3.
Το κεφάλαιο για το όλον
1.
Η ομιλία για το όλον
23. Προέλευση στη Σαβάττχι. «Θα σας διδάξω, μοναχοί, το όλον. Ακούστε το. Και τι, μοναχοί, είναι το όλον; Το μάτι και οι υλικές μορφές, το αυτί και οι ήχοι, η μύτη και οι οσμές, η γλώσσα και οι γεύσεις, το σώμα και τα απτά αντικείμενα, ο νους και τα νοητικά φαινόμενα - αυτό ονομάζεται, μοναχοί, το όλον. Όποιος, μοναχοί, θα έλεγε έτσι - 'Εγώ, αφού απορρίψω αυτό το όλον, θα διακηρύξω ένα άλλο όλον', αυτό θα ήταν απλώς κενή ομιλία· και όταν ρωτηθεί δεν θα μπορούσε να απαντήσει, και επιπλέον θα περιερχόταν σε δυσφορία. Για ποιο λόγο; Επειδή, μοναχοί, είναι εκτός του πεδίου του». Πρώτο.
2.
Η ομιλία για την εγκατάλειψη
24. «Θα σας διδάξω, μοναχοί, τη διδασκαλία για την εγκατάλειψη του όλου. Ακούστε το. Και ποια, μοναχοί, είναι η διδασκαλία για την εγκατάλειψη του όλου; Το μάτι, μοναχοί, πρέπει να εγκαταλειφθεί, οι υλικές μορφές πρέπει να εγκαταλειφθούν, η οφθαλμική συνείδηση πρέπει να εγκαταλειφθεί, η οφθαλμική επαφή πρέπει να εγκαταλειφθεί, ό,τι εγείρεται με την οφθαλμική επαφή ως συνθήκη, αίσθημα είτε ευχάριστο είτε δυσάρεστο είτε ούτε-δυσάρεστο-ούτε-ευχάριστο, και αυτό πρέπει να εγκαταλειφθεί... κ.λπ... ό,τι εγείρεται με την ωτική επαφή ως συνθήκη, αίσθημα είτε ευχάριστο είτε δυσάρεστο είτε ούτε-δυσάρεστο-ούτε-ευχάριστο, και αυτό πρέπει να εγκαταλειφθεί... ό,τι εγείρεται με τη ρινική επαφή ως συνθήκη, αίσθημα είτε ευχάριστο είτε δυσάρεστο είτε ούτε-δυσάρεστο-ούτε-ευχάριστο, και αυτό πρέπει να εγκαταλειφθεί. Η γλώσσα πρέπει να εγκαταλειφθεί, οι γεύσεις πρέπει να εγκαταλειφθούν, η γλωσσική συνείδηση πρέπει να εγκαταλειφθεί, η γλωσσική επαφή πρέπει να εγκαταλειφθεί, ό,τι εγείρεται με τη γλωσσική επαφή ως συνθήκη, αίσθημα είτε ευχάριστο είτε δυσάρεστο είτε ούτε-δυσάρεστο-ούτε-ευχάριστο, και αυτό πρέπει να εγκαταλειφθεί. Το σώμα πρέπει να εγκαταλειφθεί... ο νους πρέπει να εγκαταλειφθεί, τα νοητικά φαινόμενα πρέπει να εγκαταλειφθούν, η νοητική συνείδηση πρέπει να εγκαταλειφθεί, η νοητική επαφή πρέπει να εγκαταλειφθεί, ό,τι εγείρεται με τη νοητική επαφή ως συνθήκη, αίσθημα είτε ευχάριστο είτε δυσάρεστο είτε ούτε-δυσάρεστο-ούτε-ευχάριστο, και αυτό πρέπει να εγκαταλειφθεί. Αυτή, μοναχοί, είναι η διδασκαλία για την εγκατάλειψη του όλου». Δεύτερο.
3.
