4.
Η ομιλία για τις διαδοχικές άμαξες
252. Έτσι έχω ακούσει - Κάποτε ο Ευλογημένος διέμενε στο Ρατζάγκαχα, στο Άλσος των Μπαμπού, στο καταφύγιο σίτισης σκιούρων. Τότε αρκετοί μοναχοί από τη γενέτειρα, αφού ολοκλήρωσαν την απόσυρση κατά την βροχερή εποχή στη γενέτειρα, πλησίασαν τον Ευλογημένο· αφού πλησίασαν, απέδωσαν σεβασμό στον Ευλογημένο και κάθισαν στο πλάι. Σε εκείνους τους μοναχούς που κάθονταν στο πλάι, ο Ευλογημένος είπε αυτό:
«Ποιος άραγε, μοναχοί, στη γενέτειρα μεταξύ των μοναχών από τη γενέτειρα, των συντρόφων στην άγια ζωή, είναι έτσι εκτιμημένος: "ο ίδιος με λίγες επιθυμίες και ομιλητής για τις λίγες επιθυμίες στους μοναχούς, ο ίδιος ικανοποιημένος και ομιλητής για την ικανοποίηση στους μοναχούς, ο ίδιος απομονωμένος και ομιλητής για την απομόνωση στους μοναχούς, ο ίδιος χωρίς συναναστροφές και ομιλητής για την απομόνωση από την κοινωνία στους μοναχούς, ο ίδιος καταβάλλοντας έντονη ενεργητικότητα και ομιλητής για τη διέγερση της ενεργητικότητας στους μοναχούς, ο ίδιος τέλειος στην ηθική και ομιλητής για την τελειότητα στην ηθική στους μοναχούς, ο ίδιος τέλειος στην αυτοσυγκέντρωση και ομιλητής για την τελειότητα στην αυτοσυγκέντρωση στους μοναχούς, ο ίδιος τέλειος στη σοφία και ομιλητής για την τελειότητα στη σοφία στους μοναχούς, ο ίδιος τέλειος στην απελευθέρωση και ομιλητής για την τελειότητα στην απελευθέρωση στους μοναχούς, ο ίδιος τέλειος στη γνώση και ενόραση της απελευθέρωσης και ομιλητής για την τελειότητα στη γνώση και ενόραση της απελευθέρωσης στους μοναχούς, νουθετητής, διδάσκαλος, επιδεικνύων, παρακινητής, ενθαρρυντής, ευχαριστών τους συντρόφους στην άγια ζωή";» «Ο σεβάσμιος ονόματι Πούννα Μαντανιπούττα, σεβάσμιε κύριε, στη γενέτειρα μεταξύ των μοναχών από τη γενέτειρα, των συντρόφων στην άγια ζωή, είναι έτσι εκτιμημένος: "ο ίδιος με λίγες επιθυμίες και ομιλητής για τις λίγες επιθυμίες στους μοναχούς, ο ίδιος ικανοποιημένος... κ.λπ... νουθετητής, διδάσκαλος, επιδεικνύων, παρακινητής, ενθαρρυντής, ευχαριστών τους συντρόφους στην άγια ζωή".»
253. Εκείνη την περίοδο ο σεβάσμιος Σαριπούττα καθόταν όχι μακριά από τον Ευλογημένο. Τότε στον σεβάσμιο Σαριπούττα ήρθε αυτή η σκέψη: «Τι κέρδος για τον σεβάσμιο Πούννα Μαντανιπούττα, τι καλό κέρδος για τον σεβάσμιο Πούννα Μαντανιπούττα, του οποίου οι νοήμονες σύντροφοι στην άγια ζωή επαινούν σημείο προς σημείο μπροστά στον Διδάσκαλο, και ο Διδάσκαλος εκφράζει ευχαριστίες γι' αυτό. Ίσως κάποτε κι εμείς να συναντούσαμε τον σεβάσμιο Πούννα Μαντανιπούττα, ίσως να γινόταν κάποια συνομιλία».
