7.
Sattamo paricchedo
Sabbasaṅgahavibhāgo
617.
Aṭṭhārasavidhā vuttā, rūpadhammāti sabbathā.
618.
Saccikaṭṭhaparamatthā, vatthudhammā salakkhaṇā.
619.
Ābhidhammikabhikkhūnaṃ, hatthasāramanuttaraṃ.
620.
Paṭiccasamuppādā ca, paccayā ca samaññato.
621.
Asaṅkhāramanuppādaṃ, sassataṃ niccalakkhaṇaṃ.
622.
Uppādavayadhammā ca, paccayaṭṭhitikā tathā.
623.
Ārammaṇā eva nāma, nālambanti hi kiñcipi.
624.
Saṃsaṭṭhā sampayuttā ca, sahajātā yathārahaṃ.
625.
Sārammaṇārammaṇā ca, cittacetasikā matā.
626.
Lokiyā pariyāpannā, vaṭṭadhammā sauttarā.
627.
Saṃyojaniyā samalā, tathā nīvaraṇīyakā.
628.
Oghanīyā yoganīyā, ganthanīyāti bhāsitā.
629.
Lokuttarānuttarā ca, nosaṃyojaniyādayo.
630.
Anupādinnakā nāma, tato sesā pavuccare.
631.
Appaṭibhāgadhammāti, tadaññe paridīpaye.
632.
Tadaññe araṇā nāma, pahātabbā na kehici.
633.
Evamādippabhedena, dvidhā bhedaṃ vibhāvaye.
634.
Asevitabbā sāvajjā, dvādasākusalā matā.
635.
Sevitabbānavajjā ca, kusalā ekavīsati.
636.
Vuttā abyākatā nāma, dhammā tabbiparītato.
637.
Rūpārūpā pavuccanti, majjhimā ca mahaggatā.
638.
Saṃkiliṭṭhasaṃklesikā, dvādasākusalā tathā.
639.
Asaṃkliṭṭhāsaṃklesikā, nava lokuttarā siyuṃ.
640.
Vipākadhammā nāmāti, kusalākusalā matā.
641.
Ācayagāmino dhammā, puññāpuññāva sāsavā.
642.
Kriyā rūpañca nibbānaṃ, pākā cobhayavajjitā.
643.
Tadaññe dvayanimmuttā, sabbepi paramatthato.
644.
Arahattaphalameva, asekkhanti pakāsitaṃ.
645.
Evamādippakārehi, tividhāti vibhāvaye.
646.
Ajjhattaṃ vā bahiddhā vā, sukhumoḷārikaṃ tathā.
647.
Sabbaṃ rūpaṃ samodhāya, rūpakkhandhoti vuccati.
648.
Saññākkhandhoti saññā ca, rāsibhāvena bhāsitā.
649.
Vinibhujja nidassetuṃ, khandhadvayamudāhaṭaṃ.
650.
Sandhāya vedanā saññā, katā nānāti kecana.
651.
Saṅkhārakkhandhanāmena, dhammā cetasikā matā.
652.
Bhedābhāvena nibbānaṃ, khandhasaṅgahanissaṭaṃ.
653.
Pañcupādānakkhandhāti, lokuttaravivajjitā.
654.
Dhammā tebhūmakā eka-bhūmibhāvāya desitā.
655.
Bhuñjitā cāti pañcete, upamenti yathākkamaṃ.
656.
Samuṭṭhānaṃ gilānoti, upamenti ca paṇḍitā.
657.
Aparādhakato coro, iti copamitā puna.
658.
Klesadukkhamukhenete, khādakā ca nirantaraṃ.
659.
Maccumārābhidheyyattā, vadhakāti ca bhāsitā.
660.
Muhuttaramaṇīyattā, vedanā bubbuḷūpamā.
661.
Saṅkhārāpi ca nissārā, kadalikkhandhasādisā.
662.
Palambhatīti viññāṇaṃ, māyāsamamudīritaṃ.
663.
Pañcakkhandhāti nāmena, desitāti vibhāvaye.
664.
Dvārālambaṇabhedena, dvedhāyatanamīritaṃ.
665.
Bāhirāyatanaṃ nāma, tathā rūpādigocaraṃ.
666.
Āgame abhidhamme tu, sabbathāpi yathārahaṃ.
667.
Mano sabbopi sabbassa, manassāyatanaṃ bhave.
668.
Dvārabhāvena viññāṇaṃ, sabbamāyatanaṃ mataṃ.
669.
Pañcaviññāṇadhammānaṃ, iti chaddhā vibhāvaye.
