2.
Το κεφάλαιο για τον βρυχηθμό του λέοντος
1.
Η ομιλία για το βρυχηθμό του λιονταριού
11. Κάποτε ο Ευλογημένος διέμενε στη Σαβάτθι, στο άλσος του Τζέτα, στο μοναστήρι του Ανάθαπίντικα. Τότε ο σεβάσμιος Σαριπούττα πήγε προς τον Ευλογημένο· αφού πλησίασε, απέδωσε σεβασμό στον Ευλογημένο και κάθισε στο πλάι. Καθισμένος στο πλάι, ο σεβάσμιος Σαριπούττα είπε στον Ευλογημένο: «Έχω ολοκληρώσει, σεβάσμιε κύριε, την κατοικία κατά τη βροχερή εποχή στη Σαβάτθι. Επιθυμώ, σεβάσμιε κύριε, να αναχωρήσω για περιπλάνηση στην επαρχία». «Όποτε θεωρείς ότι είναι η κατάλληλη ώρα, Σαριπούττα». Τότε ο σεβάσμιος Σαριπούττα σηκώθηκε από τη θέση του, απέδωσε σεβασμό στον Ευλογημένο, τον περιήλθε κρατώντας τον στα δεξιά του και έφυγε. Τότε κάποιος μοναχός, λίγο μετά την αναχώρηση του σεβάσμιου Σαριπούττα, είπε στον Ευλογημένο: «Ο σεβάσμιος Σαριπούττα, σεβάσμιε κύριε, με προσέβαλε και αναχώρησε για περιπλάνηση χωρίς να ζητήσει συγγνώμη». Τότε ο Ευλογημένος απευθύνθηκε σε κάποιον μοναχό: «Έλα εσύ, μοναχέ, εκ μέρους μου απευθύνσου στον Σαριπούττα: 'Ο Διδάσκαλος σε καλεί, φίλε Σαριπούττα'». «Ναι, σεβάσμιε κύριε», απάντησε εκείνος ο μοναχός στον Ευλογημένο και πήγε εκεί όπου ήταν ο σεβάσμιος Σαριπούττα· αφού πλησίασε, είπε στον σεβάσμιο Σαριπούττα: «Ο Διδάσκαλος σε καλεί, φίλε Σαριπούττα». «Ναι, φίλε», απάντησε ο σεβάσμιος Σαριπούττα σε εκείνον τον μοναχό.
Εκείνη την περίοδο ο σεβάσμιος Μαχαμογκαλλάνα και ο σεβάσμιος Άναντα, παίρνοντας το κλειδί, περιφέρονταν στο μοναστήρι: «Ελάτε, σεβάσμιοι, ελάτε, σεβάσμιοι! Τώρα ο σεβάσμιος Σαριπούττα θα βρυχηθεί το βρύχημα του λιονταριού μπροστά στον Ευλογημένο». Τότε ο σεβάσμιος Σαριπούττα πήγε προς τον Ευλογημένο· αφού πλησίασε, απέδωσε σεβασμό στον Ευλογημένο και κάθισε στο πλάι. Στον σεβάσμιο Σαριπούττα που καθόταν στο πλάι, ο Ευλογημένος είπε αυτό: «Εδώ, Σαριπούττα, κάποιος σύντροφος στην άγια ζωή έχει διατυπώσει παράπονο: 'Ο σεβάσμιος Σαριπούττα, σεβάσμιε κύριε, με προσέβαλε και αναχώρησε για περιπλάνηση χωρίς να ζητήσει συγγνώμη'».
«Σε όποιον βέβαια, σεβάσμιε κύριε, η μνήμη επί του σώματος δεν είναι εδραιωμένη στο σώμα, αυτός εδώ θα μπορούσε να προσβάλει κάποιον σύντροφο στην άγια ζωή και να αναχωρήσει για περιπλάνηση χωρίς να ζητήσει συγγνώμη.
«Όπως, σεβάσμιε κύριε, στη γη πετούν και καθαρά πράγματα, πετούν και ακάθαρτα πράγματα, πετούν και κόπρανα, πετούν και ούρα, πετούν και σάλιο, πετούν και πύον, πετούν και αίμα, και η γη δεν στενοχωριέται ή ντρέπεται ή αηδιάζει από αυτό· ακριβώς έτσι κι εγώ, σεβάσμιε κύριε, διαμένω με νου όμοιο με τη γη, ευρύ, εξυψωμένο, απεριόριστο, χωρίς έχθρα, χωρίς κακία. Σε όποιον βέβαια, σεβάσμιε κύριε, η μνήμη επί του σώματος δεν είναι εδραιωμένη στο σώμα, αυτός εδώ θα μπορούσε να προσβάλει κάποιον σύντροφο στην άγια ζωή και να αναχωρήσει για περιπλάνηση χωρίς να ζητήσει συγγνώμη.
«Όπως, σεβάσμιε κύριε, στο νερό πλένουν και καθαρά πράγματα, πλένουν και ακάθαρτα πράγματα, πλένουν και κόπρανα... πλένουν και ούρα... πλένουν και σάλιο... πλένουν και πύον... πλένουν και αίμα, και το νερό δεν στενοχωριέται ή ντρέπεται ή αηδιάζει από αυτό· ακριβώς έτσι κι εγώ, σεβάσμιε κύριε, διαμένω με νου όμοιο με το νερό, ευρύ, εξυψωμένο, απεριόριστο, χωρίς έχθρα, χωρίς κακία. Σε όποιον βέβαια, σεβάσμιε κύριε, η μνήμη επί του σώματος δεν είναι εδραιωμένη στο σώμα, αυτός εδώ θα μπορούσε να προσβάλει κάποιον σύντροφο στην άγια ζωή και να αναχωρήσει για περιπλάνηση χωρίς να ζητήσει συγγνώμη.
«Όπως, σεβάσμιε κύριε, η φωτιά καίει και καθαρά πράγματα, καίει και ακάθαρτα πράγματα, καίει και κόπρανα... πλένουν και ούρα... πλένουν και σάλιο... πλένουν και πύον... καίει και αίμα, και η φωτιά δεν στενοχωριέται ή ντρέπεται ή αηδιάζει από αυτό· ακριβώς έτσι κι εγώ, σεβάσμιε κύριε, διαμένω με νου όμοιο με τη φωτιά, ευρύ, εξυψωμένο, απεριόριστο, χωρίς έχθρα, χωρίς κακία. Σε όποιον βέβαια, σεβάσμιε κύριε, η μνήμη επί του σώματος δεν είναι εδραιωμένη στο σώμα, αυτός εδώ θα μπορούσε να προσβάλει κάποιον σύντροφο στην άγια ζωή και να αναχωρήσει για περιπλάνηση χωρίς να ζητήσει συγγνώμη.
«Όπως, σεβάσμιε κύριε, ο αέρας φυσά πάνω και σε καθαρά πράγματα, φυσά πάνω και σε ακάθαρτα πράγματα, φυσά πάνω και σε κόπρανα... πλένουν και ούρα... πλένουν και σάλιο... πλένουν και πύον... φυσά πάνω και σε αίμα, και ο αέρας δεν στενοχωριέται ή ντρέπεται ή αηδιάζει από αυτό· ακριβώς έτσι κι εγώ, σεβάσμιε κύριε, διαμένω με νου όμοιο με τον αέρα, ευρύ, εξυψωμένο, απεριόριστο, χωρίς έχθρα, χωρίς κακία. Σε όποιον βέβαια, σεβάσμιε κύριε, η μνήμη επί του σώματος δεν είναι εδραιωμένη στο σώμα, αυτός εδώ θα μπορούσε να προσβάλει κάποιον σύντροφο στην άγια ζωή και να αναχωρήσει για περιπλάνηση χωρίς να ζητήσει συγγνώμη.
«Όπως, σεβάσμιε κύριε, ένα πανί για σκούπισμα σκουπίζει και καθαρά πράγματα, σκουπίζει και ακάθαρτα πράγματα, σκουπίζει και κόπρανα... πλένουν και ούρα... πλένουν και σάλιο... πλένουν και πύον... σκουπίζει και αίμα, και το πανί για σκούπισμα δεν στενοχωριέται ή ντρέπεται ή αηδιάζει από αυτό· ακριβώς έτσι κι εγώ, σεβάσμιε κύριε, διαμένω με νου όμοιο με πανί για σκούπισμα, ευρύ, εξυψωμένο, απεριόριστο, χωρίς έχθρα, χωρίς κακία. Σε όποιον βέβαια, σεβάσμιε κύριε, η μνήμη επί του σώματος δεν είναι εδραιωμένη στο σώμα, αυτός εδώ θα μπορούσε να προσβάλει κάποιον σύντροφο στην άγια ζωή και να αναχωρήσει για περιπλάνηση χωρίς να ζητήσει συγγνώμη.
