7.
Το κεφάλαιο για τους άξιους
1.
Η ομιλία για αυτόν που προσκολλάται
63. Έτσι έχω ακούσει - Κάποτε ο Ευλογημένος διέμενε στη Σαβάτθι, στο άλσος του Τζέτα, στο μοναστήρι του Ανάθαπίντικα. Τότε κάποιος μοναχός πλησίασε τον Ευλογημένο· αφού πλησίασε, απέδωσε σεβασμό στον Ευλογημένο και κάθισε στο πλάι. Καθισμένος στο πλάι, εκείνος ο μοναχός είπε στον Ευλογημένο: «Καλώς, σεβάσμιε κύριε, ας μου διδάξει ο Ευλογημένος τη Διδασκαλία συνοπτικά, ώστε εγώ, αφού ακούσω τη Διδασκαλία του Ευλογημένου, να παραμείνω μόνος, αποτραβηγμένος, επιμελής, ενεργητικός, αποφασισμένος». «Προσκολλώμενος, μοναχέ, είναι δέσμιος του Μάρα· μη προσκολλώμενος είναι απελευθερωμένος από τον Κακό». «Κατανοήθηκε, Ευλογημένε, κατανοήθηκε, Καλότυχε».
«Πώς όμως εσύ, μοναχέ, κατανοείς αναλυτικά το νόημα αυτού που ειπώθηκε συνοπτικά από εμένα;» «Στην ύλη, σεβάσμιε κύριε, προσκολλώμενος είναι δέσμιος του Μάρα· μη προσκολλώμενος είναι απελευθερωμένος από τον Κακό. Στο αίσθημα προσκολλώμενος είναι δέσμιος του Μάρα· μη προσκολλώμενος είναι απελευθερωμένος από τον Κακό. Στην αντίληψη... τις δραστηριότητες... στη συνείδηση προσκολλώμενος είναι δέσμιος του Μάρα· μη προσκολλώμενος είναι απελευθερωμένος από τον Κακό. Αυτού, σεβάσμιε κύριε, που ειπώθηκε συνοπτικά από τον Ευλογημένο, κατανοώ έτσι αναλυτικά το νόημα».
«Καλώς, καλώς, μοναχέ! Καλώς πράγματι εσύ, μοναχέ, κατανοείς αναλυτικά το νόημα αυτού που ειπώθηκε συνοπτικά από εμένα. Στην ύλη, μοναχέ, προσκολλώμενος είναι δέσμιος του Μάρα· μη προσκολλώμενος είναι απελευθερωμένος από τον Κακό. Το αίσθημα... την αντίληψη... τις δραστηριότητες... στη συνείδηση προσκολλώμενος είναι δέσμιος του Μάρα· μη προσκολλώμενος είναι απελευθερωμένος από τον Κακό. Αυτού λοιπόν, μοναχέ, που ειπώθηκε συνοπτικά από εμένα, έτσι αναλυτικά πρέπει να κατανοηθεί το νόημα».
Τότε εκείνος ο μοναχός, αφού χάρηκε και ευχαρίστησε για τα λόγια του Ευλογημένου, σηκώθηκε από τη θέση του, απέδωσε σεβασμό στον Ευλογημένο, τον περιήλθε κρατώντας τον στα δεξιά του και έφυγε. Τότε εκείνος ο μοναχός, μένοντας μόνος, αποτραβηγμένος, επιμελής, ενεργητικός, αποφασισμένος, σε σύντομο χρονικό διάστημα - για τον σκοπό που οι γιοι καλών οικογενειών σωστά αναχωρούν από την οικογενειακή ζωή στην άστεγη ζωή, αυτό το ανυπέρβλητο - τον τελικό στόχο της άγιας ζωής, έχοντας ο ίδιος κατανοήσει πλήρως με άμεση γνώση στην παρούσα ζωή, έχοντας επιτύχει, παραμένει. Γνώρισε άμεσα: «η γέννηση έχει εξαλειφθεί, η άγια ζωή έχει βιωθεί, αυτό που έπρεπε να γίνει έχει γίνει, δεν υπάρχει τίποτα περισσότερο για αυτή την κατάσταση ύπαρξης». Και εκείνος ο μοναχός έγινε ένας από τους Άξιους. Πρώτο.
2.
