9.
Navakanipāto
427.
Gijjhajātakaṃ (1)
1.
Tatrāsi mātāpitaro, gijjho posesi jiṇṇake;
Tesaṃ ajagaramedaṃ, accahāsi bahuttaso.
2.
Supattaṃ thāmasampannaṃ, tejassiṃ dūragāminaṃ.
3.
Sāgarena parikkhittaṃ, cakkaṃva parimaṇḍalaṃ;
Tato tāta nivattassu, māssu etto paraṃ gami.
4.
Olokayanto vakkaṅgo, pabbatāni vanāni ca.
5.
Sāgarena parikkhittaṃ, cakkaṃva parimaṇḍalaṃ.
6.
Tañca vātasikhā tikkhā, accahāsi baliṃ dijaṃ.
7.
Dijo byasanamāpādi, verambhānaṃ vasaṃ gato.
8.
Sabbe byasanamāpāduṃ, anovādakare dije.
9.
Atisīmacaro ditto, gijjhovātītasāsano;
Sa ve byasanaṃ pappoti, akatvā vuḍḍhasāsananti.
Gijjhajātakaṃ paṭhamaṃ.
428.
Kosambiyajātakaṃ (2)
10.
Saṅghasmiṃ bhijjamānasmiṃ, nāññaṃ bhiyyo amaññaruṃ.
11.
Yāvicchanti mukhāyāmaṃ, yena nītā na taṃ vidū.
12.
Ye ca taṃ upanayhanti, veraṃ tesaṃ na sammati.
13.
Ye ca taṃ nupanayhanti, veraṃ tesūpasammati.
14.
Averena ca sammanti, esa dhammo sanantano.
15.
Ye ca tattha vijānanti, tato sammanti medhagā.
16.
Raṭṭhaṃ vilumpamānānaṃ, tesampi hoti saṅgati;
17.
Abhibhuyya sabbāni parissayāni, careyya tenattamano satīmā.
18.
Rājāva raṭṭhaṃ vijitaṃ pahāya, eko care mātaṅgaraññeva nāgo.
19.
Eko care na pāpāni kayirā, appossukko mātaṅgaraññeva nāgoti.
Kosambiyajātakaṃ dutiyaṃ.
429.
Mahāsuvajātakaṃ (3)
20.
Khīṇanti ñatvāna dumaṃ phalaccaye, disodisaṃ yanti tato vihaṅgamā.
21.
Tadiṅgha maṃ brūhi vasantasannibha, kasmā suva sukkhadumaṃ na riñcasi.
22.
Khīṇaṃ akhīṇanti na taṃ jahanti, santo sataṃ dhammamanussarantā.
23.
Taṃ nussahe jīvikattho pahātuṃ, khīṇanti ñatvāna na hesa dhammo.
24.
Sacetaṃ dhammaṃ rocesi, pāsaṃsosi vijānataṃ.
25.
Varaṃ varassu vakkaṅga, yaṃ kiñci manasicchasi.
26.
So sākhavā phalimā saṃvirūḷho, madhutthiko tiṭṭhatu sobhamāno.
27.
So sākhavā phalimā saṃvirūḷho, madhutthiko tiṭṭhatu sobhamāno.
28.
Yathāhamajja sukhito, disvāna saphalaṃ dumaṃ.
29.
Pakkāmi saha bhariyāya, devānaṃ nandanaṃ vananti.
Mahāsuvajātakaṃ tatiyaṃ.
430.
Cūḷasuvajātakaṃ (4)
30.
Kasmā nu sukkhe koḷāpe, suvassa nirato mano.
31.
Aphalampi viditvāna, sāva metti yathā pure.
32.
Ohāya sakuṇā yanti, kiṃ dosaṃ passase dija.
33.
Attatthapaññā dummedhā, te honti pakkhapātino.
34.
Sacetaṃ dhammaṃ rocesi, pāsaṃsosi vijānataṃ.
35.
Varaṃ varassu vakkaṅga, yaṃ kiñci manasicchasi.
36.
Daliddova nidhi laddhā, nandeyyāhaṃ punappunaṃ.
37.
Tassa sākhā virūhiṃsu, sītacchāyā manoramā.
38.
Yathāhamajja sukhito, disvāna saphalaṃ dumaṃ.
39.
Pakkāmi saha bhariyāya, devānaṃ nandanaṃ vananti.
