2.
Η μεγαλύτερη ομιλία στο Γκοσίνγκα
332. Έτσι έχω ακούσει - Κάποτε ο Ευλογημένος διέμενε στο δασικό πάρκο Γκοσίνγκα με τα δέντρα σάλα μαζί με πολλούς διάσημους πρεσβύτερους μαθητές - με τον σεβάσμιο Σαριπούττα και τον σεβάσμιο Μαχαμογκαλλάνα και τον σεβάσμιο Μαχακασσάπα και τον σεβάσμιο Ανουρούντα και τον σεβάσμιο Ρεβάτα και τον σεβάσμιο Άναντα, και με άλλους διάσημους πρεσβύτερους μαθητές. Τότε ο σεβάσμιος Μαχαμογκαλλάνα, την απογευματινή περίοδο της ημέρας, αφού βγήκε από την απομόνωση, πήγε εκεί όπου ήταν ο σεβάσμιος Μαχακασσάπα· αφού πλησίασε, είπε στον σεβάσμιο Μαχακασσάπα: «Έλα, φίλε Κασσάπα, ας πάμε εκεί όπου είναι ο σεβάσμιος Σαριπούττα για να ακούσουμε τη Διδασκαλία». «Ναι, φίλε», απάντησε ο σεβάσμιος Μαχακασσάπα στον σεβάσμιο Μαχαμογκαλλάνα. Τότε ο σεβάσμιος Μαχαμογκαλλάνα και ο σεβάσμιος Μαχακασσάπα και ο σεβάσμιος Ανουρούντα πήγαν εκεί όπου ήταν ο σεβάσμιος Σαριπούττα για να ακούσουν τη Διδασκαλία. Ο σεβάσμιος Άναντα είδε τον σεβάσμιο Μαχαμογκαλλάνα και τον σεβάσμιο Μαχακασσάπα και τον σεβάσμιο Ανουρούντα να κατευθύνονται εκεί όπου ήταν ο σεβάσμιος Σαριπούττα για να ακούσουν τη Διδασκαλία. Αφού τους είδε, πήγε εκεί όπου ήταν ο σεβάσμιος Ρεβάτα· αφού πλησίασε, είπε στον σεβάσμιο Ρεβάτα: «Εκείνα τα ενάρετα άτομα κατευθύνονται εκεί όπου είναι ο σεβάσμιος Σαριπούττα για να ακούσουν τη Διδασκαλία, φίλε Ρεβάτα. Έλα, φίλε Ρεβάτα, ας πάμε εκεί όπου είναι ο σεβάσμιος Σαριπούττα για να ακούσουμε τη Διδασκαλία». «Ναι, φίλε», απάντησε ο σεβάσμιος Ρεβάτα στον σεβάσμιο Άναντα. Τότε ο σεβάσμιος Ρεβάτα και ο σεβάσμιος Άναντα πήγαν εκεί όπου ήταν ο σεβάσμιος Σαριπούττα για να ακούσουν τη Διδασκαλία.
333. Ο σεβάσμιος Σαριπούττα είδε τον σεβάσμιο Ρεβάτα και τον σεβάσμιο Άναντα να έρχονται από μακριά. Αφού τους είδε, είπε στον σεβάσμιο Άναντα: «Ας έρθει ο σεβάσμιος Άναντα! Καλώς ήρθε ο σεβάσμιος Άναντα, ο συμπαραστάτης του Ευλογημένου, αυτός που βρίσκεται κοντά στον Ευλογημένο! Γοητευτικό, φίλε Άναντα, είναι το δάσος σάλα του Γκοσίνγκα, φεγγαρόλουστη η νύχτα, τα δέντρα σάλα είναι ολόκληρα ανθισμένα, θα έλεγα ότι θεϊκά αρώματα διαχέονται· με τι είδους μοναχό, φίλε Άναντα, θα λαμπρυνόταν το δάσος σάλα του Γκοσίνγκα;» «Εδώ, φίλε Σαριπούττα, ένας μοναχός είναι πολυμαθής, αυτός που θυμάται καλά αυτά που έχει μάθει, αυτός που έχει μεγάλη συσσώρευση μάθησης. Εκείνες οι διδασκαλίες που είναι καλές στην αρχή, καλές στη μέση, καλές στο τέλος, με νόημα και φρασεολογία· που ισχυρίζονται την άγια ζωή ολοκληρωμένη και αγνή, τέτοιες διδασκαλίες έχει ακούσει πολλές, τις διατηρεί, τις έχει εξασκήσει λεκτικά, τις έχει εξετάσει με τον νου, τις έχει διεισδύσει καλά με την άποψη. Αυτός διδάσκει τη Διδασκαλία στις τέσσερις συνελεύσεις με συνεκτικές προτάσεις και φρασεολογία, συναφείς, για την εκρίζωση των υπολανθανουσών τάσεων. Με έναν τέτοιο μοναχό, φίλε Σαριπούττα, θα λαμπρυνόταν το δάσος σάλα του Γκοσίνγκα».
