4.
Το κεφάλαιο για τους ομοιόφρονες
33. «Θα σας διδάξω, μοναχοί, το πεδίο του ανάρετου ατόμου και το πεδίο του ενάρετου ατόμου. Ακούστε το, προσέχετε καλά· θα μιλήσω». «Ναι, σεβάσμιε κύριε», απάντησαν εκείνοι οι μοναχοί στον Ευλογημένο. Ο Ευλογημένος είπε αυτό:
«Και ποιο, μοναχοί, είναι το πεδίο του ανάρετου ατόμου; Ένα ανάρετο άτομο, μοναχοί, είναι αγνώμων και αχάριστο. Διότι αυτό, μοναχοί, είναι επαινετό από τους μη αγαθούς, δηλαδή η αγνωμοσύνη και η αχαριστία. Αυτό, μοναχοί, είναι ολόκληρο το πεδίο του ανάρετου ατόμου, δηλαδή η αγνωμοσύνη και η αχαριστία. Ένα ενάρετο άτομο όμως, μοναχοί, είναι ευγνώμων και ευχάριστο. Διότι αυτό, μοναχοί, είναι επαινετό από τους αγαθούς, δηλαδή η ευγνωμοσύνη και η ευχαριστία. Αυτό, μοναχοί, είναι ολόκληρο το πεδίο του ενάρετου ατόμου, δηλαδή η ευγνωμοσύνη και η ευχαριστία».
34. «Για δύο, μοναχοί, δεν λέω ότι είναι εύκολη η ανταπόδοση. Ποιων δύο; Για τη μητέρα και τον πατέρα. Ακόμη κι αν, μοναχοί, στον έναν ώμο κουβαλούσε τη μητέρα, στον άλλον ώμο κουβαλούσε τον πατέρα, με διάρκεια ζωής εκατό χρόνια, ζώντας εκατό χρόνια, και τους φρόντιζε με άλειμμα, μάλαξη, λούσιμο και τρίψιμο. Και αυτοί εκεί ακριβώς άφηναν ούρα και κόπρανα. Ούτε έτσι, μοναχοί, έχει γίνει ή ανταποδοθεί αυτό που έκαναν οι γονείς. Ακόμη κι αν, μοναχοί, σε αυτή τη μεγάλη γη πλούσια σε πολύτιμα αντικείμενα εγκαθιστούσε τους γονείς στη βασιλεία με κυριαρχία και εξουσία, ούτε έτσι, μοναχοί, έχει γίνει ή ανταποδοθεί αυτό που έκαναν οι γονείς. Για ποιο λόγο; Πολύ ωφέλιμοι, μοναχοί, είναι οι γονείς για τα παιδιά, είναι αυτοί που τα μεγαλώνουν, που τα τρέφουν, που τους δείχνουν αυτόν τον κόσμο. Όποιος όμως, μοναχοί, τους γονείς άπιστους παρακινεί, εγκαθιστά και εδραιώνει στην τελειότητα της πίστης, τους ανήθικους παρακινεί, εγκαθιστά και εδραιώνει στην τελειότητα της ηθικής, τους τσιγκούνηδες παρακινεί, εγκαθιστά και εδραιώνει στην τελειότητα της γενναιοδωρίας, τους άσοφους παρακινεί, εγκαθιστά και εδραιώνει στην τελειότητα της σοφίας, σε αυτό το βαθμό, μοναχοί, έχει γίνει και ανταποδοθεί αυτό που έκαναν οι γονείς».
