5.
Pañcamo paricchedo
Bhūmipuggalacittuppattiniddeso
182.
Cittānaṃ bhūmīsuppattiṃ, puggalānaṃ vasena ca.
183.
Gatiyo pañca niddiṭṭhā, satthunā tu tayo bhavā.
184.
Bhūmīsvetāsu uppannā, sabbe ca pana puggalā.
185.
Paṭisandhi ca nāmesā, duvidhā samudīritā.
186.
Sesā sacittakā ñeyyā, sā panekūnavīsati.
187.
Idha cittādhikārattā, acittā na ca uddhaṭā.
188.
Ariyā pana aṭṭhāti, sabbe ekādaseritā.
189.
Cittānaṃ bhūmīsuppattiṃ, bhaṇato me nibodhatha.
190.
Cuddaseva tu cittāni, honti sabbāsu bhūmisu.
191.
Pañca rūpabhaveyeva, cattāreva arūpisu.
192.
Dvecattālīsa cittāni, honti tīsu bhavesupi.
193.
Teraseva ca cittāni, honti chabbīsabhūmisu.
194.
Cittāni pana jāyanti, cha ca chabbīsabhūmisu.
195.
Pañca cittāni jāyante, pañcavīsatibhūmisu.
196.
Ṭhapetvā nevasaññañca, catassopāyabhūmiyo.
197.
Ākiñcaññaṃ nevasaññañca, ṭhapetvāpāyabhūmiyo.
198.
Dveyeva pana cittāni, honti tevīsabhūmisu.
199.
Ekādasavidhaṃ cittaṃ, honti dvāvīsabhūmisu.
200.
Ekavīsāsu niccampi, cattārova bhavanti hi.
201.
Suddhāvāse ṭhapetvā tu, apāyāruppabhūmiyo.
202.
Ṭhapetvā pana sabbāpi, bhūmiyo hi mahaggatā.
203.
Aṭṭha cittāni jāyante, sadā sattasu bhūmisu.
204.
Cattāri pana cittāni, tīsu tīsveva bhūmisu.
205.
Arūpāvacarapākānaṃ, vasena paridīpaye.
206.
Tesaṃ pākā ahetukā;
Āvajjanadvayañcāti,
Sattatiṃseva mānasā.
207.
Dvepaññāsāvasesāni, nuppajjanti kadācipi.
208.
Neva jāyanti jāyanti, asīti hadayā sadā.
209.
Tathā ghānādiviññāṇa-ttayaṃ pākā apuññajā.
210.
Imehi saha cittehi, tayo maggā phaladvayaṃ.
211.
Cattāro heṭṭhimā pākā, suddhāvāse na labbhare.
212.
Rūpāvacarikā sabbe, vipākā kāmadhātuyā.
213.
Tecattālīsa cittāni, natthi āruppabhūmiyaṃ.
214.
Tathā ekādasannampi, puggalānaṃ vasena ca.
215.
Tesaṃ pākā ahetukā;
Āvajjanadvayañcāti,
Sattatiṃseva mānasā.
216.
Dvepaññāsāvasesāni, na jāyanti kadācipi.
217.
Duhetukassa jāyante, cattālīsaṃ tathekakaṃ.
218.
Tihetukā vipākā ca, kāme nava kriyāpi ca.
219.
Kāmāvacarasattassa, tihetupaṭisandhino.
220.
Dvihetukassa vuttāni, cattālīsaṃ tathekakaṃ.
221.
Rūpārūpesu puññāni, catupaññāsa mānasā.
222.
Chadevesu manussesu, sotāpannassa dehino.
223.
Navatiṃseva cittāni, nuppajjantīti dīpaye.
224.
Attanova phalenassa, sakadāgāmino siyuṃ.
225.
Dutiyaṃ ca phalaṃ hitvā, yāni cittāni tāniti;
Anāgāmissa sattassa, jāyantīti viniddise.
226.
Cattārīsañca cattāri, kāme arahato siyuṃ.
227.
Maggacittaṃ siyā tesaṃ, ekacittakkhaṇā hi te.
228.
Pañcatiṃseva cittāni, jāyanteti viniddise.
229.
Mahāpākā tathā pākā, uparijjhānabhūmikā.
230.
Aṭṭhārasa kriyā ceva, aṭṭha lokuttarāni ca.
231.
Etāni catupaññāsa, cittāni na ca labbhare.
232.
Puthujjanassa vuttesu, hitvā cāpuññapañcakaṃ.
233.
Ekatiṃseva jāyante, pakkhipitvā sakaṃ phalaṃ.
234.
Ekatiṃseva jāyante, phalacittena attano.
235.
Santīraṇadvayañceva, kriyacittāni vīsati.
236.
