9.
Η συντομότερη ομιλία στον Σακουλουντάγι
269. Έτσι έχω ακούσει - Κάποτε ο Ευλογημένος διέμενε στο Ρατζάγκαχα, στο Άλσος των Μπαμπού, στο καταφύγιο σίτισης σκιούρων. Εκείνη την περίοδο ο περιπλανώμενος ασκητής Σακουλουντάγι διέμενε στο Μορανιβάπα, στο πάρκο περιπλανώμενων ασκητών, μαζί με μια μεγάλη ακολουθία περιπλανώμενων ασκητών. Τότε ο Ευλογημένος, αφού ντύθηκε το πρωί και πήρε το κύπελλο και τους χιτώνες του, μπήκε στη Ρατζάγκαχα για προσφερόμενη τροφή. Τότε στον Ευλογημένο ήρθε αυτή η σκέψη: «Είναι πολύ νωρίς ακόμα για να περπατήσω στη Ρατζάγκαχα για προσφερόμενη τροφή. Γιατί να μην πάω στο Μορανιβάπα, στο πάρκο περιπλανώμενων ασκητών, εκεί όπου βρίσκεται ο περιπλανώμενος ασκητής Σακουλουντάγι;» Τότε ο Ευλογημένος πήγε στο Μορανιβάπα, στο πάρκο περιπλανώμενων ασκητών.
Εκείνη την περίοδο ο περιπλανώμενος ασκητής Σακουλουντάγι καθόταν μαζί με μια μεγάλη ακολουθία περιπλανώμενων ασκητών, που ήταν θορυβώδης, με δυνατές φωνές και μεγάλες φωνές, συζητώντας πολλά είδη άσκοπης συζήτησης, δηλαδή: συζήτηση για βασιλιάδες, για κλέφτες, για υπουργούς, για στρατό, για κινδύνους, για πόλεμο, για φαγητό, για ποτό, για ρούχα, για κρεβάτια, για γιρλάντες, για αρώματα, για συγγενείς, για οχήματα, για χωριά, για κωμοπόλεις, για πόλεις, για χώρες, για γυναίκες, για ήρωες, για κουτσομπολιά του δρόμου, για κουτσομπολιά στο πηγάδι, για νεκρούς, για διάφορα πράγματα, για τον κόσμο, για τη θάλασσα, για το πώς γίνονται και δεν γίνονται τα πράγματα, και τα λοιπά. Ο περιπλανώμενος ασκητής Σακουλουντάγι είδε τον Ευλογημένο να έρχεται από μακριά. Αφού τον είδε, προετοίμασε τη δική του ακολουθία - «Να είστε ήσυχοι, αξιότιμοι, μην κάνετε θόρυβο, αξιότιμοι. Ο ασκητής Γκόταμα έρχεται· αυτός ο σεβάσμιος επιθυμεί την ησυχία και επαινεί την ησυχία. Ίσως γνωρίζοντας ότι η ακολουθία είναι ήσυχη, να σκεφτεί να πλησιάσει». Τότε εκείνοι οι περιπλανώμενοι ασκητές έμειναν σιωπηλοί.
270. Τότε ο Ευλογημένος πήγε εκεί όπου βρισκόταν ο περιπλανώμενος ασκητής Σακουλουντάγι. Τότε ο περιπλανώμενος ασκητής Σακουλουντάγι είπε στον Ευλογημένο: «Ελάτε, Σεβάσμιε Κύριε, Ευλογημένε. Καλώς ήρθατε, Σεβάσμιε Κύριε, Ευλογημένε. Μετά από πολύ καιρό, Σεβάσμιε Κύριε, ο Ευλογημένος βρήκε την ευκαιρία, δηλαδή να έρθει εδώ. Καθίστε, Σεβάσμιε Κύριε, Ευλογημένε· αυτό το κάθισμα είναι προετοιμασμένο». Ο Ευλογημένος κάθισε στο προετοιμασμένο κάθισμα. Και ο περιπλανώμενος ασκητής Σακουλουντάγι, αφού πήρε κάποιο χαμηλό κάθισμα, κάθισε στο πλάι. Στον περιπλανώμενο ασκητή Σακουλουντάγι που καθόταν στο πλάι, ο Ευλογημένος είπε αυτό: «Για ποιο θέμα, Ουντάγι, συζητάτε τώρα που είστε συγκεντρωμένοι εδώ, και ποια ήταν η συζήτηση που διακόπηκε;» «Ας αφήσουμε κατά μέρος, σεβάσμιε κύριε, αυτή τη συζήτηση για την οποία είμαστε τώρα συγκεντρωμένοι. Αυτή η συζήτηση, σεβάσμιε κύριε, δεν θα είναι δύσκολο να την ακούσουμε από τον Ευλογημένο και αργότερα. Όταν εγώ, σεβάσμιε κύριε, δεν έχω πλησιάσει αυτή τη συνέλευση, τότε αυτή η συνέλευση κάθεται συζητώντας πολλά είδη άσκοπης συζήτησης· όταν όμως εγώ, σεβάσμιε κύριε, έχω πλησιάσει αυτή τη συνέλευση, τότε αυτή η συνέλευση κάθεται κοιτάζοντας μόνο το πρόσωπό μου - 'ό,τι Διδασκαλία θα μας πει ο ασκητής Ουντάγι, αυτή θα ακούσουμε'· όταν όμως, σεβάσμιε κύριε, ο Ευλογημένος έχει πλησιάσει αυτή τη συνέλευση, τότε και εγώ και αυτή η συνέλευση καθόμαστε κοιτάζοντας το πρόσωπο του Ευλογημένου - 'ό,τι Διδασκαλία θα μας πει ο Ευλογημένος, αυτή θα ακούσουμε'».