Η ομιλία για αυτόν που φαντάζεται
64. Προέλευση στη Σαβάττχι. Τότε κάποιος μοναχός... κ.λπ... Καθισμένος στο πλάι, εκείνος ο μοναχός είπε στον Ευλογημένο: «Καλώς, σεβάσμιε κύριε, ας μου διδάξει ο Ευλογημένος τη Διδασκαλία συνοπτικά... κ.λπ... να παραμείνω ενεργητικός, αποφασισμένος». «Φανταζόμενος, μοναχέ, είναι δέσμιος του Μάρα· μη φανταζόμενος είναι απελευθερωμένος από τον Κακό». «Κατανοήθηκε, Ευλογημένε, κατανοήθηκε, Καλότυχε».
«Πώς όμως εσύ, μοναχέ, κατανοείς αναλυτικά το νόημα αυτού που ειπώθηκε συνοπτικά από εμένα;» «Την ύλη, σεβάσμιε κύριε, φανταζόμενος είναι δέσμιος του Μάρα· μη φανταζόμενος είναι απελευθερωμένος από τον Κακό. Το αίσθημα... την αντίληψη... τις δραστηριότητες... τη συνείδηση φανταζόμενος είναι δέσμιος του Μάρα· μη φανταζόμενος είναι απελευθερωμένος από τον Κακό. Αυτού, σεβάσμιε κύριε, που ειπώθηκε συνοπτικά από τον Ευλογημένο, κατανοώ έτσι αναλυτικά το νόημα».
«Καλώς, καλώς, μοναχέ! Καλώς πράγματι εσύ, μοναχέ, κατανοείς αναλυτικά το νόημα αυτού που ειπώθηκε συνοπτικά από εμένα. Την ύλη, μοναχέ, φανταζόμενος είναι δέσμιος του Μάρα· μη φανταζόμενος είναι απελευθερωμένος από τον Κακό. Το αίσθημα... την αντίληψη... τις δραστηριότητες... τη συνείδηση φανταζόμενος είναι δέσμιος του Μάρα· μη φανταζόμενος είναι απελευθερωμένος από τον Κακό. Αυτού λοιπόν, μοναχέ, που ειπώθηκε συνοπτικά από εμένα, έτσι αναλυτικά πρέπει να κατανοηθεί το νόημα»... κ.λπ... Και εκείνος ο μοναχός έγινε ένας από τους Άξιους. Δεύτερο.
3.
Η ομιλία για αυτόν που απολαμβάνει
65. Προέλευση στη Σαβάττχι. Τότε κάποιος μοναχός... κ.λπ... Καθισμένος στο πλάι, εκείνος ο μοναχός είπε στον Ευλογημένο: «Καλώς, σεβάσμιε κύριε, ας μου διδάξει ο Ευλογημένος συνοπτικά... κ.λπ... ώστε να παραμείνω αποφασισμένος». «Απολαμβάνοντας, μοναχέ, είναι δέσμιος του Μάρα· μη απολαμβάνοντας είναι απελευθερωμένος από τον Κακό». «Κατανοήθηκε, Ευλογημένε, κατανοήθηκε, Καλότυχε».
«Πώς όμως εσύ, μοναχέ, κατανοείς αναλυτικά το νόημα αυτού που ειπώθηκε συνοπτικά από εμένα;» «Την ύλη, σεβάσμιε κύριε, απολαμβάνοντας είναι δέσμιος του Μάρα· μη απολαμβάνοντας είναι απελευθερωμένος από τον Κακό. Το αίσθημα... την αντίληψη... τις δραστηριότητες... τη συνείδηση απολαμβάνοντας είναι δέσμιος του Μάρα· μη απολαμβάνοντας είναι απελευθερωμένος από τον Κακό. Αυτού, σεβάσμιε κύριε, που ειπώθηκε συνοπτικά από τον Ευλογημένο, κατανοώ έτσι αναλυτικά το νόημα».