254. Τότε ο Ευλογημένος, αφού διέμεινε στο Ρατζάγκαχα όσο επιθυμούσε, αναχώρησε για περιπλάνηση προς τη Σαβάτθι. Περιπλανώμενος σταδιακά, έφτασε στη Σαβάτθι. Εκεί ο Ευλογημένος διέμενε στη Σαβάτθι, στο άλσος του Τζέτα, στο μοναστήρι του Ανάθαπίντικα. Ο σεβάσμιος Πούννα Μαντανιπούττα άκουσε - «Ο Ευλογημένος, λένε, έφτασε στη Σαβάτθι· διαμένει στη Σαβάτθι, στο άλσος του Τζέτα, στο μοναστήρι του Ανάθαπίντικα».
255. Τότε ο σεβάσμιος Πούννα Μαντανιπούττα, αφού τακτοποίησε το κατάλυμά του και πήρε το κύπελλο και τους χιτώνες του, αναχώρησε για περιπλάνηση προς τη Σαβάτθι. Περιπλανώμενος σταδιακά, πλησίασε τη Σαβάτθι, το άλσος του Τζέτα, το μοναστήρι του Ανάθαπίντικα, εκεί που ήταν ο Ευλογημένος· αφού πλησίασε, απέδωσε σεβασμό στον Ευλογημένο και κάθισε στο πλάι. Τον σεβάσμιο Πούννα Μαντανιπούττα που καθόταν στο πλάι, ο Ευλογημένος δίδαξε, παρακίνησε, ενθάρρυνε και ευχαρίστησε με μια ομιλία για το Ντάμμα. Τότε ο σεβάσμιος Πούννα Μαντανιπούττα, αφού διδάχθηκε, παρακινήθηκε, ενθαρρύνθηκε και ευχαριστήθηκε από τον Ευλογημένο με μια ομιλία για το Ντάμμα, αφού χάρηκε και ευχαρίστησε για τα λόγια του Ευλογημένου, σηκώθηκε από τη θέση του, απέδωσε σεβασμό στον Ευλογημένο, τον περιήλθε κρατώντας τον στα δεξιά του και κατευθύνθηκε προς το Άντχαβανα για ημερήσια διαμονή.
256. Τότε κάποιος μοναχός πλησίασε τον σεβάσμιο Σαριπούττα· αφού πλησίασε, είπε στον σεβάσμιο Σαριπούττα: «Ο μοναχός ονόματι Πούννα Μαντανιπούττα, τον οποίο εσύ, φίλε Σαριπούττα, συχνά επαινούσες, αφού διδάχθηκε, παρακινήθηκε, ενθαρρύνθηκε και ευχαριστήθηκε από τον Ευλογημένο με μια ομιλία για το Ντάμμα, αφού χάρηκε και ευχαρίστησε για τα λόγια του Ευλογημένου, σηκώθηκε από τη θέση του, απέδωσε σεβασμό στον Ευλογημένο, τον περιήλθε κρατώντας τον στα δεξιά του και αναχώρησε προς το Άντχαβανα για ημερήσια διαμονή».
Τότε ο σεβάσμιος Σαριπούττα, βιαστικά, αφού πήρε το ύφασμα καθίσματος, ακολούθησε τον σεβάσμιο Πούννα Μαντανιπούττα από κοντά, κοιτάζοντας το κεφάλι του. Τότε ο σεβάσμιος Πούννα Μαντανιπούττα, αφού μπήκε στο Άντχαβανα, κάθισε για ημερήσια διαμονή στη βάση κάποιου δένδρου. Και ο σεβάσμιος Σαριπούττα, αφού μπήκε στο Άντχαβανα, κάθισε για ημερήσια διαμονή στη βάση κάποιου δένδρου.