Η ομιλία για την άμεση γνώση, την πλήρη κατανόηση και την εγκατάλειψη
25. «Θα σας διδάξω, μοναχοί, τη διδασκαλία για την εγκατάλειψη του όλου με άμεση γνώση και πλήρη κατανόηση. Ακούστε το. Και ποια, μοναχοί, είναι η διδασκαλία για την εγκατάλειψη του όλου με άμεση γνώση και πλήρη κατανόηση; Το μάτι, μοναχοί, πρέπει να εγκαταλειφθεί με άμεση γνώση και πλήρη κατανόηση, οι υλικές μορφές πρέπει να εγκαταλειφθούν με άμεση γνώση και πλήρη κατανόηση, η οφθαλμική συνείδηση πρέπει να εγκαταλειφθεί με άμεση γνώση και πλήρη κατανόηση, η οφθαλμική επαφή πρέπει να εγκαταλειφθεί με άμεση γνώση και πλήρη κατανόηση, ό,τι εγείρεται με την οφθαλμική επαφή ως συνθήκη, αίσθημα είτε ευχάριστο είτε δυσάρεστο είτε ούτε-δυσάρεστο-ούτε-ευχάριστο, και αυτό πρέπει να εγκαταλειφθεί με άμεση γνώση και πλήρη κατανόηση... κ.λπ... η γλώσσα πρέπει να εγκαταλειφθεί με άμεση γνώση και πλήρη κατανόηση, οι γεύσεις πρέπει να εγκαταλειφθούν με άμεση γνώση και πλήρη κατανόηση, η γλωσσική συνείδηση πρέπει να εγκαταλειφθεί με άμεση γνώση και πλήρη κατανόηση, η γλωσσική επαφή πρέπει να εγκαταλειφθεί με άμεση γνώση και πλήρη κατανόηση, ό,τι εγείρεται με τη γλωσσική επαφή ως συνθήκη, αίσθημα είτε ευχάριστο είτε δυσάρεστο είτε ούτε-δυσάρεστο-ούτε-ευχάριστο, και αυτό πρέπει να εγκαταλειφθεί με άμεση γνώση και πλήρη κατανόηση. Το σώμα πρέπει να εγκαταλειφθεί με άμεση γνώση και πλήρη κατανόηση... ο νους πρέπει να εγκαταλειφθεί με άμεση γνώση και πλήρη κατανόηση, τα νοητικά φαινόμενα πρέπει να εγκαταλειφθούν με άμεση γνώση και πλήρη κατανόηση, η νοητική συνείδηση πρέπει να εγκαταλειφθεί με άμεση γνώση και πλήρη κατανόηση, η νοητική επαφή πρέπει να εγκαταλειφθεί με άμεση γνώση και πλήρη κατανόηση, ό,τι εγείρεται με τη νοητική επαφή ως συνθήκη, αίσθημα είτε ευχάριστο είτε δυσάρεστο είτε ούτε-δυσάρεστο-ούτε-ευχάριστο, και αυτό πρέπει να εγκαταλειφθεί με άμεση γνώση και πλήρη κατανόηση. Αυτή, μοναχοί, είναι η διδασκαλία για την εγκατάλειψη του όλου με άμεση γνώση και πλήρη κατανόηση». Τρίτη.
4.
Η πρώτη ομιλία για τη μη πλήρη κατανόηση
26. «Το όλον, μοναχοί, μη γνωρίζοντας άμεσα, μη κατανοώντας πλήρως, μη αποχρωματίζοντας, μη εγκαταλείποντας, είναι ανίκανος για την εξάλειψη του πόνου. Και τι, μοναχοί, μη γνωρίζοντας άμεσα, μη κατανοώντας πλήρως, μη αποχρωματίζοντας, μη εγκαταλείποντας, είναι ανίκανος για την εξάλειψη του πόνου; Το μάτι, μοναχοί, μη γνωρίζοντας άμεσα, μη κατανοώντας πλήρως, μη αποχρωματίζοντας, μη εγκαταλείποντας, είναι ανίκανος για την εξάλειψη του πόνου. Τις υλικές μορφές μη γνωρίζοντας άμεσα, μη κατανοώντας πλήρως, μη αποχρωματίζοντας, μη εγκαταλείποντας, είναι ανίκανος για την εξάλειψη του πόνου. Την οφθαλμική συνείδηση μη γνωρίζοντας άμεσα, μη κατανοώντας πλήρως, μη αποχρωματίζοντας, μη εγκαταλείποντας, είναι ανίκανος για την εξάλειψη του πόνου. Την οφθαλμική επαφή μη γνωρίζοντας άμεσα, μη κατανοώντας πλήρως, μη αποχρωματίζοντας, μη εγκαταλείποντας, είναι ανίκανος για την εξάλειψη του πόνου. Ό,τι εγείρεται με την οφθαλμική επαφή ως συνθήκη, αίσθημα είτε ευχάριστο είτε δυσάρεστο είτε ούτε-δυσάρεστο-ούτε-ευχάριστο, και αυτό μη γνωρίζοντας άμεσα, μη κατανοώντας πλήρως, μη αποχρωματίζοντας, μη εγκαταλείποντας, είναι ανίκανος για την εξάλειψη του πόνου... κ.λπ... τη γλώσσα μη γνωρίζοντας άμεσα, μη κατανοώντας πλήρως, μη αποχρωματίζοντας, μη εγκαταλείποντας, είναι ανίκανος για την εξάλειψη του πόνου. Τις γεύσεις... κ.λπ... τη γλωσσική συνείδηση... κ.λπ... τη γλωσσική επαφή... κ.λπ... ό,τι εγείρεται με τη γλωσσική επαφή ως συνθήκη, αίσθημα είτε ευχάριστο είτε δυσάρεστο είτε ούτε-δυσάρεστο-ούτε-ευχάριστο, και αυτό μη γνωρίζοντας άμεσα, μη κατανοώντας πλήρως, μη αποχρωματίζοντας, μη εγκαταλείποντας, είναι ανίκανος για την εξάλειψη του πόνου. Το σώμα... κ.λπ... τον νου μη γνωρίζοντας άμεσα, μη κατανοώντας πλήρως, μη αποχρωματίζοντας, μη εγκαταλείποντας, είναι ανίκανος για την εξάλειψη του πόνου. στη Διδασκαλία... κ.λπ... τη νοητική συνείδηση... κ.λπ... τη νοητική επαφή... κ.λπ... ό,τι εγείρεται με τη νοητική επαφή ως συνθήκη, αίσθημα είτε ευχάριστο είτε δυσάρεστο είτε ούτε-δυσάρεστο-ούτε-ευχάριστο, και αυτό μη γνωρίζοντας άμεσα, μη κατανοώντας πλήρως, μη αποχρωματίζοντας, μη εγκαταλείποντας, είναι ανίκανος για την εξάλειψη του πόνου. Αυτό, μοναχοί, είναι το όλον που μη γνωρίζοντας άμεσα, μη κατανοώντας πλήρως, μη αποχρωματίζοντας, μη εγκαταλείποντας, είναι ανίκανος για την εξάλειψη του πόνου.