«Καλώς, καλώς, μοναχέ! Καλώς πράγματι εσύ, μοναχέ, κατανοείς αναλυτικά το νόημα αυτού που ειπώθηκε συνοπτικά από εμένα. Την ύλη, μοναχέ, απολαμβάνοντας είναι δέσμιος του Μάρα· μη απολαμβάνοντας είναι απελευθερωμένος από τον Κακό. Το αίσθημα... την αντίληψη... τις δραστηριότητες... τη συνείδηση απολαμβάνοντας είναι δέσμιος του Μάρα· μη απολαμβάνοντας είναι απελευθερωμένος από τον Κακό. Αυτού λοιπόν, μοναχέ, που ειπώθηκε συνοπτικά από εμένα, έτσι αναλυτικά πρέπει να κατανοηθεί το νόημα»... κ.λπ... Και εκείνος ο μοναχός έγινε ένας από τους Άξιους. Τρίτη.
4.
Η ομιλία για το παροδικό
66. Προέλευση στη Σαβάττχι. Τότε κάποιος μοναχός... κ.λπ... Καθισμένος στο πλάι, εκείνος ο μοναχός είπε στον Ευλογημένο: «Καλώς, σεβάσμιε κύριε, ας μου διδάξει ο Ευλογημένος τη Διδασκαλία συνοπτικά... κ.λπ... να παραμείνω ενεργητικός, αποφασισμένος». «Ό,τι, μοναχέ, είναι παροδικό· εκεί η επιθυμία σου πρέπει να εγκαταλειφθεί». «Κατανοήθηκε, Ευλογημένε· κατανοήθηκε, Καλότυχε».
«Πώς όμως εσύ, μοναχέ, κατανοείς αναλυτικά το νόημα αυτού που ειπώθηκε συνοπτικά από εμένα;» «Η ύλη, σεβάσμιε κύριε, είναι παροδική· εκεί η επιθυμία μου πρέπει να εγκαταλειφθεί. Το αίσθημα... η αντίληψη... οι δραστηριότητες... η συνείδηση είναι παροδική· εκεί η επιθυμία μου πρέπει να εγκαταλειφθεί. Αυτού, σεβάσμιε κύριε, που ειπώθηκε συνοπτικά από τον Ευλογημένο, κατανοώ έτσι αναλυτικά το νόημα».
«Καλώς, καλώς, μοναχέ! Καλώς πράγματι εσύ, μοναχέ, κατανοείς αναλυτικά το νόημα αυτού που ειπώθηκε συνοπτικά από εμένα. Η ύλη, μοναχέ, είναι παροδική· εκεί η επιθυμία σου πρέπει να εγκαταλειφθεί. Το αίσθημα είναι παροδικό... η αντίληψη... οι δραστηριότητες... η συνείδηση είναι παροδική· εκεί πράγματι η επιθυμία σου πρέπει να εγκαταλειφθεί. Αυτού λοιπόν, μοναχέ, που ειπώθηκε συνοπτικά από εμένα, έτσι αναλυτικά πρέπει να κατανοηθεί το νόημα»... κ.λπ... Και εκείνος ο μοναχός έγινε ένας από τους Άξιους. Τέταρτο.
5.
Η ομιλία για τον υπαρξιακό πόνο
67. Προέλευση στη Σαβάττχι. Τότε κάποιος μοναχός... κ.λπ... Καθισμένος στο πλάι, εκείνος ο μοναχός είπε στον Ευλογημένο: «Καλώς, σεβάσμιε κύριε, ας μου διδάξει ο Ευλογημένος τη Διδασκαλία συνοπτικά... κ.λπ... να παραμείνω ενεργητικός, αποφασισμένος». «Ό,τι, μοναχέ, είναι οδυνηρό· εκεί η επιθυμία σου πρέπει να εγκαταλειφθεί». «Κατανοήθηκε, Ευλογημένε· κατανοήθηκε, Καλότυχε».
«Πώς όμως εσύ, μοναχέ, κατανοείς αναλυτικά το νόημα αυτού που ειπώθηκε συνοπτικά από εμένα;» «Η ύλη, σεβάσμιε κύριε, είναι οδυνηρή· εκεί η επιθυμία μου πρέπει να εγκαταλειφθεί. Το αίσθημα... η αντίληψη... οι δραστηριότητες... η συνείδηση είναι οδυνηρή· εκεί η επιθυμία μου πρέπει να εγκαταλειφθεί. Αυτού, σεβάσμιε κύριε, που ειπώθηκε συνοπτικά από τον Ευλογημένο, κατανοώ έτσι αναλυτικά το νόημα».
