16.
Vīsatinipāto
1.
Adhimuttattheragāthā
705.
Avasesaṃ bhayaṃ hoti, vedhanti vilapanti ca.
706.
Kasmā na paridevesi, evarūpe mahabbhaye.
707.
Atikkantā bhayā sabbe, khīṇasaṃyojanassa ve.
708.
Na bhayaṃ maraṇe hoti, bhāranikkhepane yathā.
709.
Maraṇe me bhayaṃ natthi, rogānamiva saṅkhaye.
710.
Nirassādā bhavā diṭṭhā, visaṃ pitvāva chaḍḍitaṃ.
711.
Tuṭṭho āyukkhayā hoti, mutto āghātanā yathā.
712.
Ādittāva gharā mutto, maraṇasmiṃ na socati.
713.
Sabbaṃ anissaraṃ etaṃ, iti vuttaṃ mahesinā.
714.
Na gaṇhāti bhavaṃ kiñci, sutattaṃva ayoguḷaṃ.
715.
Saṅkhārā vigamissanti, tattha kā paridevanā.
716.
Passantassa yathābhūtaṃ, na bhayaṃ hoti gāmaṇi.
717.
Mamattaṃ so asaṃvindaṃ, ‘natthi me’ti na socati.
718.
Soyaṃ bhijjissati kāyo, añño ca na bhavissati.
719.
Na me tappaccayā tattha, doso pemañca hehiti’’.
720.
Satthāni nikkhipitvāna, māṇavā etadabravuṃ.
721.
Kassa sāsanamāgamma, labbhate taṃ asokatā’’.
722.
Mahākāruṇiko satthā, sabbalokatikicchako.
723.
Tassa sāsanamāgamma, labbhate taṃ asokatā’’.
724.
Tamhā ca kammā viramiṃsu eke, eke ca pabbajjamarocayiṃsu.
725.
Udaggacittā sumanā katindriyā, phusiṃsu nibbānapadaṃ asaṅkhatanti.
...Adhimutto thero...
2.
Pārāpariyattheragāthā
726.
Ekakassa nisinnassa, pavivittassa jhāyino.
727.
Attano kiccakārīssa, na ca kañci viheṭhaye.
728.
Arakkhitāni ahitāya, rakkhitāni hitāya ca.
729.
Attano kiccakārīssa, na ca kañci viheṭhaye.
730.
Anādīnavadassāvī, so dukkhā na hi muccati.
731.
Anādīnavadassāvī, so dukkhā na hi muccati.
732.
Na so muccati dukkhamhā, gandhesu adhimucchito.
733.
Rasataṇhāya gadhito, hadayaṃ nāvabujjhati.
734.
Ratto rāgādhikaraṇaṃ, vividhaṃ vindate dukhaṃ.
735.
Tato naṃ dukkhamanveti, sabbehetehi pañcahi.
736.
Naravīrakataṃ vagguṃ, samuggamiva cittitaṃ.
737.
Khuraṃva madhunā littaṃ, ullihaṃ nāvabujjhati.
738.
Itthigandhesu sāratto, vividhaṃ vindate dukhaṃ.
739.
Tesamāvaraṇaṃ kātuṃ, yo sakkoti vīriyavā.
740.
Kareyya ramamānopi, kiccaṃ dhammatthasaṃhitaṃ.
741.
‘Na taṃ kicca’nti maññitvā, appamatto vicakkhaṇo.
742.
Taṃ samādāya vattetha, sā hi ve uttamā rati.
743.
Hantvā vadhitvā atha socayitvā, ālopati sāhasā yo paresaṃ.
744.
Indriyānindriyeheva, nihanti kusalo tathā.
745.
Pañca pañcahi hantvāna, anīgho yāti brāhmaṇo.
746.
Sabbena sabbaṃ buddhassa, so naro sukhamedhatī’’ti.
...Pārāpariyo thero...
3.
Telakānittheragāthā
747.
Samaṃ cittassa nālatthaṃ, pucchaṃ samaṇabrāhmaṇe.
748.
Kassa dhammaṃ paṭicchāmi, paramatthavijānanaṃ’.
749.
Baddho mahindapāsena, vepacityasuro yathā.
750.
Ko me bandhaṃ muñcaṃ loke, sambodhiṃ vedayissati.
751.
Kassa dhammaṃ paṭicchāmi, jarāmaccupavāhanaṃ.
752.
Kodhappattamanatthaddhaṃ, abhijappappadāraṇaṃ.