«Το όλον όμως, μοναχοί, γνωρίζοντας άμεσα, κατανοώντας πλήρως, αποχρωματίζοντας, εγκαταλείποντας, είναι ικανός για την εξάλειψη του πόνου. Και τι, μοναχοί, είναι το όλον που γνωρίζοντας άμεσα, κατανοώντας πλήρως, αποχρωματίζοντας, εγκαταλείποντας, είναι ικανός για την εξάλειψη του πόνου; Το μάτι, μοναχοί, γνωρίζοντας άμεσα, κατανοώντας πλήρως, αποχρωματίζοντας, εγκαταλείποντας, είναι ικανός για την εξάλειψη του πόνου. Τις υλικές μορφές γνωρίζοντας άμεσα, κατανοώντας πλήρως, αποχρωματίζοντας, εγκαταλείποντας, είναι ικανός για την εξάλειψη του πόνου. Την οφθαλμική συνείδηση γνωρίζοντας άμεσα, κατανοώντας πλήρως, αποχρωματίζοντας, εγκαταλείποντας, είναι ικανός για την εξάλειψη του πόνου. Την οφθαλμική επαφή γνωρίζοντας άμεσα, κατανοώντας πλήρως, αποχρωματίζοντας, εγκαταλείποντας, είναι ικανός για την εξάλειψη του πόνου. Ό,τι εγείρεται με την οφθαλμική επαφή ως συνθήκη, αίσθημα είτε ευχάριστο είτε δυσάρεστο είτε ούτε-δυσάρεστο-ούτε-ευχάριστο, και αυτό γνωρίζοντας άμεσα, κατανοώντας πλήρως, αποχρωματίζοντας, εγκαταλείποντας, είναι ικανός για την εξάλειψη του πόνου... κ.λπ... τη γλώσσα γνωρίζοντας άμεσα, κατανοώντας πλήρως, αποχρωματίζοντας, εγκαταλείποντας, είναι ικανός για την εξάλειψη του πόνου. Τις γεύσεις... κ.λπ... τη γλωσσική συνείδηση... κ.λπ... τη γλωσσική επαφή... κ.λπ... ό,τι εγείρεται με τη γλωσσική επαφή ως συνθήκη, αίσθημα είτε ευχάριστο είτε δυσάρεστο είτε ούτε-δυσάρεστο-ούτε-ευχάριστο, και αυτό γνωρίζοντας άμεσα, κατανοώντας πλήρως, αποχρωματίζοντας, εγκαταλείποντας, είναι ικανός για την εξάλειψη του πόνου. Το σώμα... κ.λπ... τον νου γνωρίζοντας άμεσα, κατανοώντας πλήρως, αποχρωματίζοντας, εγκαταλείποντας, είναι ικανός για την εξάλειψη του πόνου. στη Διδασκαλία... κ.λπ... τη νοητική συνείδηση... κ.λπ... τη νοητική επαφή... κ.λπ... ό,τι εγείρεται με τη νοητική επαφή ως συνθήκη, αίσθημα είτε ευχάριστο είτε δυσάρεστο είτε ούτε-δυσάρεστο-ούτε-ευχάριστο, και αυτό γνωρίζοντας άμεσα, κατανοώντας πλήρως, αποχρωματίζοντας, εγκαταλείποντας, είναι ικανός για την εξάλειψη του πόνου. Αυτό, μοναχοί, είναι το όλον που γνωρίζοντας άμεσα, κατανοώντας πλήρως, αποχρωματίζοντας, εγκαταλείποντας, είναι ικανός για την εξάλειψη του πόνου.» Τέταρτο.
5.
Η δεύτερη ομιλία για τη μη πλήρη κατανόηση
27. «Το όλον, μοναχοί, μη γνωρίζοντας άμεσα, μη κατανοώντας πλήρως, μη αποχρωματίζοντας, μη εγκαταλείποντας, είναι ανίκανος για την εξάλειψη του πόνου. Και τι, μοναχοί, είναι το όλον που μη γνωρίζοντας άμεσα, μη κατανοώντας πλήρως, μη αποχρωματίζοντας, μη εγκαταλείποντας, είναι ανίκανος για την εξάλειψη του πόνου; Το μάτι, μοναχοί, και οι υλικές μορφές, και η οφθαλμική συνείδηση, και τα φαινόμενα που πρέπει να γίνουν συνειδητά μέσω της οφθαλμικής συνείδησης... κ.λπ... η γλώσσα και οι γεύσεις, και η γλωσσική συνείδηση, και τα φαινόμενα που πρέπει να γίνουν συνειδητά μέσω της γλωσσικής συνείδησης· το σώμα και τα απτά αντικείμενα, και η σωματική συνείδηση, και τα φαινόμενα που πρέπει να γίνουν συνειδητά μέσω της σωματικής συνείδησης· ο νους και τα νοητικά φαινόμενα, και η νοητική συνείδηση, και τα φαινόμενα που πρέπει να γίνουν συνειδητά μέσω της νοητικής συνείδησης - αυτό, μοναχοί, είναι το όλον που μη γνωρίζοντας άμεσα, μη κατανοώντας πλήρως, μη αποχρωματίζοντας, μη εγκαταλείποντας, είναι ανίκανος για την εξάλειψη του πόνου.
