8.
Η ομιλία για τον βόλο μελιού
199. Έτσι έχω ακούσει - Κάποτε ο Ευλογημένος διέμενε στους Σάκκα, στην Καπιλαβάττχου, στο μοναστήρι του Νιγκρόντα. Τότε ο Ευλογημένος, αφού ντύθηκε το πρωί και πήρε το κύπελλο και τους χιτώνες του, μπήκε στην Καπιλαβάττχου για προσφερόμενη τροφή. Αφού περπάτησε στην Καπιλαβάττχου για προσφερόμενη τροφή, μετά το γεύμα, έχοντας επιστρέψει από τη συλλογή τροφής, κατευθύνθηκε προς το Μεγάλο Δάσος για ημερήσια διαμονή. Αφού μπήκε στο Μεγάλο Δάσος, κάθισε για ημερήσια διαμονή στη ρίζα ενός νεαρού δέντρου μπελούβα. Και ο Νταντάπανι ο Σάκκα, περπατώντας εδώ κι εκεί για περίπατο, κατευθύνθηκε προς το Μεγάλο Δάσος. Αφού μπήκε στο Μεγάλο Δάσος, πλησίασε το δέντρο μπελούβα, πλησίασε τον Ευλογημένο· αφού πλησίασε, χαιρέτησε τον Ευλογημένο. Αφού ολοκλήρωσε την ευγενική και αξιομνημόνευτη συζήτηση, ακουμπώντας στο μπαστούνι του, στάθηκε στο πλάι. Καθώς στεκόταν στο πλάι, ο Νταντάπανι ο Σάκκα είπε στον Ευλογημένο: «Τι υποστηρίζει ο ασκητής, τι διδάσκει;» «Αυτός που μιλά έτσι, φίλε, ώστε στον κόσμο μαζί με τους θεούς, μαζί με τον Μάρα, μαζί με τους Βράχμα, στη γενιά μαζί με τους ασκητές και βραχμάνους, μαζί με θεούς και ανθρώπους, δεν έρχεται σε διαμάχη με κανέναν στον κόσμο, και επίσης οι αντιλήψεις δεν υπολανθάνουν σε εκείνον τον βραχμάνο που διαμένει αποδεσμευμένος από τις ηδονές, χωρίς αμφιβολία, με κομμένη τύψη, χωρίς επιθυμία για ύπαρξη ή μη-ύπαρξη - έτσι μιλώ εγώ, φίλε, έτσι διδάσκω».
Όταν αυτό ειπώθηκε, ο Νταντάπανι ο Σάκκα, αφού κούνησε το κεφάλι του, αφού έβγαλε τη γλώσσα του, αφού σήκωσε τρεις ρυτίδες στο μέτωπό του, έφυγε ακουμπώντας στο μπαστούνι του.
200. Τότε ο Ευλογημένος, την απογευματινή περίοδο της ημέρας, αφού βγήκε από την απομόνωση, πήγε στο μοναστήρι Νιγκρόντχα· αφού έφτασε, κάθισε στο προετοιμασμένο κάθισμα. Αφού κάθισε, ο Ευλογημένος απευθύνθηκε στους μοναχούς: «Εδώ εγώ, μοναχοί, αφού ντύθηκα το πρωί και πήρα το κύπελλο και τους χιτώνες μου, μπήκα στην Καπιλαβάττχου για προσφερόμενη τροφή. Αφού περπάτησα στην Καπιλαβάττχου για προσφερόμενη τροφή, μετά το γεύμα, έχοντας επιστρέψει από τη συλλογή τροφής, κατευθύνθηκα προς το Μεγάλο Δάσος για ημερήσια διαμονή. Αφού μπήκα στο Μεγάλο Δάσος, κάθισα για ημερήσια διαμονή στη ρίζα ενός νεαρού δέντρου μπελούβα. Και ο Νταντάπανι ο Σάκκα, μοναχοί, περπατώντας εδώ κι εκεί για περίπατο, κατευθύνθηκε προς το Μεγάλο Δάσος. Αφού μπήκε στο Μεγάλο Δάσος, πλησίασε το δέντρο μπελούβα, πλησίασε εμένα· αφού πλησίασε, με χαιρέτησε. Αφού ολοκλήρωσε την ευγενική και αξιομνημόνευτη συζήτηση, ακουμπώντας στο μπαστούνι του, στάθηκε στο πλάι. Καθώς στεκόταν στο πλάι, μοναχοί, ο Νταντάπανι ο Σάκκα μου είπε: "Τι υποστηρίζει ο ασκητής, τι διδάσκει;"