«Όπως, σεβάσμιε κύριε, ένα αγόρι παρίας ή ένα κορίτσι παρίας, κρατώντας καλάθι στο χέρι, ντυμένο με κουρέλια, μπαίνοντας σε χωριό ή κωμόπολη, εισέρχεται έχοντας εδραιώσει ταπεινό νου· ακριβώς έτσι κι εγώ, σεβάσμιε κύριε, διαμένω με νου όμοιο με αγόρι παρίας ή κορίτσι παρίας, ευρύ, εξυψωμένο, απεριόριστο, χωρίς έχθρα, χωρίς κακία. Σε όποιον βέβαια, σεβάσμιε κύριε, η μνήμη επί του σώματος δεν είναι εδραιωμένη στο σώμα, αυτός εδώ θα μπορούσε να προσβάλει κάποιον σύντροφο στην άγια ζωή και να αναχωρήσει για περιπλάνηση χωρίς να ζητήσει συγγνώμη.
«Όπως, σεβάσμιε κύριε, ένας ταύρος με κομμένα κέρατα, ήρεμος, καλά δαμασμένος, καλά πειθαρχημένος, περιφερόμενος από δρόμο σε δρόμο, από σταυροδρόμι σε σταυροδρόμι, δεν βλάπτει τίποτε ούτε με το πόδι ούτε με το κέρατο· ακριβώς έτσι κι εγώ, σεβάσμιε κύριε, διαμένω με νου όμοιο με ταύρο με κομμένα κέρατα, ευρύ, εξυψωμένο, απεριόριστο, χωρίς έχθρα, χωρίς κακία. Σε όποιον βέβαια, σεβάσμιε κύριε, η μνήμη επί του σώματος δεν είναι εδραιωμένη στο σώμα, αυτός εδώ θα μπορούσε να προσβάλει κάποιον σύντροφο στην άγια ζωή και να αναχωρήσει για περιπλάνηση χωρίς να ζητήσει συγγνώμη.
«Όπως, σεβάσμιε κύριε, μια γυναίκα ή ένας άνδρας, νέος, νεαρός, που του αρέσει να στολίζεται, με λουσμένο κεφάλι, θα αηδίαζε, θα ντρεπόταν και θα αποστρεφόταν ένα πτώμα φιδιού ή ένα πτώμα σκύλου ή ένα πτώμα ανθρώπου κρεμασμένο στον λαιμό του· ακριβώς έτσι κι εγώ, σεβάσμιε κύριε, αηδιάζω, ντρέπομαι και αποστρέφομαι αυτό το σάπιο σώμα. Σε όποιον βέβαια, σεβάσμιε κύριε, η μνήμη επί του σώματος δεν είναι εδραιωμένη στο σώμα, αυτός εδώ θα μπορούσε να προσβάλει κάποιον σύντροφο στην άγια ζωή και να αναχωρήσει για περιπλάνηση χωρίς να ζητήσει συγγνώμη.
«Όπως, σεβάσμιε κύριε, ένας άνθρωπος θα κουβαλούσε ένα δοχείο με λίπος, γεμάτο τρύπες μικρές και μεγάλες, που στάζει από πάνω και τρέχει από κάτω· ακριβώς έτσι κι εγώ, σεβάσμιε κύριε, φροντίζω αυτό το σώμα, γεμάτο τρύπες μικρές και μεγάλες, που στάζει από πάνω και τρέχει από κάτω. Σε όποιον βέβαια, σεβάσμιε κύριε, η μνήμη επί του σώματος δεν θα ήταν εδραιωμένη στο σώμα, αυτός εδώ θα μπορούσε να φύγει σε περιπλάνηση αφού προσέβαλε κάποιον σύντροφο στην άγια ζωή χωρίς να ζητήσει συγχώρεση».
Τότε εκείνος ο μοναχός σηκώθηκε από τη θέση του, τακτοποίησε τον άνω χιτώνα του πάνω από τον έναν ώμο, έπεσε με το κεφάλι του στα πόδια του Ευλογημένου και είπε στον Ευλογημένο: «Ένα σφάλμα με κατέλαβε, σεβάσμιε κύριε, σαν αδαή, σαν συγχυσμένο, σαν φαύλο, που εγώ συκοφάντησα τον σεβάσμιο Σαριπούττα με ανυπόστατα, κούφια, ψευδή, αναληθή πράγματα. Ας δεχθεί ο Ευλογημένος, σεβάσμιε κύριε, το σφάλμα μου ως σφάλμα, για αυτοσυγκράτηση στο μέλλον». «Πράγματι, μοναχέ, ένα σφάλμα σε κατέλαβε σαν αδαή, σαν συγχυσμένο, σαν φαύλο, που εσύ συκοφάντησες τον Σαριπούττα με ανυπόστατα, κούφια, ψευδή, αναληθή πράγματα. Αλλά επειδή, μοναχέ, βλέποντας το σφάλμα ως σφάλμα επανορθώνεις σύμφωνα με τη Διδασκαλία, αυτό το δεχόμαστε από εσένα. Διότι αυτή είναι πρόοδος, μοναχέ, στη διαγωγή των ευγενών, όταν κάποιος βλέποντας το σφάλμα ως σφάλμα επανορθώνει σύμφωνα με τη Διδασκαλία και επιτυγχάνει αυτοσυγκράτηση στο μέλλον».
Τότε ο Ευλογημένος απευθύνθηκε στον σεβάσμιο Σαριπούττα: «Συγχώρεσε, Σαριπούττα, αυτόν τον ανόητο άνθρωπο, πριν το κεφάλι του σπάσει εδώ ακριβώς σε επτά κομμάτια». «Συγχωρώ, σεβάσμιε κύριε, εκείνον τον σεβάσμιο, αν εκείνος ο σεβάσμιος μου πει έτσι: 'Ας με συγχωρήσει κι εκείνος ο σεβάσμιος'». Πρώτο.
2.
Η ομιλία για το υπόλειμμα προσκόλλησης
12. Κάποτε ο Ευλογημένος διέμενε στη Σαβάτθι, στο άλσος του Τζέτα, στο μοναστήρι του Ανάθαπίντικα. Τότε ο σεβάσμιος Σαριπούττα, αφού ντύθηκε το πρωί και πήρε το κύπελλο και τους χιτώνες του, μπήκε στη Σαβάτθι για προσφερόμενη τροφή. Τότε στον σεβάσμιο Σαριπούττα ήρθε αυτή η σκέψη: «Είναι πολύ νωρίς ακόμα για να περπατήσω στη Σαβάτθι για προσφερόμενη τροφή. Γιατί να μην πάω στο πάρκο των αλλόδοξων περιπλανώμενων ασκητών;» Τότε ο σεβάσμιος Σαριπούττα πήγε στο πάρκο των αλλόδοξων περιπλανώμενων ασκητών· αφού πλησίασε, χαιρέτησε εκείνους τους αλλόδοξους περιπλανώμενους ασκητές. Αφού ολοκλήρωσε την ευγενική και αξιομνημόνευτη συζήτηση, κάθισε στο πλάι.