334. Όταν αυτό ειπώθηκε, ο σεβάσμιος Σαριπούττα είπε στον σεβάσμιο Ρεβάτα: «Απαντήθηκε πράγματι, φίλε Ρεβάτα, από τον σεβάσμιο Άναντα σύμφωνα με τη δική του οξυδέρκεια. Τώρα λοιπόν εμείς ρωτάμε τον σεβάσμιο Ρεβάτα - 'Γοητευτικό, φίλε Ρεβάτα, είναι το δάσος σάλα του Γκοσίνγκα, φεγγαρόλουστη η νύχτα, τα δέντρα σάλα είναι ολόκληρα ανθισμένα, θα έλεγα ότι θεϊκά αρώματα διαχέονται· με τι είδους μοναχό, φίλε Ρεβάτα, θα λαμπρυνόταν το δάσος σάλα του Γκοσίνγκα;'» «Εδώ, φίλε Σαριπούττα, ένας μοναχός βρίσκει ευχαρίστηση στην απομόνωση, χαίρεται στην απομόνωση, αφοσιωμένος εσωτερικά στην ηρεμία του νου, χωρίς να έχει εγκαταλείψει τη διαλογιστική έκσταση, προικισμένος με διόραση, αυτός που αναπτύσσει τις άδειες οικίες. Με έναν τέτοιο μοναχό, φίλε Σαριπούττα, θα λαμπρυνόταν το δάσος σάλα του Γκοσίνγκα».
335. Όταν αυτό ειπώθηκε, ο σεβάσμιος Σαριπούττα είπε στον σεβάσμιο Ανουρούντχα: «Απαντήθηκε πράγματι, φίλε Ανουρούντχα, από τον σεβάσμιο Ρεβάτα σύμφωνα με τη δική του οξυδέρκεια. Τώρα λοιπόν εμείς ρωτάμε τον σεβάσμιο Ανουρούντχα - 'Γοητευτικό, φίλε Ανουρούντχα, είναι το δάσος σάλα του Γκοσίνγκα, φεγγαρόλουστη η νύχτα, τα δέντρα σάλα είναι ολόκληρα ανθισμένα, θα έλεγα ότι θεϊκά αρώματα διαχέονται· με τι είδους μοναχό, φίλε Ανουρούντχα, θα λαμπρυνόταν το δάσος σάλα του Γκοσίνγκα;'» «Εδώ, φίλε Σαριπούττα, ένας μοναχός με τον θείο οφθαλμό, καθαρό, που υπερβαίνει τον ανθρώπινο, βλέπει χίλιους κόσμους. Όπως, φίλε Σαριπούττα, ένας άνθρωπος με καλή όραση που έχει ανέβει στον επάνω όροφο ενός υπέροχου ανακτόρου θα έβλεπε χίλιους κύκλους τροχών· ακριβώς με τον ίδιο τρόπο, φίλε Σαριπούττα, ένας μοναχός με τον θείο οφθαλμό, καθαρό, που υπερβαίνει τον ανθρώπινο, βλέπει χίλιους κόσμους. Με έναν τέτοιο μοναχό, φίλε Σαριπούττα, θα λαμπρυνόταν το δάσος σάλα του Γκοσίνγκα».
