2.
Το κεφάλαιο για τον κήπο της ευφροσύνης
1.
Η ομιλία για τον κήπο της ευφροσύνης
11. Έτσι έχω ακούσει - Κάποτε ο Ευλογημένος διέμενε στη Σαβάτθι, στο άλσος του Τζέτα, στο μοναστήρι του Ανάθαπίντικα. Εκεί ο Ευλογημένος απευθύνθηκε στους μοναχούς: «Μοναχοί». «Σεβάσμιε κύριε», απάντησαν εκείνοι οι μοναχοί στον Ευλογημένο. Ο Ευλογημένος είπε αυτό:
«Κάποτε στο παρελθόν, μοναχοί, κάποια θεότητα που ανήκε στους Τριάντα Τρεις, στο δάσος Νάνταμα, περιτριγυρισμένη από πλήθος ουράνιων νυμφών, προικισμένη και εφοδιασμένη με τα πέντε θεϊκά είδη αισθησιακής ηδονής, απολαμβάνοντας τη ζωή, εκείνη τη στιγμή είπε αυτόν τον στίχο:
την κατοικία των θεών-ανθρώπων, των ένδοξων Τριάντα Τριών".
Όταν αυτό ειπώθηκε, μοναχοί, κάποια θεότητα απάντησε σε εκείνη τη θεότητα με στίχο:
παροδικές είναι όλες οι δραστηριότητες, έχουσες τη φύση της έγερσης και της παρακμής·
αφού εγείρονται, καταπαύουν, ο κατευνασμός τους είναι ευτυχία».
2.
Η ομιλία για την ευχαρίστηση
12. Προέλευση στη Σαβάττχι. Στεκόμενη στο πλάι, εκείνη η θεότητα είπε αυτόν τον στίχο κοντά στον Ευλογημένο:
αυτός που έχει αγελάδες χαίρεται επίσης με τις αγελάδες·
οι προσκολλήσεις είναι η χαρά του ανθρώπου,
διότι αυτός που είναι χωρίς προσκολλήσεις δεν χαίρεται.»
αυτός που έχει αγελάδες θλίβεται επίσης με τις αγελάδες·
οι προσκολλήσεις είναι η θλίψη του ανθρώπου,
διότι αυτός που είναι χωρίς προσκολλήσεις δεν θλίβεται.»
3.
Η ομιλία για το ότι δεν υπάρχει κάτι ίσο με έναν γιο
13. Προέλευση στη Σαβάττχι. Στεκόμενη στο πλάι, εκείνη η θεότητα είπε αυτόν τον στίχο κοντά στον Ευλογημένο:
δεν υπάρχει λάμψη ίση με τον ήλιο, η θάλασσα είναι η υπέρτατη λίμνη».
δεν υπάρχει λάμψη ίση με τη σοφία, η βροχή πράγματι είναι η υπέρτατη λίμνη».
4.
Η ομιλία για την πολεμική κάστα
14. «Ο πολεμιστής είναι ο άριστος των δίποδων, το βόδι των τετράποδων.
Η υπάκουη είναι η άριστη των συζύγων, και αυτός που υπακούει μεταξύ των γιων.»
5.
Η ομιλία για τον ήχο
15. «Όταν ο μεσημεριανός χρόνος σταθεροποιείται, όταν τα πουλιά κάθονται ήσυχα,
το μεγάλο δάσος αντηχεί, αυτή η ευχαρίστηση μου έρχεται στον νου».
6.
Η ομιλία για τον ύπνο και τον λήθαργο
16. «Ύπνος, λήθαργος, χασμουρητό, δυσαρέσκεια, νάρκη από το φαγητό.
αποβάλλοντάς τα με ενεργητικότητα, η ευγενής οδός εξαγνίζεται».
7.
Η ομιλία για το δύσκολο
17. «Δύσκολος και δυσυπόμονος, για τον άπειρο ο ασκητισμός.
Σε κάθε βήμα θα βυθιζόταν, ακολουθώντας την εξουσία των λογισμών».
συγκεντρώνοντας ο μοναχός τους νοητικούς λογισμούς·
ανεξάρτητος, χωρίς να βλάπτει άλλον,
έχοντας επιτύχει το τελικό Νιμπάνα, ας μην κατηγορεί κανέναν».
8.