«Το όλον, μοναχοί, γνωρίζοντας άμεσα, κατανοώντας πλήρως, αποχρωματίζοντας, εγκαταλείποντας, είναι ικανός για την εξάλειψη του πόνου. Και τι, μοναχοί, είναι το όλον που γνωρίζοντας άμεσα, κατανοώντας πλήρως, αποχρωματίζοντας, εγκαταλείποντας, είναι ικανός για την εξάλειψη του πόνου; Το μάτι, μοναχοί, και οι υλικές μορφές, και η οφθαλμική συνείδηση, και τα φαινόμενα που πρέπει να γίνουν συνειδητά μέσω της οφθαλμικής συνείδησης... κ.λπ... η γλώσσα και οι γεύσεις, και η γλωσσική συνείδηση, και τα φαινόμενα που πρέπει να γίνουν συνειδητά μέσω της γλωσσικής συνείδησης· το σώμα και τα απτά αντικείμενα, και η σωματική συνείδηση, και τα φαινόμενα που πρέπει να γίνουν συνειδητά μέσω της σωματικής συνείδησης· ο νους και τα νοητικά φαινόμενα, και η νοητική συνείδηση, και τα φαινόμενα που πρέπει να γίνουν συνειδητά μέσω της νοητικής συνείδησης - αυτό, μοναχοί, είναι το όλον που γνωρίζοντας άμεσα, κατανοώντας πλήρως, αποχρωματίζοντας, εγκαταλείποντας, είναι ικανός για την εξάλειψη του πόνου.» Πέμπτο.
6.
Η ομιλία για τον φλεγόμενο
28. Κάποτε ο Ευλογημένος διέμενε στη Γκαγιά, στο Γκαγιάσισα, μαζί με χίλιους μοναχούς. Εκεί ο Ευλογημένος απευθύνθηκε στους μοναχούς: «Το όλον, μοναχοί, είναι φλεγόμενο. Και τι, μοναχοί, είναι το όλον που είναι φλεγόμενο; Το μάτι, μοναχοί, είναι φλεγόμενο, οι υλικές μορφές είναι φλεγόμενες, η οφθαλμική συνείδηση είναι φλεγόμενη, η οφθαλμική επαφή είναι φλεγόμενη. Ό,τι εγείρεται με την οφθαλμική επαφή ως συνθήκη, αίσθημα είτε ευχάριστο είτε δυσάρεστο είτε ούτε-δυσάρεστο-ούτε-ευχάριστο, και αυτό είναι φλεγόμενο. Από τι είναι φλεγόμενο; 'Από τη φωτιά του πάθους, από τη φωτιά του μίσους, από τη φωτιά της αυταπάτης είναι φλεγόμενο, από τη γέννηση, από το γήρας, από τον θάνατο, από τις λύπες, από τους θρήνους, από τον πόνο, από τη δυσαρέσκεια, από το άγχος είναι φλεγόμενο', λέω... κ.λπ... η γλώσσα είναι φλεγόμενη, οι γεύσεις είναι φλεγόμενες, η γλωσσική συνείδηση είναι φλεγόμενη, η γλωσσική επαφή είναι φλεγόμενη. Ό,τι εγείρεται με τη γλωσσική επαφή ως συνθήκη, αίσθημα είτε ευχάριστο είτε δυσάρεστο είτε ούτε-δυσάρεστο-ούτε-ευχάριστο, και αυτό είναι φλεγόμενο. Από τι είναι φλεγόμενο; 'Από τη φωτιά του πάθους, από τη φωτιά του μίσους, από τη φωτιά της αυταπάτης είναι φλεγόμενο, από τη γέννηση, από το γήρας, από τον θάνατο, από τις λύπες, από τους θρήνους, από τον πόνο, από τη δυσαρέσκεια, από το άγχος είναι φλεγόμενο', λέω... κ.λπ... ο νους είναι φλεγόμενος, τα νοητικά φαινόμενα είναι φλεγόμενα, η νοητική συνείδηση είναι φλεγόμενη, η νοητική επαφή είναι φλεγόμενη. Ό,τι εγείρεται με τη νοητική επαφή ως συνθήκη, αίσθημα είτε ευχάριστο είτε δυσάρεστο είτε ούτε-δυσάρεστο-ούτε-ευχάριστο, και αυτό είναι φλεγόμενο. Από τι είναι φλεγόμενο; 'Από τη φωτιά του πάθους, από τη φωτιά του μίσους, από τη φωτιά της αυταπάτης είναι φλεγόμενο, από τη γέννηση, από το γήρας, από τον θάνατο, από τις λύπες, από τους θρήνους, από τον πόνο, από τη δυσαρέσκεια, από το άγχος είναι φλεγόμενο', λέω. Βλέποντας έτσι, μοναχοί, ο μορφωμένος ευγενής μαθητής αποστασιοποιείται από το μάτι, αποστασιοποιείται από τις υλικές μορφές, αποστασιοποιείται από την οφθαλμική συνείδηση, αποστασιοποιείται από την οφθαλμική επαφή, ό,τι εγείρεται με την οφθαλμική επαφή ως συνθήκη, αίσθημα είτε ευχάριστο είτε δυσάρεστο είτε ούτε-δυσάρεστο-ούτε-ευχάριστο, και από αυτό αποστασιοποιείται... κ.λπ... ό,τι εγείρεται με τη νοητική επαφή ως συνθήκη, αίσθημα είτε ευχάριστο είτε δυσάρεστο είτε ούτε-δυσάρεστο-ούτε-ευχάριστο, και από αυτό αποστασιοποιείται. Αποστασιοποιούμενος απαλλάσσεται από το πάθος· μέσω του μη πάθους απελευθερώνεται· στον απελευθερωμένο υπάρχει η γνώση: 'υπάρχει απελευθέρωση'. Κατανοεί: 'η γέννηση έχει εξαλειφθεί, η άγια ζωή έχει βιωθεί, αυτό που έπρεπε να γίνει έχει γίνει, δεν υπάρχει τίποτα περισσότερο για αυτή την κατάσταση ύπαρξης'». Αυτά είπε ο Ευλογημένος. Οι μοναχοί, ευχαριστημένοι, αγαλλίασαν με τα λόγια του Ευλογημένου. Και όταν αυτή η ανάλυση εκφωνούνταν, οι συνειδήσεις των χιλίων μοναχών, μέσω της μη προσκόλλησης, απελευθερώθηκαν από τις νοητικές διαφθορές. Έκτο.