336. Όταν αυτό ειπώθηκε, ο σεβάσμιος Σαριπούττα είπε στον σεβάσμιο Μαχακασσάπα: «Απαντήθηκε πράγματι, φίλε Κασσάπα, από τον σεβάσμιο Ανουρούντα σύμφωνα με τη δική του οξυδέρκεια. Τώρα λοιπόν εμείς ρωτάμε τον σεβάσμιο Μαχακασσάπα - 'Γοητευτικό, φίλε Κασσάπα, είναι το δάσος σάλα του Γκοσίνγκα, φεγγαρόλουστη η νύχτα, τα δέντρα σάλα είναι ολόκληρα ανθισμένα, θα έλεγα ότι θεϊκά αρώματα διαχέονται· με τι είδους μοναχό, φίλε Κασσάπα, θα λαμπρυνόταν το δάσος σάλα του Γκοσίνγκα;'» «Εδώ, φίλε Σαριπούττα, ένας μοναχός ο ίδιος είναι δασόβιος και επαινεί τη δασόβια ζωή, ο ίδιος είναι καταναλωτής προσφερόμενης τροφής και επαινεί την κατανάλωση προσφερόμενης τροφής, ο ίδιος φορεί χιτώνες από κουρέλια και επαινεί το να φορεί κανείς χιτώνες από κουρέλια, ο ίδιος φορεί τρεις χιτώνες και επαινεί το να φορεί κανείς τρεις χιτώνες, ο ίδιος έχει λίγες επιθυμίες και επαινεί την ολιγάρκεια, ο ίδιος είναι ικανοποιημένος και επαινεί την ικανοποίηση, ο ίδιος είναι απομονωμένος και επαινεί την αποστασιοποίηση, ο ίδιος είναι χωρίς συναναστροφές και επαινεί την απομόνωση από την κοινωνία, ο ίδιος καταβάλλει έντονη ενεργητικότητα και επαινεί τη διέγερση της ενεργητικότητας, ο ίδιος είναι τέλειος στην ηθική και επαινεί την τελειότητα στην ηθική, ο ίδιος είναι τέλειος στην αυτοσυγκέντρωση και επαινεί την τελειότητα στην αυτοσυγκέντρωση, ο ίδιος είναι τέλειος στη σοφία και επαινεί την τελειότητα στη σοφία, ο ίδιος είναι τέλειος στην απελευθέρωση και επαινεί την τελειότητα στην απελευθέρωση, ο ίδιος είναι τέλειος στη γνώση και ενόραση της απελευθέρωσης και επαινεί την τελειότητα στη γνώση και ενόραση της απελευθέρωσης. Με έναν τέτοιο μοναχό, φίλε Σαριπούττα, θα λαμπρυνόταν το δάσος σάλα του Γκοσίνγκα».
337. Όταν αυτό ειπώθηκε, ο σεβάσμιος Σαριπούττα είπε στον σεβάσμιο Μαχαμογκαλλάνα: «Απαντήθηκε πράγματι, φίλε Μογκαλλάνα, από τον σεβάσμιο Μαχακασσάπα σύμφωνα με τη δική του οξυδέρκεια. Τώρα λοιπόν εμείς ρωτάμε τον σεβάσμιο Μαχαμογκαλλάνα - 'Γοητευτικό, φίλε Μογκαλλάνα, είναι το δάσος σάλα του Γκοσίνγκα, φεγγαρόλουστη η νύχτα, τα δέντρα σάλα είναι ολόκληρα ανθισμένα, θα έλεγα ότι θεϊκά αρώματα διαχέονται· με τι είδους μοναχό, φίλε Μογκαλλάνα, θα λαμπρυνόταν το δάσος σάλα του Γκοσίνγκα;'» «Εδώ, φίλε Σαριπούττα, δύο μοναχοί συζητούν για την ανώτερη διδασκαλία, θέτουν ερωτήσεις ο ένας στον άλλον, όταν ρωτηθούν απαντούν ο ένας στον άλλον, δεν αποτυγχάνουν, και η συζήτησή τους σχετική με τη Διδασκαλία ρέει συνεχώς. Με έναν τέτοιο μοναχό, φίλε Σαριπούττα, θα λαμπρυνόταν το δάσος σάλα του Γκοσίνγκα».