Η ομιλία για την ντροπή
18. «Ένας άνθρωπος που συγκρατείται από την ντροπή, υπάρχει κάποιος τέτοιος στον κόσμο;
έχοντας φτάσει στο τέλος της δυστυχίας, βαδίζουν ομαλά στο ανώμαλο».
9.
Η ομιλία για την καλύβα
19.
Μήπως δεν έχεις απογόνους, μήπως είσαι ελεύθερος από δεσμά;»
Πράγματι δεν έχω απογόνους, πράγματι είμαι ελεύθερος από δεσμά».
Τι εννοώ για σένα απογόνους, τι εννοώ εγώ δεσμά;»
Τους γιους εννοείς απογόνους, την επιθυμία μου εννοείς δεσμά».
Καλό που δεν έχεις απογόνους, καλό που είσαι ελεύθερος από δεσμά».
10.
Η ομιλία για τον Σαμίντι
20. Έτσι έχω ακούσει - Κάποτε ο Ευλογημένος διέμενε στο Ρατζάγκαχα, στο μοναστήρι Ταπόντα. Τότε ο σεβάσμιος Σαμίντι, κοντά στο χάραμα της αυγής σηκώθηκε και πήγε στο Ταπόντα για να δροσίσει τα μέλη του. Αφού δρόσισε τα μέλη του στο Ταπόντα και βγήκε, στάθηκε με έναν μόνο χιτώνα στεγνώνοντας τα μέλη του. Τότε κάποια θεότητα, αφού η νύχτα είχε προχωρήσει, με εξαιρετική ομορφιά, φωτίζοντας ολόκληρο το Ταπόντα, πλησίασε τον σεβάσμιο Σαμίντι· αφού πλησίασε, στεκόμενη στον αέρα, απευθύνθηκε στον σεβάσμιο Σαμίντι με στίχο:
αφού απολαύσεις, μοναχέ, ζήτα προσφερόμενη τροφή, μη σε προσπεράσει ο χρόνος».
γι' αυτό χωρίς να απολαύσω ζητώ προσφερόμενη τροφή, μη με προσπεράσει ο χρόνος».
Τότε εκείνη η θεότητα, αφού στάθηκε στη γη, είπε στον σεβάσμιο Σαμίντι: «Νέος εσύ, μοναχέ, αναχωρητής, νεανικός με κατάμαυρα μαλλιά, προικισμένος με ευλογημένη νεότητα, στην πρώτη περίοδο της ζωής, χωρίς να έχεις απολαύσει τις ηδονές. Απόλαυσε, μοναχέ, τις ανθρώπινες ηδονές· μην εγκαταλείψεις το ορατό εδώ και τώρα κυνηγώντας το μελλοντικό».
«Δεν εγκαταλείπω εγώ, φίλε, το ορατό εδώ και τώρα κυνηγώντας το μελλοντικό. Αλλά εγώ, φίλε, εγκαταλείπω το μελλοντικό κυνηγώντας το ορατό εδώ και τώρα. Διότι οι ηδονές, φίλε, έχουν δηλωθεί από τον Ευλογημένο ως μελλοντικές, με πολλή δυστυχία, με πολύ άγχος· ο κίνδυνος σε αυτές είναι περισσότερος. Αυτή η Διδασκαλία είναι ορατή εδώ και τώρα, άμεσα αποτελεσματική, προσκαλώντας κάποιον να έλθει και να δει, οδηγώντας εμπρός, κατανοητή ατομικά από τους νοήμονες».
«Και πώς, μοναχέ, οι ηδονές έχουν δηλωθεί από τον Ευλογημένο ως μελλοντικές, με πολλή δυστυχία, με πολύ άγχος, ο κίνδυνος σε αυτές είναι περισσότερος; Πώς αυτή η Διδασκαλία είναι ορατή εδώ και τώρα, άμεσα αποτελεσματική, προσκαλώντας κάποιον να έλθει και να δει, οδηγώντας εμπρός, κατανοητή ατομικά από τους νοήμονες;»
«Εγώ, φίλε, είμαι νέος, πρόσφατα αναχωρητής, μόλις ήρθα σε αυτή τη Διδασκαλία και μοναστική διαγωγή. Δεν μπορώ να το εξηγήσω αναλυτικά. Αυτός ο Ευλογημένος, ο Άξιος, ο Πλήρως Αυτοφωτισμένος, διαμένει στο Ρατζάγκαχα, στο μοναστήρι Ταπόντα. Αφού πλησιάσεις εκείνον τον Ευλογημένο, ρώτησέ τον αυτό το θέμα. Όπως σου απαντήσει ο Ευλογημένος, έτσι να το θυμάσαι».