35. Τότε κάποιος βραχμάνος πλησίασε τον Ευλογημένο· αφού πλησίασε, χαιρέτησε τον Ευλογημένο. Αφού ολοκλήρωσε την ευγενική συζήτηση... κ.λπ... Καθισμένος στο πλάι, εκείνος ο βραχμάνος είπε στον Ευλογημένο: «Τι υποστηρίζει ο αξιότιμος Γκόταμα, τι διδάσκει;» «Εγώ διδάσκω την πράξη, βραχμάνε, και διδάσκω τη μη-πράξη». «Πώς όμως ο αξιότιμος Γκόταμα διδάσκει την πράξη και τη μη-πράξη;»
«Εγώ, βραχμάνε, διδάσκω τη μη-πράξη της κακής σωματικής συμπεριφοράς, της κακής λεκτικής συμπεριφοράς, της κακής νοητικής συμπεριφοράς· διδάσκω τη μη-πράξη των πολλών ειδών κακών φαύλων νοητικών καταστάσεων. Και διδάσκω την πράξη, βραχμάνε, της καλής σωματικής συμπεριφοράς, της καλής λεκτικής συμπεριφοράς, της καλής νοητικής συμπεριφοράς· διδάσκω την πράξη των πολλών ειδών καλών νοητικών καταστάσεων. Έτσι εγώ, βραχμάνε, διδάσκω την πράξη και τη μη-πράξη».
«Θαυμάσιο, αγαπητέ Γκόταμα... κ.λπ... Ας με θεωρεί ο αξιότιμος Γκόταμα λαϊκό ακόλουθο που έχει καταφύγει στο καταφύγιο εφ' όρου ζωής από σήμερα και στο εξής».
36. Τότε ο οικοδεσπότης Ανάθαπίντικα πλησίασε τον Ευλογημένο· αφού πλησίασε, απέδωσε σεβασμό στον Ευλογημένο και κάθισε στο πλάι. Καθισμένος στο πλάι, ο οικοδεσπότης Ανάθαπίντικα είπε στον Ευλογημένο: «Πόσοι άραγε, σεβάσμιε κύριε, είναι άξιοι προσφορών στον κόσμο, και πού πρέπει να δίνεται δωρεά;» «Δύο λοιπόν, οικοδεσπότη, είναι άξιοι προσφορών στον κόσμο - ο ασκούμενος και ο πέραν της άσκησης. Αυτοί λοιπόν, οικοδεσπότη, είναι οι δύο άξιοι προσφορών στον κόσμο, και εδώ πρέπει να δίνεται δωρεά».
Αυτά είπε ο Ευλογημένος. Αφού είπε αυτά, ο Καλότυχος, ο Διδάσκαλος, είπε επιπλέον αυτό:
είναι άξιοι προσφορών για αυτούς που προσφέρουν θυσίες·
αυτοί που έχουν γίνει ευθείς με το σώμα, με την ομιλία και με τον νου·
αυτοί είναι το χωράφι για αυτούς που προσφέρουν θυσίες, εδώ το δοσμένο έχει μεγάλο καρπό».
37. Έτσι έχω ακούσει - Κάποτε ο Ευλογημένος διέμενε στη Σαβάτθι, στο άλσος του Τζέτα, στο μοναστήρι του Ανάθαπίντικα. Εκείνη την περίοδο ο σεβάσμιος Σαριπούττα διέμενε στη Σαβάτθι, στο Ανατολικό Μοναστήρι, στο μέγαρο της μητέρας του Μιγκάρα. Εκεί ο σεβάσμιος Σαριπούττα απευθύνθηκε στους μοναχούς - «Φίλοι μοναχοί». «Φίλε», απάντησαν εκείνοι οι μοναχοί στον σεβάσμιο Σαριπούττα. Ο σεβάσμιος Σαριπούττα είπε αυτό - «Θα σας διδάξω, φίλοι, το άτομο με εσωτερικούς νοητικούς δεσμούς και το άτομο με εξωτερικούς νοητικούς δεσμούς. Ακούστε το, προσέχετε καλά· θα μιλήσω». «Ναι, φίλε», απάντησαν εκείνοι οι μοναχοί στον σεβάσμιο Σαριπούττα. Ο σεβάσμιος Σαριπούττα είπε αυτό -
«Και ποιο, φίλοι, είναι το άτομο με εσωτερικούς νοητικούς δεσμούς; Εδώ, φίλοι, ένας μοναχός είναι ηθικός, διαμένει συγκρατημένος με την αυτοσυγκράτηση του Πάττιμοκχα, τέλειος στην καλή συμπεριφορά και στον νόμιμο τόπο που συχνάζει, βλέποντας κίνδυνο στα ελάχιστα σφάλματα, αφού αναλάβει τους κανόνες εξάσκησης εξασκείται σε αυτούς. Αυτός με την κατάρρευση του σώματος κατά τον θάνατο επαναγεννιέται σε κάποια τάξη θεών. Αυτός πεθαίνοντας από εκεί είναι επιστρέφων, ερχόμενος σε αυτή την κατάσταση ύπαρξης. Αυτό ονομάζεται, φίλοι, το άτομο με εσωτερικούς νοητικούς δεσμούς που είναι επιστρέφων, ερχόμενος σε αυτή την κατάσταση ύπαρξης.