7.
Η ομιλία για αυτό που έχει περάσει
29. Έτσι έχω ακούσει - Κάποτε ο Ευλογημένος διέμενε στο Ρατζάγκαχα, στο Άλσος των Μπαμπού, στο καταφύγιο σίτισης σκιούρων. Εκεί ο Ευλογημένος απευθύνθηκε στους μοναχούς: «Το όλον, μοναχοί, είναι καταβεβλημένο. Και τι, μοναχοί, είναι το όλον που είναι καταβεβλημένο; Το μάτι, μοναχοί, είναι καταβεβλημένο, οι υλικές μορφές είναι καταβεβλημένες, η οφθαλμική συνείδηση είναι καταβεβλημένη, η οφθαλμική επαφή είναι καταβεβλημένη, ό,τι εγείρεται με την οφθαλμική επαφή ως συνθήκη, αίσθημα είτε ευχάριστο είτε δυσάρεστο είτε ούτε-δυσάρεστο-ούτε-ευχάριστο, και αυτό είναι καταβεβλημένο. Από τι είναι καταβεβλημένο; 'Από τη γέννηση, από το γήρας, από τον θάνατο, από τις λύπες, από τους θρήνους, από τον πόνο, από τη δυσαρέσκεια, από το άγχος είναι καταβεβλημένο', λέω... κ.λπ... Η γλώσσα είναι καταβεβλημένη, οι γεύσεις είναι καταβεβλημένες, η γλωσσική συνείδηση είναι καταβεβλημένη, η γλωσσική επαφή είναι καταβεβλημένη, ό,τι εγείρεται με τη γλωσσική επαφή ως συνθήκη, αίσθημα είτε ευχάριστο είτε δυσάρεστο είτε ούτε-δυσάρεστο-ούτε-ευχάριστο, και αυτό είναι καταβεβλημένο. Από τι είναι καταβεβλημένο; 'Από τη γέννηση, από το γήρας, από τον θάνατο, από τις λύπες, από τους θρήνους, από τον πόνο, από τη δυσαρέσκεια, από το άγχος είναι καταβεβλημένο', λέω. Το σώμα είναι καταβεβλημένο... κ.λπ... Ο νους είναι καταβεβλημένος, τα νοητικά φαινόμενα είναι καταβεβλημένα, η νοητική συνείδηση είναι καταβεβλημένη, η νοητική επαφή είναι καταβεβλημένη, ό,τι εγείρεται με τη νοητική επαφή ως συνθήκη, αίσθημα είτε ευχάριστο είτε δυσάρεστο είτε ούτε-δυσάρεστο-ούτε-ευχάριστο, και αυτό είναι καταβεβλημένο. Από τι είναι καταβεβλημένο; 'Από τη γέννηση, από το γήρας, από τον θάνατο, από τις λύπες, από τους θρήνους, από τον πόνο, από τη δυσαρέσκεια, από το άγχος είναι καταβεβλημένο', λέω. Βλέποντας έτσι, μοναχοί, ο μορφωμένος ευγενής μαθητής αποστασιοποιείται από το μάτι, αποστασιοποιείται από τις υλικές μορφές, αποστασιοποιείται από την οφθαλμική συνείδηση, αποστασιοποιείται από την οφθαλμική επαφή... κ.λπ... ό,τι εγείρεται με τη νοητική επαφή ως συνθήκη, αίσθημα είτε ευχάριστο είτε δυσάρεστο είτε ούτε-δυσάρεστο-ούτε-ευχάριστο, και από αυτό αποστασιοποιείται. Αποστασιοποιούμενος απαλλάσσεται από το πάθος· μέσω του μη πάθους απελευθερώνεται· στον απελευθερωμένο υπάρχει η γνώση: 'υπάρχει απελευθέρωση', κατανοεί: 'η γέννηση έχει εξαλειφθεί, η άγια ζωή έχει βιωθεί, αυτό που έπρεπε να γίνει έχει γίνει, δεν υπάρχει τίποτα περισσότερο για αυτή την κατάσταση ύπαρξης'». Έβδομη.
8.
