2.
Η ομιλία στον άνθρωπο από την πόλη Άττακα
17. Έτσι έχω ακούσει - Κάποτε ο σεβάσμιος Άναντα διέμενε στη Βεσάλι, στο χωριό Μπελούβα. Εκείνη την περίοδο ο οικοδεσπότης Ντάσαμα από την Αττχακανάγκαρα είχε φτάσει στην Παταλίπουττα για κάποια υπόθεση. Τότε ο οικοδεσπότης Ντάσαμα από την Αττχακανάγκαρα πήγε στο μοναστήρι Κουκκούτα, εκεί όπου ήταν κάποιος μοναχός· αφού πλησίασε, απέδωσε σεβασμό σε εκείνον τον μοναχό και κάθισε στο πλάι. Καθισμένος στο πλάι, ο οικοδεσπότης Ντάσαμα από την Αττχακανάγκαρα είπε σε εκείνον τον μοναχό: «Πού, σεβάσμιε κύριε, διαμένει τώρα ο σεβάσμιος Άναντα; Επιθυμούμε να δούμε αυτόν τον σεβάσμιο Άναντα». «Αυτός, οικοδεσπότη, ο σεβάσμιος Άναντα διαμένει στη Βεσάλι, στο χωριό Μπελούβα». Τότε ο οικοδεσπότης Ντάσαμα από την Αττχακανάγκαρα, αφού τελείωσε εκείνη την υπόθεση στην Παταλίπουττα, πήγε προς τη Βεσάλι, προς το χωριό Μπελούβα, εκεί όπου ήταν ο σεβάσμιος Άναντα· αφού πλησίασε, απέδωσε σεβασμό στον σεβάσμιο Άναντα και κάθισε στο πλάι.
18. Καθισμένος στο πλάι, ο οικοδεσπότης Ντάσαμα από την Αττχακανάγκαρα είπε στον σεβάσμιο Άναντα: «Υπάρχει άραγε, σεβάσμιε Άναντα, ένα φαινόμενο που διδάχθηκε από τον Ευλογημένο που γνωρίζει και βλέπει, τον Άξιο, τον Πλήρως Αυτοφωτισμένο, όπου σε έναν μοναχό που διαμένει επιμελής, ενεργητικός και αποφασισμένος, η μη απελευθερωμένη συνείδηση απελευθερώνεται, και οι μη εξαλειμμένες νοητικές διαφθορές οδηγούνται σε πλήρη εξάλειψη, και η μη επιτευχθείσα ανυπέρβλητη ελευθερία από τις δεσμεύσεις επιτυγχάνεται;»
«Υπάρχει πράγματι, οικοδεσπότη, ένα φαινόμενο που διδάχθηκε από τον Ευλογημένο που γνωρίζει και βλέπει, τον Άξιο, τον Πλήρως Αυτοφωτισμένο, όπου σε έναν μοναχό που διαμένει επιμελής, ενεργητικός και αποφασισμένος, η μη απελευθερωμένη συνείδηση απελευθερώνεται, και οι μη εξαλειμμένες νοητικές διαφθορές οδηγούνται σε πλήρη εξάλειψη, και η μη επιτευχθείσα ανυπέρβλητη ελευθερία από τις δεσμεύσεις επιτυγχάνεται».