«Καλώς, καλώς, μοναχέ! Καλώς πράγματι εσύ, μοναχέ, κατανοείς αναλυτικά το νόημα αυτού που ειπώθηκε συνοπτικά από εμένα. Η ύλη, μοναχέ, είναι οδυνηρή· εκεί η επιθυμία σου πρέπει να εγκαταλειφθεί. Το αίσθημα... η αντίληψη... οι δραστηριότητες... η συνείδηση είναι οδυνηρή· εκεί η επιθυμία σου πρέπει να εγκαταλειφθεί. Αυτού λοιπόν, μοναχέ, που ειπώθηκε συνοπτικά από εμένα, έτσι αναλυτικά πρέπει να κατανοηθεί το νόημα»... κ.λπ... Και εκείνος ο μοναχός έγινε ένας από τους Άξιους. Πέμπτο.
6.
Η ομιλία για τον μη-εαυτό
68. Προέλευση στη Σαβάττχι. Τότε κάποιος μοναχός... κ.λπ... Καθισμένος στο πλάι, εκείνος ο μοναχός είπε στον Ευλογημένο: «Καλώς, σεβάσμιε κύριε, ας μου διδάξει ο Ευλογημένος τη Διδασκαλία συνοπτικά... κ.λπ... να παραμείνω ενεργητικός, αποφασισμένος». «Ό,τι, μοναχέ, είναι μη-εαυτός· εκεί η επιθυμία σου πρέπει να εγκαταλειφθεί». «Κατανοήθηκε, Ευλογημένε· κατανοήθηκε, Καλότυχε».
«Πώς όμως εσύ, μοναχέ, κατανοείς αναλυτικά το νόημα αυτού που ειπώθηκε συνοπτικά από εμένα;» «Η ύλη, σεβάσμιε κύριε, είναι μη-εαυτός· εκεί η επιθυμία μου πρέπει να εγκαταλειφθεί. Το αίσθημα... η αντίληψη... οι δραστηριότητες... η συνείδηση είναι μη-εαυτός· εκεί η επιθυμία μου πρέπει να εγκαταλειφθεί. Αυτού, σεβάσμιε κύριε, που ειπώθηκε συνοπτικά από τον Ευλογημένο, κατανοώ έτσι αναλυτικά το νόημα».
«Καλώς, καλώς, μοναχέ! Καλώς πράγματι εσύ, μοναχέ, κατανοείς αναλυτικά το νόημα αυτού που ειπώθηκε συνοπτικά από εμένα. Η ύλη, μοναχέ, είναι μη-εαυτός· εκεί η επιθυμία σου πρέπει να εγκαταλειφθεί. Το αίσθημα... η αντίληψη... οι δραστηριότητες... η συνείδηση είναι μη-εαυτός· εκεί η επιθυμία σου πρέπει να εγκαταλειφθεί. Αυτού λοιπόν, μοναχέ, που ειπώθηκε συνοπτικά από εμένα, έτσι αναλυτικά πρέπει να κατανοηθεί το νόημα»... κ.λπ... Και εκείνος ο μοναχός έγινε ένας από τους Άξιους. Έκτο.
7.
Η ομιλία για το μη ανήκον σε εαυτό
69. Προέλευση στη Σαβάττχι. Τότε κάποιος μοναχός... κ.λπ... Καθισμένος στο πλάι, εκείνος ο μοναχός είπε στον Ευλογημένο: «Καλώς, σεβάσμιε κύριε, ας μου διδάξει ο Ευλογημένος τη Διδασκαλία συνοπτικά... κ.λπ... ώστε να παραμείνω». «Ό,τι, μοναχέ, δεν ανήκει σε έναν εαυτό· εκεί η επιθυμία σου πρέπει να εγκαταλειφθεί». «Κατανοήθηκε, Ευλογημένε· κατανοήθηκε, Καλότυχε».
«Πώς όμως εσύ, μοναχέ, κατανοείς αναλυτικά το νόημα αυτού που ειπώθηκε συνοπτικά από εμένα;» «Η ύλη, σεβάσμιε κύριε, δεν ανήκει σε έναν εαυτό· εκεί η επιθυμία μου πρέπει να εγκαταλειφθεί. Το αίσθημα... η αντίληψη... οι δραστηριότητες... η συνείδηση δεν ανήκει σε έναν εαυτό· εκεί η επιθυμία μου πρέπει να εγκαταλειφθεί. Αυτού, σεβάσμιε κύριε, που ειπώθηκε συνοπτικά από τον Ευλογημένο, κατανοώ έτσι αναλυτικά το νόημα».
