pana aññena kammena dinnāya paṭisandhiyā janite vipāke uppajjanakasukhadukkhaṃ pīḷeti bādhati, addhānaṃ pavattituṃ na deti. Upaghātakaṃ pana sayaṃ kusalampi akusalampi samānaṃ aññaṃ dubbalakammaṃ ghātetvā tassa vipākaṃ paṭibāhitvā attano vipākassa okāsaṃ karoti. Evaṃ pana kammena okāse kate taṃvipākamuppannaṃ nāma hoti. Iti imaṃ dvādasavidhaṃ kammaṃ kammavaṭṭe pakkhipitvā evameko kammavipākavasena nāmarūpassa paccayapariggahaṃ karoti.
Iti evaṃ kammavipākavaṭṭavasena nāmarūpassa pavattiṃ disvā ‘‘yathā idaṃ etarahi, evamatītepi addhāne kammavipākavasena paccayato pavattittha, anāgatepi pavattissatī’’ti iti kammañceva vipāko cāti kammavipākavasena loko pavattatīti taṃ samanupassati. Tassevaṃ samanupassato sabbā soḷasavidhā kaṅkhā pahiyyati.
1246.
Kevalaṃ nāmarūpanti, sammā samanupassati.
1247.
Pākapavattito uddhaṃ, na pākapaṭivedakaṃ.
Tenāhu porāṇā -
1248.
Suddhadhammā pavattanti, evetaṃ sammadassanaṃ.
1249.
Bījarukkhādikānaṃva, pubbā koṭi na nāyati.
1250.
Etamatthamanaññāya, titthiyā asayaṃvasī.
1251.
Dvāsaṭṭhidiṭṭhiṃ gaṇhanti, aññamaññavirodhino.
1252.
Taṇhāsotena vuyhantā, na te dukkhā pamuccare.
1253.
Gambhīraṃ nipuṇaṃ suññaṃ, paccayaṃ paṭivijjhati.
1254.
Aññamaññaṃ ubho suññā, na ca kammaṃ vinā phalaṃ.
1255.
Na tesaṃ bahi so atthi, sambhārehi ca jāyati.
1256.
Bahiddhāpi na kammassa, na kammaṃ tattha vijjati.
1257.
Kammañca kho upādāya, tato nibbattate phalaṃ.
1258.
Saṃsārassatthi kārako;
Suddhadhammā pavattanti,
Hetusambhārapaccayā’’ti.
1259.
Pariggahetvā addhāsu, taritvā kaṅkhamuṭṭhitaṃ.
1260.
Dhammaṭṭhiti yathābhūtaṃ, taṃ sammādassanantipi.
1261.
Saṃyutto buddhasāsane;
Hoti laddhapatiṭṭhova,
Sotāpanno hi cūḷako.
1262.
Yo nāmarūpassa hetupaccayāni;
Pariggahaṃ sādhu karoti dhīro,
Khippaṃ sa nibbānapuraṃ upeti.
Iti abhidhammāvatāre kaṅkhāvitaraṇavisuddhiniddeso nāma
Ekūnavīsatimo paricchedo.