Εκείνη την περίοδο, σε εκείνους τους αλλόδοξους περιπλανώμενους ασκητές που είχαν καθίσει και συγκεντρωθεί, εγέρθηκε αυτή η συζήτηση μεταξύ τους - «Όποιος λοιπόν, φίλοι, με υπόλειμμα προσκόλλησης πεθαίνει, όλος αυτός δεν είναι απελευθερωμένος από την κόλαση, δεν είναι απελευθερωμένος από το ζωικό βασίλειο, δεν είναι απελευθερωμένος από τη σφαίρα των φαντασμάτων, δεν είναι απελευθερωμένος από τον κόσμο της αθλιότητας, τον κακότυχο κόσμο, τον κόσμο του ξεπεσμού». Τότε ο σεβάσμιος Σαριπούττα ούτε δέχτηκε με χαρά ούτε απέρριψε τα λόγια εκείνων των αλλόδοξων περιπλανώμενων ασκητών. Χωρίς να τα δεχτεί με χαρά, χωρίς να τα απορρίψει, σηκώθηκε από τη θέση του και έφυγε - «Θα κατανοήσω το νόημα αυτών που ειπώθηκαν κοντά στον Ευλογημένο». Τότε ο σεβάσμιος Σαριπούττα, αφού περπάτησε στη Σαβάτθι για προσφερόμενη τροφή, μετά το γεύμα, έχοντας επιστρέψει από τη συλλογή τροφής, πλησίασε τον Ευλογημένο· αφού πλησίασε, απέδωσε σεβασμό στον Ευλογημένο και κάθισε στο πλάι. Καθισμένος στο πλάι, ο σεβάσμιος Σαριπούττα είπε στον Ευλογημένο:
«Εδώ εγώ, σεβάσμιε κύριε, αφού ντύθηκα το πρωί και πήρα το κύπελλο και τους χιτώνες μου, μπήκα στη Σαβάτθι για προσφερόμενη τροφή. Τότε, σεβάσμιε κύριε, μου ήρθε η σκέψη: 'Είναι πολύ νωρίς ακόμα για να περπατήσω στη Σαβάτθι για προσφερόμενη τροφή· γιατί να μην πάω στο πάρκο των αλλόδοξων περιπλανώμενων ασκητών;' Τότε εγώ, σεβάσμιε κύριε, πήγα στο πάρκο των αλλόδοξων περιπλανώμενων ασκητών· αφού πλησίασα, χαιρέτησα εκείνους τους αλλόδοξους περιπλανώμενους ασκητές. Αφού ολοκλήρωσα την ευγενική και αξιομνημόνευτη συζήτηση, κάθισα στο πλάι. Εκείνη την περίοδο, σε εκείνους τους αλλόδοξους περιπλανώμενους ασκητές που είχαν καθίσει και συγκεντρωθεί, εγέρθηκε αυτή η συζήτηση μεταξύ τους - 'Όποιος λοιπόν, φίλοι, με υπόλειμμα προσκόλλησης πεθαίνει, όλος αυτός δεν είναι απελευθερωμένος από την κόλαση, δεν είναι απελευθερωμένος από το ζωικό βασίλειο, δεν είναι απελευθερωμένος από τη σφαίρα των φαντασμάτων, δεν είναι απελευθερωμένος από τον κόσμο της αθλιότητας, τον κακότυχο κόσμο, τον κόσμο του ξεπεσμού'. Τότε εγώ, σεβάσμιε κύριε, ούτε δέχτηκα με χαρά ούτε απέρριψα τα λόγια εκείνων των αλλόδοξων περιπλανώμενων ασκητών. Χωρίς να τα δεχτώ με χαρά, χωρίς να τα απορρίψω, σηκώθηκα από τη θέση μου και έφυγα - 'Θα κατανοήσω το νόημα αυτών που ειπώθηκαν κοντά στον Ευλογημένο'».
«Και ποιοι, Σαριπούττα, αλλόδοξοι περιπλανώμενοι ασκητές, αδαείς και άπειροι, και ποιοι θα γνωρίσουν αυτόν με υπόλειμμα προσκόλλησης ως 'με υπόλειμμα προσκόλλησης', ή αυτόν χωρίς υπόλειμμα προσκόλλησης ως 'χωρίς υπόλειμμα προσκόλλησης'!
«Υπάρχουν, Σαριπούττα, αυτά τα εννέα άτομα με υπόλειμμα προσκόλλησης που πεθαίνοντας είναι απελευθερωμένα από την κόλαση, απελευθερωμένα από το ζωικό βασίλειο, απελευθερωμένα από τη σφαίρα των φαντασμάτων, απελευθερωμένα από τον κόσμο της αθλιότητας, τον κακότυχο κόσμο, τον κόσμο του ξεπεσμού. Ποια είναι τα εννέα; Εδώ, Σαριπούττα, κάποιο άτομο είναι αυτός που εκπληρώνει τις ηθικές αρχές, είναι αυτός που εκπληρώνει την αυτοσυγκέντρωση, ασκεί σε κάποιο βαθμό τη σοφία. Αυτός με την πλήρη εξάλειψη των πέντε κατώτερων νοητικών δεσμών γίνεται επιτυγχάνων το τελικό Νιμπάνα στο μεσοδιάστημα. Αυτό, Σαριπούττα, είναι το πρώτο άτομο με υπόλειμμα προσκόλλησης που πεθαίνοντας είναι απελευθερωμένο από την κόλαση, απελευθερωμένο από το ζωικό βασίλειο, απελευθερωμένο από τη σφαίρα των φαντασμάτων, απελευθερωμένο από τον κόσμο της αθλιότητας, τον κακότυχο κόσμο, τον κόσμο του ξεπεσμού.
«Επιπλέον, Σαριπούττα, εδώ κάποιο άτομο είναι αυτός που εκπληρώνει τις ηθικές αρχές, είναι αυτός που εκπληρώνει την αυτοσυγκέντρωση, ασκεί σε κάποιο βαθμό τη σοφία. Αυτός με την πλήρη εξάλειψη των πέντε κατώτερων νοητικών δεσμών γίνεται επιτυγχάνων το τελικό Νιμπάνα μετά το μεσοδιάστημα... κ.λπ... γίνεται επιτυγχάνων το τελικό Νιμπάνα χωρίς μόχθο... κ.λπ... γίνεται επιτυγχάνων το τελικό Νιμπάνα με μόχθο... κ.λπ... γίνεται ανοδικά πορευόμενος προς το βασίλειο Ακανίτθα. Αυτό, Σαριπούττα, είναι το πέμπτο άτομο με υπόλειμμα προσκόλλησης που πεθαίνοντας είναι απελευθερωμένο από την κόλαση, απελευθερωμένο από το ζωικό βασίλειο, απελευθερωμένο από τη σφαίρα των φαντασμάτων, απελευθερωμένο από τον κόσμο της αθλιότητας, τον κακότυχο κόσμο, τον κόσμο του ξεπεσμού.
«Επιπλέον, Σαριπούττα, εδώ κάποιο άτομο είναι αυτός που εκπληρώνει τις ηθικές αρχές, ασκεί σε κάποιο βαθμό την αυτοσυγκέντρωση, ασκεί σε κάποιο βαθμό τη σοφία. Αυτός με την πλήρη εξάλειψη των τριών νοητικών δεσμών και με την εξασθένηση της λαγνείας, του μίσους και της αυταπάτης γίνεται άπαξ επιστρέφων· επιστρέφοντας μόνο μία φορά σε αυτόν τον κόσμο θέτει τέρμα στον πόνο. Αυτό, Σαριπούττα, είναι το έκτο άτομο με υπόλειμμα προσκόλλησης που πεθαίνοντας είναι απελευθερωμένο από την κόλαση... κ.λπ... απελευθερωμένο από τον κόσμο της αθλιότητας, τον κακότυχο κόσμο, τον κόσμο του ξεπεσμού.
«Επιπλέον, Σαριπούττα, εδώ κάποιο άτομο είναι αυτός που εκπληρώνει τις ηθικές αρχές, ασκεί σε κάποιο βαθμό την αυτοσυγκέντρωση, ασκεί σε κάποιο βαθμό τη σοφία. Αυτός με την πλήρη εξάλειψη των τριών νοητικών δεσμών γίνεται αυτός που έσπειρε τον σπόρο της επαναγέννησης για μία τελευταία φορά· αφού γεννηθεί μόνο μία ανθρώπινη ύπαρξη, θέτει τέρμα στον πόνο. Αυτό, Σαριπούττα, είναι το έβδομο άτομο με υπόλειμμα προσκόλλησης που πεθαίνοντας είναι απελευθερωμένο από την κόλαση... κ.λπ... απελευθερωμένο από τον κόσμο της αθλιότητας, τον κακότυχο κόσμο, τον κόσμο του ξεπεσμού.
«Επιπλέον, Σαριπούττα, εδώ κάποιο άτομο είναι αυτός που εκπληρώνει τις ηθικές αρχές, ασκεί σε κάποιο βαθμό την αυτοσυγκέντρωση, ασκεί σε κάποιο βαθμό τη σοφία. Αυτός με την πλήρη εξάλειψη των τριών νοητικών δεσμών γίνεται οικογένεια-προς-οικογένεια πορευόμενος· αφού περιπλανηθεί και μεταναστεύσει σε δύο ή τρεις οικογένειες, θέτει τέρμα στον πόνο. Αυτό, Σαριπούττα, είναι το όγδοο άτομο με υπόλειμμα προσκόλλησης που πεθαίνοντας είναι απελευθερωμένο από την κόλαση... κ.λπ... απελευθερωμένο από τον κόσμο της αθλιότητας, τον κακότυχο κόσμο, τον κόσμο του ξεπεσμού.