«Ποιο όμως, σεβάσμιε Άναντα, είναι αυτό το ένα φαινόμενο που διδάχθηκε από τον Ευλογημένο που γνωρίζει και βλέπει, τον Άξιο, τον Πλήρως Αυτοφωτισμένο, όπου σε έναν μοναχό που διαμένει επιμελής, ενεργητικός και αποφασισμένος, η μη απελευθερωμένη συνείδηση απελευθερώνεται, και οι μη εξαλειμμένες νοητικές διαφθορές οδηγούνται σε πλήρη εξάλειψη, και η μη επιτευχθείσα ανυπέρβλητη ελευθερία από τις δεσμεύσεις επιτυγχάνεται;»
19. «Εδώ, οικοδεσπότη, ένας μοναχός, αποστασιοποιημένος από τις ηδονές, αποστασιοποιημένος από τις φαύλες νοητικές καταστάσεις, έχοντας επιτύχει την πρώτη διαλογιστική έκσταση, που συνοδεύεται από λογισμό και συλλογισμό, με αγαλλίαση και ευτυχία που γεννιούνται από την αποστασιοποίηση, διαμένει. Αυτός σκέφτεται έτσι - 'αυτή επίσης η πρώτη διαλογιστική έκσταση είναι συνθηκοκρατημένη, διαμορφωμένη από τη βούληση. Ό,τι όμως είναι συνθηκοκρατημένο, διαμορφωμένο από τη βούληση, αυτό είναι παροδικό, έχει τη φύση της παύσης' - κατανοεί. Αυτός, αδιάλειπτος σε αυτό, επιτυγχάνει την εξάλειψη των νοητικών διαφθορών. Αν δεν επιτύχει την εξάλειψη των νοητικών διαφθορών, με αυτό ακριβώς το πάθος για τη Διδασκαλία, με αυτή την απόλαυση της Διδασκαλίας, με την πλήρη εξάλειψη των πέντε κατώτερων νοητικών δεσμών, γίνεται αυθόρμητα γεννημένος, εκεί επιτυγχάνει το τελικό Νιμπάνα, μη υποκείμενος σε επιστροφή από εκείνον τον κόσμο. Αυτό επίσης, οικοδεσπότη, είναι ένα φαινόμενο που διδάχθηκε από τον Ευλογημένο που γνωρίζει και βλέπει, τον Άξιο, τον Πλήρως Αυτοφωτισμένο, όπου σε έναν μοναχό που διαμένει επιμελής, ενεργητικός και αποφασισμένος, η μη απελευθερωμένη συνείδηση απελευθερώνεται, και οι μη εξαλειμμένες νοητικές διαφθορές οδηγούνται σε πλήρη εξάλειψη, και η μη επιτευχθείσα ανυπέρβλητη ελευθερία από τις δεσμεύσεις επιτυγχάνεται.
20. «Επιπλέον, οικοδεσπότη, ένας μοναχός, με τον κατευνασμό του λογισμού και του συλλογισμού, εσωτερική ηρεμία... κ.λπ... εισέρχεται και παραμένει στη δεύτερη διαλογιστική έκσταση. Αυτός σκέφτεται έτσι - 'αυτή επίσης η δεύτερη διαλογιστική έκσταση είναι συνθηκοκρατημένη, διαμορφωμένη από τη βούληση... επιτυγχάνει την ανυπέρβλητη ελευθερία από τις δεσμεύσεις.
«Επιπλέον, οικοδεσπότη, ένας μοναχός, με την απαλλαγή από την αγαλλίαση... κ.λπ... εισέρχεται και παραμένει στην τρίτη διαλογιστική έκσταση. Αυτός σκέφτεται έτσι - 'αυτή επίσης η τρίτη διαλογιστική έκσταση είναι συνθηκοκρατημένη, διαμορφωμένη από τη βούληση... κ.λπ... επιτυγχάνει την ανυπέρβλητη ελευθερία από τις δεσμεύσεις.
«Επιπλέον, οικοδεσπότη, ένας μοναχός, με την εγκατάλειψη της της ευχαρίστησης... κ.λπ... εισέρχεται και παραμένει στην τέταρτη διαλογιστική έκσταση. Αυτός σκέφτεται έτσι - 'αυτή επίσης η τέταρτη διαλογιστική έκσταση είναι συνθηκοκρατημένη, διαμορφωμένη από τη βούληση... επιτυγχάνει την ανυπέρβλητη ελευθερία από τις δεσμεύσεις.