753.
Passa orasikaṃ bāḷhaṃ, bhetvāna yadi tiṭṭhati.
754.
Tena viddho pavedhāmi, pattaṃva māluteritaṃ.
755.
Chaphassāyatanī kāyo, yattha sarati sabbadā.
756.
Nānārajjena satthena, nāññena vicikicchitaṃ.
757.
Ahiṃsaṃ sabbagattāni, sallaṃ me uddharissati.
758.
Gambhīre patitassa me, thalaṃ pāṇiñca dassaye.
759.
Māyāusūyasārambha, thinamiddhamapatthaṭe.
760.
Vāhā vahanti kuddiṭṭhiṃ, saṅkappā rāganissitā.
761.
Te sote ko nivāreyya, taṃ lataṃ ko hi checchati.
762.
Mā te manomayo soto, rukkhaṃva sahasā luve.
763.
Tāṇo paññāvudho satthā, isisaṅghanisevito.
764.
Pādāsi vuyhamānassa, ‘mā bhāyī’ti ca mabravi.
765.
Yaṃ taṃ pubbe amaññissaṃ, sakkāyābhirataṃ pajaṃ.
766.
Anadhiṭṭhāya attānaṃ, titthamaddakkhimuttamaṃ.
767.
Etesaṃ appavattāya, desesi maggamuttamaṃ.
768.
Buddho mepānudī ganthaṃ, visadosappavāhano’’ti.
...Telakāni thero...
4.
Raṭṭhapālattheragāthā
769.
Āturaṃ bahusaṅkappaṃ, yassa natthi dhuvaṃ ṭhiti.
770.
Aṭṭhiṃ tacena onaddhaṃ, saha vatthehi sobhati.
771.
Alaṃ bālassa mohāya, no ca pāragavesino.
772.
Alaṃ bālassa mohāya, no ca pāragavesino.
773.
Alaṃ bālassa mohāya, no ca pāragavesino.
774.
Bhutvā nivāpaṃ gacchāma, kandante migabandhake.
775.
Bhutvā nivāpaṃ gacchāma, socante migaluddake.
776.
Luddhā dhanaṃ sannicayaṃ karonti, bhiyyova kāme abhipatthayanti.
777.
Oraṃ samuddassa atittarūpo, pāraṃ samuddassapi patthayetha.
778.
Ūnāva hutvāna jahanti dehaṃ, kāmehi lokamhi na hatthi titti.
779.
Vatthena naṃ pārutaṃ nīharitvā, citaṃ samodhāya tato ḍahanti.
780.
Na mīyamānassa bhavanti tāṇā, ñātī ca mittā atha vā sahāyā.
781.
Na mīyamānaṃ dhanamanveti kiñci, puttā ca dārā ca dhanañca raṭṭhaṃ.
782.
Appappaṃ hidaṃ jīvitamāhu dhīrā, asassataṃ vippariṇāmadhammaṃ.
783.
Bālo hi bālyā vadhitova seti, dhīro ca no vedhati phassaphuṭṭho.
784.
Abyositattā hi bhavābhavesu, pāpāni kammāni karoti mohā.
785.
Tassappapañño abhisaddahanto, upeti gabbhañca parañca lokaṃ.
786.
Evaṃ pajā pecca paramhi loke, sakammunā haññati pāpadhammo.
787.
Ādīnavaṃ kāmaguṇesu disvā, tasmā ahaṃ pabbajitomhi rāja.
788.
Etampi disvā pabbajitomhi rāja, apaṇṇakaṃ sāmaññameva seyyo.
789.
Avajjhā mayhaṃ pabbajjā, anaṇo bhuñjāmi bhojanaṃ.
790.
Gabbhavokkantito dukkhaṃ, nirayesu mahabbhayaṃ.
791.
Sohaṃ viddho tadā santo, sampatto āsavakkhayaṃ.
792.
Ohito garuko bhāro, bhavanetti samūhatā.
793.
So me attho anuppatto, sabbasaṃyojanakkhayo’’ti.
... Raṭṭhapālo thero...
5.
Mālukyaputtattheragāthā
794.
Sārattacitto vedeti, tañca ajjhossa tiṭṭhati.
795.
Abhijjhā ca vihesā ca, cittamassūpahaññati;
Evamācinato dukkhaṃ, ārā nibbāna vuccati.
796.
Sārattacitto vedeti, tañca ajjhossa tiṭṭhati.