Τότε ο σεβάσμιος Σαριπούττα, την απογευματινή περίοδο της ημέρας, αφού βγήκε από την απομόνωση, πλησίασε τον σεβάσμιο Πούννα Μαντανιπούττα· αφού πλησίασε, χαιρέτησε τον σεβάσμιο Πούννα Μαντανιπούττα. Αφού ολοκλήρωσε την ευγενική και αξιομνημόνευτη συζήτηση, κάθισε στο πλάι. Καθισμένος στο πλάι, ο σεβάσμιος Σαριπούττα είπε στον σεβάσμιο Πούννα Μαντανιπούττα:
257. «Ασκούμε εμείς, φίλε, την άγια ζωή υπό τον Ευλογημένο;»
«Ναι, φίλε».
«Τι λοιπόν, φίλε, ασκείται η άγια ζωή υπό τον Ευλογημένο με σκοπό τον εξαγνισμό της ηθικής;»
«Όχι βέβαια, φίλε».
«Τι όμως, φίλε, ασκείται η άγια ζωή υπό τον Ευλογημένο με σκοπό τον εξαγνισμό της συνείδησης;»
«Όχι βέβαια, φίλε».
«Τι λοιπόν, φίλε, ασκείται η άγια ζωή υπό τον Ευλογημένο με σκοπό τον εξαγνισμό της άποψης;»
«Όχι βέβαια, φίλε».
«Τι όμως, φίλε, ασκείται η άγια ζωή υπό τον Ευλογημένο με σκοπό τον εξαγνισμό της υπέρβασης της αβεβαιότητας;»
«Όχι βέβαια, φίλε».
«Τι λοιπόν, φίλε, ασκείται η άγια ζωή υπό τον Ευλογημένο με σκοπό τον εξαγνισμό της γνώσης και ενόρασης για το τι είναι οδός και τι δεν είναι οδός;»
«Όχι βέβαια, φίλε».
«Τι όμως, φίλε, ασκείται η άγια ζωή υπό τον Ευλογημένο με σκοπό τον εξαγνισμό της γνώσης και ενόρασης της πρακτικής;»
«Όχι βέβαια, φίλε».
«Τι λοιπόν, φίλε, ασκείται η άγια ζωή υπό τον Ευλογημένο με σκοπό τον εξαγνισμό της γνώσης και ενόρασης;»
«Όχι βέβαια, φίλε».
«'Τι λοιπόν, φίλε, ασκείται η άγια ζωή υπό τον Ευλογημένο με σκοπό τον εξαγνισμό της ηθικής;' - έτσι ερωτηθείς λες 'όχι βέβαια, φίλε'. 'Τι όμως, φίλε, ασκείται η άγια ζωή υπό τον Ευλογημένο με σκοπό τον εξαγνισμό της συνείδησης;' - έτσι ερωτηθείς λες 'όχι βέβαια, φίλε'. 'Τι λοιπόν, φίλε, με σκοπό τον εξαγνισμό της άποψης... κ.λπ... με σκοπό τον εξαγνισμό της υπέρβασης της αβεβαιότητας... κ.λπ... με σκοπό τον εξαγνισμό της γνώσης και ενόρασης για το τι είναι οδός και τι δεν είναι οδός... κ.λπ... με σκοπό τον εξαγνισμό της γνώσης και ενόρασης της πρακτικής... κ.λπ... τι λοιπόν, φίλε, ασκείται η άγια ζωή υπό τον Ευλογημένο με σκοπό τον εξαγνισμό της γνώσης και ενόρασης;' - έτσι ερωτηθείς λες 'όχι βέβαια, φίλε'. Με ποιον σκοπό λοιπόν, φίλε, ασκείται η άγια ζωή υπό τον Ευλογημένο;» «Με σκοπό το τελικό Νιμπάνα χωρίς προσκόλληση, φίλε, ασκείται η άγια ζωή υπό τον Ευλογημένο».
«Τι λοιπόν, φίλε, ο εξαγνισμός της ηθικής είναι το τελικό Νιμπάνα χωρίς προσκόλληση;»
«Όχι βέβαια, φίλε».