«Όταν αυτό ειπώθηκε, εγώ, μοναχοί, είπα στον Νταντάπανι τον Σάκκα: "Αυτός που μιλά έτσι, φίλε, ώστε στον κόσμο μαζί με τους θεούς, μαζί με τον Μάρα, μαζί με τους Βράχμα, στη γενιά μαζί με τους ασκητές και βραχμάνους, μαζί με θεούς και ανθρώπους, δεν έρχεται σε διαμάχη με κανέναν στον κόσμο, και επίσης οι αντιλήψεις δεν υπολανθάνουν σε εκείνον τον βραχμάνο που διαμένει αποδεσμευμένος από τις ηδονές, χωρίς αμφιβολία, με κομμένη τύψη, χωρίς επιθυμία για ύπαρξη ή μη-ύπαρξη - έτσι μιλώ εγώ, φίλε, έτσι διδάσκω». «Όταν αυτό ειπώθηκε, μοναχοί, ο Νταντάπανι ο Σάκκα, αφού κούνησε το κεφάλι του, αφού έβγαλε τη γλώσσα του, αφού σήκωσε τρεις ρυτίδες στο μέτωπό του, έφυγε ακουμπώντας στο μπαστούνι του».
201. Όταν αυτό ειπώθηκε, κάποιος μοναχός είπε στον Ευλογημένο: «Τι όμως υποστηρίζει, σεβάσμιε κύριε, ο Ευλογημένος ώστε στον κόσμο μαζί με τους θεούς, μαζί με τον Μάρα, μαζί με τους Βράχμα, στη γενιά μαζί με τους ασκητές και βραχμάνους, μαζί με θεούς και ανθρώπους, δεν έρχεται σε διαμάχη με κανέναν στον κόσμο; Και πώς επίσης, σεβάσμιε κύριε, οι αντιλήψεις δεν υπολανθάνουν στον Ευλογημένο που διαμένει αποδεσμευμένος από τις ηδονές, σε εκείνον τον βραχμάνο χωρίς αμφιβολία, με κομμένη τύψη, χωρίς επιθυμία για ύπαρξη ή μη-ύπαρξη;» «Από όποια πηγή, μοναχέ, οι όροι της αντίληψης της εμμονής συχνάζουν σε ένα άτομο· αν εδώ δεν υπάρχει τίποτα που πρέπει να γίνει δεκτό με χαρά, τίποτα που πρέπει να ισχυριστεί κανείς, τίποτα που πρέπει να προσκολληθεί· αυτό είναι το τέλος των υπολανθανουσών τάσεων για λαγνεία, αυτό είναι το τέλος των υπολανθανουσών τάσεων για αποστροφή, αυτό είναι το τέλος των υπολανθανουσών τάσεων για λανθασμένη άποψη, αυτό είναι το τέλος των υπολανθανουσών τάσεων για σκεπτικιστική αμφιβολία, αυτό είναι το τέλος των υπολανθανουσών τάσεων για αλαζονεία, αυτό είναι το τέλος των υπολανθανουσών τάσεων για πάθος για ύπαρξη, αυτό είναι το τέλος των υπολανθανουσών τάσεων για άγνοια, αυτό είναι το τέλος της χρήσης ροπάλων, της χρήσης όπλων, της διαμάχης, της διαφωνίας, της αντιδικίας, του «εσύ, εσύ», της διχαστικής ομιλίας και της ψευδολογίας. Εδώ αυτές οι κακές φαύλες νοητικές καταστάσεις καταπαύουν χωρίς υπόλοιπο». Αυτά είπε ο Ευλογημένος. Αφού είπε αυτά, ο Καλότυχος σηκώθηκε από τη θέση του και μπήκε στο μοναστήρι.