«Και ποιο, φίλοι, είναι το άτομο με εξωτερικούς νοητικούς δεσμούς; Εδώ, φίλοι, ένας μοναχός είναι ηθικός, διαμένει συγκρατημένος με την αυτοσυγκράτηση του Πάττιμοκχα, τέλειος στην καλή συμπεριφορά και στον νόμιμο τόπο που συχνάζει, βλέποντας κίνδυνο στα ελάχιστα σφάλματα, αφού αναλάβει τους κανόνες εξάσκησης εξασκείται σε αυτούς. Αυτός έχοντας επιτύχει κάποια γαλήνια απελευθέρωση του νου διαμένει. Αυτός με την κατάρρευση του σώματος κατά τον θάνατο επαναγεννιέται σε κάποια τάξη θεών. Αυτός πεθαίνοντας από εκεί είναι μη-επιστρέφων, μη ερχόμενος σε αυτή την κατάσταση ύπαρξης. Αυτό ονομάζεται, φίλοι, το άτομο με εξωτερικούς νοητικούς δεσμούς που είναι μη-επιστρέφων, μη ερχόμενος σε αυτή την κατάσταση ύπαρξης.
«Επιπλέον, φίλοι, ένας μοναχός είναι ηθικός... κ.λπ... αφού αναλάβει τους κανόνες εξάσκησης εξασκείται σε αυτούς. Αυτός ασκεί για την αποστασιοποίηση από τις ηδονές, για το μη πάθος, για την παύση. Αυτός ασκεί για την αποστασιοποίηση από το γίγνεσθαι, για το μη πάθος, για την παύση. Αυτός ασκεί για την εξάλειψη της επιθυμίας. Αυτός ασκεί για την εξάλειψη της απληστίας. Αυτός με την κατάρρευση του σώματος κατά τον θάνατο επαναγεννιέται σε κάποια τάξη θεών. Αυτός πεθαίνοντας από εκεί είναι μη-επιστρέφων, μη ερχόμενος σε αυτή την κατάσταση ύπαρξης. Αυτό ονομάζεται, φίλοι, το άτομο με εξωτερικούς νοητικούς δεσμούς που είναι μη-επιστρέφων, μη ερχόμενος σε αυτή την κατάσταση ύπαρξης».