«Επιπλέον, Σαριπούττα, εδώ κάποιο άτομο είναι αυτός που εκπληρώνει τις ηθικές αρχές, ασκεί σε κάποιο βαθμό την αυτοσυγκέντρωση, ασκεί σε κάποιο βαθμό τη σοφία. Αυτός με την πλήρη εξάλειψη των τριών νοητικών δεσμών γίνεται ένας με επτά επαναγεννήσεις το μέγιστον· ως ένας με επτά επαναγεννήσεις το μέγιστον, αφού περιπλανηθεί και μεταναστεύσει μεταξύ θεών και ανθρώπων, θέτει τέρμα στον πόνο. Αυτό, Σαριπούττα, είναι το ένατο άτομο με υπόλειμμα προσκόλλησης που πεθαίνοντας είναι απελευθερωμένο από την κόλαση, απελευθερωμένο από το ζωικό βασίλειο, απελευθερωμένο από τη σφαίρα των φαντασμάτων, απελευθερωμένο από τον κόσμο της αθλιότητας, τον κακότυχο κόσμο, τον κόσμο του ξεπεσμού.
«Και ποιοι είναι, Σαριπούττα, οι αλλόδοξοι περιπλανώμενοι ασκητές, ανόητοι και άπειροι, και ποιοι θα γνωρίσουν αυτόν με υπόλειμμα προσκόλλησης ως 'με υπόλειμμα προσκόλλησης', ή αυτόν χωρίς υπόλειμμα προσκόλλησης ως 'χωρίς υπόλειμμα προσκόλλησης'! Αυτά λοιπόν, Σαριπούττα, είναι τα εννέα άτομα με υπόλειμμα προσκόλλησης που πεθαίνοντας είναι απελευθερωμένα από την κόλαση, απελευθερωμένα από το ζωικό βασίλειο, απελευθερωμένα από τη σφαίρα των φαντασμάτων, απελευθερωμένα από τον κόσμο της αθλιότητας, τον κακότυχο κόσμο, τον κόσμο του ξεπεσμού. Μέχρι τώρα, Σαριπούττα, αυτή η επεξήγηση της Διδασκαλίας δεν μου ήρθε να την πω στους μοναχούς, στις μοναχές, στους λαϊκούς ακολούθους, στις λαϊκές ακολούθους. Για ποιο λόγο; Μήπως αφού ακούσουν αυτή την επεξήγηση της Διδασκαλίας περιπέσουν σε αμέλεια. Αλλά, Σαριπούττα, αυτή η επεξήγηση της Διδασκαλίας ειπώθηκε από εμένα με σκοπό την ερώτηση». Δεύτερο.
3.
Η ομιλία για τον Κοτθίκα
13. Τότε ο σεβάσμιος Μαχακόττχικα πλησίασε τον σεβάσμιο Σαριπούττα· αφού πλησίασε, χαιρέτησε τον σεβάσμιο Σαριπούττα. Αφού ολοκλήρωσε την ευγενική και αξιομνημόνευτη συζήτηση, κάθισε στο πλάι. Καθισμένος στο πλάι, ο σεβάσμιος Μαχακόττχικα είπε στον σεβάσμιο Σαριπούττα: «Τι λοιπόν, φίλε Σαριπούττα, 'αυτή η πράξη που βιώνεται στην παρούσα ζωή, ας γίνει η δική μου πράξη βιωμένη σε μελλοντική ζωή', για αυτόν τον σκοπό ασκείται η άγια ζωή υπό τον Ευλογημένο;» «Όχι βέβαια, φίλε».
«Τι λοιπόν, φίλε Σαριπούττα, 'αυτή η πράξη που βιώνεται ως ευχάριστο, ας γίνει η δική μου πράξη βιωμένη ως δυσάρεστο', για αυτόν τον σκοπό ασκείται η άγια ζωή υπό τον Ευλογημένο;» «Όχι βέβαια, φίλε».
«Τι λοιπόν, φίλε Σαριπούττα, 'αυτή η πράξη που βιώνεται ως ευχάριστο, ας γίνει η δική μου πράξη βιωμένη ως δυσάρεστο', για αυτόν τον σκοπό ασκείται η άγια ζωή υπό τον Ευλογημένο;» «Όχι βέβαια, φίλε».
«Τι όμως, φίλε Σαριπούττα, 'αυτή η πράξη που βιώνεται ως δυσάρεστο, ας γίνει η δική μου πράξη βιωμένη ως ευχάριστο', για αυτόν τον σκοπό ασκείται η άγια ζωή υπό τον Ευλογημένο;» «Όχι βέβαια, φίλε».
«Τι λοιπόν, φίλε Σαριπούττα, 'αυτή η πράξη που βιώνεται όταν ωριμάσει, ας γίνει η δική μου πράξη βιωμένη πριν ωριμάσει', για αυτόν τον σκοπό ασκείται η άγια ζωή υπό τον Ευλογημένο;» «Όχι βέβαια, φίλε».
«Τι όμως, φίλε Σαριπούττα, 'αυτή η πράξη που βιώνεται πριν ωριμάσει, ας γίνει η δική μου πράξη βιωμένη όταν ωριμάσει', για αυτόν τον σκοπό ασκείται η άγια ζωή υπό τον Ευλογημένο;» «Όχι βέβαια, φίλε».
«Τι λοιπόν, φίλε Σαριπούττα, 'αυτή η πράξη που βιώνεται πολύ, ας γίνει η δική μου πράξη βιωμένη λίγο', για αυτόν τον σκοπό ασκείται η άγια ζωή υπό τον Ευλογημένο;» «Όχι βέβαια, φίλε».
«Τι όμως, φίλε Σαριπούττα, 'αυτή η πράξη που βιώνεται λίγο, ας γίνει η δική μου πράξη βιωμένη πολύ', για αυτόν τον σκοπό ασκείται η άγια ζωή υπό τον Ευλογημένο;» «Όχι βέβαια, φίλε».
«Τι λοιπόν, φίλε Σαριπούττα, 'αυτή η πράξη που πρέπει να βιωθεί, ας γίνει η δική μου πράξη που δεν πρέπει να βιωθεί', για αυτόν τον σκοπό ασκείται η άγια ζωή υπό τον Ευλογημένο;» «Όχι βέβαια, φίλε».
«Τι όμως, φίλε Σαριπούττα, 'αυτή η πράξη που δεν πρέπει να βιωθεί, ας γίνει η δική μου πράξη που πρέπει να βιωθεί', για αυτόν τον σκοπό ασκείται η άγια ζωή υπό τον Ευλογημένο;» «Όχι βέβαια, φίλε».
«'Τι λοιπόν, φίλε Σαριπούττα, αυτή η πράξη που βιώνεται στην παρούσα ζωή, ας γίνει η δική μου πράξη βιωμένη σε μελλοντική ζωή, για αυτόν τον σκοπό ασκείται η άγια ζωή υπό τον Ευλογημένο;' - έτσι ερωτηθείς λες 'όχι βέβαια, φίλε'.
«'Τι όμως, φίλε Σαριπούττα, αυτή η πράξη που βιώνεται σε μελλοντική ζωή, ας γίνει η δική μου πράξη βιωμένη στην παρούσα ζωή, για αυτόν τον σκοπό ασκείται η άγια ζωή υπό τον Ευλογημένο;' - έτσι ερωτηθείς λες 'όχι βέβαια, φίλε'.
«'Τι λοιπόν, φίλε Σαριπούττα, αυτή η πράξη που βιώνεται ως ευχάριστο, ας γίνει η δική μου πράξη βιωμένη ως δυσάρεστο, για αυτόν τον σκοπό ασκείται η άγια ζωή υπό τον Ευλογημένο;' - έτσι ερωτηθείς λες 'όχι βέβαια, φίλε'.
«'Τι όμως, φίλε Σαριπούττα, αυτή η πράξη που βιώνεται ως δυσάρεστο, ας γίνει η δική μου πράξη βιωμένη ως ευχάριστο, για αυτόν τον σκοπό ασκείται η άγια ζωή υπό τον Ευλογημένο;' - έτσι ερωτηθείς λες 'όχι βέβαια, φίλε'.