202. Τότε σε αυτούς τους μοναχούς, λίγο μετά την αναχώρηση του Ευλογημένου, ήρθε αυτή η σκέψη: «Αυτό, φίλοι, ο Ευλογημένος αφού απήγγειλε συνοπτικά τη σύνοψη, χωρίς να αναλύσει το νόημα αναλυτικά, σηκώθηκε από τη θέση του και μπήκε στο μοναστήρι - "Από όποια πηγή, μοναχέ, οι όροι της αντίληψης της εμμονής συχνάζουν σε ένα άτομο· αν εδώ δεν υπάρχει τίποτα που πρέπει να γίνει δεκτό με χαρά, τίποτα που πρέπει να ισχυριστεί κανείς, τίποτα που πρέπει να προσκολληθεί· αυτό είναι το τέλος των υπολανθανουσών τάσεων για λαγνεία... κ.λπ... εδώ αυτές οι κακές φαύλες νοητικές καταστάσεις καταπαύουν χωρίς υπόλοιπο". Ποιος άραγε θα μπορούσε να αναλύσει αναλυτικά το νόημα αυτής της σύνοψης που απαγγέλθηκε συνοπτικά από τον Ευλογημένο, της οποίας το νόημα δεν αναλύθηκε αναλυτικά;» Τότε σε αυτούς τους μοναχούς ήρθε η σκέψη: «Αυτός ο σεβάσμιος Μαχακατσάνα είναι επαινεμένος από τον Διδάσκαλο και εκτιμημένος από τους νοήμονες συντρόφους στην άγια ζωή. Ο σεβάσμιος Μαχακατσάνα είναι ικανός να αναλύσει αναλυτικά το νόημα αυτής της σύνοψης που απαγγέλθηκε συνοπτικά από τον Ευλογημένο, της οποίας το νόημα δεν αναλύθηκε αναλυτικά. Γιατί να μην πάμε εκεί όπου είναι ο σεβάσμιος Μαχακατσάνα· αφού πλησιάσουμε, να ρωτήσουμε τον σεβάσμιο Μαχακατσάνα για αυτό το θέμα».
Τότε εκείνοι οι μοναχοί πήγαν εκεί όπου ήταν ο σεβάσμιος Μαχακατσάνα· αφού πλησίασαν, χαιρέτησαν τον σεβάσμιο Μαχακατσάνα. Αφού ολοκλήρωσαν την ευγενική και αξιομνημόνευτη συζήτηση, κάθισαν στο πλάι. Καθισμένοι στο πλάι, εκείνοι οι μοναχοί είπαν στον σεβάσμιο Μαχακατσάνα: «Αυτό, φίλε Κατσάνα, ο Ευλογημένος αφού απήγγειλε συνοπτικά τη σύνοψη, χωρίς να αναλύσει το νόημα αναλυτικά, σηκώθηκε από τη θέση του και μπήκε στο μοναστήρι - "Από όποια πηγή, μοναχέ, οι όροι της αντίληψης της εμμονής συχνάζουν σε ένα άτομο· αν εδώ δεν υπάρχει τίποτα που πρέπει να γίνει δεκτό με χαρά, τίποτα που πρέπει να ισχυριστεί κανείς, τίποτα που πρέπει να προσκολληθεί· αυτό είναι το τέλος των υπολανθανουσών τάσεων για λαγνεία... κ.λπ... εδώ αυτές οι κακές φαύλες νοητικές καταστάσεις καταπαύουν χωρίς υπόλοιπο". Σε εμάς, φίλε Κατσάνα, λίγο μετά την αναχώρηση του Ευλογημένου, ήρθε αυτή η σκέψη: "Αυτό, φίλοι, ο Ευλογημένος αφού απήγγειλε συνοπτικά τη σύνοψη, χωρίς να αναλύσει το νόημα αναλυτικά, σηκώθηκε από τη θέση του και μπήκε στο μοναστήρι - 'Από όποια πηγή, μοναχέ, οι όροι της αντίληψης της εμμονής συχνάζουν σε ένα άτομο· αν εδώ δεν υπάρχει τίποτα που πρέπει να γίνει δεκτό με χαρά, τίποτα που πρέπει να ισχυριστεί κανείς, τίποτα που πρέπει να προσκολληθεί· αυτό είναι το τέλος των υπολανθανουσών τάσεων για λαγνεία... κ.