271. «Τότε, Ουντάγι, ας σου έρθει πράγματι εδώ κάτι με το οποίο θα μου απαντούσες». «Τις προηγούμενες μέρες, σεβάσμιε κύριε, πριν από λίγο καιρό, κάποιος παντογνώστης, που βλέπει τα πάντα, διακηρύσσοντας πλήρη γνώση και ενόραση: "Είτε περπατώ είτε στέκομαι είτε κοιμάμαι είτε είμαι ξύπνιος, η γνώση και η ενόραση είναι συνεχώς και αδιάκοπα παρούσα σε μένα". Αυτός, όταν του έθεσα μια ερώτηση σχετικά με το παρελθόν, απέφυγε το ένα με το άλλο, παρέκκλινε τη συζήτηση εξωτερικά, και εκδήλωσε εκνευρισμό και μίσος και δυσαρέσκεια. Τότε, σεβάσμιε κύριε, μου ήρθε στη μνήμη σχετικά με τον Ευλογημένο: "Αχ, πράγματι ο Ευλογημένος, αχ, πράγματι ο Καλότυχος! Που είναι τόσο επιδέξιος σε αυτές τις καταστάσεις"». «Ποιος όμως είναι αυτός, Ουντάγι, ο παντογνώστης, που βλέπει τα πάντα, που διακηρύσσει πλήρη γνώση και ενόραση: "Είτε περπατώ είτε στέκομαι είτε κοιμάμαι είτε είμαι ξύπνιος, η γνώση και η ενόραση είναι συνεχώς και αδιάκοπα παρούσα σε μένα", ο οποίος όταν του έθεσες μια ερώτηση σχετικά με το παρελθόν, απέφυγε το ένα με το άλλο, παρέκκλινε τη συζήτηση εξωτερικά, και εκδήλωσε εκνευρισμό και μίσος και δυσαρέσκεια;» «Ο Τζαϊν Νατάπουττα, σεβάσμιε κύριε».
«Όποιος, Ουντάγι, θυμόταν πολλές προηγούμενες υπάρξεις, δηλαδή: μία γέννηση, δύο γεννήσεις... κ.λπ... έτσι θυμόταν πολλές προηγούμενες υπάρξεις με τις λεπτομέρειες και τα χαρακτηριστικά τους, είτε αυτός θα μου έκανε μια ερώτηση σχετικά με το παρελθόν, είτε εγώ θα του έκανα μια ερώτηση σχετικά με το παρελθόν· είτε αυτός θα ικανοποιούσε τον νου μου με την απάντηση στην ερώτηση σχετικά με το παρελθόν, είτε εγώ θα ικανοποιούσα τον νου του με την απάντηση στην ερώτηση σχετικά με το παρελθόν.
«Όποιος, Ουντάγι, με τον θείο οφθαλμό, καθαρό, που υπερβαίνει τον ανθρώπινο, έβλεπε τα όντα να πεθαίνουν και να ξαναγεννιούνται, κατώτερα και ανώτερα, όμορφα και άσχημα, σε καλούς και κακούς προορισμούς· κατανοούσε τα όντα που επαναγεννιούνται σύμφωνα με τις πράξεις τους, είτε αυτός θα μου έκανε μια ερώτηση σχετικά με το μέλλον, είτε εγώ θα του έκανα μια ερώτηση σχετικά με το μέλλον· είτε αυτός θα ικανοποιούσε τον νου μου με την απάντηση στην ερώτηση σχετικά με το μέλλον, είτε εγώ θα ικανοποιούσα τον νου του με την απάντηση στην ερώτηση σχετικά με το μέλλον.
«Αλλά, Ουντάγι, ας αφήσουμε το παρελθόν, ας αφήσουμε το μέλλον. Θα σου διδάξω τη Διδασκαλία: όταν αυτό υπάρχει, αυτό γίνεται· από την έγερση αυτού, αυτό εγείρεται· όταν αυτό δεν υπάρχει, τούτο δεν υπάρχει· με την παύση αυτού, τούτο καταπαύει».