«'Τι λοιπόν, φίλε Σαριπούττα, αυτή η πράξη που βιώνεται όταν ωριμάσει, ας γίνει η δική μου πράξη βιωμένη πριν ωριμάσει, για αυτόν τον σκοπό ασκείται η άγια ζωή υπό τον Ευλογημένο;' - έτσι ερωτηθείς λες 'όχι βέβαια, φίλε'.
«'Τι όμως, φίλε Σαριπούττα, η πράξη που βιώνεται πριν ωριμάσει, αυτή η πράξη μου να γίνει βιωμένη όταν ωριμάσει' - με αυτόν τον σκοπό ασκείται η άγια ζωή υπό τον Ευλογημένο;» - έτσι ερωτηθείς λες 'όχι βέβαια, φίλε'.
«'Τι λοιπόν, φίλε Σαριπούττα, η πράξη που βιώνεται πολύ, αυτή η πράξη μου να γίνει βιωμένη λίγο' - με αυτόν τον σκοπό ασκείται η άγια ζωή υπό τον Ευλογημένο;» - έτσι ερωτηθείς λες 'όχι βέβαια, φίλε'.
«'Τι όμως, φίλε Σαριπούττα, η πράξη που βιώνεται λίγο, αυτή η πράξη μου να γίνει βιωμένη πολύ' - με αυτόν τον σκοπό ασκείται η άγια ζωή υπό τον Ευλογημένο;» - έτσι ερωτηθείς λες 'όχι βέβαια, φίλε'.
«'Τι λοιπόν, φίλε Σαριπούττα, η πράξη που πρέπει να βιωθεί, αυτή η πράξη μου να γίνει μη βιωμένη' - με αυτόν τον σκοπό ασκείται η άγια ζωή υπό τον Ευλογημένο;» - έτσι ερωτηθείς λες 'όχι βέβαια, φίλε'.
«'Τι όμως, φίλε Σαριπούττα, η πράξη που δεν πρέπει να βιωθεί, αυτή η πράξη μου να γίνει βιωμένη' - με αυτόν τον σκοπό ασκείται η άγια ζωή υπό τον Ευλογημένο;» - έτσι ερωτηθείς λες 'όχι βέβαια, φίλε'. Με ποιον σκοπό λοιπόν, φίλε, ασκείται η άγια ζωή υπό τον Ευλογημένο;»
«Αυτό που πράγματι δεν είναι γνωστό, δεν έχει ιδωθεί, δεν έχει επιτευχθεί, δεν έχει πραγματωθεί, δεν έχει πλήρως συνειδητοποιηθεί - για τη γνώση του, για την ενόρασή του, για την επίτευξή του, για την πραγμάτωσή του, για την πλήρη συνειδητοποίησή του ασκείται η άγια ζωή υπό τον Ευλογημένο». «'Αυτός είναι ο υπαρξιακός πόνος' - αυτό πράγματι δεν είναι γνωστό, δεν έχει ιδωθεί, δεν έχει επιτευχθεί, δεν έχει πραγματωθεί, δεν έχει πλήρως συνειδητοποιηθεί, φίλε. Για τη γνώση του, για την ενόρασή του, για την επίτευξή του, για την πραγμάτωσή του, για την πλήρη συνειδητοποίησή του ασκείται η άγια ζωή υπό τον Ευλογημένο. Αυτή είναι η 'προέλευση του υπαρξιακού πόνου', φίλε... κ.λπ... 'αυτή είναι η παύση του υπαρξιακού πόνου', φίλε... κ.λπ... 'αυτή είναι η πρακτική που οδηγεί στην παύση του υπαρξιακού πόνου' - αυτό πράγματι δεν είναι γνωστό, δεν έχει ιδωθεί, δεν έχει επιτευχθεί, δεν έχει πραγματωθεί, δεν έχει πλήρως συνειδητοποιηθεί, φίλε. Για τη γνώση του, για την ενόρασή του, για την επίτευξή του, για την πραγμάτωσή του, για την πλήρη συνειδητοποίησή του ασκείται η άγια ζωή υπό τον Ευλογημένο. Αυτό πράγματι δεν είναι γνωστό, δεν έχει ιδωθεί, δεν έχει επιτευχθεί, δεν έχει πραγματωθεί, δεν έχει πλήρως συνειδητοποιηθεί, φίλε. Για τη γνώση του, για την ενόρασή του, για την επίτευξή του, για την πραγμάτωσή του, για την πλήρη συνειδητοποίησή του ασκείται η άγια ζωή υπό τον Ευλογημένο». Τρίτη.
4.
Η ομιλία για τον Σαμίντι
14. Τότε ο σεβάσμιος Σαμίντι πλησίασε τον σεβάσμιο Σαριπούττα· αφού πλησίασε, απέδωσε σεβασμό στον σεβάσμιο Σαριπούττα και κάθισε στο πλάι. Στον σεβάσμιο Σαμίντι που καθόταν στο πλάι, ο σεβάσμιος Σαριπούττα είπε αυτό: «Ποιο είναι το αντικείμενο, Σαμίντι, βάσει του οποίου εγείρονται οι λογισμοί και οι σκέψεις ενός ανθρώπου;» «Η νοητικότητα και η υλικότητα είναι το αντικείμενο, σεβάσμιε κύριε.» «Αυτοί όμως, Σαμίντι, πού αποκτούν ποικιλομορφία;» «Στα στοιχεία, σεβάσμιε κύριε.» «Αυτοί όμως, Σαμίντι, ποια έχουν ως προέλευση;» «Την επαφή έχουν ως προέλευση, σεβάσμιε κύριε.» «Αυτοί όμως, Σαμίντι, ποιο έχουν ως καταφύγιο;» «Το αίσθημα έχουν ως καταφύγιο, σεβάσμιε κύριε.» «Αυτοί όμως, Σαμίντι, ποιο έχουν ως επικεφαλής;» «Την αυτοσυγκέντρωση έχουν ως επικεφαλής, σεβάσμιε κύριε.» «Αυτοί όμως, Σαμίντι, ποια έχουν ως κυριαρχία;» «Τη μνήμη έχουν ως κυριαρχία, σεβάσμιε κύριε.» «Αυτοί όμως, Σαμίντι, ποιο έχουν ως ανώτερο;» «Τη σοφία έχουν ως ανώτερο, σεβάσμιε κύριε.» «Αυτοί όμως, Σαμίντι, ποια έχουν ως ουσία;» «Την απελευθέρωση έχουν ως ουσία, σεβάσμιε κύριε.» «Αυτοί όμως, Σαμίντι, σε τι είναι βασισμένοι;» «Είναι βασισμένοι στην αθανασία, σεβάσμιε κύριε.»
'Ποιο είναι το αντικείμενο, Σαμίντι, βάσει του οποίου εγείρονται οι λογισμοί και οι σκέψεις ενός ανθρώπου;' - έτσι ερωτηθείς λες 'η νοητικότητα και η υλικότητα είναι το αντικείμενο, σεβάσμιε κύριε'. 'Αυτοί όμως, Σαμίντι, πού αποκτούν ποικιλομορφία;' - έτσι ερωτηθείς λες 'στα στοιχεία, σεβάσμιε κύριε'. 'Αυτοί όμως, Σαμίντι, ποια έχουν ως προέλευση;' - έτσι ερωτηθείς λες 'την επαφή έχουν ως προέλευση, σεβάσμιε κύριε'. 'Αυτοί όμως, Σαμίντι, ποιο έχουν ως καταφύγιο;' - έτσι ερωτηθείς λες 'το αίσθημα έχουν ως καταφύγιο, σεβάσμιε κύριε'. 'Αυτοί όμως, Σαμίντι, ποιο έχουν ως επικεφαλής;' - έτσι ερωτηθείς λες 'την αυτοσυγκέντρωση έχουν ως επικεφαλής, σεβάσμιε κύριε'. 'Αυτοί όμως, Σαμίντι, ποια έχουν ως κυριαρχία;' - έτσι ερωτηθείς λες 'τη μνήμη έχουν ως κυριαρχία, σεβάσμιε κύριε'. 'Αυτοί όμως, Σαμίντι, ποιο έχουν ως ανώτερο;' - έτσι ερωτηθείς λες 'τη σοφία έχουν ως ανώτερο, σεβάσμιε κύριε'. 'Αυτοί όμως, Σαμίντι, ποια έχουν ως ουσία;' - έτσι ερωτηθείς λες 'την απελευθέρωση έχουν ως ουσία, σεβάσμιε κύριε'. 'Αυτοί όμως, Σαμίντι, σε τι είναι βασισμένοι;' - έτσι ερωτηθείς λες 'είναι βασισμένοι στην αθανασία, σεβάσμιε κύριε'. Καλώς, καλώς, Σαμίντι! Καλώς πράγματι εσύ, Σαμίντι, ερωτηθείς επανειλημμένα απαντάς, αλλά μην υπερηφανεύεσαι γι' αυτό.» Τέταρτο.