670.
Sesaṃ rūpañca nibbānaṃ, sabbe cetasikāti ca.
671.
Iti chaddhā pakāsenti, bāhirāyatanaṃ budhā.
672.
Gāmaghātakacorāva, taṃ hanantaṃva bāhiraṃ.
673.
Dvādasāyatanānīti, vuttamitthaṃ mahesinā.
674.
Dvārālambataduppanna-pariyāyena bheditā.
675.
Ekādasa yathāvuttā, iccaṭṭhārasa dhātuyo.
676.
Pavesāpagame dvāra-pariyāyena tiṭṭhati.
677.
Kaṭṭhāraṇipāvakādi-samañca tividhaṃ bhave.
678.
Maggo cāti catuddhāha, saccaṃ saccaparakkamo.
679.
Bhāranikkhepanūpāyo, iccopammaṃ yathākkamaṃ.
680.
Rogabhesajjamicceva-mupamāhi ca dīpitaṃ.
681.
Rukkhacchedakasatthanti, catudhopamitaṃ tathā.
682.
Tadatikkamupāyoti, upamenti ca taṃ budhā.
683.
Samācikkhi vimokkhāya, saccaṃ tacchaniyāmato.
684.
Bādhakattaniyāmena, dukkhasaccamitīritaṃ.
685.
Dukkhahetuniyāmena, saccamāha visattikaṃ.
686.
Santabhāvaniyāmena, nibbānaṃ saccamuttamaṃ.
687.
Tasmā niyyānabhāvena, maggo saccanti sammato.
688.
Saccaṭṭhoti viniddiṭṭho, dukkhādīsvavisesato.
689.
Viparīṇāmaṭṭho cāti, dukkhassevaṃ catubbidhā.
690.
Dukkhassamudayassāpi, catudhatthā pakāsitā.
691.
Atthā dukkhanirodhassa, catudhāva samīritā.
692.
Dassanādhipateyyato;
Maggassāpi catuddheva -
Miti soḷasadhā ṭhitā.
693.
Tathatthamapi saccaṭṭhaṃ, paṭṭhapentettha paṇḍitā.
694.
Vuttamariyasaccanti, tasmā nāthena taṃ kathaṃ;
695.
Dukkhañca domanassañca, upāyāso tathāparo.
696.
Yampi na labhaticchanto, tampi dukkhamidaṃ mataṃ.
697.
Manussesu ca jīrantā, nānābyasanapīḷitā.
698.
Domanassehi santattā, upāyāsavighātino.
699.
Saṅkhārehi ca sattehi, nānānatthavidhāyibhi.
700.
Saṅkhārehi ca sattehi, nānāsampattidāyibhi.
701.
Alabbhaneyyadhammesu, pipāsāturamānasā.
702.
Taṇhādāsā parābhūtā, bhavasaṃsārasaṃkaṭe.
703.
Vedenti saṃsāraphalaṃ, taṃjātādiṃ vinā kuto.
704.
Dukkhā ca dukkhavatthu ca, bahudhāpi papañcitā.
705.
Dukkhādhiṭṭhānabhāvena, dukkhatāya niyāmitā.
706.
Dukkhasaccanti desesi, desanākusalo muni.
707.
Visarukkhova jātādinānānatthaphalodayaṃ.
708.
Punabbhavābhinibbattibhāvena parivattati.
709.
Gocarānunayābaddhaṃ, rāgamucchāsamohitaṃ.
710.
Dukkhasallasamāviddhaṃ, vihaññati nirantaraṃ.
711.
Kena bandhena santāna-mānessati bhavantaraṃ.
712.
Kimadhiṭṭhāya jātādidukkhadhammā pavattare.
713.
Dukkhasamudayo nāma, saccamiccāha nāyako.
714.
Dukkhanirodhanāmena, saccaṃ vuccati accutaṃ.
715.
Nibbānaṃ padamārabbha, bhāvanāvīthimosaṭo.
716.
Dukkhanirodhagāmīti, saccaṃ tasmā tamīritaṃ.
717.
Maggaṅgasampayuttā ca, phaladhammā ca sabbathā.
718.
Paṭipattihitatthāya, vibhāveti vināyako.
719.
Catudhāriyasaccāni, vibhajīti vibhāvaye.
720.
Tiyaddhaṃ dvādasaṅgañca, vīsatākārasaṅgahaṃ.
721.
Tebhūmakaṃ dvimūlañca, catukkanayamaṇḍitaṃ.
722.
Avijjākūṭasaṅkhātaṃ, bandhāvicchedamaṇḍalaṃ.