«Τι όμως, φίλε, ο εξαγνισμός της συνείδησης είναι το τελικό Νιμπάνα χωρίς προσκόλληση;»
«Όχι βέβαια, φίλε».
«Τι λοιπόν, φίλε, ο εξαγνισμός της άποψης είναι το τελικό Νιμπάνα χωρίς προσκόλληση;»
«Όχι βέβαια, φίλε».
«Τι όμως, φίλε, ο εξαγνισμός της υπέρβασης της αβεβαιότητας είναι το τελικό Νιμπάνα χωρίς προσκόλληση;»
«Όχι βέβαια, φίλε».
«Τι λοιπόν, φίλε, ο εξαγνισμός της γνώσης και ενόρασης για το τι είναι οδός και τι δεν είναι οδός είναι το τελικό Νιμπάνα χωρίς προσκόλληση;»
«Όχι βέβαια, φίλε».
«Τι όμως, φίλε, ο εξαγνισμός της γνώσης και ενόρασης της πρακτικής είναι το τελικό Νιμπάνα χωρίς προσκόλληση;»
«Όχι βέβαια, φίλε».
«Τι λοιπόν, φίλε, ο εξαγνισμός της γνώσης και ενόρασης είναι το τελικό Νιμπάνα χωρίς προσκόλληση;»
«Όχι βέβαια, φίλε».
«Τι όμως, φίλε, χωρίς αυτές τις καταστάσεις υπάρχει τελικό Νιμπάνα χωρίς προσκόλληση;»
«Όχι βέβαια, φίλε».
«'Τι λοιπόν, φίλε, ο εξαγνισμός της ηθικής είναι το τελικό Νιμπάνα χωρίς προσκόλληση;' - έτσι ερωτηθείς λες 'όχι βέβαια, φίλε'. 'Τι όμως, φίλε, ο εξαγνισμός της συνείδησης είναι το τελικό Νιμπάνα χωρίς προσκόλληση;' - έτσι ερωτηθείς λες 'όχι βέβαια, φίλε'. 'Τι λοιπόν, φίλε, ο εξαγνισμός της άποψης είναι το τελικό Νιμπάνα χωρίς προσκόλληση;'... κ.λπ... ο εξαγνισμός της υπέρβασης της αβεβαιότητας... ο εξαγνισμός της γνώσης και ενόρασης για το τι είναι οδός και τι δεν είναι οδός... ο εξαγνισμός της γνώσης και ενόρασης της πρακτικής... 'τι λοιπόν, φίλε, ο εξαγνισμός της γνώσης και ενόρασης είναι το τελικό Νιμπάνα χωρίς προσκόλληση;' - έτσι ερωτηθείς λες 'όχι βέβαια, φίλε'. 'Τι όμως, φίλε, χωρίς αυτές τις καταστάσεις υπάρχει τελικό Νιμπάνα χωρίς προσκόλληση;' - έτσι ερωτηθείς λες 'όχι βέβαια, φίλε'. Πώς λοιπόν, φίλε, πρέπει να κατανοηθεί το νόημα αυτών που ειπώθηκαν;»
258. «Αν, φίλε, ο Ευλογημένος όριζε τον εξαγνισμό της ηθικής ως τελικό Νιμπάνα χωρίς προσκόλληση, θα όριζε αυτό που έχει προσκόλληση ως τελικό Νιμπάνα χωρίς προσκόλληση. Αν, φίλε, ο Ευλογημένος όριζε τον εξαγνισμό της συνείδησης ως τελικό Νιμπάνα χωρίς προσκόλληση, θα όριζε αυτό που έχει προσκόλληση ως τελικό Νιμπάνα χωρίς προσκόλληση. Αν, φίλε, ο Ευλογημένος όριζε τον εξαγνισμό της άποψης ως τελικό Νιμπάνα χωρίς προσκόλληση, θα όριζε αυτό που έχει προσκόλληση ως τελικό Νιμπάνα χωρίς προσκόλληση. Αν, φίλε, ο Ευλογημένος όριζε τον