Η ομιλία για την κατάλληλη εκρίζωση
30. «Θα σας διδάξω, μοναχοί, την πρακτική κατάλληλη για την εκρίζωση κάθε φαντασίας. Ακούστε το, προσέχετε καλά· θα μιλήσω». Και ποια είναι, μοναχοί, αυτή η πρακτική κατάλληλη για την εκρίζωση κάθε φαντασίας; Εδώ, μοναχοί, ένας μοναχός δεν φαντάζεται το μάτι, δεν φαντάζεται στο μάτι, δεν φαντάζεται από το μάτι, δεν φαντάζεται ότι το μάτι είναι δικό μου. Δεν φαντάζεται την υλική μορφή, δεν φαντάζεται στις υλικές μορφές, δεν φαντάζεται από την υλική μορφή, δεν φαντάζεται ότι οι υλικές μορφές είναι δικές μου. Δεν φαντάζεται την οφθαλμική συνείδηση, δεν φαντάζεται στην οφθαλμική συνείδηση, δεν φαντάζεται από την οφθαλμική συνείδηση, δεν φαντάζεται ότι η οφθαλμική συνείδηση είναι δική μου. Δεν φαντάζεται την οφθαλμική επαφή, δεν φαντάζεται στην οφθαλμική επαφή, δεν φαντάζεται από την οφθαλμική επαφή, δεν φαντάζεται ότι η οφθαλμική επαφή είναι δική μου. Ό,τι εγείρεται με την οφθαλμική επαφή ως συνθήκη, αίσθημα είτε ευχάριστο είτε δυσάρεστο είτε ούτε-δυσάρεστο-ούτε-ευχάριστο, και αυτό δεν φαντάζεται, και σε αυτό δεν φαντάζεται, και από αυτό δεν φαντάζεται, δεν φαντάζεται ότι αυτό είναι δικό μου... κ.λπ... δεν φαντάζεται τη γλώσσα, δεν φαντάζεται στη γλώσσα, δεν φαντάζεται από τη γλώσσα, δεν φαντάζεται ότι η γλώσσα είναι δική μου. Δεν φαντάζεται τη γεύση, δεν φαντάζεται στις γεύσεις, δεν φαντάζεται από τη γεύση, δεν φαντάζεται ότι οι γεύσεις είναι δικές μου. Δεν φαντάζεται τη γλωσσική συνείδηση, δεν φαντάζεται στη γλωσσική συνείδηση, δεν φαντάζεται από τη γλωσσική συνείδηση, δεν φαντάζεται ότι η γλωσσική συνείδηση είναι δική μου. Δεν φαντάζεται τη γλωσσική επαφή, δεν φαντάζεται στη γλωσσική επαφή, δεν φαντάζεται από τη γλωσσική επαφή, δεν φαντάζεται ότι η γλωσσική επαφή είναι δική μου. Ό,τι εγείρεται με τη γλωσσική επαφή ως συνθήκη, αίσθημα είτε ευχάριστο είτε δυσάρεστο είτε ούτε-δυσάρεστο-ούτε-ευχάριστο, και αυτό δεν φαντάζεται, και σε αυτό δεν φαντάζεται, και από αυτό δεν φαντάζεται, δεν φαντάζεται ότι αυτό είναι δικό μου... κ.λπ... δεν φαντάζεται τον νου, δεν φαντάζεται στον νου, δεν φαντάζεται από τον νου, δεν φαντάζεται ότι ο νους είναι δικός μου. Δεν φαντάζεται το νοητικό φαινόμενο, δεν φαντάζεται στα νοητικά φαινόμενα, δεν φαντάζεται από το νοητικό φαινόμενο, δεν φαντάζεται ότι τα νοητικά φαινόμενα είναι δικά μου. Δεν φαντάζεται τη νοητική συνείδηση, δεν φαντάζεται στη νοητική συνείδηση, δεν φαντάζεται από τη νοητική συνείδηση, δεν φαντάζεται ότι η νοητική συνείδηση είναι δική μου. Δεν φαντάζεται τη νοητική επαφή, δεν φαντάζεται στη νοητική επαφή, δεν φαντάζεται από τη νοητική επαφή, δεν φαντάζεται ότι η νοητική επαφή είναι δική μου. Ό,τι εγείρεται με τη νοητική επαφή ως συνθήκη, αίσθημα είτε ευχάριστο είτε δυσάρεστο είτε ούτε-δυσάρεστο-ούτε-ευχάριστο, και αυτό δεν φαντάζεται, και σε αυτό δεν φαντάζεται, και από αυτό δεν φαντάζεται, δεν φαντάζεται ότι αυτό είναι δικό μου. Δεν φαντάζεται το όλον, δεν φαντάζεται στο όλον, δεν φαντάζεται από το όλον, δεν φαντάζεται ότι το όλον είναι δικό μου. Αυτός, έτσι μη φανταζόμενος, δεν προσκολλάται σε τίποτα στον κόσμο. Μη προσκολλώμενος δεν ταράζεται. Μη ταραζόμενος επιτυγχάνει το τελικό Νιμπάνα μέσα του. Κατανοεί: «η γέννηση έχει εξαλειφθεί, η άγια ζωή έχει βιωθεί, αυτό που έπρεπε να γίνει έχει γίνει, δεν υπάρχει τίποτα περισσότερο για αυτή την κατάσταση ύπαρξης». Αυτή είναι, μοναχοί, η πρακτική κατάλληλη για την εκρίζωση κάθε φαντασίας». Όγδοη.
9.
