19.
Saṭṭhinipāto
529.
Soṇakajātakaṃ (1)
1.
Ko me soṇakamakkhāti, sahāyaṃ paṃsukīḷitaṃ’’.
2.
Mayhaṃ sutvā sataṃ dehi, sahassaṃ diṭṭha soṇakaṃ;
Ahaṃ te soṇakakkhissaṃ, sahāyaṃ paṃsukīḷitaṃ’’.
3.
Kattha soṇakamaddakkhi, taṃ me akkhāhi pucchito’’.
4.
Ujuvaṃsā mahāsālā, nīlobhāsā manoramā.
5.
Tesaṃ mūlamhi soṇako, jhāyatī anupādano;
Upādānesu lokesu, ḍayhamānesu nibbuto.
6.
Kārāpetvā samaṃ maggaṃ, agamā yena soṇako.
7.
Āsīnaṃ soṇakaṃ dakkhi, ḍayhamānesu nibbutaṃ’’.
8.
Amātiko apitiko, rukkhamūlasmi jhāyati’’.
9.
‘Na rāja kapaṇo hoti, dhammaṃ kāyena phassayaṃ.
10.
Sa rāja kapaṇo hoti, pāpo pāpaparāyano’’’.
11.
Kacci bhoto sukhasseyyā, idha pattassa soṇaka’’’.
12.
Na tesaṃ koṭṭhe openti, na kumbhiṃ na khaḷopiyaṃ;
Paraniṭṭhitamesānā, tena yāpenti subbatā.
13.
Anavajjapiṇḍo bhottabbo, na ca kocūparodhati.
14.
Nibbuto piṇḍo bhottabbo, na ca kocūparodhati.
15.
Muttassa raṭṭhe carato, saṅgo yassa na vijjati.
16.
Nagaramhi ḍayhamānamhi, nāssa kiñci aḍayhatha.
17.
Raṭṭhe vilumpamānamhi, nāssa kiñci ahīratha.
18.
Corehi rakkhitaṃ maggaṃ, ye caññe paripanthikā;
Pattacīvaramādāya, sotthiṃ gacchati subbato.
19.
Yaṃ yaṃ disaṃ pakkamati, anapekkhova gacchati’’.
20.
Ahañca giddho kāmesu, kathaṃ kāhāmi soṇaka.
21.
Atha kena nu vaṇṇena, ubho loke labhāmase’’.
22.
Narā pāpāni katvāna, upapajjanti duggatiṃ.
23.
Ekodibhāvādhigatā, na te gacchanti duggatiṃ.
24.
Upamāya midhekacce, atthaṃ jānanti paṇḍitā.
25.
Vāyaso samacintesi, appapañño acetaso.
26.
Tattha rattiṃ tattha divā, tattheva nirato mano.
27.
Sampassaṃ vanacetyāni, na palettha vihaṅgamo.
28.
Samuddaṃ ajjhagāhāsi, agatī yattha pakkhinaṃ.
29.
Na pacchato na purato, nuttaraṃ nopi dakkhiṇaṃ.
30.
So ca tattheva pāpattha, yathā dubbalako tathā.
31.
Pasayhakārā khādiṃsu, phandamānaṃ vipakkhakaṃ.
32.
Giddhā ce na vamissanti, kākapaññāva te vidū.
33.
Tvañca paññāyase tena, yadi kāhasi vā na vā.
34.
Tatuttariṃ na bhāseyya, dāsovayyassa santike’’.
35.
Vehāse antalikkhasmiṃ, anusāsitvāna khattiyaṃ’’.
36.
Rajjaṃ niyyādayissāmi, nāhaṃ rajjena matthiko.
37.
Māhaṃ kākova dummedho, kāmānaṃ vasamanvagaṃ’’.
38.
Taṃ rajje abhisiñcassu, so no rājā bhavissati’’.
39.
Taṃ rajje abhisiñcissaṃ, so vo rājā bhavissati’’.
40.
Taṃ disvā ālapī rājā, ekaputtaṃ manoramaṃ.
41.
Te putta paṭipajjassu, rajjaṃ niyyādayāmi te.
42.
Māhaṃ kākova dummedho, kāmānaṃ vasamanvagaṃ.
43.
Suvaṇṇakacchā mātaṅgā, hemakappanavāsasā.
44.
Te putta paṭipajjassu, rajjaṃ niyyādayāmi te.
45.
Māhaṃ kākova dummedho, kāmānaṃ vasamanvagaṃ.
46.
