4.
Catuttho paricchedo
Ekavidhādiniddeso
127.
Ābhidhammikabhikkhūnaṃ, buddhiyā pana vuddhiyā.
128.
Duvidhañca bhave cittaṃ, ahetukasahetuto.
129.
Kriyā tissoti sabbepi, aṭṭhārasa ahetukā.
130.
Sahetukāti niddiṭṭhā, tādinā hetuvādinā.
131.
Sabbaṃ vuttapakāraṃ tu, tividhaṃ hoti mānasaṃ.
132.
Ādimaggo situppādo, manodhātu kriyāpi ca.
133.
Nuppajjanti vinā vatthuṃ, ekantena savatthukā.
134.
Dvācattālīsa sesāni, cittānubhayathā siyuṃ.
135.
Chaḷārammaṇakañceti, evampi tividhaṃ siyā.
136.
Sabbaṃ mahaggatañceva, ṭhapetvābhiññamānasaṃ.
137.
Manodhātuttayaṃ tattha, pañcārammaṇamīritaṃ.
138.
Tathā ca tividhaṃ cittaṃ, kusalākusalādito.
139.
Evaṃ catubbidhaṃ cittaṃ, viññātabbaṃ vibhāvinā.
140.
Vicikicchuddhaccasaṃyuttaṃ, ekahetumudīritaṃ.
141.
Dasadhākusalā cāti, bāvīsati duhetukā.
142.
Sabbaṃ mahaggatañceva, appamāṇaṃ tihetukaṃ.
143.
Evañcāpi hi taṃ cittaṃ, hoti sabbaṃ catubbidhaṃ.
144.
Tathā dasa kriyā kāme, abhiññāmānasaṃ dvayaṃ.
145.
Janayanti ca viññattiṃ, ime dvattiṃsa mānasā.
146.
Aṭṭhānāsavacittāni, chabbīsati ca mānasā.
147.
Copanaṃ na ca pāpenti, dvikiccā niyatā ime.
148.
Kriyā ceva manodhātu, imānekūnavīsati.
149.
Puna dvepañcaviññāṇā, vipākā ca arūpisu.
150.
Na karonti tikiccāni, ime soḷasa mānasā.
151.
Pañcadhā cittamakkhāsi, pañcanimmalalocano.
152.
Mahaggatā kriyā ceva, cattāro phalamānasā.
153.
Javanaṭṭhānatoyeva, ekaṭṭhāne niyāmitā.
154.
Ghāyane sāyane ṭhāne, phusane paṭipāṭiyā.
155.
Aṭṭhasaṭṭhi bhavantete, ekaṭṭhānikataṃ gatā.
156.
Somanassayutaṃ pañca-dvāre santīraṇaṃ siyā.
157.
Tathā voṭṭhabbanaṃ hoti, pañcadvāresu voṭṭhabo.
158.
Idaṃ dviṭṭhānikaṃ nāma, hoti cittadvayaṃ pana.
159.
Mahaggatavipākā te, nava tiṭṭhānikā matā.
160.
Tadārammaṇato ceva, cutiṭṭhānavasena ca.
161.
Kusalākusalapākaṃ tu-pekkhāsahagatadvayaṃ.
162.
Tadārammaṇataṃ yāti, balavārammaṇe sati.
163.
Pañcaṭṭhānikacittanti, idaṃ dvayamudīritaṃ.
164.
Tikiccaṃ navakaṃ dve tu, dvikiccā sesamekakaṃ.
165.
Santīraṇaṃ voṭṭhabbanaṃ, javanaṃ bhavati sattamaṃ.
166.
Sattadhā sattaviññāṇa-dhātūnaṃ tu pabhedato.
167.
Chaḷārammaṇato ceva, hoti aṭṭhavidhaṃ mano.
168.
Rūpārammaṇikā dve tu, dve dve saddādigocarā.
169.
Sabbaṃ lokuttarañceti, ekekārammaṇaṃ bhave.
170.
Pañcārammaṇikaṃ nāma, manodhātuttayaṃ bhave.
171.
Abhiññāni ca sabbāni, chaḷārammaṇikāniti.
172.
Pacchimañca tidhā katvā, kusalākusalādito.
173.
Chasattatividho bhedo, manoviññāṇadhātuyā.
174.
Navadhā pubbavuttehi, dasadhā hoti mānasaṃ.
175.
Ekādasavidhaṃ cittaṃ, hotīti paridīpaye.
176.
Catudhā vibhajitvāna, vade dvādasadhā ṭhitaṃ.
177.
Paṭisandhibhavaṅgassa, cutiyāvajjanassa ca.
178.
Santīraṇassa voṭṭhabba-javanānaṃ vasena ca.
179.
Evaṃ cuddasadhā cittaṃ, hotīti paridīpaye.
180.
Bahudhā panidaṃ cittaṃ, hotīti ca vibhāvaye.
181.
Yo kusalo matimā idha bhikkhu;
Tassabhidhammagatā pana atthā,
Hatthagatāmalakā viya honti.
Iti abhidhammāvatāre ekavidhādiniddeso nāma
Catuttho paricchedo.