5.
Η ομιλία για το απόστημα
15. «Όπως, μοναχοί, ένα απόστημα πολλών ετών. Αυτό το απόστημα θα είχε εννέα στόμια πληγών, εννέα ανοίγματα που δεν έχουν ανοιχτεί με κάτι. Από αυτό ό,τι κι αν έσταζε - ακαθαρσία θα έσταζε, δυσοσμία θα έσταζε, αηδία θα έσταζε· ό,τι κι αν παρήγαγε - ακαθαρσία θα παρήγαγε, δυσοσμία θα παρήγαγε, αηδία θα παρήγαγε.
'Απόστημα', μοναχοί, αυτή είναι ονομασία αυτού του σώματος που αποτελείται από τα τέσσερα πρωταρχικά υλικά στοιχεία, γεννημένου από μητέρα και πατέρα, θρεμμένου με ρύζι και αρτοπαρασκεύασμα, υποκείμενου στην παροδικότητα, στην τριβή, στη μάλαξη, στη διάλυση και στην αποσύνθεση. Αυτό το απόστημα θα είχε εννέα στόμια πληγών, εννέα ανοίγματα που δεν έχουν ανοιχτεί με κάτι. Από αυτό ό,τι κι αν στάζει - ακαθαρσία στάζει, δυσοσμία στάζει, αηδία στάζει· ό,τι κι αν παράγει - ακαθαρσία παράγει, δυσοσμία παράγει, αηδία παράγει. Γι' αυτό, μοναχοί, αποστραφείτε αυτό το σώμα». Πέμπτο.
6.
Η ομιλία για την αντίληψη
16. «Αυτές οι εννέα, μοναχοί, αντιλήψεις όταν αναπτυχθούν και καλλιεργηθούν έχουν μεγάλο καρπό, έχουν μεγάλο όφελος, είναι βασισμένες στην αθανασία, έχουν την αθανασία ως τελικό στόχο. Ποιες εννέα; Η αντίληψη της ρυπαρότητας, η αντίληψη του θανάτου, η αντίληψη της αποστροφής για την τροφή, η αντίληψη της δυσαρέσκειας για ολόκληρο τον κόσμο, η αντίληψη της παροδικότητας, η αντίληψη του υπαρξιακού πόνου στο παροδικό, η αντίληψη του μη-εαυτού στον υπαρξιακό πόνο, η αντίληψη της εγκατάλειψης, η αντίληψη του μη πάθους - αυτές λοιπόν, μοναχοί, οι εννέα αντιλήψεις όταν αναπτυχθούν και καλλιεργηθούν έχουν μεγάλο καρπό, έχουν μεγάλο όφελος, είναι βασισμένες στην αθανασία, έχουν την αθανασία ως τελικό στόχο». Έκτο.
7.
Η ομιλία για την οικογένεια
17. «Μια οικογένεια προικισμένη με εννέα ιδιότητες, μοναχοί, χωρίς να την έχει πλησιάσει κανείς δεν αξίζει να την πλησιάσει, ή αφού την πλησιάσει δεν αξίζει να καθίσει. Με ποιες εννέα; Δεν εγείρονται σε ένδειξη σεβασμού με ευχάριστο τρόπο, δεν αποδίδουν σεβασμό με ευχάριστο τρόπο, δεν προσφέρουν κάθισμα με ευχάριστο τρόπο, κρύβουν αυτό που υπάρχει σε αυτόν, ακόμα και αν έχουν πολλά δίνουν λίγα, ακόμα και αν έχουν εξαίσια δίνουν φτωχά, δίνουν απρόσεκτα όχι προσεκτικά, δεν κάθονται κοντά για να ακούσουν τη Διδασκαλία, δεν ακούν αυτά που λέγονται σε αυτόν. Με αυτές τις εννέα ιδιότητες, μοναχοί, προικισμένη μια οικογένεια, χωρίς να την έχει πλησιάσει κανείς δεν αξίζει να την πλησιάσει, ή αφού την πλησιάσει δεν αξίζει να καθίσει.
«Μια οικογένεια προικισμένη με εννέα ιδιότητες, μοναχοί, χωρίς να την έχει πλησιάσει κανείς αξίζει να την πλησιάσει, ή αφού την πλησιάσει αξίζει να καθίσει. Με ποιες εννέα; Εγείρονται σε ένδειξη σεβασμού με ευχάριστο τρόπο, αποδίδουν σεβασμό με ευχάριστο τρόπο, προσφέρουν κάθισμα με ευχάριστο τρόπο, δεν κρύβουν αυτό που υπάρχει σε αυτόν, ακόμα και αν έχουν πολλά δίνουν πολλά, ακόμα και αν έχουν εξαίσια δίνουν εξαίσια, δίνουν προσεκτικά όχι απρόσεκτα, κάθονται κοντά για να ακούσουν τη Διδασκαλία, ακούν αυτά που λέγονται σε αυτόν. Με αυτές τις εννέα ιδιότητες, μοναχοί, προικισμένη μια οικογένεια, χωρίς να την έχει πλησιάσει κανείς αξίζει να την πλησιάσει, ή αφού την πλησιάσει αξίζει να καθίσει». Έβδομη.
8.
Η ομιλία για την τήρηση των εννέα παραγόντων
18. «Η τήρηση των κανόνων προικισμένη με εννέα ιδιότητες, μοναχοί, όταν τηρείται, έχει μεγάλο καρπό, έχει μεγάλο όφελος, έχει μεγάλη λαμπρότητα, έχει μεγάλη εξάπλωση. Και πώς τηρημένη, μοναχοί, η τήρηση των κανόνων προικισμένη με εννέα ιδιότητες έχει μεγάλο καρπό, έχει μεγάλο όφελος, έχει μεγάλη λαμπρότητα, έχει μεγάλη εξάπλωση; Εδώ, μοναχοί, ένας ευγενής μαθητής σκέφτεται έτσι - 'Για όλη τους τη ζωή οι Άξιοι, έχοντας εγκαταλείψει τον φόνο έμβιων όντων, απέχουν από τον φόνο έμβιων όντων, έχουν αφήσει το ραβδί, έχουν αφήσει το μαχαίρι, είναι ευσυνείδητοι, γεμάτοι συμπόνια, και διαμένουν επιδιώκοντας το καλό όλων των έμβιων όντων· και εγώ σήμερα αυτή τη νύχτα και αυτή τη μέρα, έχοντας εγκαταλείψει τον φόνο έμβιων όντων, απέχω από τον φόνο έμβιων όντων, έχω αφήσει το ραβδί, έχω αφήσει το μαχαίρι, είμαι ευσυνείδητος, γεμάτος συμπόνια, και διαμένω επιδιώκοντας το καλό όλων των έμβιων όντων. Με αυτή την ιδιότητα μιμούμαι τους Άξιους· και η τήρηση των κανόνων θα έχει τηρηθεί από εμένα'. Είναι προικισμένος με αυτή την πρώτη ιδιότητα... κ.λπ...
«Για όλη τους τη ζωή οι Άξιοι, έχοντας εγκαταλείψει τα ψηλά και μεγάλα κρεβάτια, απέχουν από τα ψηλά και μεγάλα κρεβάτια, χρησιμοποιούν χαμηλό τόπο ύπνου - σε μικρό κρεβάτι ή σε κάλυψη με χόρτο· εγώ σήμερα αυτή τη νύχτα και αυτή τη μέρα, έχοντας εγκαταλείψει τα ψηλά και μεγάλα κρεβάτια, απέχω από τα ψηλά και μεγάλα κρεβάτια, χρησιμοποιώ χαμηλό τόπο ύπνου - σε μικρό κρεβάτι ή σε κάλυψη με χόρτο. Με αυτή την ιδιότητα μιμούμαι τους Άξιους· και η τήρηση των κανόνων θα έχει τηρηθεί από εμένα'. Είναι προικισμένος με αυτή την όγδοη ιδιότητα.