εξαγνισμό μέσω της υπέρβασης της αβεβαιότητας ως τελικό Νιμπάνα χωρίς προσκόλληση, θα όριζε αυτό που έχει προσκόλληση ως τελικό Νιμπάνα χωρίς προσκόλληση. Αν, φίλε, ο Ευλογημένος όριζε τον εξαγνισμό της γνώσης και ενόρασης για το τι είναι οδός και τι δεν είναι οδός ως τελικό Νιμπάνα χωρίς προσκόλληση, θα όριζε αυτό που έχει προσκόλληση ως τελικό Νιμπάνα χωρίς προσκόλληση. Αν, φίλε, ο Ευλογημένος όριζε τον εξαγνισμό της γνώσης και ενόρασης της πρακτικής ως τελικό Νιμπάνα χωρίς προσκόλληση, θα όριζε αυτό που έχει προσκόλληση ως τελικό Νιμπάνα χωρίς προσκόλληση. Αν, φίλε, ο Ευλογημένος όριζε τον εξαγνισμό της γνώσης και ενόρασης ως τελικό Νιμπάνα χωρίς προσκόλληση, θα όριζε αυτό που έχει προσκόλληση ως τελικό Νιμπάνα χωρίς προσκόλληση. Αν, φίλε, χωρίς αυτές τις καταστάσεις υπήρχε τελικό Νιμπάνα χωρίς προσκόλληση, ο κοινός άνθρωπος θα επιτύγχανε το τελικό Νιμπάνα. Διότι, φίλε, ο κοινός άνθρωπος είναι χωρίς αυτές τις καταστάσεις. Τότε λοιπόν, φίλε, θα σου δώσω μια παρομοίωση· με μια παρομοίωση μερικοί νοήμονες άνθρωποι εδώ κατανοούν το νόημα αυτού που ειπώθηκε.
259. «Όπως, φίλε, αν στον βασιλιά Πασενάντι της Κοσάλα, ενώ διέμενε στη Σαβάτθι, προέκυπτε κάποια επείγουσα υπόθεση στη Σακέτα. Γι' αυτόν θα ετοίμαζαν επτά άμαξες με εκπαιδευμένα άλογα μεταξύ της Σαβάτθι και της Σακέτα. Τότε λοιπόν, φίλε, ο βασιλιάς Πασενάντι της Κοσάλα, αφού έβγαινε από τη Σαβάτθι, από την πύλη του εσωτερικού παλατιού, θα ανέβαινε στην πρώτη άμαξα, με την πρώτη άμαξα θα έφτανε στη δεύτερη άμαξα, θα παρατούσε την πρώτη άμαξα και θα ανέβαινε στη δεύτερη άμαξα. Με τη δεύτερη άμαξα θα έφτανε στην τρίτη άμαξα, θα παρατούσε τη δεύτερη άμαξα και θα ανέβαινε στην τρίτη άμαξα. Με την τρίτη άμαξα θα έφτανε στην τέταρτη άμαξα, θα παρατούσε την τρίτη άμαξα και θα ανέβαινε στην τέταρτη άμαξα. Με την τέταρτη άμαξα θα έφτανε στην πέμπτη άμαξα, θα παρατούσε την τέταρτη άμαξα και θα ανέβαινε στην πέμπτη άμαξα. Με την πέμπτη άμαξα θα έφτανε στην έκτη άμαξα, θα παρατούσε την πέμπτη άμαξα και θα ανέβαινε στην έκτη άμαξα. Με την έκτη άμαξα θα έφτανε στην έβδομη άμαξα, θα παρατούσε την έκτη άμαξα και θα ανέβαινε στην έβδομη άμαξα. Με την έβδομη άμαξα θα έφτανε στη Σακέτα, στην πύλη του εσωτερικού παλατιού. Αυτόν, όταν έφτανε στην πύλη του εσωτερικού παλατιού, οι φίλοι και σύμβουλοι, οι συγγενείς και ομόαιμοι θα τον ρωτούσαν έτσι - "Με αυτή την άμαξα εσύ, μεγάλε βασιλιά, έφτασες από τη Σαβάτθι στη Σακέτα, στην πύλη του εσωτερικού παλατιού;" Πώς απαντώντας, φίλε, ο βασιλιάς Πασενάντι της Κοσάλα θα απαντούσε σωστά;»
