6.
Chaṭṭho paricchedo
Ārammaṇavibhāganiddeso
291.
Dassayissāmahaṃ tena, vinā natthi hi sambhavo.
292.
Chadhā ārammaṇaṃ āhu, chaḷārammaṇakovidā.
293.
Sanidassanapaṭigho, rūpārammaṇasaññito.
294.
Saviññāṇakasaddova, hoti cittasamuṭṭhito.
295.
So hotūtusamuṭṭhito;
Duvidhopi ayaṃ saddo,
Saddārammaṇataṃ gato.
296.
Ayaṃ catusamuṭṭhāno, gandhārammaṇasammato.
297.
Sova catusamuṭṭhāno, rasārammaṇanāmako.
298.
Phoṭṭhabbaṃ catusambhūtaṃ, phoṭṭhabbārammaṇaṃ mataṃ.
299.
Lakkhaṇāni ca paññatti-dhammārammaṇasaññitaṃ.
300.
Tīṇi rūpe panārūpe, dhammārammaṇamekakaṃ.
301.
Te dhammārammaṇā honti, yesaṃ rūpādayo kira.
302.
Neva paccanubhontānaṃ, mano tesaṃ tu gocaraṃ.
303.
Rūpādārammaṇāneva, honti rūpādayo pana.
304.
Anāpāthagatāneva, tānītipi na yujjati.
305.
Evaṃ sati panetesaṃ, niyamoti kathaṃ bhave.
306.
Taṃ parittattikādīnaṃ, vasena bahudhā mataṃ.
307.
Pañcavīsati ekantaṃ, parittārammaṇā siyuṃ.
308.
Viññāṇānaṃ dvipañcannaṃ, gocarā paṭipāṭiyā.
309.
Terasannaṃ panetesaṃ, rūpakkhandhova gocaro.
310.
Ārammaṇaṃ karonte ca, vattamāno hi gocaro.
311.
Cattāri rūpāvacare, neva kiñci arūpisu.
312.
Chasu dvāresu rūpādichaparittāni gocarā.
313.
Pañcadvāre paṭuppannā, manodvāre tikālikā.
314.
Chabbidhaṃ niyataṃ hoti, taṃ mahaggatagocaraṃ.
315.
Aṭṭhānāsavacittānaṃ, appamāṇova gocaro.
316.
Kriyatopi ca cattāro, dvādasākusalāni ca.
317.
Paññattārammaṇattā hi, navattabbāva honti te.
318.
Tathābhiññādvayañceva, kriyāvoṭṭhabbanampi ca.
319.
Paññattārammaṇattā hi, navattabbāpi hontime.
320.
Navattabbārammaṇānīti, viññeyyāni vibhāvinā.
Parittārammaṇattikaṃ samattaṃ.
321.
Chabbidhaṃ pana ekanta-atītārammaṇaṃ siyā.
322.
Pañca rūpādayo dhammā, paccuppannāva gocarā.
323.
Hasituppādacittanti, dvādasete tu mānasā.
324.
Kusalākusalā kāme, kriyato nava mānasā.
325.
Santapaññattikālepi, navattabbā bhavantime.
326.
Navattabbāni honteva, atītārammaṇādinā.
327.
Cittānaṃ channametesaṃ, natthi kiñci agocaraṃ.
328.
Sakkonti gocaraṃ kātuṃ, kati cittāni me vada.
329.
Puññato kriyato tathā;
Abhiññāhadayā dvepi,
Kriyā voṭṭhabbanampi ca.
330.
Nibbānañca phalaṃ maggaṃ, rūpañcārūpameva ca.
331.
Arahattaphalaṃ maggaṃ, kātuṃ sakkonti gocaraṃ.
332.
Arahattaphalaṃ maggaṃ, kātuṃ sakkonti gocaraṃ.
333.
Kriyābhiññā manodhātu, cha ca sakkonti gocaraṃ.
334.