338. Τότε ο σεβάσμιος Μαχαμογκαλλάνα είπε στον σεβάσμιο Σαριπούττα - «Απαντήθηκε πράγματι, φίλε Σαριπούττα, από όλους εμάς σύμφωνα με τη δική μας οξυδέρκεια. Τώρα λοιπόν εμείς ρωτάμε τον σεβάσμιο Σαριπούττα - 'Γοητευτικό, φίλε Σαριπούττα, είναι το δάσος σάλα του Γκοσίνγκα, φεγγαρόλουστη η νύχτα, τα δέντρα σάλα είναι ολόκληρα ανθισμένα, θα έλεγα ότι θεϊκά αρώματα διαχέονται· με τι είδους μοναχό, φίλε Σαριπούττα, θα λαμπρυνόταν το δάσος σάλα του Γκοσίνγκα;'» «Εδώ, φίλε Μογκαλλάνα, ένας μοναχός ασκεί κυριαρχία στη συνείδηση, και δεν ζει ο μοναχός υπό την κυριαρχία της συνείδησης. Αυτός με όποια διαλογιστική επίτευξη διαμονής επιθυμεί να διαμένει την πρωινή περίοδο της ημέρας, με εκείνη τη διαλογιστική επίτευξη διαμονής διαμένει την πρωινή περίοδο της ημέρας· με όποια διαλογιστική επίτευξη διαμονής επιθυμεί να διαμένει τη μεσημεριανή περίοδο της ημέρας, με εκείνη τη διαλογιστική επίτευξη διαμονής διαμένει τη μεσημεριανή περίοδο της ημέρας· με όποια διαλογιστική επίτευξη διαμονής επιθυμεί να διαμένει την απογευματινή περίοδο της ημέρας, με εκείνη τη διαλογιστική επίτευξη διαμονής διαμένει την απογευματινή περίοδο της ημέρας. Όπως, φίλε Μογκαλλάνα, ένα κουτί με υφάσματα ενός βασιλιά ή ενός βασιλικού υπουργού θα ήταν γεμάτο με υφάσματα διαφόρων χρωμάτων. Αυτός όποιο ζευγάρι υφασμάτων επιθυμούσε να φορέσει την πρωινή περίοδο της ημέρας, εκείνο ακριβώς το ζευγάρι υφασμάτων θα φορούσε την πρωινή περίοδο της ημέρας· όποιο ζευγάρι υφασμάτων επιθυμούσε να φορέσει τη μεσημεριανή περίοδο της ημέρας, εκείνο ακριβώς το ζευγάρι υφασμάτων θα φορούσε τη μεσημεριανή περίοδο της ημέρας· όποιο ζευγάρι υφασμάτων επιθυμούσε να φορέσει την απογευματινή περίοδο της ημέρας, εκείνο ακριβώς το ζευγάρι υφασμάτων θα φορούσε την απογευματινή περίοδο της ημέρας. Ακριβώς με τον ίδιο τρόπο, φίλε Μογκαλλάνα, ένας μοναχός ασκεί κυριαρχία στη συνείδηση, και δεν ζει ο μοναχός υπό την κυριαρχία της συνείδησης. Αυτός με όποια διαλογιστική επίτευξη διαμονής επιθυμεί να διαμένει την πρωινή περίοδο της ημέρας, με εκείνη τη διαλογιστική επίτευξη διαμονής διαμένει την πρωινή περίοδο της ημέρας· με όποια διαλογιστική επίτευξη διαμονής επιθυμεί να διαμένει τη μεσημεριανή περίοδο της ημέρας, με εκείνη τη διαλογιστική επίτευξη διαμονής διαμένει τη μεσημεριανή περίοδο της ημέρας· με όποια διαλογιστική επίτευξη διαμονής επιθυμεί να διαμένει την απογευματινή περίοδο της ημέρας, με εκείνη τη διαλογιστική επίτευξη διαμονής διαμένει την απογευματινή περίοδο της ημέρας. Με έναν τέτοιο μοναχό, φίλε Μογκαλλάνα, θα λαμπρυνόταν το δάσος σάλα του Γκοσίνγκα».