Τότε πολλές θεότητες με γαλήνια συνείδηση πλησίασαν τον Ευλογημένο· αφού πλησίασαν, απέδωσαν σεβασμό στον Ευλογημένο και στάθηκαν στο πλάι. Στεκόμενες στο πλάι, εκείνες οι θεότητες είπαν στον Ευλογημένο: «Αυτός, σεβάσμιε κύριε, ο σεβάσμιος Σαριπούττα, στο Ανατολικό Μοναστήρι, στο μέγαρο της μητέρας του Μιγκάρα, διδάσκει στους μοναχούς το άτομο με εσωτερικούς νοητικούς δεσμούς και με εξωτερικούς νοητικούς δεσμούς. Η συνέλευση, σεβάσμιε κύριε, είναι χαρούμενη. Καλό θα ήταν, σεβάσμιε κύριε, ο Ευλογημένος να πάει εκεί όπου είναι ο σεβάσμιος Σαριπούττα, από συμπόνια». Ο Ευλογημένος αποδέχθηκε με σιωπή. Τότε ο Ευλογημένος - όπως ακριβώς ένας δυνατός άνδρας θα άπλωνε το λυγισμένο χέρι του ή θα λύγιζε το απλωμένο χέρι του, ακριβώς έτσι - εξαφανίστηκε από το άλσος του Τζέτα και εμφανίστηκε στο Ανατολικό Μοναστήρι, στο μέγαρο της μητέρας του Μιγκάρα, μπροστά στον σεβάσμιο Σαριπούττα. Ο Ευλογημένος κάθισε στο προετοιμασμένο κάθισμα. Και ο σεβάσμιος Σαριπούττα, αφού απέδωσε σεβασμό στον Ευλογημένο, κάθισε στο πλάι. Στον σεβάσμιο Σαριπούττα που καθόταν στο πλάι, ο Ευλογημένος είπε αυτό:
«Εδώ, Σαριπούττα, πολλές θεότητες με γαλήνια συνείδηση με πλησίασαν· αφού πλησίασαν, μου απέδωσαν σεβασμό και στάθηκαν στο πλάι. Στεκόμενες στο πλάι, Σαριπούττα, εκείνες οι θεότητες μου είπαν: 'Αυτός, σεβάσμιε κύριε, ο σεβάσμιος Σαριπούττα, στο Ανατολικό Μοναστήρι, στο μέγαρο της μητέρας του Μιγκάρα, διδάσκει στους μοναχούς το άτομο με εσωτερικούς νοητικούς δεσμούς και με εξωτερικούς νοητικούς δεσμούς. Η συνέλευση, σεβάσμιε κύριε, είναι χαρούμενη. Καλό θα ήταν, σεβάσμιε κύριε, ο Ευλογημένος να πάει εκεί όπου είναι ο σεβάσμιος Σαριπούττα, από συμπόνια'. Εκείνες οι θεότητες, Σαριπούττα, είτε δέκα μαζί είτε είκοσι μαζί είτε τριάντα μαζί είτε σαράντα μαζί είτε πενήντα μαζί είτε εξήντα μαζί, στέκονται σε χώρο όσο η μύτη μιας βελόνας, και δεν βλάπτουν η μία την άλλη. Μπορεί, Σαριπούττα, να σκεφτείς έτσι: 'Εκεί βέβαια η συνείδηση εκείνων των θεοτήτων έχει αναπτυχθεί με τέτοιον τρόπο που εκείνες οι θεότητες είτε δέκα μαζί είτε είκοσι μαζί είτε τριάντα μαζί είτε σαράντα μαζί είτε πενήντα μαζί είτε εξήντα μαζί, στέκονται σε χώρο όσο η μύτη μιας βελόνας και δεν βλάπτουν η μία την άλλη'. Όμως αυτό, Σαριπούττα, δεν πρέπει να θεωρείται έτσι. Εδώ ακριβώς, Σαριπούττα, η συνείδηση εκείνων των θεοτήτων έχει αναπτυχθεί με τέτοιον τρόπο που εκείνες οι θεότητες είτε δέκα μαζί... κ.λπ... και δεν βλάπτουν η μία την άλλη. Γι' αυτό, Σαριπούττα, πρέπει να εξασκείστε έτσι: 'Θα έχουμε γαλήνιες ικανότητες και γαλήνιο νου'. Έτσι πρέπει να εξασκείστε, Σαριπούττα. 'Για εσάς, Σαριπούττα, που έχετε γαλήνιες ικανότητες και γαλήνιο νου, η σωματική πράξη θα είναι γαλήνια, η λεκτική πράξη γαλήνια, η νοητική πράξη γαλήνια. Θα προσφέρουμε γαλήνια προσφορά στους συντρόφους στην άγια ζωή'. Έτσι πρέπει να εξασκείστε, Σαριπούττα. Χάθηκαν, Σαριπούττα, οι αλλόδοξοι περιπλανώμενοι ασκητές που δεν άκουσαν αυτή την επεξήγηση της Διδασκαλίας».