«Διότι εγώ, σεβάσμιε κύριε, ακόμη και όσα έχω βιώσει σε αυτή την ατομική ύπαρξη, ούτε αυτά δεν είμαι ικανός να θυμηθώ με τις λεπτομέρειες και τα χαρακτηριστικά τους· πώς λοιπόν εγώ θα θυμηθώ πολλές προηγούμενες υπάρξεις, δηλαδή: μία γέννηση, δύο γεννήσεις... κ.λπ... έτσι θα θυμηθώ πολλές προηγούμενες υπάρξεις με τις λεπτομέρειες και τα χαρακτηριστικά τους, όπως ο Ευλογημένος; Διότι εγώ, σεβάσμιε κύριε, τώρα δεν βλέπω ούτε ένα δαιμόνιο της σκόνης· πώς λοιπόν εγώ με τον θείο οφθαλμό, καθαρό, που υπερβαίνει τον ανθρώπινο, θα δω τα όντα να πεθαίνουν και να ξαναγεννιούνται, κατώτερα και ανώτερα, όμορφα και άσχημα, σε καλούς και κακούς προορισμούς· θα κατανοήσω τα όντα που επαναγεννιούνται σύμφωνα με τις πράξεις τους, όπως ο Ευλογημένος; Αυτό όμως που ο Ευλογημένος μου είπε, σεβάσμιε κύριε: "αλλά, Ουντάγι, ας αφήσουμε το παρελθόν, ας αφήσουμε το μέλλον· θα σου διδάξω τη Διδασκαλία: όταν αυτό υπάρχει, αυτό γίνεται· από την έγερση αυτού, αυτό εγείρεται· όταν αυτό δεν υπάρχει, τούτο δεν υπάρχει· με την παύση αυτού, τούτο καταπαύει", αυτό όμως δεν μου είναι ακόμη περισσότερο σαφές. Ίσως εγώ, σεβάσμιε κύριε, να ικανοποιήσω τον νου του Ευλογημένου με την απάντηση στην ερώτηση σχετικά με τη διδαχή του δασκάλου μου».
272. «Πώς όμως είναι για σένα, Ουντάγι, η διδαχή του δασκάλου σου;» «Για μας, σεβάσμιε κύριε, η διδαχή του δασκάλου μας είναι έτσι - 'αυτή είναι η ύψιστη ομορφιά, αυτή είναι η ύψιστη ομορφιά'».
«Αυτό όμως που για σένα, Ουντάγι, η διδαχή του δασκάλου σου είναι έτσι - 'αυτή είναι η ύψιστη ομορφιά, αυτή είναι η ύψιστη ομορφιά', ποια είναι αυτή η ύψιστη ομορφιά;» «Από την οποία ομορφιά, σεβάσμιε κύριε, δεν υπάρχει άλλη ομορφιά πιο ανώτερη ή πιο εξαίσια, αυτή είναι η ύψιστη ομορφιά».
«Ποια όμως είναι αυτή η ύψιστη ομορφιά από την οποία δεν υπάρχει άλλη ομορφιά πιο ανώτερη ή πιο εξαίσια;» «Από την οποία ομορφιά, σεβάσμιε κύριε, δεν υπάρχει άλλη ομορφιά πιο ανώτερη ή πιο εξαίσια, αυτή είναι η ύψιστη ομορφιά».
«Ακόμη και μακρά θα ήταν αυτή για σένα, Ουντάγι - 'από την οποία ομορφιά, σεβάσμιε κύριε, δεν υπάρχει άλλη ομορφιά πιο ανώτερη ή πιο εξαίσια, αυτή είναι η ύψιστη ομορφιά' λες, αλλά αυτή την ομορφιά δεν τη διακηρύσσεις. Όπως, Ουντάγι, ένας άνθρωπος θα έλεγε έτσι - 'εγώ επιθυμώ και ποθώ εκείνη που είναι η ωραιότερη γυναίκα σε αυτή τη χώρα'. Θα του έλεγαν έτσι - 'Ε, άνθρωπε, αυτή την ωραιότερη γυναίκα της χώρας που επιθυμείς και ποθείς, γνωρίζεις αν αυτή η ωραιότερη γυναίκα της χώρας - είναι κσατρίγια ή βραχμάνα ή βαϊσία ή σούδρα;" Ερωτηθείς έτσι, θα έλεγε "όχι". Θα του έλεγαν έτσι - 'Ε, άνθρωπε, αυτή την ωραιότερη γυναίκα της χώρας που επιθυμείς και ποθείς, γνωρίζεις αν αυτή η ωραιότερη γυναίκα της χώρας - έχει τέτοιο όνομα και τέτοιο σόι;'... κ.λπ... είναι ψηλή ή κοντή ή μεσαία, ή σκούρα ή ξανθιά ή με χρυσαφένιο δέρμα;... είναι σε τάδε χωριό ή κωμόπολη ή πόλη;' Ερωτηθείς έτσι, θα έλεγε "όχι". Θα του έλεγαν έτσι - 'Ε, άνθρωπε, αυτή που δεν γνωρίζεις και δεν βλέπεις, αυτή επιθυμείς και ποθείς;' Ερωτηθείς έτσι, θα έλεγε "ναι".
«Τι νομίζεις, Ουντάγι - αν αυτό είναι έτσι, δεν αποδεικνύεται ότι η ρήση εκείνου του ανθρώπου δεν έχει βάση;» «Σίγουρα, σεβάσμιε κύριε, αν αυτό είναι έτσι, αποδεικνύεται ότι η ρήση εκείνου του ανθρώπου δεν έχει βάση».