«Επιπλέον, οικοδεσπότη, ένας μοναχός, με νου συνοδευόμενο από φιλικότητα, έχοντας διαπεράσει μια κατεύθυνση, διαμένει· ομοίως τη δεύτερη, ομοίως την τρίτη, ομοίως την τέταρτη. Έτσι προς τα πάνω, προς τα κάτω, οριζοντίως, παντού, σε όλους τους εαυτούς, ολόκληρο τον κόσμο, με νου συνοδευόμενο από φιλικότητα, ευρύ, εξυψωμένο, απεριόριστο, χωρίς έχθρα, χωρίς κακία, έχοντας διαπεράσει, διαμένει. Αυτός σκέφτεται έτσι - 'αυτή επίσης η απελευθέρωση του νου μέσω της φιλικότητας είναι συνθηκοκρατημένη, διαμορφωμένη από τη βούληση. Ό,τι όμως είναι συνθηκοκρατημένο, διαμορφωμένο από τη βούληση, αυτό είναι παροδικό, έχει τη φύση της παύσης' - κατανοεί. Αυτός, αδιάλειπτος σε αυτό... κ.λπ... επιτυγχάνει την ανυπέρβλητη ελευθερία από τις δεσμεύσεις.
«Επιπλέον, οικοδεσπότη, ένας μοναχός με νου συνοδευόμενο από συμπόνια... κ.λπ... με νου συνοδευόμενο από αλτρουιστική χαρά... κ.λπ... με νου συνοδευόμενο από αταραξία, έχοντας διαπεράσει μια κατεύθυνση, διαμένει· ομοίως τη δεύτερη, ομοίως την τρίτη, ομοίως την τέταρτη. Έτσι προς τα πάνω, προς τα κάτω, οριζοντίως, παντού, σε όλους τους εαυτούς, ολόκληρο τον κόσμο, με νου συνοδευόμενο από αταραξία, ευρύ, εξυψωμένο, απεριόριστο, χωρίς έχθρα, χωρίς κακία, έχοντας διαπεράσει, διαμένει. Αυτός σκέφτεται έτσι - 'αυτή επίσης η απελευθέρωση του νου μέσω αταραξίας είναι συνθηκοκρατημένη, διαμορφωμένη από τη βούληση. Ό,τι όμως είναι συνθηκοκρατημένο, διαμορφωμένο από τη βούληση, αυτό είναι παροδικό, έχει τη φύση της παύσης' - κατανοεί. Αυτός, αδιάλειπτος σε αυτό... επιτυγχάνει την ανυπέρβλητη ελευθερία από τις δεσμεύσεις.
«Επιπλέον, οικοδεσπότη, ένας μοναχός, με την πλήρη υπέρβαση των αντιλήψεων της υλικής μορφής, με την πάροδο των αντιλήψεων της αποστροφής, με τη μη προσοχή στις αντιλήψεις της ποικιλομορφίας, σκεπτόμενος 'άπειρος είναι ο χώρος', έχοντας επιτύχει το επίπεδο του άπειρου χώρου, διαμένει. Αυτός σκέφτεται έτσι - 'αυτή επίσης η διαλογιστική επίτευξη του επιπέδου του άπειρου χώρου είναι συνθηκοκρατημένη, διαμορφωμένη από τη βούληση. Ό,τι όμως είναι συνθηκοκρατημένο, διαμορφωμένο από τη βούληση, αυτό είναι παροδικό, έχει τη φύση της παύσης' - κατανοεί. Αυτός, αδιάλειπτος σε αυτό... κ.λπ... επιτυγχάνει την ανυπέρβλητη ελευθερία από τις δεσμεύσεις.
«Επιπλέον, οικοδεσπότη, ένας μοναχός, έχοντας υπερβεί πλήρως το επίπεδο του άπειρου χώρου, σκεπτόμενος 'άπειρη είναι η συνείδηση', έχοντας επιτύχει το επίπεδο της άπειρης συνείδησης, διαμένει. Αυτός σκέφτεται έτσι - 'αυτή επίσης η διαλογιστική επίτευξη του επιπέδου της άπειρης συνείδησης είναι συνθηκοκρατημένη, διαμορφωμένη από τη βούληση. Ό,τι όμως είναι συνθηκοκρατημένο, διαμορφωμένο από τη βούληση, αυτό είναι παροδικό, έχει τη φύση της παύσης' - κατανοεί. Αυτός, αδιάλειπτος σε αυτό... κ.λπ... επιτυγχάνει την ανυπέρβλητη ελευθερία από τις δεσμεύσεις.