«Έτσι απαντώντας, φίλε, ο βασιλιάς Πασενάντι της Κοσάλα θα απαντούσε σωστά - "Εδώ σε μένα, ενώ διέμενα στη Σαβάτθι, προέκυψε κάποια επείγουσα υπόθεση στη Σακέτα. Γι' αυτό σε μένα ετοίμασαν επτά άμαξες με εκπαιδευμένα άλογα μεταξύ της Σαβάτθι και της Σακέτα. Τότε εγώ, αφού έβγηκα από τη Σαβάτθι, από την πύλη του εσωτερικού παλατιού, ανέβηκα στην πρώτη άμαξα. Με την πρώτη άμαξα έφτασα στη δεύτερη άμαξα, παράτησα την πρώτη άμαξα και ανέβηκα στη δεύτερη άμαξα. Με τη δεύτερη άμαξα έφτασα στην τρίτη άμαξα, παράτησα τη δεύτερη άμαξα και ανέβηκα στην τρίτη άμαξα. Με την τρίτη άμαξα έφτασα στην τέταρτη άμαξα, παράτησα την τρίτη άμαξα και ανέβηκα στην τέταρτη άμαξα. Με την τέταρτη άμαξα έφτασα στην πέμπτη άμαξα, παράτησα την τέταρτη άμαξα και ανέβηκα στην πέμπτη άμαξα. Με την πέμπτη άμαξα έφτασα στην έκτη άμαξα, παράτησα την πέμπτη άμαξα και ανέβηκα στην έκτη άμαξα. Με την έκτη άμαξα έφτασα στην έβδομη άμαξα, παράτησα την έκτη άμαξα και ανέβηκα στην έβδομη άμαξα. Με την έβδομη άμαξα έφτασα στη Σακέτα, στην πύλη του εσωτερικού παλατιού". Έτσι απαντώντας, φίλε, ο βασιλιάς Πασενάντι της Κοσάλα θα απαντούσε σωστά».
«Ακριβώς με τον ίδιο τρόπο, φίλε, ο εξαγνισμός της ηθικής είναι μόνο για τον σκοπό του εξαγνισμού της συνείδησης, ο εξαγνισμός της συνείδησης είναι μόνο για τον σκοπό του εξαγνισμού της άποψης, ο εξαγνισμός της άποψης είναι μόνο για τον σκοπό του εξαγνισμού της υπέρβασης της αβεβαιότητας, ο εξαγνισμός της υπέρβασης της αβεβαιότητας είναι μόνο για τον σκοπό του εξαγνισμού της γνώσης και ενόρασης για το τι είναι οδός και τι δεν είναι οδός, ο εξαγνισμός της γνώσης και ενόρασης για το τι είναι οδός και τι δεν είναι οδός είναι μόνο για τον σκοπό του εξαγνισμού της γνώσης και ενόρασης της πρακτικής, ο εξαγνισμός της γνώσης και ενόρασης της πρακτικής είναι μόνο για τον σκοπό του εξαγνισμού της γνώσης και ενόρασης, ο εξαγνισμός της γνώσης και ενόρασης είναι μόνο για τον σκοπό του τελικού Νιμπάνα χωρίς προσκόλληση. Με σκοπό το τελικό Νιμπάνα χωρίς προσκόλληση, φίλε, ασκείται η άγια ζωή υπό τον Ευλογημένο».