797.
Abhijjhā ca vihesā ca, cittamassūpahaññati;
Evamācinato dukkhaṃ, ārā nibbāna vuccati.
798.
Sārattacitto vedeti, tañca ajjhossa tiṭṭhati.
799.
Abhijjhā ca vihesā ca, cittamassūpahaññati;
Evamācinato dukkhaṃ, ārā nibbāna vuccati.
800.
Sārattacitto vedeti, tañca ajjhossa tiṭṭhati.
801.
Abhijjhā ca vihesā ca, cittamassūpahaññati;
Evamācinato dukkhaṃ, ārā nibbāna vuccati.
802.
Sārattacitto vedeti, tañca ajjhossa tiṭṭhati.
803.
Abhijjhā ca vihesā ca, cittamassūpahaññati;
Evamācinato dukkhaṃ, ārā nibbāna vuccati.
804.
Sārattacitto vedeti, tañca ajjhossa tiṭṭhati.
805.
Abhijjhā ca vihesā ca, cittamassūpahaññati;
Evamācinato dukkhaṃ, ārā nibbāna vuccati.
806.
Virattacitto vedeti, tañca nājjhossa tiṭṭhati.
807.
Khīyati nopacīyati, evaṃ so caratī sato;
Evaṃ apacinato dukkhaṃ, santike nibbāna vuccati.
808.
Virattacitto vedeti, tañca nājjhossa tiṭṭhati.
809.
Khīyati nopacīyati, evaṃ so caratī sato;
Evaṃ apacinato dukkhaṃ, santike nibbāna vuccati.
810.
Virattacitto vedeti, tañca nājjhossa tiṭṭhati.
811.
Khīyati nopacīyati, evaṃ so caratī sato;
Evaṃ apacinato dukkhaṃ, santike nibbāna vuccati.
812.
Virattacitto vedeti, tañca nājjhossa tiṭṭhati.
813.
Khīyati nopacīyati, evaṃ so caratī sato;
Evaṃ apacinato dukkhaṃ, santike nibbāna vuccati.
814.
Virattacitto vedeti, tañca nājjhossa tiṭṭhati.
815.
Khīyati nopacīyati, evaṃ so caratī sato;
Evaṃ apacinato dukkhaṃ, santike nibbāna vuccati.
816.
Virattacitto vedeti, tañca nājjhossa tiṭṭhati.
817.
Khīyati nopacīyati, evaṃ so caratī sato;
Evaṃ apacinato dukkhaṃ, santike nibbāna vuccati’’.
... Mālukyaputto thero...
6.
Selattheragāthā
818.
Suvaṇṇavaṇṇosi bhagavā, susukkadāṭhosi vīriyavā.
819.
Sabbe te tava kāyasmiṃ, mahāpurisalakkhaṇā.
820.
Majjhe samaṇasaṅghassa, ādiccova virocasi.
821.
Kiṃ te samaṇabhāvena, evaṃ uttamavaṇṇino.
822.
Cāturanto vijitāvī, jambusaṇḍassa issaro.
823.
Rājābhirājā manujindo, rajjaṃ kārehi gotama’’.
824.
Dhammena cakkaṃ vattemi, cakkaṃ appaṭivattiyaṃ’’.
825.
‘Dhammena cakkaṃ vattemi’, iti bhāsatha gotama.
826.
Ko tetamanuvatteti, dhammacakkaṃ pavattitaṃ’’.
827.
Sāriputto anuvatteti, anujāto tathāgataṃ.
828.
Pahātabbaṃ pahīnaṃ me, tasmā buddhosmi brāhmaṇa.
829.
Dullabhaṃ dassanaṃ hoti, sambuddhānaṃ abhiṇhaso.
830.
Sohaṃ brāhmaṇa buddhosmi, sallakatto anuttaro.
831.
Sabbāmitte vase katvā, modāmi akutobhayo’’.
832.
Sallakatto mahāvīro, sīhova nadatī vane.
833.
Ko disvā nappasīdeyya, api kaṇhābhijātiko.
834.
Idhāhaṃ pabbajissāmi, varapaññassa santike’’.
835.
Mayampi pabbajissāma, varapaññassa santike.
836.
‘Brahmacariyaṃ carissāma, bhagavā tava santike’’’.
837.
Yattha amoghā pabbajjā, appamattassa sikkhato’’.
838.
Sattarattena bhagavā, dantāmha tava sāsane.
839.