Ājānīyāva jātiyā, sindhavā sīghavāhino.
47.
Te putta paṭipajjassu, rajjaṃ niyyādayāmi te.
48.
Māhaṃ kākova dummedho, kāmānaṃ vasamanvagaṃ.
49.
Dīpā athopi veyyagghā, sabbālaṅkārabhūsitā.
50.
Te putta paṭipajjassu, rajjaṃ niyyādayāmi te.
51.
Māhaṃ kākova dummedho, kāmānaṃ vasamanvagaṃ.
52.
Tā putta paṭipajjassu, rajjaṃ niyyādayāmi te.
53.
Māhaṃ kākova dummedho, kāmānaṃ vasamanvagaṃ.
54.
Vicitravatthābharaṇā, āmuttamaṇikuṇḍalā;
Tā putta paṭipajjassu, rajjaṃ niyyādayāmi te.
55.
Māhaṃ kākova dummedho, kāmānaṃ vasamanvagaṃ’’.
56.
Tayā vinā ahaṃ tāta, jīvitumpi na ussahe.
57.
Jessantaṃ giriduggesu, samesu visamesu ca.
58.
Subharo te bhavissāmi, na te hessāmi dubbharo’’.
59.
Vohāro tattha gaṇheyya, vāṇijā byasanī siyā.
60.
Imaṃ kumāraṃ pāpetha, pāsādaṃ rativaḍḍhanaṃ.
61.
Tā naṃ tattha ramessanti, tāhi ceso ramissati.
62.
Taṃ disvā avacuṃ kaññā, dīghāvuṃ raṭṭhavaḍḍhanaṃ.
63.
Ko vā tvaṃ kassa vā putto, kathaṃ jānemu taṃ mayaṃ’’.
64.
Kāsirañño ahaṃ putto, dīghāvu raṭṭhavaḍḍhano;
Mamaṃ bharatha bhaddaṃ vo, ahaṃ bhattā bhavāmi vo’’.
65.
‘Kuhiṃ rājā anuppatto, ito rājā kuhiṃ gato’’’.
66.
Akaṇṭakaṃ agahanaṃ, paṭipanno mahāpathaṃ.
67.
Sakaṇṭakaṃ sagahanaṃ, yena gacchanti duggatiṃ’’.
68.
Anusāsa mahārāja, tvaṃ no sabbāsamissaro’’ti.
Soṇakajātakaṃ paṭhamaṃ.
530.
Saṃkiccajātakaṃ (2)
69.
Athassa paṭivedesi, yassāsi anukampako.
70.
Taramānarūpo niyyāhi, khippaṃ passa mahesinaṃ.
71.
Mittāmaccaparibyūḷho, agamāsi rathesabho.
72.
Vāḷabījani muṇhīsaṃ, khaggaṃ chattañcupāhanaṃ;
73.
Āsīnaṃ dāyapassasmiṃ, saṃkiccamupasaṅkami.
74.
Taṃ kathaṃ vītisāretvā, ekamantaṃ upāvisi.
75.
Tato pāpāni kammāni, pucchituṃ paṭipajjatha.
76.
Āsīnaṃ dāyapassasmiṃ, isisaṅghapurakkhataṃ.
77.
Aticiṇṇo mayā dhammo, taṃ me akkhāhi pucchito.
78.
Āsīnaṃ dāyapassasmiṃ, mahārāja suṇohi me.
79.
Tassa ce vacanaṃ kayirā, nāssa maggeyya kaṇṭako.
80.
Tassa ce vacanaṃ kayirā, na so gaccheyya duggatiṃ.
81.
Adhammo nirayaṃ neti, dhammo pāpeti suggatiṃ.
82.
Yaṃ gatiṃ pecca gacchanti, niraye te suṇohi me.
83.
Athāparo mahāvīci, tāpano ca patāpano.
84.
Ākiṇṇā luddakammehi, paccekā soḷasussadā.
85.
Lomahaṃsanarūpā ca, bhesmā paṭibhayā dukhā.
86.
Ayopākārapariyantā, ayasā paṭikujjitā.
87.
Samantā yojanasataṃ, phuṭā tiṭṭhanti sabbadā.
88.
Isīnaṃ ativattāro, saññatānaṃ tapassinaṃ.
89.
Saṃvacchare asaṅkheyye, narā kibbisakārino.
90.
Nirayā nādhigacchanti, dvāraṃ nikkhamanesino.
91.