«Καλώς, καλώς, μοναχέ! Καλώς πράγματι εσύ, μοναχέ, κατανοείς αναλυτικά το νόημα αυτού που ειπώθηκε συνοπτικά από εμένα. Η ύλη, μοναχέ, δεν ανήκει σε έναν εαυτό· εκεί η επιθυμία σου πρέπει να εγκαταλειφθεί. Το αίσθημα... η αντίληψη... οι δραστηριότητες... η συνείδηση δεν ανήκει σε έναν εαυτό· εκεί η επιθυμία σου πρέπει να εγκαταλειφθεί. Αυτού λοιπόν, μοναχέ, που ειπώθηκε συνοπτικά από εμένα, έτσι αναλυτικά πρέπει να κατανοηθεί το νόημα»... κ.λπ... Και εκείνος ο μοναχός έγινε ένας από τους Άξιους. Έβδομη.
8.
Η ομιλία για το εδραιωμένο στο ελκυστικό
70. Προέλευση στη Σαβάττχι. Τότε κάποιος μοναχός... κ.λπ... Καθισμένος στο πλάι, εκείνος ο μοναχός είπε στον Ευλογημένο: «Καλώς, σεβάσμιε κύριε, ας μου διδάξει ο Ευλογημένος τη Διδασκαλία συνοπτικά, ώστε εγώ, αφού ακούσω τη Διδασκαλία του Ευλογημένου... κ.λπ... ώστε να παραμείνω». «Ό,τι, μοναχέ, είναι εδραιωμένο ως ελκυστικό· εκεί η επιθυμία σου πρέπει να εγκαταλειφθεί». «Κατανοήθηκε, Ευλογημένε· κατανοήθηκε, Καλότυχε».
«Πώς όμως εσύ, μοναχέ, κατανοείς αναλυτικά το νόημα αυτού που ειπώθηκε συνοπτικά από εμένα;» «Η ύλη, σεβάσμιε κύριε, είναι εδραιωμένη ως ελκυστική· εκεί η επιθυμία μου πρέπει να εγκαταλειφθεί. Το αίσθημα... η αντίληψη... οι δραστηριότητες... η συνείδηση είναι εδραιωμένη ως ελκυστική· εκεί η επιθυμία μου πρέπει να εγκαταλειφθεί. Αυτού, σεβάσμιε κύριε, που ειπώθηκε συνοπτικά από τον Ευλογημένο, κατανοώ έτσι αναλυτικά το νόημα».
«Καλώς, καλώς, μοναχέ! Καλώς πράγματι εσύ, μοναχέ, κατανοείς αναλυτικά το νόημα αυτού που ειπώθηκε συνοπτικά από εμένα. Η ύλη, μοναχέ, είναι εδραιωμένη ως ελκυστική· εκεί η επιθυμία σου πρέπει να εγκαταλειφθεί. Το αίσθημα... η αντίληψη... οι δραστηριότητες... η συνείδηση είναι εδραιωμένη ως ελκυστική· εκεί η επιθυμία σου πρέπει να εγκαταλειφθεί. Αυτού λοιπόν, μοναχέ, που ειπώθηκε συνοπτικά από εμένα, έτσι αναλυτικά πρέπει να κατανοηθεί το νόημα»... κ.λπ... Και εκείνος ο μοναχός έγινε ένας από τους Άξιους. Όγδοη.
9.