723.
Paṭiccasamuppādoti, bhavacakkaṃ pavuccati.
724.
Vivaṭṭatānupubbena, hetubhaṅgā yathākathaṃ.
725.
Asatāsmiṃ na taṃ hoti, tassa bhaṅgāva bhijjati.
726.
Paṭiccasamuppādassa, idappaccayatā naye.
727.
Jarāmaraṇadhammānaṃ, mattābhedepi vatthuto.
728.
Tattha dhammantarasseva, paccayaṭṭho vibhāvito.
729.
Labbhamānanayaṃ tāva, dassanatthaṃ papañcito.
730.
Tabbhāvabhāvimattena, paccayatthaṃ vibhāvaye.
731.
Viññāṇaṃ nāmarūpañca, saḷāyatanasaññitaṃ.
732.
Paccuppanno bhave addhā, bhave addhā anāgato.
733.
Kālattayavavatthānaṃ, tiyaddhamiti dīpaye.
734.
Pubbante cāparante ca, paccayaṭṭhitiyaṃ tathā.
735.
Tathā puññābhisaṅkhāro, kāmarūpesu bhāsito.
736.
Kāyabbacīmanodvāraṃ, patvā tāyeva cetanā.
737.
Saṅkhārāti vibhattevamekūnatiṃsa cetanā.
738.
Pavatte dvattiṃsavidhaṃ, viññāṇaṃ pākamānasaṃ.
739.
Nāmarūpaṃ tu duvidhaṃ, bhūtopādāyabhedato.
740.
Cakkhusamphassādibhedā, phasso chadhā pakāsito.
741.
Kāme bhave ca vibhave, taṇhāti tividhā matā.
742.
Kammopapattibhedena, bhavo nāma dvidhā mato.
743.
Purāṇabhāvo maraṇaṃ, pariyosānamīritaṃ.
744.
Paṭiccasamuppādoti, paccayā eva kevalā.
745.
Apaccakkhāya saṅgantvā, uppādentīti paccayā.
746.
Taṇhupādānabhavāpi, iti pañcettha hetuyo.
747.
Avijjā saṅkhārā cāti, pañcevetthāpi hetuyo.
748.
Jātijjarāmaraṇena, tadeva gahitaṃ puna.
749.
Idāni hetavo pañca, āyatiṃ phalapañcakaṃ.
750.
Atthāpattivisesena, vīsatākāramīrayuṃ.
751.
Tisandhi catusaṅkhepaṃ, tamevāhu vibhāvino.
752.
Bhavekadeso saṅkhārā, kammavaṭṭaṃ tatoparaṃ.
753.
Tivaṭṭavaṭṭitaṃ hutvā, vaṭṭametaṃ pavattati.
754.
Anattāsārakaṭṭhena, vaṭṭamevaṃ tilakkhaṇaṃ.
755.
Paṭiccasamuppādoti, tato tebhūmako mato.
756.
Vimuttirasamappattā, bhavataṇhāpipāsitā.
757.
Tathābhisaṅkhatā pāka-bhāvāya parivattati.
758.
Iccevaṃ pariyāyena, saṃsāroyaṃ pavattati.
759.
Sampayuttānusayitā, tasmā vaṭṭaṃ dvimūlakaṃ.
760.
Nānābhūtānamekantaṃ, bījarukkhādayo viya.
761.
Dīpavaṭṭisikhānaṃva, natthi ekantamekatā.
762.
Paccayāya ca paccetu-mabyāpārā tato matā.
763.
Saṅkhārādisabhāvāti, ṭhitevaṃdhammatāya te.
764.
Etthevaṃdhammatā ceti, nayā vuttā catubbidhā.
765.
Sabhāvapaṭivedho ca, desanā cittatāti ca.
766.
Atigambhīrabhāvena, catugambhīramīritaṃ.
767.
Kamena saṅkhārādīnaṃ, paccayāti vavatthitā.
768.
Ajātānaṃ jarā vātha, maraṇaṃ vā kuto bhave.
769.
Aṅkuro viya bījamhā, tattha tatthopalabbhati.
770.
Āyūhanti ca kammāni, ākaḍḍhantopapattikaṃ.
771.
Daḷhī kubbantupādānaṃ, piyarūpābhinandino.
772.
Vedanāpaccayā taṇhā, samuṭṭhāya pavaḍḍhati.
773.
Vedenti vedanaṃ nāma, nāphusantā kudācanaṃ.
774.
Dvārābhāve kuto tassa, samuppatti bhavissati.