«Δεν είναι εύκολο, μοναχέ, εκείνος ο Ευλογημένος να προσεγγιστεί από εμάς, περιτριγυρισμένος από άλλες θεότητες με μεγάλη επιρροή. Αν όμως εσύ, μοναχέ, αφού πλησιάσεις εκείνον τον Ευλογημένο, τον ρωτήσεις αυτό το θέμα, κι εμείς θα έρθουμε για να ακούσουμε τη Διδασκαλία». «Ναι, φίλε», απάντησε ο σεβάσμιος Σαμίντι σε εκείνη τη θεότητα και πήγε εκεί όπου ήταν ο Ευλογημένος· αφού πλησίασε, απέδωσε σεβασμό στον Ευλογημένο και κάθισε στο πλάι. Καθισμένος στο πλάι, ο σεβάσμιος Σαμίντι είπε στον Ευλογημένο:
«Εδώ εγώ, σεβάσμιε κύριε, κοντά στο χάραμα της αυγής σηκώθηκα και πήγα στο Ταπόντα για να δροσίσω τα μέλη μου. Αφού δρόσισα τα μέλη μου στο Ταπόντα και βγήκα, στάθηκα με έναν μόνο χιτώνα στεγνώνοντας τα μέλη μου. Τότε, σεβάσμιε κύριε, κάποια θεότητα, αφού η νύχτα είχε προχωρήσει, με εξαιρετική ομορφιά, φωτίζοντας ολόκληρο το Ταπόντα, πλησίασε εμένα· αφού πλησίασε, στεκόμενη στον αέρα, μου απευθύνθηκε με αυτόν τον στίχο:
αφού απολαύσεις, μοναχέ, ζήτα προσφερόμενη τροφή, μη σε προσπεράσει ο χρόνος».
Όταν αυτό ειπώθηκε, εγώ, σεβάσμιε κύριε, απάντησα σε εκείνη τη θεότητα με στίχο:
γι' αυτό χωρίς να απολαύσω ζητώ προσφερόμενη τροφή, μη με προσπεράσει ο χρόνος».
Τότε, σεβάσμιε κύριε, εκείνη η θεότητα, αφού στάθηκε στη γη, μου είπε: "Νέος εσύ, μοναχέ, αναχωρητής, νεανικός με κατάμαυρα μαλλιά, προικισμένος με ευλογημένη νεότητα, στην πρώτη περίοδο της ζωής, χωρίς να έχεις απολαύσει τις ηδονές. Απόλαυσε, μοναχέ, τις ανθρώπινες ηδονές· μην εγκαταλείψεις το ορατό εδώ και τώρα κυνηγώντας το μελλοντικό".
Όταν αυτό ειπώθηκε, σεβάσμιε κύριε, είπα σε εκείνη τη θεότητα: "Εγώ όμως, φίλε, δεν εγκαταλείπω το ορατό εδώ και τώρα κυνηγώντας το μελλοντικό· αλλά εγώ, φίλε, εγκαταλείπω το μελλοντικό κυνηγώντας το ορατό εδώ και τώρα. Διότι οι ηδονές, φίλε, έχουν δηλωθεί από τον Ευλογημένο ως μελλοντικές, με πολλή δυστυχία, με πολύ άγχος· ο κίνδυνος σε αυτές είναι περισσότερος. Αυτή η Διδασκαλία είναι ορατή εδώ και τώρα, άμεσα αποτελεσματική, προσκαλώντας κάποιον να έλθει και να δει, οδηγώντας εμπρός, κατανοητή ατομικά από τους νοήμονες".