λπ... εδώ αυτές οι κακές φαύλες νοητικές καταστάσεις καταπαύουν χωρίς υπόλοιπο'. Ποιος άραγε θα μπορούσε να αναλύσει αναλυτικά το νόημα αυτής της σύνοψης που απαγγέλθηκε συνοπτικά από τον Ευλογημένο, της οποίας το νόημα δεν αναλύθηκε αναλυτικά;" Σε εμάς, φίλε Κατσάνα, ήρθε αυτή η σκέψη: "Αυτός ο σεβάσμιος Μαχακατσάνα είναι επαινεμένος από τον Διδάσκαλο και εκτιμημένος από τους νοήμονες συντρόφους στην άγια ζωή· ο σεβάσμιος Μαχακατσάνα είναι ικανός να αναλύσει αναλυτικά το νόημα αυτής της σύνοψης που απαγγέλθηκε συνοπτικά από τον Ευλογημένο, της οποίας το νόημα δεν αναλύθηκε αναλυτικά. Γιατί να μην πάμε εκεί όπου είναι ο σεβάσμιος Μαχακατσάνα· αφού πλησιάσουμε, να ρωτήσουμε τον σεβάσμιο Μαχακατσάνα για αυτό το θέμα". Ας αναλύσει ο σεβάσμιος Μαχακατσάνα».
203. «Όπως, φίλοι, ένας άνθρωπος που επιθυμεί την ουσία, που αναζητά την ουσία, που περιφέρεται αναζητώντας την ουσία, περνώντας τη ρίζα ενός μεγάλου δέντρου που στέκεται και έχει ουσία, περνώντας τον κορμό, θα νόμιζε ότι πρέπει να αναζητήσει την ουσία στα κλαδιά και τα φύλλα· έτσι είναι αυτό το προσόν των σεβασμίων, ενώ ο Διδάσκαλος είναι παρών, προσπερνώντας εκείνον τον Ευλογημένο, νομίζετε ότι πρέπει να ρωτήσετε εμάς για αυτό το θέμα. Διότι, φίλοι, ο Ευλογημένος γνωρίζοντας γνωρίζει, βλέποντας βλέπει, έχει γίνει μάτι, έχει γίνει γνώση, έχει γίνει Διδασκαλία, έχει γίνει Βράχμα, είναι ο διδάσκων, ο διαδίδων, αυτός που οδηγεί στο νόημα, ο δωρητής της αθανασίας, ο κύριος της Διδασκαλίας, ο Τατχάγκατα. Και αυτή ήταν η κατάλληλη στιγμή για να ρωτήσετε αυτόν τον ίδιο τον Ευλογημένο για αυτό το θέμα. Όπως σας απαντούσε ο Ευλογημένος, έτσι θα έπρεπε να το θυμάστε». «Σίγουρα, φίλε Κατσάνα, ο Ευλογημένος γνωρίζοντας γνωρίζει, βλέποντας βλέπει, έχει γίνει μάτι, έχει γίνει γνώση, έχει γίνει Διδασκαλία, έχει γίνει Βράχμα, είναι ο διδάσκων, ο διαδίδων, αυτός που οδηγεί στο νόημα, ο δωρητής της αθανασίας, ο κύριος της Διδασκαλίας, ο Τατχάγκατα. Και αυτή ήταν η κατάλληλη στιγμή για να ρωτήσουμε αυτόν τον ίδιο τον Ευλογημένο για αυτό το θέμα. Όπως μας απαντούσε ο Ευλογημένος, έτσι θα το θυμόμασταν. Αλλά ο σεβάσμιος Μαχακατσάνα είναι επαινεμένος από τον Διδάσκαλο και εκτιμημένος από τους νοήμονες συντρόφους