339. Τότε ο σεβάσμιος Σαριπούττα είπε σε εκείνους τους σεβάσμιους: «Απαντήθηκε πράγματι, φίλοι, από όλους εμάς σύμφωνα με τη δική μας οξυδέρκεια. Έλα, φίλε, ας πάμε εκεί όπου είναι ο Ευλογημένος· αφού πλησιάσουμε, θα αναφέρουμε αυτό το θέμα στον Ευλογημένο. Όπως μας απαντήσει ο Ευλογημένος, έτσι θα το θυμόμαστε». «Ναι, φίλε», απάντησαν εκείνοι οι σεβάσμιοι στον σεβάσμιο Σαριπούττα. Τότε εκείνοι οι σεβάσμιοι πήγαν εκεί όπου ήταν ο Ευλογημένος· αφού πλησίασαν, απέδωσαν σεβασμό στον Ευλογημένο και κάθισαν στο πλάι. Καθισμένος στο πλάι, ο σεβάσμιος Σαριπούττα είπε στον Ευλογημένο: «Είδα πράγματι εγώ, σεβάσμιε κύριε, τον σεβάσμιο Ρεβάτα και τον σεβάσμιο Άναντα να έρχονται από μακριά. Αφού τους είδα, είπα στον σεβάσμιο Άναντα: 'Ας έρθει ο σεβάσμιος Άναντα! Καλώς ήρθε ο σεβάσμιος Άναντα, ο συμπαραστάτης του Ευλογημένου, αυτός που βρίσκεται κοντά στον Ευλογημένο! Γοητευτικό, φίλε Άναντα, είναι το δάσος σάλα του Γκοσίνγκα, φεγγαρόλουστη η νύχτα, τα δέντρα σάλα είναι ολόκληρα ανθισμένα, θα έλεγα ότι θεϊκά αρώματα διαχέονται· με τι είδους μοναχό, φίλε Άναντα, θα λαμπρυνόταν το δάσος σάλα του Γκοσίνγκα;' Όταν αυτό ειπώθηκε, σεβάσμιε κύριε, ο σεβάσμιος Άναντα μου είπε: 'Εδώ, φίλε Σαριπούττα, ένας μοναχός είναι πολυμαθής, αυτός που θυμάται καλά αυτά που έχει μάθει... κ.λπ... για την εκρίζωση των υπολανθανουσών τάσεων. Με έναν τέτοιο μοναχό, φίλε Σαριπούττα, θα λαμπρυνόταν το δάσος σάλα του Γκοσίνγκα'». «Καλώς, καλώς, Σαριπούττα! Όπως ακριβώς ο Άναντα απαντώντας σωστά θα απαντούσε. Ο Άναντα πράγματι, Σαριπούττα, είναι πολυμαθής, αυτός που θυμάται καλά αυτά που έχει μάθει, αυτός που έχει μεγάλη συσσώρευση μάθησης. Εκείνες οι διδασκαλίες που είναι καλές στην αρχή, καλές στη μέση, καλές στο τέλος, με νόημα και φρασεολογία· που ισχυρίζονται την άγια ζωή ολοκληρωμένη και αγνή, τέτοιες διδασκαλίες έχει ακούσει πολλές, τις διατηρεί, τις έχει εξασκήσει λεκτικά, τις έχει εξετάσει με τον νου, τις έχει διεισδύσει καλά με την άποψη. Αυτός διδάσκει τη Διδασκαλία στις τέσσερις συνελεύσεις με συνεκτικές προτάσεις και φρασεολογία, συναφείς, για την εκρίζωση των υπολανθανουσών τάσεων».
340. «Όταν αυτό ειπώθηκε, εγώ, σεβάσμιε κύριε, είπα στον σεβάσμιο Ρεβάτα: 'Απαντήθηκε πράγματι, φίλε Ρεβάτα, από τον σεβάσμιο Άναντα σύμφωνα με τη δική του οξυδέρκεια. Τώρα λοιπόν εμείς ρωτάμε τον σεβάσμιο Ρεβάτα - γοητευτικό, φίλε Ρεβάτα, είναι το δάσος σάλα του Γκοσίνγκα, φεγγαρόλουστη η νύχτα, τα δέντρα σάλα είναι ολόκληρα ανθισμένα, θα έλεγα ότι θεϊκά αρώματα διαχέονται. Με τι είδους μοναχό, φίλε Ρεβάτα, θα λαμπρυνόταν το δάσος σάλα του Γκοσίνγκα;' Όταν αυτό ειπώθηκε, σεβάσμιε κύριε, ο σεβάσμιος Ρεβάτα μου είπε: 'Εδώ, φίλε Σαριπούττα, ένας μοναχός βρίσκει ευχαρίστηση στην απομόνωση, χαίρεται στην απομόνωση, αφοσιωμένος εσωτερικά στην ηρεμία του νου, χωρίς να έχει εγκαταλείψει τη διαλογιστική έκσταση, προικισμένος με διόραση, αυτός που αναπτύσσει τις άδειες οικίες. Με έναν τέτοιο μοναχό, φίλε Σαριπούττα, θα λαμπρυνόταν το δάσος σάλα του Γκοσίνγκα'». «Καλώς, καλώς, Σαριπούττα! Όπως ο Ρεβάτα πράγματι, απαντώντας σωστά, θα απαντούσε. Ο Ρεβάτα πράγματι, Σαριπούττα, βρίσκει ευχαρίστηση στην απομόνωση, χαίρεται στην απομόνωση, αφοσιωμένος εσωτερικά στην ηρεμία του νου, χωρίς να έχει εγκαταλείψει τη διαλογιστική έκσταση, προικισμένος με διόραση, αυτός που αναπτύσσει τις άδειες οικίες».