«Με νου συνοδευόμενο από φιλικότητα, έχοντας διαπεράσει μια κατεύθυνση, διαμένει· ομοίως τη δεύτερη, ομοίως την τρίτη, ομοίως την τέταρτη. Έτσι προς τα πάνω, προς τα κάτω, οριζοντίως, παντού, σε όλους τους εαυτούς, ολόκληρο τον κόσμο, με νου συνοδευόμενο από φιλικότητα, ευρύ, εξυψωμένο, απεριόριστο, χωρίς έχθρα, χωρίς κακία, έχοντας διαπεράσει, διαμένει. Είναι προικισμένος με αυτή την ένατη ιδιότητα. Έτσι τηρούμενη, μοναχοί, η τήρηση των κανόνων προικισμένη με εννέα ιδιότητες έχει μεγάλο καρπό, έχει μεγάλο όφελος, έχει μεγάλη λαμπρότητα, έχει μεγάλη εξάπλωση». Όγδοη.
9.
Η ομιλία για τη θεότητα
19. «Αυτή τη νύχτα, μοναχοί, πολλές θεότητες, αφού η νύχτα είχε προχωρήσει, με εξαιρετική ομορφιά, φωτίζοντας ολόκληρο το άλσος του Τζέτα, πλησίασαν εμένα· αφού πλησίασαν, μου απέδωσαν σεβασμό και στάθηκαν στο πλάι. Στεκόμενες στο πλάι, μοναχοί, εκείνες οι θεότητες μου είπαν: "Πλησίασαν εμάς, σεβάσμιε κύριε, στα σπίτια μας αναχωρητές που πριν ήταν άνθρωποι. Εμείς, σεβάσμιε κύριε, σηκωθήκαμε, αλλά δεν αποδώσαμε σεβασμό. Εμείς, σεβάσμιε κύριε, με ατελείς πράξεις, γεμάτες μετάνοια, γεμάτες τύψεις, γεννηθήκαμε σε κατώτερη κατηγορία"».
«Άλλες επίσης πολλές θεότητες, μοναχοί, αφού με πλησίασαν, είπαν αυτό: "Πλησίασαν εμάς, σεβάσμιε κύριε, στα σπίτια μας αναχωρητές που πριν ήταν άνθρωποι. Εμείς, σεβάσμιε κύριε, σηκωθήκαμε, αποδώσαμε σεβασμό, αλλά δεν τους δώσαμε κάθισμα. Εμείς, σεβάσμιε κύριε, με ατελείς πράξεις, γεμάτες μετάνοια, γεμάτες τύψεις, γεννηθήκαμε σε κατώτερη κατηγορία"».
«Άλλες επίσης πολλές θεότητες, μοναχοί, αφού με πλησίασαν, είπαν αυτό: "Πλησίασαν εμάς, σεβάσμιε κύριε, στα σπίτια μας αναχωρητές που πριν ήταν άνθρωποι. Εμείς, σεβάσμιε κύριε, σηκωθήκαμε, αποδώσαμε σεβασμό, δώσαμε κάθισμα, αλλά δεν μοιραστήκαμε σύμφωνα με τη δύναμη και την ικανότητά μας... κ.λπ... μοιραστήκαμε σύμφωνα με τη δύναμη και την ικανότητά μας, αλλά δεν καθίσαμε κοντά για να ακούσουμε τη Διδασκαλία... κ.λπ... καθίσαμε κοντά για να ακούσουμε τη Διδασκαλία, αλλά δεν ακούσαμε τη Διδασκαλία με προσεκτικό αυτί... κ.λπ... ακούσαμε τη Διδασκαλία με προσεκτικό αυτί, αλλά αφού ακούσαμε δεν διατηρήσαμε τη Διδασκαλία... κ.λπ... αφού ακούσαμε διατηρήσαμε τη Διδασκαλία, αλλά δεν εξετάσαμε το νόημα των διδασκαλιών που διατηρήσαμε... κ.λπ... εξετάσαμε το νόημα των διδασκαλιών που διατηρήσαμε, αλλά γνωρίζοντας το νόημα και γνωρίζοντας τη Διδασκαλία δεν ακολουθήσαμε την πρακτική σύμφωνα με τη Διδασκαλία. Εμείς, σεβάσμιε κύριε, με ατελείς πράξεις, γεμάτες μετάνοια, γεμάτες τύψεις, γεννηθήκαμε σε κατώτερη κατηγορία"».
«Άλλες επίσης πολλές θεότητες, μοναχοί, αφού με πλησίασαν, είπαν αυτό: "Πλησίασαν εμάς, σεβάσμιε κύριε, στα σπίτια μας αναχωρητές που πριν ήταν άνθρωποι. Εμείς, σεβάσμιε κύριε, σηκωθήκαμε, αποδώσαμε σεβασμό, δώσαμε κάθισμα, μοιραστήκαμε σύμφωνα με τη δύναμη και την ικανότητά μας, καθίσαμε κοντά για να ακούσουμε τη Διδασκαλία, ακούσαμε τη Διδασκαλία με προσεκτικό αυτί, αφού ακούσαμε διατηρήσαμε τη Διδασκαλία, εξετάσαμε το νόημα των διδασκαλιών που διατηρήσαμε, γνωρίζοντας το νόημα και γνωρίζοντας τη Διδασκαλία ακολουθήσαμε την πρακτική σύμφωνα με τη Διδασκαλία. Εμείς, σεβάσμιε κύριε, με ολοκληρωμένες πράξεις, χωρίς μετάνοια, χωρίς τύψεις, γεννηθήκαμε σε ανώτερη κατηγορία". Αυτές, μοναχοί, είναι οι βάσεις των δένδρων, αυτές είναι οι άδειες οικίες. Διαλογίζεστε, μοναχοί, μην αμελείτε, μη νιώσετε μετάνοια αργότερα όπως εκείνες οι πρώτες θεότητες». Ένατη.
10.
Η ομιλία για τον Βελάμα
20. Κάποτε ο Ευλογημένος διέμενε στη Σαβάτθι, στο άλσος του Τζέτα, στο μοναστήρι του Ανάθαπίντικα. Τότε ο οικοδεσπότης Ανάθαπίντικα πλησίασε τον Ευλογημένο· αφού πλησίασε, απέδωσε σεβασμό στον Ευλογημένο και κάθισε στο πλάι. Στον οικοδεσπότη Ανάθαπίντικα που καθόταν στο πλάι, ο Ευλογημένος είπε αυτό:
«Άραγε, οικοδεσπότη, δίνεται δωρεά στην οικογένειά σου;» «Δίνεται, σεβάσμιε κύριε, δωρεά στην οικογένειά μου· αυτή όμως είναι φτωχή, ρύζι με φλούδες μαζί με ξινή σούπα». «Είτε φτωχή, οικοδεσπότη, δωρεά δίνει κάποιος είτε εξαίσια· και αυτήν τη δίνει απρόσεκτα, τη δίνει χωρίς σεβασμό, τη δίνει όχι ιδιοχείρως, τη δίνει πεταμένη, τη δίνει χωρίς να προσδοκά αποτέλεσμα. Οπουδήποτε το επακόλουθο εκείνης της δωρεάς εμφανίζεται, η συνείδησή του δεν κλίνει προς εξαίρετη απόλαυση τροφής, η συνείδησή του δεν κλίνει προς εξαίρετη απόλαυση ρούχων, η συνείδησή του δεν κλίνει προς εξαίρετη απόλαυση οχήματος, η συνείδησή του δεν κλίνει προς απόλαυση των πέντε εξαίρετων ειδών αισθησιακής ηδονής. Και όσοι είναι γιοι ή σύζυγοι ή δούλοι ή υπηρέτες ή εργάτες του, αυτοί επίσης δεν ακούν, δεν δίνουν το αυτί τους, δεν εδραιώνουν τον νου τους για την τελική απελευθερωτική γνώση. Για ποιο λόγο; Έτσι πράγματι, οικοδεσπότη, είναι το επακόλουθο των πράξεων που έγιναν απρόσεκτα».