Sattavīsati cittāni, arahantassa jāyare.
237.
Chattiṃsa dutiyajjhāna-tatiyajjhānapākato.
238.
Sotāpannassa bāttiṃsa, phalena saha attano.
239.
Bāttiṃsa phalacittena, sakadāgāmissa attano.
240.
Anāgāmiphalenassa, bāttiṃseva bhavanti hi.
241.
Phalena dutiyajjhāna-tatiyajjhānapākato.
242.
Pañcatiṃseva jāyante, catutthajjhānapākato.
243.
Sakadāgāmino evaṃ, tathānāgāminopi ca.
244.
Tathā vehapphale cāpi, sabbesaṃ honti mānasā.
245.
Anāgāmikasattassa, hontīti paridīpaye.
246.
Evaṃ rūpīsu cittāni, viññeyyāni vibhāvinā.
247.
Puthujjanassa sattassa, jāyantīti viniddise.
248.
Samavīsati cittāni, phalena saha attano.
249.
Jāyanti vīsa cittāni, pubbapubbaphalaṃ vinā.
250.
Puthujjanassa sattassa, dutiyāruppabhūmiyaṃ.
251.
Tiṇṇannampettha sekhānaṃ, cittānekūnavīsati.
252.
Kriyādvādasa pākeko, phalaṃ khīṇāsavassa tu.
253.
Bāvīsati ca cittāni, bhavantīti pakāsaye.
254.
Sakadāgāmino tāni, ṭhapetvā paṭhamaṃ phalaṃ.
255.
Aṭṭhāraseva cittāni, anāgāmissa jāyare.
256.
Khīṇāsavassa sattassa, bhavantīti viniddise.
257.
Puthujjanassa sattassa, jāyantīti viniddise.
258.
Sakadāgāmino tāni, ṭhapetvā paṭhamaṃ phalaṃ.
259.
Honti sattarasevassa, anāgāmissa mānasā.
260.
Jāyanti arahantassa, iti vatvā vibhāvaye.
261.
Arūpakusalā ceva, uppajjanti kriyāpi ca.
262.
Āruppāneva jāyante, diṭṭhādīnavato kira.
263.
Kāmāvacarapuññāni, apuññāni tathā dasa.
264.
Paṭhamāruppapāko ca, nava kāmakriyāpi ca.
265.
Uppajjanti panetāni, paṭhamāruppabhūmiyaṃ.
266.
Cittuppādo manodhātu, domanassadvayampi ca.
267.
Chacattālīsa natthettha, paṭhamāruppabhūmiyaṃ.
268.
Ṭhapetvā paṭhamāruppa-ttayaṃ pāko ca attano.
269.
Evaṃ sesadvaye ñeyyā, hitvā heṭṭhimaheṭṭhimaṃ.
270.
Vipākā honti sabbeva, catūsvāruppabhūmisu.
271.
Catassopi ca āruppā, teraseva kriyā siyuṃ.
272.
Dvādaseva kriyā honti, dutiyāruppabhūmiyaṃ.
273.
Daseva ca kriyā ñeyyā, catutthāruppabhūmiyaṃ.
274.
Arahattaṃ kriyā sabbā, ṭhapetvāvajjanadvayaṃ.
275.
Teraseva ca cittāni, bhavantīti pakāsaye.
276.
Rūpārūpavipākā ca, teraseva bhavantime.
277.
Ñāṇahīnāni cattāri, vipākā eva jāyare.
278.
Sattaraseva cittāni, sattannampi bhavanti hi.
279.
Santīraṇāni voṭṭhabbaṃ, honti sattarasevime.
280.
Naveva kusalā honti, catunnampi mahaggatā.
281.
Teraseva tu cittāni, uppajjantīti niddise.
282.
Cattāropi ca uddhacca-saṃyuttañcāti terasa.
283.
Domanassayuttaṃ cittaṃ, dvayameva tu jāyate.
284.
Cattāri diṭṭhiyuttāni, vicikicchāyutampi ca.
285.
Ekameva bhave tesaṃ, iti vatvā vibhāvaye.
286.
Bhikkhūnaṃ pāṭavatthāya, cittuppatti pakāsitā.
287.
Bahudhāpi ca hotīti, viññātabbaṃ vibhāvinā.
288.
Ganthavitthārabhītena, saṃkhittaṃ panidaṃ mayā.
289.
Atthaṃ upaparikkhitvā, gahetabbaṃ vibhāvinā.
290.
Varaṃ sattamohandhakārappadīpaṃ;
Sadā sādhu cinteti vāceti yo taṃ,
Naraṃ rāgadosā ciraṃ nopayanti.
Iti abhidhammāvatāre bhūmipuggalavasena cittuppattiniddeso nāma
Pañcamo paricchedo.