Η ομιλία για τον Ράντχα
71. Προέλευση στη Σαβάττχι. Τότε ο σεβάσμιος Ράντχα πλησίασε τον Ευλογημένο· αφού πλησίασε, είπε στον Ευλογημένο: «Πώς άραγε, σεβάσμιε κύριε, σε αυτόν που γνωρίζει πώς και βλέπει πώς, σε αυτό το σώμα με συνείδηση και εξωτερικά σε όλα τα αντικείμενα, δεν υπάρχουν υπολανθάνουσες τάσεις για ταύτιση με το εγώ, για ταύτιση με το δικό μου και για αλαζονεία;» «Οποιαδήποτε, Ράντχα, ύλη παρελθούσα, μελλοντική ή παρούσα, εσωτερική ή εξωτερική, χονδροειδής ή λεπτοφυής, κατώτερη ή ανώτερη, μακριά ή κοντά, όλη η ύλη - 'αυτό δεν είναι δικό μου, αυτό δεν είμαι εγώ, αυτό δεν είναι ο εαυτός μου' - έτσι αυτό βλέπει όπως πραγματικά είναι με ορθή σοφία. Οποιοδήποτε αίσθημα... οποιαδήποτε αντίληψη... οποιεσδήποτε δραστηριότητες... οποιαδήποτε συνείδηση παρελθούσα, μελλοντική ή παρούσα... κ.λπ... μακριά ή κοντά, όλη η συνείδηση - 'αυτό δεν είναι δικό μου, αυτό δεν είμαι εγώ, αυτό δεν είναι ο εαυτός μου' - έτσι αυτό βλέπει όπως πραγματικά είναι με ορθή σοφία. Έτσι λοιπόν, Ράντχα, σε αυτόν που γνωρίζει έτσι και βλέπει έτσι, σε αυτό το σώμα με συνείδηση και εξωτερικά σε όλα τα αντικείμενα, δεν υπάρχουν υπολανθάνουσες τάσεις για ταύτιση με το εγώ, για ταύτιση με το δικό μου και για αλαζονεία»... κ.λπ... Και ο σεβάσμιος Ράντχα έγινε ένας από τους Άξιους. Ένατη.
10.
Η ομιλία για τον Σουράντχα
72. Προέλευση στη Σαβάττχι. Τότε ο σεβάσμιος Σουράντχα είπε στον Ευλογημένο: «Πώς άραγε, σεβάσμιε κύριε, σε αυτόν που γνωρίζει πώς και βλέπει πώς, σε αυτό το σώμα με συνείδηση και εξωτερικά σε όλα τα αντικείμενα, ο νους είναι απαλλαγμένος από την ταύτιση με το εγώ, την ταύτιση με το δικό μου και την αλαζονεία, έχοντας υπερβεί τη διάκριση, γαλήνιος, καλά απελευθερωμένος;» «Οποιαδήποτε ύλη, Σουράντχα, παρελθούσα, μελλοντική ή παρούσα... κ.λπ... μακριά ή κοντά, όλη η ύλη - 'αυτό δεν είναι δικό μου, αυτό δεν είμαι εγώ, αυτό δεν είναι ο εαυτός μου' - έτσι αυτό έχοντας δει όπως πραγματικά είναι με ορθή σοφία, είναι απελευθερωμένος μέσω της μη προσκόλλησης. Οποιοδήποτε αίσθημα... οποιαδήποτε αντίληψη... οποιεσδήποτε δραστηριότητες... οποιαδήποτε συνείδηση παρελθούσα, μελλοντική ή παρούσα, εσωτερική ή εξωτερική, χονδροειδής ή λεπτοφυής, κατώτερη ή ανώτερη, μακριά ή κοντά, όλη η συνείδηση - 'αυτό δεν είναι δικό μου, αυτό δεν είμαι εγώ, αυτό δεν είναι ο εαυτός μου' - έτσι αυτό έχοντας δει όπως πραγματικά είναι με ορθή σοφία, είναι απελευθερωμένος μέσω της μη προσκόλλησης. Έτσι λοιπόν, Σουράντχα, σε αυτόν που γνωρίζει έτσι και βλέπει έτσι, σε αυτό το σώμα με συνείδηση και εξωτερικά σε όλα τα αντικείμενα, ο νους είναι απαλλαγμένος από την ταύτιση με το εγώ, την ταύτιση με το δικό μου και την αλαζονεία, έχοντας υπερβεί τη διάκριση, γαλήνιος, καλά απελευθερωμένος»... κ.λπ... Και ο σεβάσμιος Σουράντχα έγινε ένας από τους Άξιους. Δέκατη.
Το κεφάλαιο Αραχάντα, έβδομο.
Αυτή είναι η σύνοψή του -
παροδικό, οδυνηρό, μη-εαυτός, και μη ανήκον σε εαυτό, εδραιωμένο ως ελκυστικό·
με τον Ράντχα και τον Σουράντχα αυτά τα δέκα.