«Ακριβώς με τον ίδιο τρόπο κι εσύ, Ουντάγι, 'από την οποία ομορφιά, σεβάσμιε κύριε, δεν υπάρχει άλλη ομορφιά πιο ανώτερη ή πιο εξαίσια, αυτή είναι η ύψιστη ομορφιά' λες, αλλά αυτή την ομορφιά δεν τη διακηρύσσεις».
«Όπως, σεβάσμιε κύριε, ένα πολύτιμο πετράδι βηρύλλιο, όμορφο, γνήσιας ποιότητας, οκτάπλευρο, καλά επεξεργασμένο, τοποθετημένο σε μια ωχροκίτρινη μάλλινη κουβέρτα, λάμπει και θερμαίνει και ακτινοβολεί, έτσι ο εαυτός έχει τέτοια ομορφιά, είναι υγιής μετά το θάνατο».
273. «Τι νομίζεις, Ουντάγι, είτε ένα πολύτιμο πετράδι βηρύλλιο, όμορφο, γνήσιας ποιότητας, οκτάπλευρο, καλά επεξεργασμένο, τοποθετημένο σε μια ωχροκίτρινη μάλλινη κουβέρτα, που λάμπει και θερμαίνει και ακτινοβολεί, είτε στο σκοτάδι και την ομίχλη της νύχτας ένα σκουλήκι πυγολαμπίδα - από αυτές τις δύο ομορφιές ποια ομορφιά είναι πιο ανώτερη και πιο εξαίσια;» «Αυτό, σεβάσμιε κύριε, στο σκοτάδι και την ομίχλη της νύχτας το σκουλήκι πυγολαμπίδα - αυτό από αυτές τις δύο ομορφιές είναι πιο ανώτερο και πιο εξαίσιο».
«Τι νομίζεις, Ουντάγι, είτε στο σκοτάδι και την ομίχλη της νύχτας ένα σκουλήκι πυγολαμπίδα, είτε στο σκοτάδι και την ομίχλη της νύχτας μια λάμπα με λάδι - από αυτές τις δύο ομορφιές ποια ομορφιά είναι πιο ανώτερη και πιο εξαίσια;» «Αυτό, σεβάσμιε κύριε, στο σκοτάδι και την ομίχλη της νύχτας η λάμπα με λάδι - αυτό από αυτές τις δύο ομορφιές είναι πιο ανώτερο και πιο εξαίσιο».
«Τι νομίζεις, Ουντάγι, είτε στο σκοτάδι και την ομίχλη της νύχτας μια λάμπα με λάδι, είτε στο σκοτάδι και την ομίχλη της νύχτας μια μεγάλη μάζα φωτιάς - από αυτές τις δύο ομορφιές ποια ομορφιά είναι πιο ανώτερη και πιο εξαίσια;» «Αυτό, σεβάσμιε κύριε, στο σκοτάδι και την ομίχλη της νύχτας η μεγάλη μάζα φωτιάς - αυτό από αυτές τις δύο ομορφιές είναι πιο ανώτερο και πιο εξαίσιο».
«Τι νομίζεις, Ουντάγι, είτε στο σκοτάδι και την ομίχλη της νύχτας μια μεγάλη μάζα φωτιάς, είτε κοντά στο χάραμα της αυγής της νύχτας, όταν ο ουρανός είναι καθαρός και χωρίς σύννεφα, το αστέρι της αυγής - από αυτές τις δύο ομορφιές ποια ομορφιά είναι πιο ανώτερη και πιο εξαίσια;» «Αυτό, σεβάσμιε κύριε, κοντά στο χάραμα της αυγής της νύχτας, όταν ο ουρανός είναι καθαρός και χωρίς σύννεφα, το αστέρι της αυγής - αυτό από αυτές τις δύο ομορφιές είναι πιο ανώτερο και πιο εξαίσιο».
«Τι νομίζεις, Ουντάγι, είτε κοντά στο χάραμα της αυγής της νύχτας, όταν ο ουρανός είναι καθαρός και χωρίς σύννεφα, το αστέρι της αυγής, είτε την ημέρα της τήρησης των κανόνων, τη δέκατη πέμπτη, όταν ο ουρανός είναι καθαρός και χωρίς σύννεφα, τα μεσάνυχτα η σελήνη - από αυτές τις δύο ομορφιές ποια ομορφιά είναι πιο ανώτερη και πιο εξαίσια;» «Αυτό, σεβάσμιε κύριε, την ημέρα της τήρησης των κανόνων, τη δέκατη πέμπτη, όταν ο ουρανός είναι καθαρός και χωρίς σύννεφα, τα μεσάνυχτα η σελήνη - αυτό από αυτές τις δύο ομορφιές είναι πιο ανώτερο και πιο εξαίσιο».