Nārahattaṃ phalaṃ maggaṃ, kātuṃ sakkonti gocaraṃ.
335.
Puthujjanā vā sekkhā vā, na sakkonti hi jānituṃ.
336.
Sotāpannassa mānasaṃ;
Sotāpanno na jānāti,
Sakadāgāmissa mānasaṃ.
337.
Anāgāmī na jānāti, arahantassa mānasaṃ.
338.
Uparūpari jānāti, heṭṭhimassa ca mānasaṃ.
339.
Hoti ārammaṇaṃ pana;
Tamuddharitvā ekekaṃ,
Pavakkhāmi ito paraṃ.
340.
Abhiññāmānasassāpi, kusalassa kriyassa ca.
341.
Etesaṃ pana rāsīnaṃ, channaṃ ārammaṇaṃ siyā.
342.
Pañcannaṃ pana rāsīnaṃ, honti ārammaṇāni hi.
343.
Tebhūmakakriyassāpi, tathevākusalassapi.
344.
Imesaṃ aṭṭharāsīnaṃ, hotārammaṇapaccayo.
345.
Rūpato pañcamassāpi, kusalassa kriyassa ca.
346.
Tathevākusalaṃ kāma-rūpāvacarato pana.
347.
Kāmāvacarapākānaṃ, channaṃ rāsīnamīritaṃ.
348.
Rūpāvacarato ceva, kusalassa kriyassa ca.
349.
Channañca pana rāsīnaṃ, hotārammaṇapaccayo.
350.
Rūpāvacarato ceva, kusalassa kriyassa ca.
351.
Arūpāvacarapākesu, ayameva nayo mato.
352.
Kusalassa kriyassāpi, hoti ārammaṇaṃ pana.
353.
Rūpāvacarato ceva, kusalassa kriyassa ca.
354.
Channaṃ rāsīnametesaṃ, hotārammaṇapaccayo.
355.
Pañcannaṃ pana rāsīnaṃ, hoti ārammaṇaṃ pana.
356.
Āruppassa kriyassāpi, channaṃ hoteva gocaro.
357.
Kāmāvacarapuññassa, tatheva kusalassa ca.
358.
Channaṃ rāsīnametesaṃ, hotārammaṇapaccayo.
359.
Kusalassubhayassāpi, kāmarūpakriyassa ca.
360.
Channaṃ rāsīnametesaṃ, hotārammaṇapaccayo.
361.
Tebhūmakassa puññassa, tathevākusalassa ca.
362.
Navannaṃ pana rāsīnaṃ, hotārammaṇapaccayo.
363.
Pañcārammaṇikā nāma, cittuppādā tayo matā.
364.
Kāmāvacaracittāna-mayamārammaṇakkamo.
365.
Cittuppādā ime sabbe, dhammārammaṇagocarā.
366.
Kusalassa vipākassa, kriyassārammaṇaṃ bhave.
367.
Kusalassa vipākassa, kriyassārammaṇaṃ na hi.
368.
Na puññassa na pākassa, hoti ārammaṇaṃ pana.
369.
Kriyassārammaṇaṃ hoti, iti ñeyyaṃ vibhāvinā.
370.
Kusalaṃ kusalassāpi, vipākassa ca taṃ siyā.
371.
Ārammaṇaṃ tidhā hoti, iti vuttaṃ mahesinā.
372.
Kusalaṃ tu vipākassa, evaṃ hoti tidhā pana.
373.
Evameva dvidhā ceva, tidhā cārammaṇaṃ siyā.
374.
Ye ye jāyanti gocaraṃ;
So so tesañca tesañca,
Hotārammaṇapaccayo.
375.
Duttaramuttaramuttaratīdha;
So abhidhammamahaṇṇavapāraṃ,
Duttaramuttaramuttarateva.
Iti abhidhammāvatāre ārammaṇavibhāgo nāma
Chaṭṭho paricchedo.