38. Έτσι έχω ακούσει - Κάποτε ο σεβάσμιος Μαχακατσάνα διέμενε στη Βαρανά, στην όχθη του ποταμού Μπαντασάρι. Τότε ο βραχμάνος Αραμαντάντα πλησίασε τον σεβάσμιο Μαχακατσάνα· αφού πλησίασε, χαιρέτησε τον σεβάσμιο Μαχακατσάνα. Αφού ολοκλήρωσε την ευγενική και αξιομνημόνευτη συζήτηση, κάθισε στο πλάι. Καθισμένος στο πλάι, ο βραχμάνος Αραμαντάντα είπε στον σεβάσμιο Μαχακατσάνα: «Ποια άραγε, αξιότιμε Κατσάνα, είναι η αιτία, ποια η συνθήκη για την οποία της πολεμικής κάστας διαμάχονται με της πολεμικής κάστας, βραχμάνοι διαμάχονται με βραχμάνους, οικοδεσπότες διαμάχονται με οικοδεσπότες;» «Εξαιτίας της προσκόλλησης στο ηδονικό πάθος, της δέσμευσης, της εμπλοκής, της προδιάθεσης και της αγκίστρωσης, βραχμάνε, της πολεμικής κάστας διαμάχονται με της πολεμικής κάστας, βραχμάνοι διαμάχονται με βραχμάνους, οικοδεσπότες διαμάχονται με οικοδεσπότες».
«Και ποια, αξιότιμε Κατσάνα, είναι η αιτία, ποια η συνθήκη για την οποία ασκητές διαμάχονται με ασκητές;» «Εξαιτίας της προσκόλλησης στο πάθος για τις απόψεις, της δέσμευσης, της εμπλοκής, της προδιάθεσης και της αγκίστρωσης, βραχμάνε, ασκητές διαμάχονται με ασκητές».
«Υπάρχει όμως, αξιότιμε Κατσάνα, κάποιος στον κόσμο που έχει ξεπεράσει αυτή την προσκόλληση στο ηδονικό πάθος, τη δέσμευση, την εμπλοκή, την προδιάθεση και την αγκίστρωση, και έχει ξεπεράσει αυτή την προσκόλληση στο πάθος για τις απόψεις, τη δέσμευση, την εμπλοκή, την προδιάθεση και την αγκίστρωση;» «Υπάρχει, βραχμάνε, στον κόσμο κάποιος που έχει ξεπεράσει αυτή την προσκόλληση στο ηδονικό πάθος, τη δέσμευση, την εμπλοκή, την προδιάθεση και την αγκίστρωση, και έχει ξεπεράσει αυτή την προσκόλληση στο πάθος για τις απόψεις, τη δέσμευση, την εμπλοκή, την προδιάθεση και την αγκίστρωση».
«Και ποιος είναι αυτός, αξιότιμε Κατσάνα, στον κόσμο που έχει ξεπεράσει αυτή την προσκόλληση στο ηδονικό πάθος, τη δέσμευση, την εμπλοκή, την προδιάθεση και την αγκίστρωση, και έχει ξεπεράσει αυτή την προσκόλληση στο πάθος για τις απόψεις, τη δέσμευση, την εμπλοκή, την προδιάθεση και την αγκίστρωση;» «Υπάρχει, βραχμάνε, στις ανατολικές περιοχές μια πόλη ονόματι Σαβάτθι. Εκεί διαμένει τώρα αυτός ο Ευλογημένος, ο Άξιος, ο Πλήρως Αυτοφωτισμένος. Γιατί, βραχμάνε, αυτός ο Ευλογημένος έχει ξεπεράσει αυτή την προσκόλληση στο ηδονικό πάθος, τη δέσμευση, την εμπλοκή, την προδιάθεση και την αγκίστρωση, και έχει ξεπεράσει αυτή την προσκόλληση στο πάθος για τις απόψεις, τη δέσμευση, την εμπλοκή, την προδιάθεση και την αγκίστρωση».
