6.
Το κεφάλαιο για την άγνοια
1.
Η ομιλία για την εγκατάλειψη της άγνοιας
53. Προέλευση στη Σαβάττχι. Τότε κάποιος μοναχός πλησίασε τον Ευλογημένο· αφού πλησίασε, απέδωσε σεβασμό στον Ευλογημένο και κάθισε στο πλάι. Καθισμένος στο πλάι, εκείνος ο μοναχός είπε στον Ευλογημένο: «Πώς άραγε, σεβάσμιε κύριε, σε αυτόν που γνωρίζει πώς και βλέπει πώς, η άγνοια εγκαταλείπεται, η αληθινή γνώση εγείρεται;»
«Σε αυτόν που γνωρίζει το μάτι ως παροδικό και βλέπει ως παροδικό, μοναχέ, η άγνοια εγκαταλείπεται, η αληθινή γνώση εγείρεται. Σε αυτόν που γνωρίζει τις υλικές μορφές ως παροδικές και βλέπει ως παροδικές, η άγνοια εγκαταλείπεται, η αληθινή γνώση εγείρεται. Την οφθαλμική συνείδηση... την οφθαλμική επαφή... ό,τι εγείρεται με την οφθαλμική επαφή ως συνθήκη, αίσθημα είτε ευχάριστο είτε δυσάρεστο είτε ούτε-δυσάρεστο-ούτε-ευχάριστο, και αυτό σε αυτόν που γνωρίζει ως παροδικό και βλέπει ως παροδικό, η άγνοια εγκαταλείπεται, η αληθινή γνώση εγείρεται. Το αυτί... η μύτη... τη γλώσσα... το σώμα... σε αυτόν που γνωρίζει τον νου ως παροδικό και βλέπει ως παροδικό, η άγνοια εγκαταλείπεται, η αληθινή γνώση εγείρεται. Τα νοητικά φαινόμενα... η νοητική συνείδηση... τη νοητική επαφή... ό,τι εγείρεται με τη νοητική επαφή ως συνθήκη, αίσθημα είτε ευχάριστο είτε δυσάρεστο είτε ούτε-δυσάρεστο-ούτε-ευχάριστο, και αυτό σε αυτόν που γνωρίζει ως παροδικό και βλέπει ως παροδικό, η άγνοια εγκαταλείπεται, η αληθινή γνώση εγείρεται. Έτσι λοιπόν, μοναχέ, σε αυτόν που γνωρίζει έτσι και βλέπει έτσι, η άγνοια εγκαταλείπεται, η αληθινή γνώση εγείρεται». Πρώτο.
2.
Η ομιλία για την εγκατάλειψη των νοητικών δεσμών
54. «Πώς άραγε, σεβάσμιε κύριε, σε αυτόν που γνωρίζει πώς και βλέπει πώς, οι νοητικοί δεσμοί εγκαταλείπονται;» «Σε αυτόν που γνωρίζει το μάτι ως παροδικό και βλέπει ως παροδικό, μοναχέ, οι νοητικοί δεσμοί εγκαταλείπονται. Τις υλικές μορφές... η οφθαλμική συνείδηση... την οφθαλμική επαφή... ό,τι εγείρεται με την οφθαλμική επαφή ως συνθήκη, αίσθημα είτε ευχάριστο είτε δυσάρεστο είτε ούτε-δυσάρεστο-ούτε-ευχάριστο, και αυτό σε αυτόν που γνωρίζει ως παροδικό και βλέπει ως παροδικό, οι νοητικοί δεσμοί εγκαταλείπονται. Το αυτί... η μύτη... τη γλώσσα... το σώμα... τον νου... στη Διδασκαλία... η νοητική συνείδηση... τη νοητική επαφή... ό,τι εγείρεται με τη νοητική επαφή ως συνθήκη, αίσθημα είτε ευχάριστο είτε δυσάρεστο είτε ούτε-δυσάρεστο-ούτε-ευχάριστο, και αυτό σε αυτόν που γνωρίζει ως παροδικό και βλέπει ως παροδικό, οι νοητικοί δεσμοί εγκαταλείπονται. Έτσι λοιπόν, μοναχέ, σε αυτόν που γνωρίζει έτσι και βλέπει έτσι, οι νοητικοί δεσμοί εγκαταλείπονται». Δεύτερο.
3.