Tuvaṃ anusaye chetvā, tiṇṇo tāresimaṃ pajaṃ.
840.
Sīhova anupādāno, pahīnabhayabheravo.
841.
Pāde vīra pasārehi, nāgā vandantu satthuno’’ti.
... Selo thero...
7.
Kāḷigodhāputtabhaddiyattheragāthā
842.
Sālīnaṃ odano bhutto, sucimaṃsūpasecano.
843.
Jhāyati anupādāno, putto godhāya bhaddiyo.
844.
Jhāyati anupādāno, putto godhāya bhaddiyo.
845.
846.
847.
848.
849.
850.
851.
852.
853.
854.
855.
856.
857.
858.
859.
860.
861.
862.
Aggahiṃ mattikāpattaṃ, idaṃ dutiyābhisecanaṃ.
863.
Rakkhito khaggahatthehi, uttasaṃ vihariṃ pure.
864.
Jhāyati vanamogayha, putto godhāya bhaddiyo.
865.
Pāpuṇiṃ anupubbena, sabbasaṃyojanakkhaya’’nti.
... Bhaddiyo kāḷigodhāya putto thero...
8.
Aṅgulimālattheragāthā
866.
Pucchāmi taṃ samaṇa etamatthaṃ, ‘kathaṃ ṭhito tvaṃ ahamaṭṭhitomhi’’’.
867.
Tuvañca pāṇesu asaññatosi, tasmā ṭhitohaṃ tuvamaṭṭhitosi’’.
868.
Sohaṃ cajissāmi sahassapāpaṃ, sutvāna gāthaṃ tava dhammayuttaṃ’’.
869.
Avandi coro sugatassa pāde, tattheva pabbajjamayāci buddhaṃ.
870.
‘Tamehi bhikkhū’ti tadā avoca, eseva tassa ahu bhikkhubhāvo.
871.
Somaṃ lokaṃ pabhāseti, abbhā muttova candimā.
872.
Somaṃ lokaṃ pabhāseti, abbhā muttova candimā.
873.
Somaṃ lokaṃ pabhāseti, abbhā muttova candimā.
874.
Disāpi me te manuje bhajantu, ye dhammamevādapayanti santo.
875.
Suṇantu dhammaṃ kālena, tañca anuvidhīyantu.
876.
Pappuyya paramaṃ santiṃ, rakkheyya tasathāvare.
877.
Dāruṃ namayanti tacchakā, attānaṃ damayanti paṇḍitā.
878.
Adaṇḍena asatthena, ahaṃ dantomhi tādinā.
879.
Ajjāhaṃ saccanāmomhi, na naṃ hiṃsāmi kiñcanaṃ.
880.
Vuyhamāno mahoghena, buddhaṃ saraṇamāgamaṃ.
881.
Saraṇagamanaṃ passa, bhavanetti samūhatā.
882.
Phuṭṭho kammavipākena, anaṇo bhuñjāmi bhojanaṃ.
883.
Appamādañca medhāvī, dhanaṃ seṭṭhaṃva rakkhati.
884.
Appamatto hi jhāyanto, pappoti paramaṃ sukhaṃ.
885.
Savibhattesu dhammesu, yaṃ seṭṭhaṃ tadupāgamaṃ.
886.
Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
887.
Tattha tattheva aṭṭhāsiṃ, ubbiggamanaso tadā.
888.
Ahatthapāso mārassa, aho satthānukampito.
889.
Sojja putto sugatassa, dhammarājassa satthuno.
890.
Aghamūlaṃ vadhitvāna, patto me āsavakkhayo.
891.
Ohito garuko bhāro, bhavanetti samūhatā’’ti.
... Aṅgulimālo thero...
9.
Anuruddhattheragāthā
892.
Pañca kāmaguṇe hitvā, anuruddhova jhāyatu.
893.
Na tena suddhimajjhagaṃ, mārassa visaye rato.
894.
Sabboghaṃ samatikkamma, anuruddhova jhāyati.
895.
Ete ca samatikkamma, anuruddhova jhāyati.
896.
Esati paṃsukūlāni, anuruddho anāsavo.
897.
Paṃsukūlāni matimā, anuruddho anāsavo.
898.
Tassa dhammā ime honti, pāpakā saṃkilesikā.
899.
Pavivekarato vitto, niccamāraddhavīriyo.
900.
Anāsavo ca so hoti, iti vuttaṃ mahesinā.
901.