στην άγια ζωή· ο σεβάσμιος Μαχακατσάνα είναι ικανός να αναλύσει αναλυτικά το νόημα αυτής της σύνοψης που απαγγέλθηκε συνοπτικά από τον Ευλογημένο, της οποίας το νόημα δεν αναλύθηκε αναλυτικά. Ας αναλύσει ο σεβάσμιος Μαχακατσάνα χωρίς να το θεωρεί βάρος». «Τότε λοιπόν, φίλοι, ακούστε, προσέχετε καλά, θα μιλήσω». «Ναι, φίλε», απάντησαν εκείνοι οι μοναχοί στον σεβάσμιο Μαχακατσάνα. Ο σεβάσμιος Μαχακατσάνα είπε αυτό -
204. «Αυτό λοιπόν, φίλοι, που ο Ευλογημένος αφού απήγγειλε συνοπτικά τη σύνοψη, χωρίς να αναλύσει το νόημα αναλυτικά, σηκώθηκε από τη θέση του και μπήκε στο μοναστήρι - "Από όποια πηγή, μοναχέ, οι όροι της αντίληψης της εμμονής συχνάζουν σε ένα άτομο· αν εδώ δεν υπάρχει τίποτα που πρέπει να γίνει δεκτό με χαρά, τίποτα που πρέπει να ισχυριστεί κανείς, τίποτα που πρέπει να προσκολληθεί· αυτό είναι το τέλος των υπολανθανουσών τάσεων για λαγνεία... κ.λπ... εδώ αυτές οι κακές φαύλες νοητικές καταστάσεις καταπαύουν χωρίς υπόλοιπο", εγώ, φίλοι, κατανοώ έτσι αναλυτικά το νόημα αυτής της σύνοψης που απαγγέλθηκε συνοπτικά από τον Ευλογημένο, της οποίας το νόημα δεν αναλύθηκε αναλυτικά -
«Εξαρτώμενος από το μάτι, φίλοι, και τα υλικά φαινόμενα, εγείρεται η οφθαλμική συνείδηση· η συνάντηση των τριών είναι επαφή· με την επαφή ως συνθήκη υπάρχει αίσθημα· ό,τι βιώνει αυτό αντιλαμβάνεται, ό,τι αντιλαμβάνεται αυτό σκέφτεται, ό,τι σκέφτεται αυτό εμμένει, ό,τι εμμένει από αυτό ως πηγή οι όροι της αντίληψης της εμμονής συχνάζουν σε ένα άτομο σχετικά με τα υλικά φαινόμενα αντιληπτά με το μάτι του παρελθόντος, του μέλλοντος και του παρόντος. Εξαρτώμενος από το αυτί, φίλοι, και τους ήχους, εγείρεται η ωτική συνείδηση... κ.λπ... Εξαρτώμενος από τη μύτη, φίλοι, και τις οσμές, εγείρεται η ρινική συνείδηση... κ.λπ... Εξαρτώμενος από τη γλώσσα, φίλοι, και τις γεύσεις, εγείρεται η γλωσσική συνείδηση... κ.λπ... Εξαρτώμενος από το σώμα, φίλοι, και τα απτά αντικείμενα, εγείρεται η σωματική συνείδηση... κ.λπ... Εξαρτώμενος από τον νου, φίλοι, και τα νοητικά αντικείμενα, εγείρεται η νοητική συνείδηση· η συνάντηση των τριών είναι επαφή· με την επαφή ως συνθήκη υπάρχει αίσθημα· ό,τι βιώνει αυτό αντιλαμβάνεται, ό,τι αντιλαμβάνεται αυτό σκέφτεται, ό,τι σκέφτεται αυτό εμμένει, ό,τι εμμένει από αυτό ως πηγή οι όροι της αντίληψης της εμμονής συχνάζουν σε ένα άτομο σχετικά με τα νοητικά αντικείμενα αντιληπτά από τον νου του παρελθόντος, του μέλλοντος και του παρόντος.