Όταν αυτό ειπώθηκε, ο βραχμάνος Αραμαντάντα σηκώθηκε από τη θέση του, τακτοποίησε τον άνω χιτώνα του πάνω από τον έναν ώμο, ακούμπησε το δεξί γόνατό του στη γη, χαιρέτησε με ενωμένες παλάμες προς την κατεύθυνση του Ευλογημένου και εξέφρασε τρεις φορές αυτόν τον εμπνευσμένο λόγο:
«Τιμή σε εκείνον τον Ευλογημένο, τον Άξιο, τον Πλήρως Αυτοφωτισμένο, τιμή σε εκείνον τον Ευλογημένο, τον Άξιο, τον Πλήρως Αυτοφωτισμένο, τιμή σε εκείνον τον Ευλογημένο, τον Άξιο, τον Πλήρως Αυτοφωτισμένο. Γιατί αυτός ο Ευλογημένος έχει ξεπεράσει αυτή την προσκόλληση στο ηδονικό πάθος, τη δέσμευση, την εμπλοκή, την προδιάθεση και την αγκίστρωση, και έχει ξεπεράσει αυτή την προσκόλληση στο πάθος για τις απόψεις, τη δέσμευση, την εμπλοκή, την προδιάθεση και την αγκίστρωση».
«Θαυμάσιο, αξιότιμε Κατσάνα, θαυμάσιο, αξιότιμε Κατσάνα! Όπως, αξιότιμε Κατσάνα, κάποιος θα έστηνε όρθιο κάτι που είχε αναποδογυριστεί, ή θα αποκάλυπτε κάτι που ήταν κρυμμένο, ή θα έδειχνε τον δρόμο σε κάποιον που είχε χαθεί, ή θα κρατούσε μια λάμπα λαδιού στο σκοτάδι ώστε 'αυτοί που έχουν μάτια θα δουν τα αντικείμενα', έτσι ακριβώς η Διδασκαλία έχει φανερωθεί από τον αξιότιμο Κατσάνα με πολλούς τρόπους. Εγώ, αξιότιμε Κατσάνα, καταφεύγω σε εκείνον τον αξιότιμο Γκόταμα ως καταφύγιο, και στη Διδασκαλία και στην Κοινότητα των μοναχών. Ας με θεωρεί ο αξιότιμος Κατσάνα λαϊκό ακόλουθο που έχει καταφύγει στο καταφύγιο εφ' όρου ζωής από σήμερα και στο εξής».
39. Κάποτε ο σεβάσμιος Μαχακατσάνα διέμενε στη Μαντούρα, στο δάσος Γκούντα. Τότε ο βραχμάνος Κανταράγιανα πλησίασε τον σεβάσμιο Μαχακατσάνα· αφού πλησίασε, μαζί με τον σεβάσμιο Μαχακατσάνα... κ.λπ... Καθισμένος στο πλάι, ο βραχμάνος Κανταράγιανα είπε στον σεβάσμιο Μαχακατσάνα: «Έχω ακούσει αυτό, αξιότιμε Κατσάνα, 'ο ασκητής Κατσάνα δεν αποδίδει σεβασμό σε βραχμάνους γηραιούς, ηλικιωμένους, προχωρημένης ηλικίας, που έχουν διανύσει μεγάλη περίοδο και έχουν φτάσει στο τέλος της ζωής τους, ούτε σηκώνεται όρθιος ούτε τους προσκαλεί σε κάθισμα'. Αυτό, αξιότιμε Κατσάνα, είναι αληθές; Διότι ο αξιότιμος Κατσάνα δεν αποδίδει σεβασμό σε βραχμάνους γηραιούς, ηλικιωμένους, προχωρημένης ηλικίας, που έχουν διανύσει μεγάλη περίοδο και έχουν φτάσει στο τέλος της ζωής τους, ούτε σηκώνεται όρθιος ούτε τους προσκαλεί σε κάθισμα. Αυτό, αξιότιμε Κατσάνα, δεν είναι πρέπον».