260. Όταν αυτό ειπώθηκε, ο σεβάσμιος Σαριπούττα είπε στον σεβάσμιο Πούννα Μαντανιπούττα: «Ποιο είναι το όνομα του σεβασμίου, και πώς οι σύντροφοι στην άγια ζωή γνωρίζουν τον σεβάσμιο;» «Πούννα είναι το όνομά μου, φίλε· και Μαντανιπούττα με γνωρίζουν οι σύντροφοι στην άγια ζωή». «Θαυμαστό, φίλε, εκπληκτικό, φίλε! Όπως συμβαίνει με έναν πολυμαθή μαθητή που κατανοεί τέλεια τη διδαχή του Διδασκάλου, ακριβώς έτσι από τον σεβάσμιο Πούννα Μαντανιπούττα βαθιές ερωτήσεις απαντήθηκαν σημείο προς σημείο. Τι κέρδος για τους συντρόφους στην άγια ζωή, τι καλό κέρδος για τους συντρόφους στην άγια ζωή, που έχουν την ευκαιρία να δουν τον σεβάσμιο Πούννα Μαντανιπούττα, που έχουν την ευκαιρία να τον υπηρετήσουν. Ακόμη κι αν οι σύντροφοι στην άγια ζωή με ένα υφασμάτινο μαξιλαράκι στο κεφάλι τους μεταφέροντάς τον είχαν την ευκαιρία να τον δουν, είχαν την ευκαιρία να τον υπηρετήσουν, θα ήταν κέρδος γι' αυτούς, θα ήταν καλή τύχη γι' αυτούς· είναι κέρδος και για μας, είναι καλή τύχη και για μας, που έχουμε την ευκαιρία να δούμε τον σεβάσμιο Πούννα Μαντανιπούττα, που έχουμε την ευκαιρία να τον υπηρετήσουμε».
Όταν αυτό ειπώθηκε, ο σεβάσμιος Πούννα Μαντανιπούττα είπε στον σεβάσμιο Σαριπούττα: «Ποιο είναι το όνομα του σεβασμίου, και πώς οι σύντροφοι στην άγια ζωή γνωρίζουν τον σεβάσμιο;» «Ουπατίσσα είναι το όνομά μου, φίλε· και Σαριπούττα με γνωρίζουν οι σύντροφοι στην άγια ζωή». «Συζητώντας λοιπόν πράγματι, αγαπητέ, με έναν μαθητή ίσο με τον Διδάσκαλο, δεν γνωρίζαμε - 'ο σεβάσμιος Σαριπούττα'. Αν πράγματι γνωρίζαμε 'ο σεβάσμιος Σαριπούττα', ούτε τόσα δεν θα μας ερχόταν να πούμε. Θαυμαστό, φίλε, εκπληκτικό, φίλε! Όπως συμβαίνει με έναν πολυμαθή μαθητή που κατανοεί τέλεια τη διδαχή του Διδασκάλου, ακριβώς έτσι από τον σεβάσμιο Σαριπούττα βαθιές ερωτήσεις τέθηκαν σημείο προς σημείο. Τι κέρδος για τους συντρόφους στην άγια ζωή, τι καλό κέρδος για τους συντρόφους στην άγια ζωή, που έχουν την ευκαιρία να δουν τον σεβάσμιο Σαριπούττα, που έχουν την ευκαιρία να τον υπηρετήσουν. Ακόμη κι αν οι σύντροφοι στην άγια ζωή με ένα υφασμάτινο μαξιλαράκι στο κεφάλι τους μεταφέροντάς τον είχαν την ευκαιρία να τον δουν, είχαν την ευκαιρία να τον υπηρετήσουν, θα ήταν κέρδος γι' αυτούς, θα ήταν καλή τύχη γι' αυτούς· είναι κέρδος και για μας, είναι καλή τύχη και για μας, που έχουμε την ευκαιρία να δούμε τον σεβάσμιο Σαριπούττα, που έχουμε την ευκαιρία να τον υπηρετήσουμε».
Έτσι αυτοί οι δύο μεγάλοι ελέφαντες εξέφρασαν αμοιβαίες ευχαριστίες για τα καλά ειπωμένα λόγια του ενός προς τον άλλον.
Τέλος της ομιλίας Ρατχαβινίτα, τέταρτη.