775.
Chaphassadvārabhāvena, pavattati yathārahaṃ.
776.
Nāmarūpaṃ upatthaddhaṃ, paṭisandhipavattiyaṃ.
777.
Viññāṇaṃ janakābhāve, tassuppatti kathaṃ bhave.
778.
Vaṭṭānugatasantāne, paṭisandhiphalāvahe.
779.
Avijjāpaccayā honti, saṅkhārāti tato matā.
780.
Vighātīyati sabbāpi, tato vaṭṭaṃ vivaṭṭati.
781.
Saṅghātanikabhāvena, avijjā kūṭasammatā.
782.
Klesamucchāparetānaṃ, sā cāvijjā pavaḍḍhati.
783.
Cakkanemisamāvaṭṭaṃ, kamena parivattati.
784.
Dukkhakkhandhassa dassesi, nissandena nidassanaṃ.
785.
Domanassamupāyāsaṃ, nānābyasanasambhavaṃ.
786.
Bahupaklesupassaṭṭhaṃ, dukkhametanti piṇḍitaṃ.
787.
Attabhāvabhavaratho, hatthamuttaṃva yantakaṃ.
788.
Cakkenetena yātīti, bhavacakkamidaṃ mataṃ.
789.
Paccayappaccayuppannā, supaṭṭhanti sabhāvato.
790.
Sādīnavāti saṅkhāya, vivaṭṭamabhitiṭṭhati.
791.
Santānaratiyābhāvā, na pakkhandati sandhiyaṃ.
792.
Abhisaṅkhārabhāvena, na pavattanti cetanā.
793.
Iccāvijjānirodhena, niruddhā kammacetanā.
794.
Viññāṇaṃ janakābhāvā, niruddhamiti vuccati.
795.
Dukkhakkhandhassimassevaṃ, nirodhoti pavuccati.
796.
Paṭiccasamuppādoti, desitoyaṃ mahesinā.
797.
Janakā cevupatthambhā, saṃvibhattā yathārahaṃ.
798.
Hetālambaṇādhipatānantarasamanantarā.
799.
Purejātā pacchājātā-sevanā kammameva ca.
800.
Vippayuttatthi natthi ca, vigatāvigatanti ca.
801.
Sabbathāpi tayo vuttā, vattamānā tatopare.
802.
Ekadhā puna rūpassa, rūpaṃ nāmassa cekadhā.
803.
Dvayassa navadhā ceti, chabbidhā paccayā kathaṃ.
804.
Nāmadhammāva nāmānaṃ, janakattopakārakā.
805.
Anantarapaccayena, paccayoti pakāsitā.
806.
Samanantaranāmena, paccayoti pakāsitā.
807.
Natthipaccayanāmena, vuttā te eva tādinā.
808.
Dhammā te eva vuccanti, vigatappaccayoti ca.
809.
Āsevanapaccayoti, niruddhānantarā matā.
810.
Sampayuttapaccayoti, nāmā nāmānamīritā.
811.
Arūpānamarūpā ca, paccayā chabbidhā matā.
812.
Rūpānaṃ sahajātāna-marūpānañca tādinā.
813.
Hetupaccayabhāvena, paccayoti pakāsitā.
814.
Jhānapaccayanāmena, jhānadhammā vibhāvitā.
815.
Maggapaccayanāmena, maggaṅgā ca mahesinā.
816.
Kammabyāpārābhāvena, vattamānā ca paccayā.
817.
Abhisaṅkhārabhāvena, janakappaccayā matā.
818.
Kammapaccayanāmena, paccayoti pakāsitā.
819.
Paccayā santabhāvena, vipākā samudīritā.
820.
Paccayā nāmadhammāva, nāmarūpānamīritā.
821.
Pacchājātapaccayoti, nāmaṃ rūpānamekadhā.
822.
Pañcaviññāṇavīthiyā, pañcālambā yathākkamaṃ.
823.
Purejātapaccayoti, rūpaṃ nāmassa cekadhā.
824.
Ālambaṇapaccayoti, sabbametaṃ pavuccati.
825.
Svāyamevālambaṇūpa-nissayoti pakāsito.
826.
Te eva vānantarūpa-nissayoti pakāsito.
827.
Sattasaṅkhāradhammā ca, bahiddhopanisevitā.
828.
Pakatūpanissayoti, paṭṭhapesi tathāgato.
829.
Upanissayanāmena, paccayoyaṃ tidhā mato.
830.
Paññatti ceva nāmānaṃ, paccayo duvidho mato.
831.