Ομιλία για την εκρίζωση των νοητικών δεσμών
55. «Πώς άραγε, σεβάσμιε κύριε, σε αυτόν που γνωρίζει πώς και βλέπει πώς, οι νοητικοί δεσμοί εκριζώνονται;» «Σε αυτόν που γνωρίζει το μάτι ως μη-εαυτό και βλέπει ως μη-εαυτό, μοναχέ, οι νοητικοί δεσμοί εκριζώνονται. Τις υλικές μορφές ως μη-εαυτό... η οφθαλμική συνείδηση... την οφθαλμική επαφή... ό,τι εγείρεται με την οφθαλμική επαφή ως συνθήκη, αίσθημα είτε ευχάριστο είτε δυσάρεστο είτε ούτε-δυσάρεστο-ούτε-ευχάριστο, και αυτό σε αυτόν που γνωρίζει ως μη-εαυτό και βλέπει ως μη-εαυτό, οι νοητικοί δεσμοί εκριζώνονται. Το αυτί... η μύτη... τη γλώσσα... το σώμα... τον νου... στη Διδασκαλία... η νοητική συνείδηση... τη νοητική επαφή... ό,τι εγείρεται με τη νοητική επαφή ως συνθήκη, αίσθημα είτε ευχάριστο είτε δυσάρεστο είτε ούτε-δυσάρεστο-ούτε-ευχάριστο, και αυτό σε αυτόν που γνωρίζει ως μη-εαυτό και βλέπει ως μη-εαυτό, οι νοητικοί δεσμοί εκριζώνονται. Έτσι λοιπόν, μοναχέ, σε αυτόν που γνωρίζει έτσι και βλέπει έτσι, οι νοητικοί δεσμοί εκριζώνονται». Τρίτη.
4.
Ομιλία για την εγκατάλειψη των νοητικών διαφθορών
56. «Πώς άραγε, σεβάσμιε κύριε, σε αυτόν που γνωρίζει πώς και βλέπει πώς, οι νοητικές διαφθορές εγκαταλείπονται;»... κ.λπ... Τέταρτο.
5.
Ομιλία για την εκρίζωση των νοητικών διαφθορών
57. «Πώς άραγε, σεβάσμιε κύριε, σε αυτόν που γνωρίζει πώς και βλέπει πώς, οι νοητικές διαφθορές εκριζώνονται;»... κ.λπ... Πέμπτο.
6.
Ομιλία για την εγκατάλειψη των υπολανθανουσών τάσεων
58. «Πώς άραγε... κ.λπ... οι υπολανθάνουσες τάσεις εγκαταλείπονται;»... κ.λπ... Έκτο.
7.
Ομιλία για την εκρίζωση των υπολανθανουσών τάσεων
59. «Πώς άραγε... κ.λπ... οι υπολανθάνουσες τάσεις εκριζώνονται;» «Σε αυτόν που γνωρίζει το μάτι ως μη-εαυτό και βλέπει ως μη-εαυτό, μοναχέ, οι υπολανθάνουσες τάσεις εκριζώνονται... κ.λπ... το αυτί... η μύτη... τη γλώσσα... το σώμα... τον νου... στη Διδασκαλία... η νοητική συνείδηση... τη νοητική επαφή... ό,τι εγείρεται με τη νοητική επαφή ως συνθήκη, αίσθημα είτε ευχάριστο είτε δυσάρεστο είτε ούτε-δυσάρεστο-ούτε-ευχάριστο, και αυτό σε αυτόν που γνωρίζει ως μη-εαυτό και βλέπει ως μη-εαυτό, οι υπολανθάνουσες τάσεις εκριζώνονται. Έτσι λοιπόν, μοναχέ, σε αυτόν που γνωρίζει έτσι και βλέπει έτσι, οι υπολανθάνουσες τάσεις εκριζώνονται». Έβδομη.
8.