Η πρώτη ομιλία για το ωφέλιμο για την εκρίζωση
31. «Θα σας διδάξω, μοναχοί, την πρακτική κατάλληλη για την εκρίζωση κάθε φαντασίας. Ακούστε το. Και ποια είναι, μοναχοί, αυτή η πρακτική κατάλληλη για την εκρίζωση κάθε φαντασίας; Εδώ, μοναχοί, ένας μοναχός δεν φαντάζεται το μάτι, δεν φαντάζεται στο μάτι, δεν φαντάζεται από το μάτι, δεν φαντάζεται ότι το μάτι είναι δικό μου. Δεν φαντάζεται τα υλικά φαινόμενα... κ.λπ... δεν φαντάζεται την οφθαλμική συνείδηση, δεν φαντάζεται την οφθαλμική επαφή, ό,τι εγείρεται με την οφθαλμική επαφή ως συνθήκη, αίσθημα είτε ευχάριστο είτε δυσάρεστο είτε ούτε-δυσάρεστο-ούτε-ευχάριστο, και αυτό δεν φαντάζεται, και σε αυτό δεν φαντάζεται, και από αυτό δεν φαντάζεται, δεν φαντάζεται ότι αυτό είναι δικό μου. Διότι ό,τι φαντάζεται, μοναχοί, σε ό,τι φαντάζεται, από ό,τι φαντάζεται, ό,τι φαντάζεται ότι είναι δικό μου, αυτό γίνεται διαφορετικό από εκείνο. Ο κόσμος, γινόμενος διαφορετικός, προσκολλημένος στην ύπαρξη, απολαμβάνει μόνο την ύπαρξη... κ.λπ... δεν φαντάζεται τη γλώσσα, δεν φαντάζεται στη γλώσσα, δεν φαντάζεται από τη γλώσσα, δεν φαντάζεται ότι η γλώσσα είναι δική μου. Δεν φαντάζεται τις γεύσεις... κ.λπ... δεν φαντάζεται τη γλωσσική συνείδηση, δεν φαντάζεται τη γλωσσική επαφή. Ό,τι εγείρεται με τη γλωσσική επαφή ως συνθήκη, αίσθημα είτε ευχάριστο είτε δυσάρεστο είτε ούτε-δυσάρεστο-ούτε-ευχάριστο, και αυτό δεν φαντάζεται, και σε αυτό δεν φαντάζεται, και από αυτό δεν φαντάζεται, δεν φαντάζεται ότι αυτό είναι δικό μου. Διότι ό,τι φαντάζεται, μοναχοί, σε ό,τι φαντάζεται, από ό,τι φαντάζεται, ό,τι φαντάζεται ότι είναι δικό μου, αυτό γίνεται διαφορετικό από εκείνο. Ο κόσμος, γινόμενος διαφορετικός, προσκολλημένος στην ύπαρξη, απολαμβάνει μόνο την ύπαρξη... κ.λπ... δεν φαντάζεται τον νου, δεν φαντάζεται στον νου, δεν φαντάζεται από τον νου, δεν φαντάζεται ότι ο νους είναι δικός μου. Δεν φαντάζεται τα νοητικά φαινόμενα... κ.λπ... δεν φαντάζεται τη νοητική συνείδηση, δεν φαντάζεται τη νοητική επαφή. Ό,τι εγείρεται με τη νοητική επαφή ως συνθήκη, αίσθημα είτε ευχάριστο είτε δυσάρεστο είτε ούτε-δυσάρεστο-ούτε-ευχάριστο, και αυτό δεν φαντάζεται, και σε αυτό δεν φαντάζεται, και από αυτό δεν φαντάζεται, δεν φαντάζεται ότι αυτό είναι δικό μου. Διότι ό,τι φαντάζεται, μοναχοί, σε ό,τι φαντάζεται, από ό,τι φαντάζεται, ό,τι φαντάζεται ότι είναι δικό μου, αυτό γίνεται διαφορετικό από εκείνο. Ο κόσμος, γινόμενος διαφορετικός, προσκολλημένος στην ύπαρξη, απολαμβάνει μόνο την ύπαρξη. Όσα είναι τα συναθροίσματα, τα στοιχεία και οι αισθητήριες βάσεις, μοναχοί, και αυτά δεν φαντάζεται, και σε αυτά δεν φαντάζεται, και από αυτά δεν φαντάζεται, δεν φαντάζεται ότι αυτά είναι δικά μου. Αυτός, έτσι μη φανταζόμενος, δεν προσκολλάται σε τίποτα στον κόσμο. Μη προσκολλώμενος δεν ταράζεται. Μη ταραζόμενος επιτυγχάνει το τελικό Νιμπάνα μέσα του. Κατανοεί: «η γέννηση έχει εξαλειφθεί, η άγια ζωή έχει βιωθεί, αυτό που έπρεπε να γίνει έχει γίνει, δεν υπάρχει τίποτα περισσότερο για αυτή την κατάσταση ύπαρξης». Αυτή είναι, μοναχοί, η πρακτική κατάλληλη για την εκρίζωση κάθε φαντασίας». Ένατη.
10.
Η δεύτερη ομιλία για το ωφέλιμο για την εκρίζωση
32. «Θα σας διδάξω, μοναχοί, την πρακτική κατάλληλη για την εκρίζωση κάθε φαντασίας. Ακούστε το. Και ποια είναι, μοναχοί, αυτή η πρακτική κατάλληλη για την εκρίζωση κάθε φαντασίας;
«Τι νομίζετε, μοναχοί, το μάτι είναι μόνιμο ή παροδικό;»
«Παροδική, σεβάσμιε κύριε».
«Αυτό όμως που είναι παροδικό, είναι οδυνηρό ή ευχάριστο;»
«Οδυνηρό, σεβάσμιε κύριε».