«Πράγματι, φίλοι, όταν υπάρχει το μάτι, όταν υπάρχει η ύλη, όταν υπάρχει η οφθαλμική συνείδηση, θα προσδιορίσει την έννοια της επαφής - αυτό είναι δυνατόν. Όταν υπάρχει η έννοια της επαφής, θα προσδιορίσει την έννοια του αισθήματος - αυτό είναι δυνατόν. Όταν υπάρχει η έννοια του αισθήματος, θα προσδιορίσει την έννοια της αντίληψης - αυτό είναι δυνατόν. Όταν υπάρχει η έννοια της αντίληψης, θα προσδιορίσει την έννοια του λογισμού - αυτό είναι δυνατόν. Όταν υπάρχει η έννοια του λογισμού, θα προσδιορίσει την έννοια της συχνότητας των όρων της αντίληψης της εμμονής - αυτό είναι δυνατόν. Πράγματι, φίλοι, όταν υπάρχει το αυτί, όταν υπάρχει ο ήχος... κ.λπ... όταν υπάρχει η μύτη, όταν υπάρχει η οσμή... κ.λπ... όταν υπάρχει η γλώσσα, όταν υπάρχει η γεύση... κ.λπ... όταν υπάρχει το σώμα, όταν υπάρχει το απτό αντικείμενο... κ.λπ... όταν υπάρχει ο νους, όταν υπάρχει το νοητικό αντικείμενο, όταν υπάρχει η νοητική συνείδηση, θα προσδιορίσει την έννοια της επαφής - αυτό είναι δυνατόν. Όταν υπάρχει η έννοια της επαφής, θα προσδιορίσει την έννοια του αισθήματος - αυτό είναι δυνατόν. Όταν υπάρχει η έννοια του αισθήματος, θα προσδιορίσει την έννοια της αντίληψης - αυτό είναι δυνατόν. Όταν υπάρχει η έννοια της αντίληψης, θα προσδιορίσει την έννοια του λογισμού - αυτό είναι δυνατόν. Όταν υπάρχει η έννοια του λογισμού, θα προσδιορίσει την έννοια της συχνότητας των όρων της αντίληψης της εμμονής - αυτό είναι δυνατόν.
«Αν βέβαια, φίλε, δεν υπήρχε το μάτι, δεν υπήρχε η ύλη, δεν υπήρχε η οφθαλμική συνείδηση, θα μπορούσε να περιγράψει την έννοια της επαφής» - αυτό είναι αδύνατον. «Αν δεν υπήρχε η έννοια της επαφής, θα μπορούσε να περιγράψει την έννοια του αισθήματος» - αυτό είναι αδύνατον. «Αν δεν υπήρχε η έννοια του αισθήματος, θα μπορούσε να περιγράψει την έννοια της αντίληψης» - αυτό είναι αδύνατον. «Αν δεν υπήρχε η έννοια της αντίληψης, θα μπορούσε να περιγράψει την έννοια του λογισμού» - αυτό είναι αδύνατον. «Αν δεν υπήρχε η έννοια του λογισμού, θα μπορούσε να περιγράψει την έννοια της συχνότητας των όρων της αντίληψης της εμμονής» - αυτό είναι αδύνατον. Αν βέβαια, φίλε, δεν υπήρχε το αυτί, δεν υπήρχε ο ήχος... κ.λπ... δεν υπήρχε η μύτη, δεν υπήρχε η οσμή... κ.λπ... δεν υπήρχε η γλώσσα, δεν υπήρχε η γεύση... κ.λπ... δεν υπήρχε το σώμα, δεν υπήρχε το απτό αντικείμενο... κ.λπ... δεν υπήρχε ο νους, δεν υπήρχε το νοητικό φαινόμενο, δεν υπήρχε η νοητική συνείδηση, «θα μπορούσε να περιγράψει την έννοια της επαφής» - αυτό είναι αδύνατον. «Αν δεν υπήρχε η έννοια της επαφής, θα μπορούσε να περιγράψει την έννοια του αισθήματος» - αυτό είναι αδύνατον. «Αν δεν υπήρχε η έννοια του αισθήματος, θα μπορούσε να περιγράψει την έννοια της αντίληψης» - αυτό είναι αδύνατον. «Αν δεν υπήρχε η έννοια της αντίληψης, θα μπορούσε να περιγράψει την έννοια του λογισμού» - αυτό είναι αδύνατον. «Αν δεν υπήρχε η έννοια του λογισμού, θα μπορούσε να περιγράψει την έννοια της συχνότητας των όρων της αντίληψης της εμμονής» - αυτό είναι αδύνατον.