«Τι νομίζεις, Ουντάγι, είτε την ημέρα της τήρησης των κανόνων, τη δέκατη πέμπτη, όταν ο ουρανός είναι καθαρός και χωρίς σύννεφα, τα μεσάνυχτα η σελήνη, είτε τον τελευταίο μήνα της βροχερής εποχής, κατά την φθινοπωρινή περίοδο, όταν ο ουρανός είναι καθαρός και χωρίς σύννεφα, τη μεσημεριανή περίοδο της ημέρας ο ήλιος - από αυτές τις δύο ομορφιές ποια ομορφιά είναι πιο ανώτερη και πιο εξαίσια;» «Αυτό, σεβάσμιε κύριε, τον τελευταίο μήνα της βροχερής εποχής, κατά την φθινοπωρινή περίοδο, όταν ο ουρανός είναι καθαρός και χωρίς σύννεφα, τη μεσημεριανή περίοδο της ημέρας ο ήλιος - αυτό από αυτές τις δύο ομορφιές είναι πιο ανώτερο και πιο εξαίσιο».
«Γι' αυτό λοιπόν, Ουντάγι, πολλοί, πολύ περισσότεροι είναι οι θεοί που δεν βιώνουν τη λάμψη αυτής της σελήνης και του ήλιου, αυτό εγώ κατανοώ. Και όμως δεν λέω: 'από αυτή την ομορφιά δεν υπάρχει άλλη ομορφιά πιο ανώτερη ή πιο εξαίσια'. Και όμως εσύ, Ουντάγι, 'αυτή η ομορφιά που είναι πιο κατώτερη και πιο απορριπτέα από ένα σκουλήκι πυγολαμπίδα, αυτή είναι η ύψιστη ομορφιά' λες, αλλά αυτή την ομορφιά δεν τη διακηρύσσεις». «Διέκοψε ο Ευλογημένος τη συζήτηση, διέκοψε ο Καλότυχος τη συζήτηση!»
«Γιατί όμως εσύ, Ουντάγι, λες έτσι - 'ο Ευλογημένος διέκοψε τη συζήτηση, ο Καλότυχος διέκοψε τη συζήτηση';» «Για μας, σεβάσμιε κύριε, η διδαχή του δασκάλου μας είναι έτσι - 'αυτή είναι η ύψιστη ομορφιά, αυτή είναι η ύψιστη ομορφιά'. Εμείς, σεβάσμιε κύριε, όταν εξεταζόμαστε από τον Ευλογημένο, όταν ελεγχόμαστε, όταν νουθετούμαστε σχετικά με τη διδαχή του δασκάλου μας, αποδεικνυόμαστε άδειοι, κούφιοι, λανθασμένοι».
274. «Τι λοιπόν, Ουντάγι, υπάρχει αποκλειστικά ευτυχισμένος κόσμος, υπάρχει πρακτική με λόγο για την πραγμάτωση του αποκλειστικά ευτυχισμένου κόσμου;» «Για μας, σεβάσμιε κύριε, η διδαχή του δασκάλου μας είναι έτσι - 'υπάρχει αποκλειστικά ευτυχισμένος κόσμος, υπάρχει πρακτική με λόγο για την πραγμάτωση του αποκλειστικά ευτυχισμένου κόσμου'».
«Ποια όμως είναι αυτή, Ουντάγι, η πρακτική με λόγο για την πραγμάτωση του αποκλειστικά ευτυχισμένου κόσμου;» «Εδώ, σεβάσμιε κύριε, κάποιος έχοντας εγκαταλείψει τον φόνο έμβιων όντων, απέχει από τον φόνο έμβιων όντων, έχοντας εγκαταλείψει τη λήψη του μη δοσμένου, απέχει από τη λήψη του μη δοσμένου, έχοντας εγκαταλείψει τη λανθασμένη σεξουαλική συμπεριφορά, απέχει από τη λανθασμένη σεξουαλική συμπεριφορά, έχοντας εγκαταλείψει την ψευδολογία, απέχει από την ψευδολογία, ή ζει έχοντας υιοθετήσει κάποια αρετή αυστηρού ασκητισμού. Αυτή είναι, σεβάσμιε κύριε, η πρακτική με λόγο για την πραγμάτωση του αποκλειστικά ευτυχισμένου κόσμου».
«Τι νομίζεις, Ουντάγι, όταν κάποιος έχοντας εγκαταλείψει τον φόνο έμβιων όντων, απέχει από τον φόνο έμβιων όντων, εκείνη τη στιγμή ο εαυτός είναι αποκλειστικά ευτυχισμένος ή και ευτυχισμένος και δυστυχισμένος;» «Και ευτυχισμένος και δυστυχισμένος, σεβάσμιε κύριε».
«Τι νομίζεις, Ουντάγι, όταν κάποιος έχοντας εγκαταλείψει τη λήψη του μη δοσμένου, απέχει από τη λήψη του μη δοσμένου, εκείνη τη στιγμή ο εαυτός είναι αποκλειστικά ευτυχισμένος ή και ευτυχισμένος και δυστυχισμένος;» «Και ευτυχισμένος και δυστυχισμένος, σεβάσμιε κύριε».
«Τι νομίζεις, Ουντάγι, όταν κάποιος έχοντας εγκαταλείψει τη λανθασμένη σεξουαλική συμπεριφορά, απέχει από τη λανθασμένη σεξουαλική συμπεριφορά, εκείνη τη στιγμή ο εαυτός είναι αποκλειστικά ευτυχισμένος ή και ευτυχισμένος και δυστυχισμένος;» «Και ευτυχισμένος και δυστυχισμένος, σεβάσμιε κύριε».