Cūḷasuvajātakaṃ catutthaṃ.
431.
Haritacajātakaṃ (5)
40.
Kaccetaṃ vacanaṃ tucchaṃ, kacci suddho iriyyasi.
41.
Kummaggaṃ paṭipannosmi, mohaneyyesu mucchito.
42.
Yāya uppatitaṃ rāgaṃ, kiṃ mano na vinodaye.
43.
Rāgo doso mado moho, yattha paññā na gādhati.
44.
Medhāvī paṇḍito ceva, iti no sammato bhavaṃ.
45.
Vitakkā pāpakā rāja, subhā rāgūpasaṃhitā.
46.
Taṃ pajaha bhaddamatthu te, bahunnāsi medhāvisammato.
47.
Tesaṃ mūlaṃ gavesissaṃ, checchaṃ rāgaṃ sabandhanaṃ.
48.
Kāmarāgaṃ virājetvā, brahmalokūpago ahūti.
Haritacajātakaṃ pañcamaṃ.
432.
Padakusalamāṇavajātakaṃ (6)
49.
Vuyhamānaka bhaddante, ekaṃ me dehi gāthakaṃ.
50.
Tassa majjhe marissāmi, jātaṃ saraṇato bhayaṃ.
51.
Sā me sīsaṃ nipīḷeti, jātaṃ saraṇato bhayaṃ.
52.
So maṃ ḍahati gattāni, jātaṃ saraṇato bhayaṃ.
53.
So maṃ bhutto byāpādeti, jātaṃ saraṇato bhayaṃ.
54.
So maṃ bhañjati gattāni, jātaṃ saraṇato bhayaṃ.
55.
Disā bhajatha vakkaṅgā, jātaṃ saraṇato bhayaṃ.
56.
Sā maṃ gharā nicchubhati, jātaṃ saraṇato bhayaṃ.
57.
So maṃ gharā nicchubhati, jātaṃ saraṇato bhayaṃ.
58.
Yatodakaṃ tadādittaṃ, yato khemaṃ tato bhayaṃ.
59.
Attaguttā viharatha, jātaṃ saraṇato bhayanti.
Padakusalamāṇavajātakaṃ chaṭṭhaṃ.
433.
Lomasakassapajātakaṃ (7)
60.
Sace tvaṃ yaññaṃ yājeyya, isiṃ lomasakassapaṃ.
61.
Na icche saha nindāya, evaṃ seyya vijānahi.
62.
Yā vutti vinipātena, adhammacaraṇena vā.
63.
Sāyeva jīvikā seyyo, yā cādhammena esanā.
64.
Aññaṃ ahiṃsayaṃ loke, api rajjena taṃ varaṃ.
65.
Balaṃ velā samuddassa, balātibalamitthiyo.
66.
Pitu atthā candavatī, vājapeyyaṃ ayājayi.
67.
Tassa mūlaṃ gavesissaṃ, checchaṃ rāgaṃ sabandhanaṃ.
68.
Tapo karissāmi pahāya kāme, taveva raṭṭhaṃ candavatī ca hotūti.
Lomasakassapajātakaṃ sattamaṃ.
434.
Cakkavākajātakaṃ (8)
69.
Kaṃ aṇḍajaṃ aṇḍajā mānusesu, jātiṃ pasaṃsanti tadiṅgha brūtha.
70.
Kalyāṇabhāvamhe dijesu sammatā, abhirūpā vicarāma aṇṇave.
71.
Kiṃ bhojanaṃ bhuñjatha vo anomā, balañca vaṇṇo ca anapparūpā.
72.
Sevālabhakkhamha apāṇabhojanā, na ghāsahetūpi karoma pāpaṃ.
73.
Ahosi pubbe tato me aññathā, icceva me vimati ettha jātā.
74.
Rasaṃ manussesu labhāmi bhottuṃ, sūrova saṅgāmamukhaṃ vijetvā;
Na ca me tādiso vaṇṇo, cakkavāka yathā tava.
75.
Na tussasī rukkhaphalehi dhaṅka, maṃsāni vā yāni susānamajjhe.
76.
Tato upakkosati naṃ sabhāvo, upakkuṭṭho vaṇṇabalaṃ jahāti.
77.
Balañca vaṇṇo ca tadassa hoti, na hi sabbo āhāramayena vaṇṇoti.
Cakkavākajātakaṃ aṭṭhamaṃ.