Όταν αυτό ειπώθηκε, σεβάσμιε κύριε, εκείνη η θεότητα μου είπε: "Και πώς, μοναχέ, οι ηδονές έχουν δηλωθεί από τον Ευλογημένο ως μελλοντικές, με πολλή δυστυχία, με πολύ άγχος· ο κίνδυνος σε αυτές είναι περισσότερος; Πώς αυτή η Διδασκαλία είναι ορατή εδώ και τώρα, άμεσα αποτελεσματική, προσκαλώντας κάποιον να έλθει και να δει, οδηγώντας εμπρός, κατανοητή ατομικά από τους νοήμονες;" Όταν αυτό ειπώθηκε, σεβάσμιε κύριε, είπα σε εκείνη τη θεότητα: "Εγώ, φίλε, είμαι νέος, πρόσφατα αναχωρητής, μόλις ήρθα σε αυτή τη Διδασκαλία και τη μοναστική διαγωγή· δεν μπορώ να το εξηγήσω αναλυτικά. Αυτός ο Ευλογημένος, ο Άξιος, ο Πλήρως Αυτοφωτισμένος, διαμένει στο Ρατζάγκαχα, στο μοναστήρι Ταπόντα. Αφού πλησιάσεις εκείνον τον Ευλογημένο, ρώτησέ τον αυτό το θέμα. Όπως σου απαντήσει ο Ευλογημένος, έτσι να το θυμάσαι".
Όταν αυτό ειπώθηκε, σεβάσμιε κύριε, εκείνη η θεότητα μου είπε: "Δεν είναι εύκολο, μοναχέ, για εμάς να πλησιάσουμε εκείνον τον Ευλογημένο, περιτριγυρισμένο από άλλες θεότητες με μεγάλη επιρροή. Αν όμως εσύ, μοναχέ, αφού πλησιάσεις εκείνον τον Ευλογημένο, τον ρωτήσεις αυτό το θέμα, κι εμείς θα έρθουμε για να ακούσουμε τη Διδασκαλία". Αν, σεβάσμιε κύριε, είναι αληθινά τα λόγια εκείνης της θεότητας, εκείνη η θεότητα είναι ακριβώς εδώ, όχι μακριά».
Όταν αυτό ειπώθηκε, εκείνη η θεότητα είπε στον σεβάσμιο Σαμίντι: «Ρώτησε, μοναχέ, ρώτησε, μοναχέ, ό,τι έχω επιτύχει».
Τότε ο Ευλογημένος απευθύνθηκε σε εκείνη τη θεότητα με στίχους:
μη κατανοώντας πλήρως το ονομαζόμενο, έρχονται υπό τον ζυγό του θανάτου.
διότι αυτό δεν υπάρχει για εκείνον, με το οποίο κάποιος θα τον κατηγορούσε, αυτό δεν υπάρχει σε εκείνον·
αν κατανοείς, πες το, θεότητα».
«Δεν κατανοώ, σεβάσμιε κύριε, αναλυτικά το νόημα αυτού που ειπώθηκε συνοπτικά από τον Ευλογημένο. Καλώς, σεβάσμιε κύριε, ας μου μιλήσει ο Ευλογημένος έτσι ώστε να κατανοήσω αναλυτικά το νόημα αυτού που ειπώθηκε συνοπτικά από τον Ευλογημένο».
όποιος φαντάζεται, αυτός θα διαφωνούσε με αυτό·
μη κλονιζόμενος στις τρεις διακρίσεις,
ίσος ή ανώτερος δεν υπάρχει για εκείνον·
αν κατανοείς, πες το, θεότητα».
«Ούτε αυτού, σεβάσμιε κύριε, που ειπώθηκε συνοπτικά από τον Ευλογημένο κατανοώ αναλυτικά το νόημα. Καλώς, σεβάσμιε κύριε, ας μου μιλήσει ο Ευλογημένος έτσι ώστε να κατανοήσω αναλυτικά το νόημα αυτού που ειπώθηκε συνοπτικά από τον Ευλογημένο».
αυτόν με κομμένους τους νοητικούς κόμβους, χωρίς ταραχή, χωρίς επιθυμία, αναζητώντας δεν τον βρήκαν·
θεοί και άνθρωποι εδώ ή εκεί, στους παραδείσους ή σε όλες τις κατοικίες·
αν κατανοείς, πες το, θεότητα».
«Αυτού, σεβάσμιε κύριε, που ειπώθηκε συνοπτικά από τον Ευλογημένο κατανοώ έτσι αναλυτικά το νόημα:
ή με το σώμα οτιδήποτε σε ολόκληρο τον κόσμο·
εγκαταλείποντας τις ηδονές, μνήμων και ενσυνείδητος,
να μην ακολουθεί τον πόνο που συνδέεται με το ανώφελο».
Το κεφάλαιο της Νανδάνα είναι το δεύτερο.
Αυτή είναι η σύνοψή του -
πολεμιστής και ηχώντας και, υπνηλία-λήθαργος και δύσκολο·
ντροπή, καλύβα ένατο, δέκατο ειπώθηκε με τον Σαμίντι.