«Αυτό λοιπόν, φίλοι, που ο Ευλογημένος αφού απήγγειλε συνοπτικά τη σύνοψη, χωρίς να αναλύσει το νόημα αναλυτικά, σηκώθηκε από τη θέση του και μπήκε στο μοναστήρι - 'από όποια πηγή, μοναχέ, οι όροι της αντίληψης της εμμονής συχνάζουν σε ένα άτομο· αν εδώ δεν υπάρχει τίποτα που πρέπει να γίνει δεκτό με χαρά, τίποτα που πρέπει να ισχυριστεί κανείς, τίποτα που πρέπει να προσκολληθεί· αυτό είναι το τέλος των υπολανθανουσών τάσεων για λαγνεία... κ.λπ... εδώ αυτές οι κακές φαύλες νοητικές καταστάσεις καταπαύουν χωρίς υπόλοιπο', αυτής της σύνοψης που απαγγέλθηκε συνοπτικά από τον Ευλογημένο, της οποίας το νόημα δεν αναλύθηκε αναλυτικά, εγώ, φίλοι, κατανοώ έτσι αναλυτικά το νόημα. Αν όμως επιθυμείτε, σεβάσμιοι, αφού πλησιάσετε αυτόν τον ίδιο τον Ευλογημένο, θα μπορούσατε να τον ρωτήσετε για αυτό το θέμα. Όπως σας απαντήσει ο Ευλογημένος, έτσι να το θυμάστε».
205. Τότε εκείνοι οι μοναχοί, αφού δέχτηκαν με χαρά και εξέφρασαν ευχαριστίες για τη ρήση του σεβάσμιου Μαχακατσάνα, σηκώθηκαν από τις θέσεις τους και πλησίασαν τον Ευλογημένο· αφού πλησίασαν, απέδωσαν σεβασμό στον Ευλογημένο και κάθισαν στο πλάι. Καθισμένοι στο πλάι, εκείνοι οι μοναχοί είπαν στον Ευλογημένο: «Αυτό λοιπόν, σεβάσμιε κύριε, που ο Ευλογημένος αφού απήγγειλε συνοπτικά τη σύνοψη, χωρίς να αναλύσει το νόημα αναλυτικά, σηκώθηκε από τη θέση του και μπήκε στο μοναστήρι - "Από όποια πηγή, μοναχέ, οι όροι της αντίληψης της εμμονής συχνάζουν σε ένα άτομο· αν εδώ δεν υπάρχει τίποτα που πρέπει να γίνει δεκτό με χαρά, τίποτα που πρέπει να ισχυριστεί κανείς, τίποτα που πρέπει να προσκολληθεί· αυτό είναι το τέλος των υπολανθανουσών τάσεων για λαγνεία... κ.λπ... εδώ αυτές οι κακές φαύλες νοητικές καταστάσεις καταπαύουν χωρίς υπόλοιπο". Σε εμάς, σεβάσμιε κύριε, λίγο μετά την αναχώρηση του Ευλογημένου, ήρθε αυτή η σκέψη: "Αυτό, φίλοι, ο Ευλογημένος αφού απήγγειλε συνοπτικά τη σύνοψη, χωρίς να αναλύσει το νόημα αναλυτικά, σηκώθηκε από τη θέση του και μπήκε στο μοναστήρι - 'Από όποια πηγή, μοναχέ, οι όροι της αντίληψης της εμμονής συχνάζουν σε ένα άτομο· αν εδώ δεν υπάρχει τίποτα που πρέπει να γίνει δεκτό με χαρά, τίποτα που πρέπει να ισχυριστεί κανείς, τίποτα που πρέπει να προσκολληθεί· αυτό είναι το τέλος των υπολανθανουσών τάσεων για λαγνεία, αυτό είναι το τέλος των υπολανθανουσών τάσεων για αποστροφή, αυτό είναι το τέλος των υπολανθανουσών τάσεων για λανθασμένη άποψη, αυτό είναι το τέλος των υπολανθανουσών τάσεων για σκεπτικιστική