Sahajādhippatīdhammā, sahajānaṃ yathārahaṃ.
832.
Adhippatipaccayoti, duvidhā paridīpito.
833.
Paṭisandhikkhaṇe vatthu, nāmānamiti sabbathā.
834.
Sahajātapaccayoti, tividhevaṃ vibhāvitā.
835.
Sandhiyaṃ vatthunāmāni, sahajānīti sabbathā.
836.
Aññamaññapaccayoti, vibhattā tividhā matā.
837.
Sahajātanāmarūpa-dhammānañca yathākkamaṃ.
838.
Nissayappaccayo nāma, paccayoti mato tidhā.
839.
Arūpino panāhārā, sahajānaṃ yathārahaṃ.
840.
Āhārapaccayoteva, duvidhevaṃ pakāsito.
841.
Pañcaviññāṇupādinna-rūpānaṃ nāmarūpinaṃ.
842.
Indriyappaccayoteva, tividhā samudāhaṭo.
843.
Pacchājātā ca kāyassa, cittacetasikā tathā.
844.
Vippayuttapaccayoti, vippayogopakārakā.
845.
Kabaḷīkāro āhāro, rūpajīvitamiccayaṃ.
846.
Vijjamānasabhāvena, paccayaṭṭhā yathārahaṃ.
847.
Avigatapaccayoti, sugatena vavatthitā.
848.
Sabbatthādhippatī cāti, navadhā nāmarūpinaṃ.
849.
Kusalākusalādīhi, suvibhattā mahesinā.
850.
Paccayāti pakāsenti, catuvīsati paṇḍitā.
851.
Nāmarūpavinimuttā, paññattā tādinā kathaṃ.
852.
Bhūmipabbatapāsāṇatiṇarukkhalatādayo.
853.
Yānagāmavanuyyānakaṭasārapaṭādayo.
854.
Khandhapañcakamāhacca, maccāsurasurādayo.
855.
Pārampariyakādīhi, jātigottakulādayo.
856.
Taṃtaṃkalāpāsamphuṭṭhā, kūpākāsaguhādayo.
857.
Kasiṇādikavohārā, bhāvanāmayagocarā.
858.
Nirodhā ca samāpatti, visesābhāvalakkhitā.
859.
Saṅkhā samaññā paññatti, vohāroti pakāsitā.
860.
Cintāvohāranipphannā, atthacchāyāva bhāsinī.
861.
Upādāya ca paññatti, sā evopanidhāya ca.
862.
Avijjamānā paññatti, vijjamānātipi dvidhā.
863.
Avijjamānametāya, paññāpenti yadā tadā.
864.
Paññāpenti tadā esā, vijjamānanti vuccati.
865.
Bhāvadhammañca rūpādi-salakkhaṇavisesato.
866.
Yā nāmaṃ nāmakammādināmena samudīritā.
867.
Itthisaddo chaḷābhiñño, rājaputto tu bhāsitā.
868.
Sambandhopacayāvatthā, saṇṭhānāpekkhitā tathā.
869.
Khattiyo narasīho ca, bhātā lohitakaṃ yuvā.
870.
Sammatatthasabhāvesu, vohārākāralakkhitā.
871.
Vohāratthavisesena, ñeyyākārānusārinī.
872.
Pavattānantaruppanna-manodvārassa gocarā.
873.
Sammatā ca sabhāvā ca, pubbasaṅketabhāgino.
874.
Vedanādivacīghosaṃ, sabhāvānugacetaso.
875.
Vacīviññattisahito, saddo evāti kecana.
876.
Tathādhivacanā dhammā, niruttīti ca tādinā.
877.
Samaññāsaccamiccevaṃ, ācikkhanti vicakkhaṇā.
878.
Dvedhākāsi sabhāvadhammakusalo nibbijjha dhammantaraṃ;
Vohāratthavisesañeyyamaparaṃ byākāsi paññattito,
Āraddhaṃ kamato mayevamakhilaṃ taṃ suṭṭhu niṭṭhāpitaṃ.
879.
Katvā kaṇḍambamūle paramamanupamaṃ pāṭihīraṃ khaṇena;
Pātvākā tattha patvā puravaragaṇamullāpalāvaṇṇaraṃsi,
Tatthādāyatthasāraṃ kathitamaticiraṃ ṭhātu pāṭhānukūlaṃ.
Iti nāmarūpaparicchede sabbasaṅgahavibhāgo nāma
Sattamo paricchedo.
Niṭṭhito ca nāmarūpaparicchede sabbathāpi
Abhidhammaparamatthavibhāgo.