«Τι νομίζεις, Ουντάγι, όταν κάποιος έχοντας εγκαταλείψει την ψευδολογία, απέχει από την ψευδολογία, εκείνη τη στιγμή ο εαυτός είναι αποκλειστικά ευτυχισμένος ή και ευτυχισμένος και δυστυχισμένος;» «Και ευτυχισμένος και δυστυχισμένος, σεβάσμιε κύριε».
«Τι νομίζεις, Ουντάγι, όταν κάποιος ζει έχοντας υιοθετήσει κάποια αρετή αυστηρού ασκητισμού, εκείνη τη στιγμή ο εαυτός είναι αποκλειστικά ευτυχισμένος ή και ευτυχισμένος και δυστυχισμένος;» «Και ευτυχισμένος και δυστυχισμένος, σεβάσμιε κύριε».
«Τι νομίζεις, Ουντάγι, άραγε ακολουθώντας μια πρακτική ανάμεικτη με ευτυχία και δυστυχία, υπάρχει πραγμάτωση του αποκλειστικά ευτυχισμένου κόσμου;» «Διέκοψε ο Ευλογημένος τη συζήτηση, διέκοψε ο Καλότυχος τη συζήτηση!»
«Γιατί όμως εσύ, Ουντάγι, λες - 'ο Ευλογημένος διέκοψε τη συζήτηση, ο Καλότυχος διέκοψε τη συζήτηση';» «Για μας, σεβάσμιε κύριε, η διδαχή του δασκάλου μας είναι έτσι - 'υπάρχει αποκλειστικά ευτυχισμένος κόσμος, υπάρχει πρακτική με λόγο για την πραγμάτωση του αποκλειστικά ευτυχισμένου κόσμου'. Εμείς, σεβάσμιε κύριε, όταν εξεταζόμαστε από τον Ευλογημένο, όταν ελεγχόμαστε, όταν νουθετούμαστε σχετικά με τη διδαχή του δασκάλου μας, αποδεικνυόμαστε άδειοι, κούφιοι, λανθασμένοι».
275. «Υπάρχει όμως, σεβάσμιε κύριε, αποκλειστικά ευτυχισμένος κόσμος, υπάρχει πρακτική με λόγο για την πραγμάτωση του αποκλειστικά ευτυχισμένου κόσμου;» «Υπάρχει πράγματι, Ουντάγι, αποκλειστικά ευτυχισμένος κόσμος, υπάρχει πρακτική με λόγο για την πραγμάτωση του αποκλειστικά ευτυχισμένου κόσμου».
«Ποια όμως είναι αυτή, σεβάσμιε κύριε, η πρακτική με λόγο για την πραγμάτωση του αποκλειστικά ευτυχισμένου κόσμου;» «Εδώ, Ουντάγι, ένας μοναχός, αποστασιοποιημένος από τις ηδονές... κ.λπ... έχοντας επιτύχει την πρώτη διαλογιστική έκσταση, διαμένει· με τον κατευνασμό του λογισμού και του συλλογισμού... έχοντας επιτύχει τη δεύτερη διαλογιστική έκσταση, διαμένει· με την απαλλαγή από την αγαλλίαση... έχοντας επιτύχει την τρίτη διαλογιστική έκσταση, διαμένει - αυτή είναι πράγματι, Ουντάγι, η πρακτική με λόγο για την πραγμάτωση του αποκλειστικά ευτυχισμένου κόσμου».
«Αυτή δεν είναι, σεβάσμιε κύριε, η πρακτική με λόγο για την πραγμάτωση του αποκλειστικά ευτυχισμένου κόσμου, διότι σε αυτό το σημείο, σεβάσμιε κύριε, ο αποκλειστικά ευτυχισμένος κόσμος θα ήταν πραγματωμένος». «Σε αυτό το σημείο, Ουντάγι, ο αποκλειστικά ευτυχισμένος κόσμος δεν είναι πραγματωμένος· αυτή είναι απλώς η πρακτική με λόγο για την πραγμάτωση του αποκλειστικά ευτυχισμένου κόσμου».
Όταν αυτό ειπώθηκε, η συνέλευση του περιπλανώμενου ασκητή Σακουλουντάγι έγινε θορυβώδης, με δυνατές φωνές και μεγάλες φωνές - «Εδώ εμείς χαθήκαμε μαζί με τους δασκάλους μας, εδώ εμείς χαθήκαμε μαζί με τους δασκάλους μας! Εμείς δεν κατανοούμε τίποτα ανώτερο από αυτό».