«Αυτό όμως που είναι παροδικό, οδυνηρό, υποκείμενο σε μεταβολή, είναι άραγε κατάλληλο να το θεωρεί κανείς - 'αυτό είναι δικό μου, αυτό είμαι εγώ, αυτό είναι ο εαυτός μου';»
«Όχι, σεβάσμιε κύριε».
«Οι υλικές μορφές... κ.λπ... η οφθαλμική συνείδηση... η οφθαλμική επαφή είναι μόνιμη ή παροδική;»
«Παροδικό, σεβάσμιε κύριε»... κ.λπ...
«Και αυτό που εγείρεται με την οφθαλμική επαφή ως συνθήκη, αίσθημα είτε ευχάριστο είτε δυσάρεστο είτε ούτε-δυσάρεστο-ούτε-ευχάριστο, και αυτό είναι μόνιμο ή παροδικό;»
«Παροδική, σεβάσμιε κύριε».
«Αυτό όμως που είναι παροδικό, είναι οδυνηρό ή ευχάριστο;»
«Οδυνηρό, σεβάσμιε κύριε».
«Αυτό όμως που είναι παροδικό, οδυνηρό, υποκείμενο σε μεταβολή, είναι άραγε κατάλληλο να το θεωρεί κανείς - 'αυτό είναι δικό μου, αυτό είμαι εγώ, αυτό είναι ο εαυτός μου';»
«Όχι, Σεβάσμιε Κύριε»... κ.λπ...
«Η γλώσσα είναι μόνιμη ή παροδική;»
«Παροδική, σεβάσμιε κύριε»... κ.λπ...
«Οι γεύσεις... η γλωσσική συνείδηση... η γλωσσική επαφή... κ.λπ... και αυτό που εγείρεται με τη γλωσσική επαφή ως συνθήκη, αίσθημα είτε ευχάριστο είτε δυσάρεστο είτε ούτε-δυσάρεστο-ούτε-ευχάριστο, και αυτό είναι μόνιμο ή παροδικό;»
«Παροδικό, σεβάσμιε κύριε»... κ.λπ... τα νοητικά φαινόμενα... η νοητική συνείδηση... η νοητική επαφή είναι μόνιμη ή παροδική;»
«Παροδικός, σεβάσμιε κύριε».
«Και αυτό που εγείρεται με τη νοητική επαφή ως συνθήκη, αίσθημα είτε ευχάριστο είτε δυσάρεστο είτε ούτε-δυσάρεστο-ούτε-ευχάριστο, και αυτό είναι μόνιμο ή παροδικό;»
«Παροδική, σεβάσμιε κύριε».
«Αυτό όμως που είναι παροδικό, είναι οδυνηρό ή ευχάριστο;»
«Οδυνηρό, σεβάσμιε κύριε».
«Αυτό όμως που είναι παροδικό, οδυνηρό, υποκείμενο σε μεταβολή, είναι άραγε κατάλληλο να το θεωρεί κανείς - 'αυτό είναι δικό μου, αυτό είμαι εγώ, αυτό είναι ο εαυτός μου';»
«Όχι, Σεβάσμιε Κύριε».
«Βλέποντας έτσι, μοναχοί, ο μορφωμένος ευγενής μαθητής αποστασιοποιείται από το μάτι, αποστασιοποιείται από τις υλικές μορφές, αποστασιοποιείται από την οφθαλμική συνείδηση, αποστασιοποιείται από την οφθαλμική επαφή. Ό,τι εγείρεται με την οφθαλμική επαφή ως συνθήκη, αίσθημα είτε ευχάριστο είτε δυσάρεστο είτε ούτε-δυσάρεστο-ούτε-ευχάριστο, και από αυτό αποστασιοποιείται... κ.λπ... αποστασιοποιείται από τη γλώσσα, αποστασιοποιείται από τις γεύσεις... κ.λπ... ό,τι εγείρεται με τη γλωσσική επαφή ως συνθήκη, αίσθημα είτε ευχάριστο είτε δυσάρεστο είτε ούτε-δυσάρεστο-ούτε-ευχάριστο, και από αυτό αποστασιοποιείται. Αποστασιοποιείται από τον νου, αποστασιοποιείται από τα νοητικά φαινόμενα, αποστασιοποιείται από τη νοητική συνείδηση, αποστασιοποιείται από τη νοητική επαφή. Ό,τι εγείρεται με τη νοητική επαφή ως συνθήκη, αίσθημα είτε ευχάριστο είτε δυσάρεστο είτε ούτε-δυσάρεστο-ούτε-ευχάριστο, και από αυτό αποστασιοποιείται. Αποστασιοποιούμενος απαλλάσσεται από το πάθος· μέσω του μη πάθους απελευθερώνεται· στον απελευθερωμένο υπάρχει η γνώση: 'υπάρχει απελευθέρωση'. Κατανοεί: «η γέννηση έχει εξαλειφθεί, η άγια ζωή έχει βιωθεί, αυτό που έπρεπε να γίνει έχει γίνει, δεν υπάρχει τίποτα περισσότερο για αυτή την κατάσταση ύπαρξης». Αυτή είναι, μοναχοί, η πρακτική κατάλληλη για την εκρίζωση κάθε φαντασίας». Δέκατη.
Το κεφάλαιο του όλου, τρίτο.
Αυτή είναι η σύνοψή του -
Φλεγόμενο και πραγματικά υπάρχον, κατάλληλα δύο και κατάλληλα·
γι' αυτό λέγεται το κεφάλαιο.