«Επιπλέον, οικοδεσπότη, ένας μοναχός, έχοντας υπερβεί πλήρως το επίπεδο της άπειρης συνείδησης, σκεπτόμενος 'δεν υπάρχει τίποτε', έχοντας επιτύχει το επίπεδο της μηδαμινότητας, διαμένει. Αυτός σκέφτεται έτσι - 'αυτή επίσης η διαλογιστική επίτευξη του επιπέδου της μηδαμινότητας είναι συνθηκοκρατημένη, διαμορφωμένη από τη βούληση. Ό,τι όμως είναι συνθηκοκρατημένο, διαμορφωμένο από τη βούληση, αυτό είναι παροδικό, έχει τη φύση της παύσης' - κατανοεί. Αυτός, αδιάλειπτος σε αυτό, επιτυγχάνει την εξάλειψη των νοητικών διαφθορών. Αν δεν επιτύχει την εξάλειψη των νοητικών διαφθορών, με αυτό ακριβώς το πάθος για τη Διδασκαλία, με αυτή την απόλαυση της Διδασκαλίας, με την πλήρη εξάλειψη των πέντε κατώτερων νοητικών δεσμών, γίνεται αυθόρμητα γεννημένος, εκεί επιτυγχάνει το τελικό Νιμπάνα, μη υποκείμενος σε επιστροφή από εκείνον τον κόσμο. Αυτό επίσης, οικοδεσπότη, είναι ένα φαινόμενο που διδάχθηκε από τον Ευλογημένο που γνωρίζει και βλέπει, τον Άξιο, τον Πλήρως Αυτοφωτισμένο, όπου σε έναν μοναχό που διαμένει επιμελής, ενεργητικός και αποφασισμένος, η μη απελευθερωμένη συνείδηση απελευθερώνεται, και οι μη εξαλειμμένες νοητικές διαφθορές οδηγούνται σε πλήρη εξάλειψη, και η μη επιτευχθείσα ανυπέρβλητη ελευθερία από τις δεσμεύσεις επιτυγχάνεται».
21. Όταν αυτό ειπώθηκε, ο οικοδεσπότης Ντάσαμα από την Αττχακανάγκαρα είπε στον σεβάσμιο Άναντα: «Όπως, σεβάσμιε Άναντα, ένας άνθρωπος αναζητώντας μία μόνο είσοδο θησαυρού θα ανακάλυπτε μονομιάς έντεκα εισόδους θησαυρών· ακριβώς με τον ίδιο τρόπο εγώ, σεβάσμιε κύριε, αναζητώντας μία θύρα της αθανασίας έλαβα μονομιάς έντεκα θύρες της αθανασίας για διαλογιστική ανάπτυξη. Όπως, σεβάσμιε κύριε, ένας άνθρωπος έχει σπίτι με έντεκα θύρες, και όταν εκείνο το σπίτι φλέγεται, θα μπορούσε να σώσει τον εαυτό του ακόμη και από μία μόνο θύρα· ακριβώς με τον ίδιο τρόπο εγώ, σεβάσμιε κύριε, από αυτές τις έντεκα θύρες της αθανασίας θα μπορέσω να σώσω τον εαυτό μου ακόμη και από μία μόνο θύρα της αθανασίας. Αφού, σεβάσμιε κύριε, αυτοί οι αλλόδοξοι θα αναζητήσουν αμοιβή για τον δάσκαλό τους, πώς εγώ να μην αποδώσω τιμή στον σεβάσμιο Άναντα;» Τότε ο οικοδεσπότης Ντάσαμα από την Αττχακανάγκαρα, αφού συγκέντρωσε την Κοινότητα μοναχών της Παταλιπούττα και της Βεσάλι, ιδιοχείρως ικανοποίησε και περιποιήθηκε με εξαίσια στερεά και μαλακή τροφή, και κάλυψε κάθε μοναχό ξεχωριστά με ένα ζευγάρι υφασμάτων, και κάλυψε τον σεβάσμιο Άναντα με τρεις χιτώνες, και έκτισε για τον σεβάσμιο Άναντα μοναστήρι αξίας πεντακοσίων.
Τέλος της ομιλίας Ατθακανάγκαρα, δεύτερη.