Ομιλία για την πλήρη κατανόηση όλων των προσκολλήσεων
60. «Θα σας διδάξω, μοναχοί, τη διδασκαλία για την πλήρη κατανόηση κάθε προσκόλλησης. Ακούστε το. Και ποια, μοναχοί, είναι η διδασκαλία για την πλήρη κατανόηση κάθε προσκόλλησης; Εξαρτώμενη από το μάτι και τα υλικά φαινόμενα εγείρεται η οφθαλμική συνείδηση. Η συνάντηση των τριών είναι επαφή. Με την επαφή ως συνθήκη υπάρχει αίσθημα. Βλέποντας έτσι, μοναχοί, ο μορφωμένος ευγενής μαθητής αποστασιοποιείται από το μάτι, αποστασιοποιείται από τα υλικά φαινόμενα, αποστασιοποιείται από την οφθαλμική συνείδηση, αποστασιοποιείται από την οφθαλμική επαφή, αποστασιοποιείται από το αίσθημα. Αποστασιοποιούμενος απαλλάσσεται από το πάθος· μέσω του μη πάθους απελευθερώνεται· μέσω της απολύτρωσης κατανοεί: «η προσκόλληση έχει κατανοηθεί πλήρως από μένα». Εξαρτώμενη από το αυτί και τους ήχους εγείρεται... εξαρτώμενη από τη μύτη και τις οσμές... εξαρτώμενη από τη γλώσσα και τις γεύσεις... εξαρτώμενη από το σώμα και τα απτά αντικείμενα... εξαρτώμενη από τον νου και τα νοητικά αντικείμενα εγείρεται η νοητική συνείδηση. Η συνάντηση των τριών είναι επαφή. Με την επαφή ως συνθήκη υπάρχει αίσθημα. Βλέποντας έτσι, μοναχοί, ο μορφωμένος ευγενής μαθητής αποστασιοποιείται από τον νου, αποστασιοποιείται από τα νοητικά αντικείμενα, αποστασιοποιείται από τη νοητική συνείδηση, αποστασιοποιείται από τη νοητική επαφή, αποστασιοποιείται από το αίσθημα. Αποστασιοποιούμενος απαλλάσσεται από το πάθος· μέσω του μη πάθους απελευθερώνεται· μέσω της απολύτρωσης κατανοεί: «η προσκόλληση έχει κατανοηθεί πλήρως από μένα». Αυτή, μοναχοί, είναι η διδασκαλία για την πλήρη κατανόηση κάθε προσκόλλησης». Όγδοη.
9.
Πρώτη ομιλία για την εξάντληση όλων των προσκολλήσεων
61. «Θα σας διδάξω, μοναχοί, τη διδασκαλία για την εξάντληση κάθε προσκόλλησης. Ακούστε το. Και ποια, μοναχοί, είναι η διδασκαλία για την εξάντληση κάθε προσκόλλησης; Εξαρτώμενη από το μάτι και τα υλικά φαινόμενα εγείρεται η οφθαλμική συνείδηση. Η συνάντηση των τριών είναι επαφή. Με την επαφή ως συνθήκη υπάρχει αίσθημα. Βλέποντας έτσι, μοναχοί, ο μορφωμένος ευγενής μαθητής αποστασιοποιείται από το μάτι, αποστασιοποιείται από τα υλικά φαινόμενα, αποστασιοποιείται από την οφθαλμική συνείδηση, αποστασιοποιείται από την οφθαλμική επαφή, αποστασιοποιείται από το αίσθημα. Αποστασιοποιούμενος απαλλάσσεται από το πάθος· μέσω του μη πάθους απελευθερώνεται· μέσω της απολύτρωσης κατανοεί: «η προσκόλλησή μου έχει εξαντληθεί»... κ.λπ... εξαρτώμενη από τη γλώσσα και τις γεύσεις εγείρεται η γλωσσική συνείδηση... κ.λπ... εξαρτώμενη από τον νου και τα νοητικά αντικείμενα εγείρεται η νοητική συνείδηση. Η συνάντηση των τριών είναι επαφή. Με την επαφή ως συνθήκη υπάρχει αίσθημα. Βλέποντας έτσι, μοναχοί, ο μορφωμένος ευγενής μαθητής αποστασιοποιείται από τον νου, αποστασιοποιείται από τα νοητικά αντικείμενα, αποστασιοποιείται από τη νοητική συνείδηση, αποστασιοποιείται από τη νοητική επαφή, αποστασιοποιείται από το αίσθημα. Αποστασιοποιούμενος απαλλάσσεται από το πάθος· μέσω του μη πάθους απελευθερώνεται· μέσω της απολύτρωσης κατανοεί: «η προσκόλλησή μου έχει εξαντληθεί». Αυτή, μοναχοί, είναι η διδασκαλία για την εξάντληση κάθε προσκόλλησης». Ένατη.
10.
Δεύτερη ομιλία για την εξάντληση όλων των προσκολλήσεων
62. «Θα σας διδάξω, μοναχοί, τη διδασκαλία για την εξάντληση κάθε προσκόλλησης. Ακούστε το. Και ποια, μοναχοί, είναι η διδασκαλία για την εξάντληση κάθε προσκόλλησης;»
«Τι νομίζετε, μοναχοί, το μάτι είναι μόνιμο ή παροδικό;»
«Παροδική, σεβάσμιε κύριε».