Τότε ο περιπλανώμενος ασκητής Σακουλουντάγι, αφού έκανε εκείνους τους περιπλανώμενους ασκητές να σιωπήσουν, είπε στον Ευλογημένο: «Σε ποιο σημείο όμως, σεβάσμιε κύριε, ο αποκλειστικά ευτυχισμένος κόσμος είναι πραγματωμένος;» «Εδώ, Ουντάγι, ένας μοναχός, με την εγκατάλειψη της ευχαρίστησης... κ.λπ... την τέταρτη διαλογιστική έκσταση... έχοντας επιτύχει, διαμένει. Εκείνες οι θεότητες που έχουν γεννηθεί στον αποκλειστικά ευτυχισμένο κόσμο, με εκείνες τις θεότητες στέκεται μαζί, συνομιλεί, επιτυγχάνει συζήτηση. Σε αυτό το σημείο πράγματι, Ουντάγι, ο αποκλειστικά ευτυχισμένος κόσμος είναι πραγματωμένος».
276. «Σίγουρα, σεβάσμιε κύριε, οι μοναχοί ασκούν την άγια ζωή υπό τον Ευλογημένο για χάρη της πραγμάτωσης αυτού του αποκλειστικά ευτυχισμένου κόσμου;» «Όχι, Ουντάγι, οι μοναχοί δεν ασκούν την άγια ζωή υπό εμένα για χάρη της πραγμάτωσης του αποκλειστικά ευτυχισμένου κόσμου. Υπάρχουν, Ουντάγι, και άλλες διδασκαλίες υπέρτερες και πιο εξαίσιες, για χάρη της πραγμάτωσης των οποίων οι μοναχοί ασκούν την άγια ζωή υπό εμένα».
«Ποιες είναι όμως, σεβάσμιε κύριε, αυτές οι διδασκαλίες οι υπέρτερες και πιο εξαίσιες, για χάρη της πραγμάτωσης των οποίων οι μοναχοί ασκούν την άγια ζωή υπό τον Ευλογημένο;» «Εδώ, Ουντάγι, ο Τατχάγκατα εγείρεται στον κόσμο, ο Άξιος, ο Πλήρως Αυτοφωτισμένος, ο τέλειος στην αληθινή γνώση και στην καλή συμπεριφορά, ο Καλότυχος, ο γνώστης του κόσμου, ο ανυπέρβλητος οδηγός των ανθρώπων που πρέπει να εκπαιδευτούν, ο Διδάσκαλος θεών και ανθρώπων, ο Φωτισμένος, ο Ευλογημένος... κ.λπ... αυτός, έχοντας εγκαταλείψει αυτά τα πέντε νοητικά εμπόδια, τις ακαθαρσίες του νου που εξασθενίζουν τη σοφία, αποστασιοποιημένος από τις ηδονές... κ.λπ... εισέρχεται και παραμένει στην πρώτη διαλογιστική έκσταση. Αυτή επίσης, Ουντάγι, είναι η διδασκαλία η υπέρτερη και πιο εξαίσια, για χάρη της πραγμάτωσης της οποίας οι μοναχοί ασκούν την άγια ζωή υπό εμένα».
«Επιπλέον, Ουντάγι, ένας μοναχός, με τον κατευνασμό του λογισμού και του συλλογισμού... κ.λπ... τη δεύτερη διαλογιστική έκσταση... την τρίτη διαλογιστική έκσταση... εισέρχεται και παραμένει στην τέταρτη διαλογιστική έκσταση. Αυτή επίσης, Ουντάγι, είναι η διδασκαλία η υπέρτερη και πιο εξαίσια, για χάρη της πραγμάτωσης της οποίας οι μοναχοί ασκούν την άγια ζωή υπό εμένα.
Αυτός, με τον νου έτσι αυτοσυγκεντρωμένο, αγνό, λαμπερό, χωρίς νοητική κηλίδα, απαλλαγμένο από ακαθαρσίες, εύπλαστο, εργάσιμο, σταθερό, που έχει φτάσει στην αδιαταραξία, στρέφει τον νου προς τη γνώση της ανάμνησης προηγούμενων ζωών. Θυμάται πολλές προηγούμενες υπάρξεις, δηλαδή: μία γέννηση, δύο γεννήσεις... κ.λπ... έτσι θυμάται πολλές προηγούμενες υπάρξεις με τις λεπτομέρειες και τα χαρακτηριστικά τους. Αυτή επίσης, Ουντάγι, είναι η διδασκαλία η υπέρτερη και πιο εξαίσια, για χάρη της πραγμάτωσης της οποίας οι μοναχοί ασκούν την άγια ζωή υπό εμένα.
Αυτός, με τον νου έτσι αυτοσυγκεντρωμένο, αγνό, λαμπερό, χωρίς νοητική κηλίδα, απαλλαγμένο από ακαθαρσίες, εύπλαστο, εργάσιμο, σταθερό, που έχει φτάσει στην αδιαταραξία, στρέφει τον νου προς τη γνώση του θανάτου και της επαναγέννησης των όντων. Με τον θείο οφθαλμό, καθαρό, που υπερβαίνει τον ανθρώπινο, βλέπει τα όντα να πεθαίνουν και να ξαναγεννιούνται, κατώτερα και ανώτερα, όμορφα και άσχημα, σε καλούς και κακούς προορισμούς... κ.λπ... κατανοεί τα όντα που επαναγεννιούνται σύμφωνα με τις πράξεις τους. Αυτή επίσης, Ουντάγι, είναι η διδασκαλία η υπέρτερη και πιο εξαίσια, για χάρη της πραγμάτωσης της οποίας οι μοναχοί ασκούν την άγια ζωή υπό εμένα.