341. «Όταν αυτό ειπώθηκε, εγώ, σεβάσμιε κύριε, είπα στον σεβάσμιο Ανουρούντχα: 'Απαντήθηκε πράγματι, φίλε Ανουρούντχα, από τον σεβάσμιο Ρεβάτα... κ.λπ... με τι είδους μοναχό, φίλε Ανουρούντχα, θα λαμπρυνόταν το δάσος σάλα του Γκοσίνγκα;' Όταν αυτό ειπώθηκε, σεβάσμιε κύριε, ο σεβάσμιος Ανουρούντχα μου είπε: 'Εδώ, φίλε Σαριπούττα, ένας μοναχός με τον θείο οφθαλμό, καθαρό, που υπερβαίνει τον ανθρώπινο, βλέπει χίλιους κόσμους. Όπως, φίλε Σαριπούττα, ένας άνθρωπος με καλή όραση... κ.λπ... με έναν τέτοιο μοναχό, φίλε Σαριπούττα, θα λαμπρυνόταν το δάσος σάλα του Γκοσίνγκα'». «Καλώς, καλώς, Σαριπούττα, όπως ακριβώς ο Ανουρούντχα απαντώντας σωστά θα απαντούσε. Ο Ανουρούντχα πράγματι, Σαριπούττα, με τον θείο οφθαλμό, καθαρό, που υπερβαίνει τον ανθρώπινο, βλέπει χίλιους κόσμους».
342. «Όταν αυτό ειπώθηκε, εγώ, σεβάσμιε κύριε, είπα στον σεβάσμιο Μαχακασσάπα: 'Απαντήθηκε πράγματι, φίλε Κασσάπα, από τον σεβάσμιο Ανουρούντα σύμφωνα με τη δική του οξυδέρκεια. Τώρα λοιπόν εμείς ρωτάμε τον σεβάσμιο Μαχακασσάπα... κ.λπ... με τι είδους μοναχό, φίλε Κασσάπα, θα λαμπρυνόταν το δάσος σάλα του Γκοσίνγκα;' Όταν αυτό ειπώθηκε, σεβάσμιε κύριε, ο σεβάσμιος Μαχακασσάπα μου είπε: 'Εδώ, φίλε Σαριπούττα, ένας μοναχός ο ίδιος είναι δασόβιος και επαινεί τη δασόβια ζωή, ο ίδιος είναι καταναλωτής προσφερόμενης τροφής... κ.λπ... ο ίδιος φορεί χιτώνες από κουρέλια... κ.λπ... ο ίδιος φορεί τρεις χιτώνες... κ.λπ... ο ίδιος έχει λίγες επιθυμίες... κ.λπ... ο ίδιος είναι ικανοποιημένος... κ.λπ... ο ίδιος είναι απομονωμένος... κ.λπ... ο ίδιος είναι χωρίς συναναστροφές... κ.λπ... ο ίδιος καταβάλλει έντονη ενεργητικότητα... κ.λπ... ο ίδιος είναι τέλειος στην ηθική... κ.λπ... ο ίδιος είναι τέλειος στην αυτοσυγκέντρωση... κ.λπ... ο ίδιος είναι τέλειος στη σοφία... ο ίδιος είναι τέλειος στην απελευθέρωση... ο ίδιος είναι τέλειος στη γνώση και ενόραση της απελευθέρωσης και επαινεί την τελειότητα στη γνώση και ενόραση της απελευθέρωσης. Με έναν τέτοιο μοναχό, φίλε Σαριπούττα, θα λαμπρυνόταν το δάσος σάλα του Γκοσίνγκα'». «Καλώς, καλώς, Σαριπούττα! Όπως ακριβώς ο Κασσάπα απαντώντας σωστά θα απαντούσε. Ο Κασσάπα πράγματι, Σαριπούττα, ο ίδιος είναι δασόβιος και επαινεί τη δασόβια ζωή, ο ίδιος είναι καταναλωτής προσφερόμενης τροφής και επαινεί την κατανάλωση προσφερόμενης τροφής, ο ίδιος φορεί χιτώνες από κουρέλια και επαινεί το να φορεί κανείς χιτώνες από κουρέλια, ο ίδιος φορεί τρεις χιτώνες και επαινεί το να φορεί κανείς τρεις χιτώνες, ο ίδιος έχει λίγες επιθυμίες και επαινεί την ολιγάρκεια, ο ίδιος είναι ικανοποιημένος και επαινεί την ικανοποίηση, ο ίδιος είναι απομονωμένος και επαινεί την αποστασιοποίηση, ο ίδιος είναι χωρίς συναναστροφές και επαινεί την απομόνωση από την κοινωνία, ο ίδιος καταβάλλει έντονη ενεργητικότητα και επαινεί τη διέγερση της ενεργητικότητας, ο ίδιος είναι τέλειος στην ηθική και επαινεί την τελειότητα στην ηθική, ο ίδιος είναι τέλειος στην αυτοσυγκέντρωση και επαινεί την τελειότητα στην αυτοσυγκέντρωση, ο ίδιος είναι τέλειος στη σοφία και επαινεί την τελειότητα στη σοφία, ο ίδιος είναι τέλειος στην απελευθέρωση και επαινεί την τελειότητα στην απελευθέρωση, ο ίδιος είναι τέλειος στη γνώση και ενόραση της απελευθέρωσης και επαινεί την τελειότητα στη γνώση και ενόραση της απελευθέρωσης».