«Αυτό όμως που είναι παροδικό, είναι οδυνηρό ή ευχάριστο;»
«Οδυνηρό, σεβάσμιε κύριε».
«Αυτό όμως που είναι παροδικό, οδυνηρό, υποκείμενο σε μεταβολή, είναι άραγε κατάλληλο να το θεωρεί κανείς - 'αυτό είναι δικό μου, αυτό είμαι εγώ, αυτό είναι ο εαυτός μου';»
«Όχι, Σεβάσμιε Κύριε».
«Οι υλικές μορφές... κ.λπ... η οφθαλμική συνείδηση είναι μόνιμη ή παροδική;»
«Παροδικό, σεβάσμιε κύριε»... κ.λπ...
«Η οφθαλμική επαφή είναι μόνιμη ή παροδική;»
«Παροδικό, σεβάσμιε κύριε»... κ.λπ...
«Και αυτό που εγείρεται με την οφθαλμική επαφή ως συνθήκη, αίσθημα είτε ευχάριστο είτε δυσάρεστο είτε ούτε-δυσάρεστο-ούτε-ευχάριστο, και αυτό είναι μόνιμο ή παροδικό;»
«Παροδικό, σεβάσμιε κύριε»... κ.λπ...
«Το αυτί... η μύτη... η γλώσσα... το σώμα... ο νους... τα νοητικά φαινόμενα... η νοητική συνείδηση... η νοητική επαφή... και αυτό που εγείρεται με τη νοητική επαφή ως συνθήκη, αίσθημα είτε ευχάριστο είτε δυσάρεστο είτε ούτε-δυσάρεστο-ούτε-ευχάριστο, και αυτό είναι μόνιμο ή παροδικό;»
«Παροδική, σεβάσμιε κύριε».
«Αυτό όμως που είναι παροδικό, είναι οδυνηρό ή ευχάριστο;»
«Οδυνηρό, σεβάσμιε κύριε».
«Αυτό όμως που είναι παροδικό, οδυνηρό, υποκείμενο σε μεταβολή, είναι άραγε κατάλληλο να το θεωρεί κανείς - 'αυτό είναι δικό μου, αυτό είμαι εγώ, αυτό είναι ο εαυτός μου';»
«Όχι, Σεβάσμιε Κύριε».
«Βλέποντας έτσι, μοναχοί, ο μορφωμένος ευγενής μαθητής αποστασιοποιείται από το μάτι, αποστασιοποιείται από τις υλικές μορφές, αποστασιοποιείται από την οφθαλμική συνείδηση, αποστασιοποιείται από την οφθαλμική επαφή. Ό,τι εγείρεται με την οφθαλμική επαφή ως συνθήκη, αίσθημα είτε ευχάριστο είτε δυσάρεστο είτε ούτε-δυσάρεστο-ούτε-ευχάριστο, και από αυτό αποστασιοποιείται... κ.λπ... αποστασιοποιείται από τη γλώσσα, αποστασιοποιείται από τις γεύσεις, αποστασιοποιείται από τη γλωσσική συνείδηση, αποστασιοποιείται από τη γλωσσική επαφή, ό,τι εγείρεται με τη γλωσσική επαφή ως συνθήκη... κ.λπ... αποστασιοποιείται από τον νου, αποστασιοποιείται από τα νοητικά φαινόμενα, αποστασιοποιείται από τη νοητική συνείδηση, αποστασιοποιείται από τη νοητική επαφή. Ό,τι εγείρεται με τη νοητική επαφή ως συνθήκη, αίσθημα είτε ευχάριστο είτε δυσάρεστο είτε ούτε-δυσάρεστο-ούτε-ευχάριστο, και από αυτό αποστασιοποιείται. Αποστασιοποιούμενος απαλλάσσεται από το πάθος· μέσω του μη πάθους απελευθερώνεται· στον απελευθερωμένο υπάρχει η γνώση: 'υπάρχει απελευθέρωση'. Κατανοεί: «η γέννηση έχει εξαλειφθεί, η άγια ζωή έχει βιωθεί, αυτό που έπρεπε να γίνει έχει γίνει, δεν υπάρχει τίποτα περισσότερο για αυτή την κατάσταση ύπαρξης». Αυτή, μοναχοί, είναι η διδασκαλία για την εξάντληση κάθε προσκόλλησης». Δέκατη.
Το κεφάλαιο της άγνοιας, έκτο.
Αυτή είναι η σύνοψή του -
υπολανθάνουσες τάσεις άλλα δύο, πλήρης κατανόηση δύο, εξάντληση·
γι' αυτό λέγεται το κεφάλαιο.