Uttarenapi dhāvanti, tato dhāvanti dakkhiṇaṃ;
Yaṃ yañhi dvāraṃ gacchanti, taṃ tadeva pidhīyare.
92.
Bāhā paggayha kandanti, patvā dukkhaṃ anappakaṃ.
93.
Na sādhurūpe āsīde, saññatānaṃ tapassinaṃ.
94.
Sahassabāhu ucchinno, isimāsajja gotamaṃ.
95.
Tālova mūlato chinno, sa rājā vibhavaṅgato.
96.
Sapārisajjo ucchinno, majjhāraññaṃ tadā ahu.
97.
Aññoññaṃ musalā hantvā, sampattā yamasādhanaṃ.
98.
Pāvekkhi pathaviṃ cecco, hīnatto pattapariyāyaṃ.
99.
Aduṭṭhacitto bhāseyya, giraṃ saccūpasaṃhitaṃ.
100.
Vijjācaraṇasampannaṃ, gantā so nirayaṃ adho.
101.
Anapaccā adāyādā, tālavatthu bhavanti te.
102.
Sa kāḷasutte niraye, cirarattāya paccati.
103.
Tāpayitvā janapadaṃ, tāpane pecca paccati.
104.
Accisaṅghapareto so, dukkhaṃ vedeti vedanaṃ.
105.
Tejobhakkhassa gattāni, lomehi ca nakhehi ca.
106.
Dukkhābhitunno nadati, nāgo tuttaṭṭito yathā.
107.
Sa kāḷasutte niraye, cirarattāya paccati.
108.
Andhaṃ karitvā muttakarīsabhakkhaṃ, khāre nimujjanti tathāvidhaṃ naraṃ.
109.
Vikkhambhamādāya vibandha rajjubhi, vivaṭe mukhe sampavisanti rakkhasā.
110.
Saṅgamma khādanti vipphandamānaṃ, jivhaṃ vibhajja vighāsaṃ salohitaṃ.
111.
Ratī hi nesaṃ dukhino panītare, etādisasmiṃ niraye vasanti;
Ye keci loke idha pettighātino.
112.
Bhusamāpajjate dukkhaṃ, attakammaphalūpago.
113.
Ayomayehi vāḷehi, pīḷayanti punappunaṃ.
114.
Tambalohavilīnaṃva, tattaṃ pāyenti mattighaṃ.
115.
Pubbalohitasaṅkāsaṃ, rahadamogayha tiṭṭhati.
116.
Chaviṃ bhetvāna khādanti, saṃgiddhā maṃsalohite.
117.
Pūtikaṃ kuṇapaṃ vāti, samantā satayojanaṃ.
118.
Etādisaṃ brahmadatta, mātugho labhate dukhaṃ.
119.
Patanti gabbhapātiyo, duggaṃ vetaraṇiṃ nadiṃ.
120.
Ubhato abhilambanti, duggaṃ vetaraṇiṃ nadiṃ.
121.
Ādittā jātavedena, uddhaṃ yojanamuggatā.
122.
Nāriyo ca aticārā, narā ca paradāragū.
123.
Sayanti vinividdhaṅgā, dīghaṃ jagganti sabbadā.
124.
Lohakumbhiṃ pavajjanti, tattaṃ aggisamūdakaṃ.
125.
Anubhonti sakaṃ kammaṃ, pubbe dukkaṭamattano.
126.
Sassuṃ vā sasuraṃ vāpi, jeṭṭhaṃ vāpi nanandaraṃ.
127.
Sa byāmamattaṃ kiminaṃ, jivhaṃ passati attani;
Viññāpetuṃ na sakkoti, tāpane pecca paccati.
128.
Corā goghātakā luddā, avaṇṇe vaṇṇakārakā.
129.
Haññamānā khāranadiṃ, papatanti avaṃsirā.
130.
Tato vantaṃ durattānaṃ, paresaṃ bhuñjare sadā.
131.
Vipphandamānaṃ khādanti, naraṃ kibbisakārakaṃ.
132.
Asanto rajasā channā, gantā te nirayussadaṃ.
133.
Suciṇṇassa phalaṃ passa, saindā devā sabrahmakā.
134.
Tathā rāja carāhi dhammaṃ, yathā taṃ suciṇṇaṃ nānutappeyya pacchā’’ti.
Saṃkiccajātakaṃ dutiyaṃ.
Saṭṭhinipātaṃ niṭṭhitaṃ.
Tassuddānaṃ -
Jātakasavhayano pavaro, soṇakaarindamasavhayano;
Tathā vuttarathesabhakiccavaroti.