343. «Όταν αυτό ειπώθηκε, εγώ, σεβάσμιε κύριε, είπα στον σεβάσμιο Μαχαμογκαλλάνα: 'Απαντήθηκε πράγματι, φίλε Μογκαλλάνα, από τον σεβάσμιο Μαχακασσάπα σύμφωνα με τη δική του οξυδέρκεια. Τώρα λοιπόν εμείς ρωτάμε τον σεβάσμιο Μαχαμογκαλλάνα... κ.λπ... με τι είδους μοναχό, φίλε Μογκαλλάνα, θα λαμπρυνόταν το δάσος σάλα του Γκοσίνγκα;' Όταν αυτό ειπώθηκε, σεβάσμιε κύριε, ο σεβάσμιος Μαχαμογκαλλάνα μου είπε: 'Εδώ, φίλε Σαριπούττα, δύο μοναχοί συζητούν για την ανώτερη διδασκαλία. Θέτουν ερωτήσεις ο ένας στον άλλον, όταν ρωτηθούν απαντούν ο ένας στον άλλον, δεν αποτυγχάνουν, και η συζήτησή τους σχετική με τη Διδασκαλία ρέει συνεχώς. Με έναν τέτοιο μοναχό, φίλε Σαριπούττα, θα λαμπρυνόταν το δάσος σάλα του Γκοσίνγκα'». «Καλώς, καλώς, Σαριπούττα, όπως ακριβώς ο Μογκαλλάνα απαντώντας σωστά θα απαντούσε. Ο Μογκαλλάνα πράγματι, Σαριπούττα, είναι διδάσκαλος της Διδασκαλίας».
344. Όταν αυτό ειπώθηκε, ο σεβάσμιος Μαχαμογκαλλάνα είπε στον Ευλογημένο: «Τότε εγώ, σεβάσμιε κύριε, είπα στον σεβάσμιο Σαριπούττα: 'Απαντήθηκε πράγματι, φίλε Σαριπούττα, από όλους εμάς σύμφωνα με τη δική μας οξυδέρκεια. Τώρα λοιπόν εμείς ρωτάμε τον σεβάσμιο Σαριπούττα - γοητευτικό, φίλε Σαριπούττα, είναι το δάσος σάλα του Γκοσίνγκα, φεγγαρόλουστη η νύχτα, τα δέντρα σάλα είναι ολόκληρα ανθισμένα, θα έλεγα ότι θεϊκά αρώματα διαχέονται· με τι είδους μοναχό, φίλε Σαριπούττα, θα λαμπρυνόταν το δάσος σάλα του Γκοσίνγκα;' Όταν αυτό ειπώθηκε, σεβάσμιε κύριε, ο σεβάσμιος Σαριπούττα μου είπε: 'Εδώ, φίλε Μογκαλλάνα, ένας μοναχός ασκεί κυριαρχία στη συνείδηση, και δεν ζει ο μοναχός υπό την κυριαρχία της συνείδησης. Αυτός με όποια διαλογιστική επίτευξη διαμονής επιθυμεί να διαμένει την πρωινή περίοδο της ημέρας, με εκείνη τη διαλογιστική επίτευξη διαμονής διαμένει την πρωινή περίοδο της ημέρας· με όποια διαλογιστική επίτευξη διαμονής επιθυμεί να διαμένει τη μεσημεριανή περίοδο της ημέρας, με εκείνη τη διαλογιστική επίτευξη διαμονής διαμένει τη μεσημεριανή περίοδο της ημέρας· με όποια διαλογιστική επίτευξη διαμονής επιθυμεί να διαμένει την απογευματινή περίοδο της ημέρας, με εκείνη τη διαλογιστική επίτευξη διαμονής διαμένει την απογευματινή περίοδο της ημέρας. Όπως, φίλε Μογκαλλάνα, ένα κουτί με υφάσματα ενός βασιλιά ή ενός βασιλικού υπουργού θα ήταν γεμάτο με υφάσματα διαφόρων χρωμάτων. Αυτός όποιο ζευγάρι υφασμάτων επιθυμούσε να φορέσει την πρωινή περίοδο της ημέρας, εκείνο ακριβώς το ζευγάρι υφασμάτων θα φορούσε την πρωινή περίοδο της ημέρας· όποιο ζευγάρι υφασμάτων επιθυμούσε να φορέσει τη μεσημεριανή περίοδο της ημέρας, εκείνο ακριβώς το ζευγάρι υφασμάτων θα φορούσε τη