Αυτός, με τον νου έτσι αυτοσυγκεντρωμένο, αγνό, λαμπερό, χωρίς νοητική κηλίδα, απαλλαγμένο από ακαθαρσίες, εύπλαστο, εργάσιμο, σταθερό, που έχει φτάσει στην αδιαταραξία, στρέφει τον νου προς τη γνώση της εξάλειψης των νοητικών διαφθορών. Αυτός κατανοεί όπως πραγματικά είναι: «αυτός είναι ο υπαρξιακός πόνος», κατανοεί όπως πραγματικά είναι: «αυτή είναι η προέλευση του υπαρξιακού πόνου»... κ.λπ... «αυτή είναι η παύση του υπαρξιακού πόνου»... «αυτή είναι η πρακτική που οδηγεί στην παύση του υπαρξιακού πόνου»... κατανοεί όπως πραγματικά είναι: «αυτές είναι οι νοητικές διαφθορές», κατανοεί όπως πραγματικά είναι: «αυτή είναι η προέλευση των νοητικών διαφθορών»... «αυτή είναι η παύση των νοητικών διαφθορών»... κατανοεί όπως πραγματικά είναι: «αυτή είναι η πρακτική που οδηγεί στην παύση των νοητικών διαφθορών». Καθώς αυτός γνωρίζει έτσι και βλέπει έτσι, ο νους απελευθερώνεται από τη νοητική διαφθορά της φιληδονίας, ο νους απελευθερώνεται από τη νοητική διαφθορά της προσκόλλησης στην ύπαρξη, ο νους απελευθερώνεται από τη νοητική διαφθορά της άγνοιας. Υπάρχει η γνώση: «στον απελευθερωμένο, υπάρχει απελευθέρωση». Κατανοεί: «η γέννηση έχει εξαλειφθεί, η άγια ζωή έχει βιωθεί, αυτό που έπρεπε να γίνει έχει γίνει, δεν υπάρχει τίποτα περισσότερο για αυτή την κατάσταση ύπαρξης». Αυτή επίσης, Ουντάγι, είναι η διδασκαλία η υπέρτερη και πιο εξαίσια, για χάρη της πραγμάτωσης της οποίας οι μοναχοί ασκούν την άγια ζωή υπό εμένα. Αυτές, Ουντάγι, είναι οι διδασκαλίες οι υπέρτερες και πιο εξαίσιες, για χάρη της πραγμάτωσης των οποίων οι μοναχοί ασκούν την άγια ζωή υπό εμένα».
277. Όταν αυτό ειπώθηκε, ο περιπλανώμενος ασκητής Σακουλουντάγι είπε στον Ευλογημένο: «Θαυμάσιο, σεβάσμιε κύριε, θαυμάσιο, σεβάσμιε κύριε! Όπως, Σεβάσμιε Κύριε, κάποιος θα έστηνε όρθιο κάτι που είχε αναποδογυριστεί, ή θα αποκάλυπτε κάτι που ήταν κρυμμένο, ή θα έδειχνε τον δρόμο σε κάποιον που είχε χαθεί, ή θα κρατούσε μια λάμπα λαδιού στο σκοτάδι - 'αυτοί που έχουν μάτια να δουν τα αντικείμενα'· έτσι ακριβώς η Διδασκαλία έχει φανερωθεί από τον Ευλογημένο με πολλούς τρόπους. Εγώ, Σεβάσμιε Κύριε, καταφεύγω στον Ευλογημένο ως καταφύγιο, και στη Διδασκαλία και στην Κοινότητα των μοναχών. Είθε να λάβω, Σεβάσμιε Κύριε, την αναχώρηση κοντά στον Ευλογημένο, είθε να λάβω την πλήρη χειροτονία».
Όταν αυτό ειπώθηκε, η συνέλευση του περιπλανώμενου ασκητή Σακουλουντάγι είπε στον περιπλανώμενο ασκητή Σακουλουντάγι: «Ας μην ακολουθήσει ο αξιότιμος Ουντάγι την άγια ζωή υπό τον ασκητή Γκόταμα· ας μην ζήσει ο αξιότιμος Ουντάγι, αφού ήταν δάσκαλος, τη ζωή μαθητευόμενου. Όπως ακριβώς μια στάμνα νερού θα γινόταν κουβάς για άντληση νερού, έτσι θα είναι αυτό το προσόν του αξιότιμου Ουντάγι. Ας μην ακολουθήσει ο αξιότιμος Ουντάγι την άγια ζωή υπό τον ασκητή Γκόταμα· ας μην ζήσει ο αξιότιμος Ουντάγι, αφού ήταν δάσκαλος, τη ζωή μαθητευόμενου». Έτσι πράγματι η συνέλευση του περιπλανώμενου ασκητή Σακουλουντάγι δημιούργησε εμπόδιο στον περιπλανώμενο ασκητή Σακουλουντάγι για την άγια ζωή στον Ευλογημένο.
Τέλος της ομιλίας Τσούλασακουλουντάγι, ένατη.