435.
Haliddirāgajātakaṃ (9)
78.
Ye ca gāme titikkhanti, te uḷāratarā tayā.
79.
Purisaṃ tāta seveyyaṃ, taṃ me akkhāhi pucchito.
80.
Sussūsī ca titikkhī ca, taṃ bhajehi ito gato.
81.
Urasīva patiṭṭhāya, taṃ bhajehi ito gato.
82.
Visuddhakāriṃ sappaññaṃ, taṃ bhajehi ito gato.
83.
Tādisaṃ tāta mā sevi, nimmanussampi ce siyā.
84.
Ārakā parivajjehi, yānīva visamaṃ pathaṃ.
85.
Māssu bālena saṃgacchi, amitteneva sabbadā.
86.
Māssu bālena saṃgacchi, dukkho bālehi saṅgamoti.
Haliddirāgajātakaṃ navamaṃ.
436.
Samuggajātakaṃ (10)
87.
Kaccittha bhonto kusalaṃ anāmayaṃ, cirassamabbhāgamanaṃ hi vo idha.
88.
Kimeva sandhāya te bhāsitaṃ ise, ‘‘kuto nu āgacchatha bho tayo janā’’.
89.
Sā rakkhitā kucchigatāva te sadā, vāyussa puttena sahā tahiṃ ratā.
90.
Addakkhi bhariyaṃ suci māladhāriniṃ, vāyussa puttena sahā tahiṃ rataṃ.
91.
Yathā have pāṇarivettha rakkhitā, duṭṭhā mayī aññamabhippamodayi.
92.
Sā dhammamukkamma adhammamācari, akiriyarūpo pamadāhi santhavo.
93.
Sā dhammamukkamma adhammamācari, akiriyarūpo pamadāhi santhavo.
94.
Etā hi pātālapapātasannibhā, etthappamatto byasanaṃ nigacchati.
95.
Etaṃ sivaṃ uttamamābhipatthayaṃ, na mātugāmehi kareyya santhavanti.
Samuggajātakaṃ dasamaṃ.
437.
Pūtimaṃsajātakaṃ (11)
96.
Etādisā sakhārasmā, ārakā parivajjaye.
97.
Pajjhāyi paṭigacchantiṃ, āgataṃ meṇḍa mātaraṃ.
98.
Yo tvaṃ matālayaṃ katvā, akālena vipekkhasi.
99.
Pūtimaṃsova pajjhāyi, yo akāle vipekkhati.
100.
Pati sañjīvito mayhaṃ, eyyāsi piyapucchikā.
101.
Mahatā parivārena, essaṃ kayirāhi bhojanaṃ.
102.
Kiṃnāmakā ca te sabbe, taṃ me akkhāhi pucchitā.
103.
Ediso mayhaṃ parivāro, tesaṃ kayirāhi bhojanaṃ.
104.
Ārogyaṃ āḷino vajjaṃ, idheva vasa māgamāti.
Pūtimaṃsajātakaṃ ekādasamaṃ.
438.
Daddarajātakaṃ (12)
105.
Tasmiṃ dāṭhaṃ nipātehi, mā te muccittha jīvato.
106.
Padesaṃ taṃ na passāmi, yattha dāṭhaṃ nipātaye.
107.
Sabbaṃ ce pathaviṃ dajjā, neva naṃ abhirādhaye.
108.
Kiṃ kiccamatthaṃ idhamatthi tuyhaṃ, akkhāhi me pucchito etamatthaṃ.
109.
Purisassa kammāyatanāni sutvā, nāhaṃ sukhiṃ daddaraṃ ajja maññe.
110.
Kaṃ vā paṭiññaṃ purisassa sutvā, parisaṅkasi daddaraṃ māṇavena.
111.
Naṭehi ciṇṇaṃ saha vākurehi, daṇḍena yuddhampi samajjamajjhe.
112.
Abbāhitaṃ pubbakaṃ aḍḍharattaṃ, hatthā daḍḍhā piṇḍapaṭiggahena.
113.
Yathā ayaṃ dissati lomapiṇḍo, gāvo hatā kiṃ pana daddarassāti.
Daddarajātakaṃ dvādasamaṃ.
Navakanipātaṃ niṭṭhitaṃ.
Tassuddānaṃ -
Ajarāmara dhaṅka titikkha kuto, atha dvādasa pekkhana daddaribhīti.