μεσημεριανή περίοδο της ημέρας· όποιο ζευγάρι υφασμάτων επιθυμούσε να φορέσει την απογευματινή περίοδο της ημέρας, εκείνο ακριβώς το ζευγάρι υφασμάτων θα φορούσε την απογευματινή περίοδο της ημέρας. Ακριβώς με τον ίδιο τρόπο, φίλε Μογκαλλάνα, ένας μοναχός ασκεί κυριαρχία στη συνείδηση, και δεν ζει ο μοναχός υπό την κυριαρχία της συνείδησης. Αυτός με όποια διαλογιστική επίτευξη διαμονής επιθυμεί να διαμένει την πρωινή περίοδο της ημέρας, με εκείνη τη διαλογιστική επίτευξη διαμονής διαμένει την πρωινή περίοδο της ημέρας· με όποια διαλογιστική επίτευξη διαμονής επιθυμεί να διαμένει τη μεσημεριανή περίοδο της ημέρας, με εκείνη τη διαλογιστική επίτευξη διαμονής διαμένει τη μεσημεριανή περίοδο της ημέρας· με όποια διαλογιστική επίτευξη διαμονής επιθυμεί να διαμένει την απογευματινή περίοδο της ημέρας, με εκείνη τη διαλογιστική επίτευξη διαμονής διαμένει την απογευματινή περίοδο της ημέρας. Με έναν τέτοιο μοναχό, φίλε Μογκαλλάνα, θα λαμπρυνόταν το δάσος σάλα του Γκοσίνγκα'.» «Καλώς, καλώς, Μογκαλλάνα! Όπως ακριβώς ο Σαριπούττα απαντώντας σωστά θα απαντούσε. Ο Σαριπούττα πράγματι, Μογκαλλάνα, ασκεί κυριαρχία στη συνείδηση και δεν ζει ο Σαριπούττα υπό την κυριαρχία της συνείδησης. Αυτός με όποια διαλογιστική επίτευξη διαμονής επιθυμεί να διαμένει την πρωινή περίοδο της ημέρας, με εκείνη τη διαλογιστική επίτευξη διαμονής διαμένει την πρωινή περίοδο της ημέρας· με όποια διαλογιστική επίτευξη διαμονής επιθυμεί να διαμένει τη μεσημεριανή περίοδο της ημέρας, με εκείνη τη διαλογιστική επίτευξη διαμονής διαμένει τη μεσημεριανή περίοδο της ημέρας· με όποια διαλογιστική επίτευξη διαμονής επιθυμεί να διαμένει την απογευματινή περίοδο της ημέρας, με εκείνη τη διαλογιστική επίτευξη διαμονής διαμένει την απογευματινή περίοδο της ημέρας.»
345. Όταν αυτό ειπώθηκε, ο σεβάσμιος Σαριπούττα είπε στον Ευλογημένο: «Ποιανού άραγε, σεβάσμιε κύριε, είναι καλά ειπωμένο;» «Όλων σας, Σαριπούττα, είναι καλά ειπωμένο κατά μία έννοια. Αλλά ακούστε και εμένα, με τι είδους μοναχό θα λαμπρυνόταν το δάσος σάλα του Γκοσίνγκα. Εδώ, Σαριπούττα, ένας μοναχός, μετά το γεύμα, έχοντας επιστρέψει από τη συλλογή τροφής, κάθεται διασταυρώνοντας τα πόδια του, κρατώντας το σώμα του ευθύ, εδραιώνοντας τη μνήμη μπροστά στο πρόσωπο: "Δεν θα λύσω αυτή τη διασταυρωμένη στάση μέχρι, μέσω της μη προσκόλλησης, η συνείδησή μου να απελευθερωθεί από τις νοητικές διαφθορές". Με έναν τέτοιο μοναχό, Σαριπούττα, θα λαμπρυνόταν το δάσος σάλα του Γκοσίνγκα».
Αυτά είπε ο Ευλογημένος. Οι σεβάσμιοι, ευχαριστημένοι, αγαλλίασαν με τα λόγια του Ευλογημένου.
Τέλος της ομιλίας Μαχαγκοσίνγκα, δεύτερη.