«Υπάρχει, βραχμάνε, από τον Ευλογημένο που γνωρίζει και βλέπει, τον Άξιο, τον Πλήρως Αυτοφωτισμένο, διακηρυγμένο το επίπεδο του μεγαλύτερου και το επίπεδο του νεότερου. Ακόμη κι αν, βραχμάνε, κάποιος είναι μεγαλύτερος, ογδόντα ή ενενήντα ή εκατό ετών από τη γέννηση, αν αυτός απολαμβάνει τις ηδονές, κατοικεί στη μέση των ηδονών, καίγεται από τον πυρετό του πάθους για τις ηδονές, κατατρώγεται από ηδονικούς λογισμούς, είναι πρόθυμος στην αναζήτηση των ηδονών. Τότε αυτός ο αδαής θεωρείται ακριβώς ως μη-πρεσβύτερος. Ακόμη κι αν, βραχμάνε, κάποιος είναι νέος, νεαρός με κατάμαυρα μαλλιά, προικισμένος με ευλογημένη νεότητα, στην πρώτη περίοδο της ζωής. Αν αυτός δεν απολαμβάνει τις ηδονές, δεν κατοικεί στη μέση των ηδονών, δεν καίγεται από τον πυρετό του πάθους για τις ηδονές, δεν κατατρώγεται από ηδονικούς λογισμούς, δεν είναι πρόθυμος στην αναζήτηση των ηδονών. Τότε αυτός ο σοφός θεωρείται ακριβώς ως πρεσβύτερος».
Όταν αυτό ειπώθηκε, ο βραχμάνος Κανταράγιανα σηκώθηκε από τη θέση του, τακτοποίησε τον άνω χιτώνα του πάνω από τον έναν ώμο και απέδωσε σεβασμό με το κεφάλι του στα πόδια των εκατό νεαρών μοναχών: «Μεγαλύτεροι είστε εσείς, αξιότιμοι, που στέκεστε στο επίπεδο του μεγαλύτερου. Νεότεροι είμαστε εμείς, που στεκόμαστε στο επίπεδο του νεότερου».
«Θαυμάσιο, αξιότιμε Κατσάνα... κ.λπ... Ας με θεωρεί ο αξιότιμος Κατσάνα λαϊκό ακόλουθο που έχει καταφύγει στο καταφύγιο εφ' όρου ζωής από σήμερα και στο εξής».
40. «Όταν, μοναχοί, οι κλέφτες είναι δυνατοί, οι βασιλιάδες εκείνη την περίοδο είναι αδύναμοι. Εκείνη την περίοδο, μοναχοί, δεν είναι άνετο για τον βασιλιά να εισέρχεται ή να εξέρχεται ή να επιθεωρεί τις συνοριακές περιοχές. Επίσης για τους βραχμάνους και τους οικοδεσπότες εκείνη την περίοδο δεν είναι άνετο να εισέρχονται ή να εξέρχονται ή να εξετάζουν τις εξωτερικές εργασίες. Ακριβώς έτσι, μοναχοί, όταν οι κακόβουλοι μοναχοί είναι δυνατοί, οι ευπρεπείς μοναχοί εκείνη την περίοδο είναι αδύναμοι. Εκείνη την περίοδο, μοναχοί, οι ευπρεπείς μοναχοί σιωπηλοί, σαν σιωπηλοί, κάθονται συνεσταλμένοι εν μέσω της Κοινότητας ή μένουν στις συνοριακές περιοχές. Αυτό, μοναχοί, είναι προς βλάβη του πλήθους, προς δυστυχία του πλήθους, προς συμφορά, προς βλάβη και οδύνη θεών και ανθρώπων.