Manomayena kāyena, iddhiyā upasaṅkami.
902.
Nippapañcarato buddho, nippapañcamadesayi.
903.
Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
904.
Pañcavīsativassāni, yato middhaṃ samūhataṃ.
905.
Anejo santimārabbha, cakkhumā parinibbuto.
906.
Pajjotasseva nibbānaṃ, vimokkho cetaso ahu.
907.
Nāññe dhammā bhavissanti, sambuddhe parinibbute.
908.
Vikkhīṇo jātisaṃsāro, natthi dāni punabbhavo.
909.
Vasī iddhiguṇe cutūpapāte, kāle passati devatā sa bhikkhu.
910.
Samaṇaṃ paṭipādesiṃ, upariṭṭhaṃ yasassinaṃ.
911.
Upeto naccagītehi, sammatāḷappabodhano.
912.
Tasmiṃ cittaṃ pasādetvā, pabbajiṃ anagāriyaṃ.
913.
Tāvatiṃsesu devesu, aṭṭhāsiṃ sakkajātiyā.
914.
Cāturanto vijitāvī, jambusaṇḍassa issaro;
Adaṇḍena asatthena, dhammena anusāsayiṃ.
915.
Nivāsamabhijānissaṃ, devaloke ṭhitā tadā.
916.
Paṭippassaddhiladdhamhi, dibbacakkhu visujjhi me.
917.
Itthabhāvaññathābhāvaṃ, jhāne pañcaṅgike ṭhito.
918.
919.
Heṭṭhato veḷugumbasmiṃ, nibbāyissaṃ anāsavo’’ti.
... Anuruddho thero...
10.
Pārāpariyattheragāthā
920.
Ekaggassa nisinnassa, pavivittassa jhāyino.
921.
Iriyaṃ āsi bhikkhūnaṃ, aññathā dāni dissati.
922.
Mattaṭṭhiyaṃ abhuñjiṃsu, santuṭṭhā itarītare.
923.
Yāpanatthaṃ abhuñjiṃsu, agiddhā nādhimucchitā.
924.
Na bāḷhaṃ ussukā āsuṃ, yathā te āsavakkhaye.
925.
Vivekamanubrūhantā, vihaṃsu tapparāyanā.
926.
Abyāsekā amukharā, atthacintā vasānugā.
927.
Siniddhā teladhārāva, ahosi iriyāpatho.
928.
Nibbutā dāni te therā, parittā dāni tādisā.
929.
Sabbākāravarūpetaṃ, lujjate jinasāsanaṃ.
930.
Upaṭṭhitā vivekāya, ye ca saddhammasesakā.
931.
Kīḷanti maññe bālehi, ummattehiva rakkhasā.
932.
Narā kilesavatthūsu, sasaṅgāmeva ghosite.
933.
Diṭṭhigatāni anventā, idaṃ seyyoti maññare.
934.
Kaṭacchubhikkhahetūpi, akicchāni nisevare.
935.
Kathaṃ vattenti paṭibuddhā, yā kathā satthugarahitā.
936.
Avūpasantā ajjhattaṃ, sāmaññatthoti acchati.
937.
Gihīnaṃ upanāmenti, ākaṅkhantā bahuttaraṃ.
938.
Piṇḍapāte ca sampanne, ambe āmalakāni ca.
939.
Gaṇikāva vibhūsāyaṃ, issare khattiyā yathā.
940.
Bahūhi parikappehi, āmisaṃ paribhuñjare.
941.
Jīvikatthā upāyena, saṅkaḍḍhanti bahuṃ dhanaṃ.
942.
Dhammaṃ paresaṃ desenti, lābhato no ca atthato.
943.
Paralābhopajīvantā, ahirīkā na lajjare.
944.
Sambhāvanaṃyevicchanti, lābhasakkāramucchitā.
945.
Aphusitaṃ vā phusituṃ, phusitaṃ vānurakkhituṃ.
946.
Satiṃ upaṭṭhapetvāna, evaṃ gāme munī care.
947.
Kiñcāpi pacchimo kālo, phuseyya amataṃ padaṃ.
948.
Brāhmaṇo parinibbāyī, isi khīṇapunabbhavo’’ti.
... Pārāpariyo thero...
Vīsatinipāto niṭṭhito.
Tatruddānaṃ -
Mālukyaselo bhaddiyo, aṅguli dibbacakkhuko.
Gāthāyo dve satā honti, pañcatālīsa uttarinti.