«Είτε φτωχή, οικοδεσπότη, δωρεά δίνει κάποιος είτε εξαίσια· και αυτήν τη δίνει προσεκτικά, τη δίνει με σεβασμό, τη δίνει ιδιοχείρως, τη δίνει χωρίς να την πετάξει, τη δίνει προσδοκώντας αποτέλεσμα. Οπουδήποτε το επακόλουθο εκείνης της δωρεάς εμφανίζεται, η συνείδησή του κλίνει προς εξαίρετη απόλαυση τροφής, η συνείδησή του κλίνει προς εξαίρετη απόλαυση ρούχων, η συνείδησή του κλίνει προς εξαίρετη απόλαυση οχήματος, η συνείδησή του κλίνει προς απόλαυση των πέντε εξαίρετων ειδών αισθησιακής ηδονής. Και όσοι είναι γιοι ή σύζυγοι ή δούλοι ή υπηρέτες ή εργάτες του, αυτοί επίσης ακούν, δίνουν το αυτί τους, εδραιώνουν τον νου τους για την τελική απελευθερωτική γνώση. Για ποιο λόγο; Έτσι πράγματι, οικοδεσπότη, είναι το επακόλουθο των πράξεων που έγιναν προσεκτικά.
«Κάποτε στο παρελθόν, οικοδεσπότη, υπήρχε ένας βραχμάνος ονόματι Βελάμα. Αυτός έδωσε μια τέτοια δωρεά, μια μεγάλη δωρεά. Έδωσε ογδόντα τέσσερις χιλιάδες χρυσά πιάτα γεμάτα με ασήμι, έδωσε ογδόντα τέσσερις χιλιάδες ασημένια πιάτα γεμάτα με χρυσό, έδωσε ογδόντα τέσσερις χιλιάδες μπρούτζινα πιάτα γεμάτα με πολύτιμα μέταλλα, έδωσε ογδόντα τέσσερις χιλιάδες ελέφαντες με χρυσά στολίδια, με χρυσές σημαίες, καλυμμένους με χρυσά δίχτυα, έδωσε ογδόντα τέσσερις χιλιάδες άρματα καλυμμένα με δέρμα λιονταριού, καλυμμένα με δέρμα τίγρης, καλυμμένα με δέρμα λεοπάρδαλης, καλυμμένα με ωχροκίτρινη μάλλινη κουβέρτα, με χρυσά στολίδια, με χρυσές σημαίες, καλυμμένα με χρυσά δίχτυα, έδωσε ογδόντα τέσσερις χιλιάδες αγελάδες δεμένες με σχοινιά από λεπτό ύφασμα, με μπρούτζινα δοχεία για το γάλα, έδωσε ογδόντα τέσσερις χιλιάδες κόρες στολισμένες με σκουλαρίκια από πολύτιμους λίθους, έδωσε ογδόντα τέσσερις χιλιάδες ανάκλιντρα στρωμένα με μάλλινα υφάσματα, στρωμένα με μάλλινες κουβέρτες, στρωμένα με κεντητά καλύμματα, με εξαιρετικά στρώματα από δέρμα αντιλόπης, με σκεπάσματα από πάνω και με κόκκινα μαξιλάρια και στις δύο πλευρές, έδωσε ογδόντα τέσσερις χιλιάδες δεκάδες εκατομμύρια ρούχα από λεπτό λινό, από λεπτό μετάξι, από λεπτό μαλλί, από λεπτό βαμβάκι· τι να πει κανείς για τροφή, ρόφημα, σνακ, φαγητό, γλυκά και ποτά - έρεαν, θα έλεγε κανείς, σαν ποτάμια.
«Μπορεί, οικοδεσπότη, να σκεφτείς έτσι: 'Σίγουρα κάποιος άλλος ήταν εκείνη την περίοδο ο βραχμάνος Βελάμα, αυτός έδωσε εκείνη τη δωρεά, τη μεγάλη δωρεά'. Όμως αυτό, οικοδεσπότη, δεν πρέπει να θεωρηθεί έτσι. Εγώ εκείνη την περίοδο ήμουν ο βραχμάνος Βελάμα. Εγώ έδωσα εκείνη τη δωρεά, τη μεγάλη δωρεά. Σε εκείνη όμως τη δωρεά, οικοδεσπότη, δεν υπήρχε κανείς άξιος προσφορών, κανείς δεν καθάρισε εκείνη την προσφορά.
«Τη δωρεά, οικοδεσπότη, που ο βραχμάνος Βελάμα έδωσε, τη μεγάλη δωρεά - αν κάποιος τάιζε έναν τέλειο στην ορθή άποψη, τούτο είναι πιο καρποφόρο από εκείνο.
«Όποιος θα τάιζε εκατό τέλειους στην ορθή άποψη, και όποιος θα τάιζε έναν άπαξ επιστρέφοντα, τούτο είναι πιο καρποφόρο από εκείνο.
«Όποιος θα τάιζε εκατό άπαξ επιστρέφοντες, και όποιος θα τάιζε έναν μη-επιστρέφοντα... κ.λπ... όποιος θα τάιζε εκατό μη-επιστρέφοντες, και όποιος θα τάιζε έναν Άξιο... όποιος θα τάιζε εκατό Άξιους, και όποιος θα τάιζε έναν Ατομικά Φωτισμένο... όποιος θα τάιζε εκατό Ατομικά Φωτισμένους, και όποιος θα τάιζε τον Τατχάγκατα, τον Άξιο, τον Πλήρως Αυτοφωτισμένο... όποιος θα τάιζε την Κοινότητα των μοναχών με επικεφαλής τον Βούδα... όποιος θα έβαζε να χτιστεί μοναστήρι αφιερωμένο στην Κοινότητα των τεσσάρων σημείων του ορίζοντα... όποιος με γαλήνια συνείδηση θα κατέφευγε στον Βούδα και στη Διδασκαλία και στην Κοινότητα ως καταφύγιο... όποιος με γαλήνια συνείδηση θα αναλάμβανε τους κανόνες εξάσκησης - αποχή από το φόνο έμβιων όντων, αποχή από τη λήψη του μη δοσμένου, αποχή από τη λανθασμένη σεξουαλική συμπεριφορά, αποχή από την ψευδολογία, αποχή από τα οινοπνευματώδη ποτά, ηδύποτα και μεθυστικά που προξενούν απροσεξία, ή όποιος θα ανέπτυσσε νου φιλικότητας ακόμη και για τόσο χρόνο όσο χρειάζεται για να μυρίσεις ένα άρωμα, τούτο είναι πιο καρποφόρο από εκείνο.
«Και ό,τι, οικοδεσπότη, ο βραχμάνος Βελάμα έδωσε ως δωρεά, τη μεγάλη δωρεά, και όποιος θα τάιζε έναν τέλειο στην ορθή άποψη... όποιος θα τάιζε εκατό τέλειους στην ορθή άποψη, και όποιος θα τάιζε έναν άπαξ επιστρέφοντα... όποιος θα τάιζε εκατό άπαξ επιστρέφοντες, και όποιος θα τάιζε έναν μη-επιστρέφοντα... όποιος θα τάιζε εκατό μη-επιστρέφοντες, και όποιος θα τάιζε έναν Άξιο... όποιος θα τάιζε εκατό Άξιους, και όποιος θα τάιζε έναν Ατομικά Φωτισμένο... όποιος θα τάιζε εκατό Ατομικά Φωτισμένους, και όποιος θα τάιζε τον Τατχάγκατα, τον Άξιο, τον Πλήρως Αυτοφωτισμένο... όποιος θα τάιζε την Κοινότητα των μοναχών με επικεφαλής τον Βούδα, και όποιος θα έβαζε να χτιστεί μοναστήρι αφιερωμένο στην Κοινότητα των τεσσάρων σημείων του ορίζοντα... όποιος με γαλήνια συνείδηση θα κατέφευγε στον Βούδα και στη Διδασκαλία και στην Κοινότητα ως καταφύγιο, και όποιος με γαλήνια συνείδηση θα αναλάμβανε τους κανόνες εξάσκησης - αποχή από το φόνο έμβιων όντων... αποχή από τα οινοπνευματώδη ποτά, ηδύποτα και μεθυστικά που προξενούν απροσεξία, ή όποιος θα ανέπτυσσε νου φιλικότητας ακόμη και για τόσο χρόνο όσο χρειάζεται για να μυρίσεις ένα άρωμα, ή όποιος θα ανέπτυσσε την αντίληψη της παροδικότητας ακόμη και για τη διάρκεια ενός χτυπήματος των δακτύλων, τούτο είναι πιο καρποφόρο από εκείνο». Δέκατη.
Το κεφάλαιο του βρυχηθμού του λιονταριού, δεύτερο.
Αυτή είναι η σύνοψή του -
Η αντίληψη του σπυριού, η οικογένεια, η φιλικότητα, η θεότητα και με τον Βελάμα.