«Όταν, μοναχοί, οι βασιλιάδες είναι δυνατοί, οι κλέφτες εκείνη την περίοδο είναι αδύναμοι. Εκείνη την περίοδο, μοναχοί, είναι άνετο για τον βασιλιά να εισέρχεται ή να εξέρχεται ή να επιθεωρεί τις συνοριακές περιοχές. Επίσης για τους βραχμάνους και τους οικοδεσπότες εκείνη την περίοδο είναι άνετο να εισέρχονται ή να εξέρχονται ή να εξετάζουν τις εξωτερικές εργασίες. Ακριβώς έτσι, μοναχοί, όταν οι ευπρεπείς μοναχοί είναι δυνατοί, οι κακόβουλοι μοναχοί εκείνη την περίοδο είναι αδύναμοι. Εκείνη την περίοδο, μοναχοί, οι κακόβουλοι μοναχοί σιωπηλοί, σαν σιωπηλοί, κάθονται συνεσταλμένοι εν μέσω της Κοινότητας, ή φεύγουν εδώ κι εκεί. Αυτό, μοναχοί, είναι για την ευημερία του πλήθους, για την ευτυχία του πλήθους, για το όφελος, την ευημερία και την ευτυχία θεών και ανθρώπων».
41. «Εγώ, μοναχοί, δεν επαινώ τη λανθασμένη πρακτική δύο, είτε οικοδεσπότη είτε αναχωρητή. Είτε οικοδεσπότης, μοναχοί, είτε αναχωρητής που ακολουθεί λανθασμένη πρακτική, εξαιτίας της λανθασμένης πρακτικής δεν επιτυγχάνει την πραγματική μέθοδο, την καλή Διδασκαλία.
«Εγώ, μοναχοί, επαινώ την ορθή πρακτική δύο, είτε οικοδεσπότη είτε αναχωρητή. Είτε οικοδεσπότης, μοναχοί, είτε αναχωρητής που ακολουθεί ορθή πρακτική, εξαιτίας της ορθής πρακτικής επιτυγχάνει την πραγματική μέθοδο, την καλή Διδασκαλία».
42. «Εκείνοι, μοναχοί, οι μοναχοί που με παρανοημένες ομιλίες, με φρασεολογία που φαίνεται κατάλληλη, απωθούν το νόημα και τη Διδασκαλία, αυτοί, μοναχοί, οι μοναχοί ασκούνται προς βλάβη του πλήθους, προς δυστυχία του πλήθους, προς συμφορά, προς βλάβη και οδύνη θεών και ανθρώπων. Και αυτοί, μοναχοί, οι μοναχοί παράγουν πολλή αξιόμεμπτη πράξη, και κάνουν αυτή την Άριστη Διδασκαλία να εξαφανιστεί.
Εκείνοι, μοναχοί, οι μοναχοί που με ορθώς ληφθείσες ομιλίες, με φρασεολογία που φαίνεται κατάλληλη, ακολουθούν το νόημα και τη Διδασκαλία, αυτοί, μοναχοί, οι μοναχοί ασκούνται για την ευημερία του πλήθους, για την ευτυχία του πλήθους, για το όφελος, την ευημερία και την ευτυχία θεών και ανθρώπων. Και αυτοί, μοναχοί, οι μοναχοί παράγουν πολλή αξιέπαινη πράξη, και διατηρούν αυτή την Άριστη Διδασκαλία».
Το κεφάλαιο της γαλήνιας συνείδησης, τέταρτο.