αμφιβολία, αυτό είναι το τέλος των υπολανθανουσών τάσεων για αλαζονεία, αυτό είναι το τέλος των υπολανθανουσών τάσεων για πάθος για ύπαρξη, αυτό είναι το τέλος των υπολανθανουσών τάσεων για άγνοια, αυτό είναι το τέλος της χρήσης ροπάλων, της χρήσης όπλων, της διαμάχης, της διαφωνίας, της αντιδικίας, του 'εσύ, εσύ', της διχαστικής ομιλίας και της ψευδολογίας. Εδώ αυτές οι κακές φαύλες νοητικές καταστάσεις καταπαύουν χωρίς υπόλοιπο'. Ποιος άραγε θα μπορούσε να αναλύσει αναλυτικά το νόημα αυτής της σύνοψης που απαγγέλθηκε συνοπτικά από τον Ευλογημένο, της οποίας το νόημα δεν αναλύθηκε αναλυτικά;" Σε εμάς, σεβάσμιε κύριε, ήρθε αυτή η σκέψη: "Αυτός ο σεβάσμιος Μαχακατσάνα είναι επαινεμένος από τον Διδάσκαλο και εκτιμημένος από τους νοήμονες συντρόφους στην άγια ζωή· ο σεβάσμιος Μαχακατσάνα είναι ικανός να αναλύσει αναλυτικά το νόημα αυτής της σύνοψης που απαγγέλθηκε συνοπτικά από τον Ευλογημένο, της οποίας το νόημα δεν αναλύθηκε αναλυτικά· γιατί να μην πάμε εκεί όπου είναι ο σεβάσμιος Μαχακατσάνα· αφού πλησιάσουμε, να ρωτήσουμε τον σεβάσμιο Μαχακατσάνα για αυτό το θέμα". Τότε εμείς, σεβάσμιε κύριε, πήγαμε εκεί όπου ήταν ο σεβάσμιος Μαχακατσάνα· αφού πλησιάσαμε, ρωτήσαμε τον σεβάσμιο Μαχακατσάνα για αυτό το θέμα. Σε εμάς, σεβάσμιε κύριε, ο σεβάσμιος Μαχακατσάνα ανέλυσε το νόημα με αυτούς τους τρόπους, με αυτούς τους όρους, με αυτές τις φράσεις». «Σοφός, μοναχοί, είναι ο Μαχακατσάνα· με μεγάλη σοφία, μοναχοί, είναι ο Μαχακατσάνα. Αν εμένα, μοναχοί, με ρωτούσατε για αυτό το θέμα, κι εγώ θα το απαντούσα έτσι ακριβώς όπως το απάντησε ο Μαχακατσάνα. Αυτό πράγματι είναι το νόημά του. Και έτσι να το θυμάστε».
Όταν αυτό ειπώθηκε, ο σεβάσμιος Άναντα είπε στον Ευλογημένο: «Όπως, σεβάσμιε κύριε, ένας άνθρωπος καταβεβλημένος από την πείνα και την αδυναμία θα έβρισκε μια μπάλα μελιού, από όπου κι αν τη γευόταν, θα αποκτούσε γλυκιά γεύση που δεν χρειάζεται τίποτα άλλο. Ακριβώς με τον ίδιο τρόπο, σεβάσμιε κύριε, ένας μοναχός με ικανό νου, με σοφή φύση, από όπου κι αν εξετάζει με σοφία το νόημα αυτής της επεξήγησης της Διδασκαλίας, θα αποκτούσε ικανοποίηση, θα αποκτούσε πεποίθηση του νου. Ποιο είναι το όνομα αυτής της επεξήγησης της Διδασκαλίας, σεβάσμιε κύριε;» «Γι' αυτό, Άναντα, να θυμάσαι αυτή την επεξήγηση της Διδασκαλίας ως 'η επεξήγηση της μπάλας μελιού'».
Αυτά είπε ο Ευλογημένος. Ο σεβάσμιος Άναντα, ευχαριστημένος, αγαλλίασε με τα λόγια του Ευλογημένου.
Τέλος της ομιλίας Μαντουπίνδικα, όγδοη.