6.
Το κεφάλαιο για τη μνήμη
1.
Ερώτηση για την αγάπη προς το σώμα
1. Ο βασιλιάς είπε: «Σεβάσμιε Ναγκασένα, είναι αγαπητό στους αναχωρητές το σώμα;» «Όχι, μεγάλε βασιλιά, δεν είναι αγαπητό στους αναχωρητές το σώμα». «Τότε γιατί λοιπόν, σεβάσμιε κύριε, το περιποιείστε και το θεωρείτε δικό σας;» «Μήπως όμως σε σένα, μεγάλε βασιλιά, κάποτε σπάνια όταν πήγες σε μάχη υπήρξε πλήγμα από βέλος;» «Ναι, σεβάσμιε κύριε, υπήρξε». «Μήπως λοιπόν, μεγάλε βασιλιά, εκείνη η πληγή αλείφεται με αλοιφή και επαλείφεται με λάδι και τυλίγεται με λεπτό ύφασμα;» «Ναι, σεβάσμιε κύριε, αλείφεται με αλοιφή και επαλείφεται με λάδι και τυλίγεται με λεπτό ύφασμα». «Μήπως λοιπόν, μεγάλε βασιλιά, σου είναι αγαπητή η πληγή, γι' αυτό αλείφεται με αλοιφή και επαλείφεται με λάδι και τυλίγεται με λεπτό ύφασμα;» «Δεν μου είναι αγαπητή, σεβάσμιε κύριε, η πληγή, αλλά για σκοπό επούλωσης της σάρκας αλείφεται με αλοιφή και επαλείφεται με λάδι και τυλίγεται με λεπτό ύφασμα». «Ακριβώς έτσι λοιπόν, μεγάλε βασιλιά, δεν είναι αγαπητό στους αναχωρητές το σώμα, και όμως οι αναχωρητές χωρίς προσκόλληση φροντίζουν το σώμα για την υποστήριξη της άγιας ζωής. Επιπλέον λοιπόν, μεγάλε βασιλιά, το σώμα έχει παρομοιαστεί με πληγή από τον Ευλογημένο· γι' αυτό οι αναχωρητές φροντίζουν το σώμα σαν πληγή χωρίς προσκόλληση. Αυτό επίσης ειπώθηκε, μεγάλε βασιλιά, από τον Ευλογημένο -
από παντού στάζει, ακάθαρτο με δυσώδη μυρωδιά».
«Είσαι ικανός, σεβάσμιε Ναγκασένα».
Ερώτηση για την αγάπη προς το σώμα, πρώτη.
2.
Ερώτηση για την κατάσταση του παντογνώστη
2. Ο βασιλιάς είπε: «Σεβάσμιε Ναγκασένα, ο Βούδας είναι παντογνώστης, βλέπει τα πάντα;» «Ναι, μεγάλε βασιλιά, ο Ευλογημένος είναι παντογνώστης, βλέπει τα πάντα». «Τότε γιατί λοιπόν, σεβάσμιε Ναγκασένα, θέσπισε σταδιακά κανόνες εξάσκησης για τους μαθητές;» «Υπάρχει όμως σε σένα, μεγάλε βασιλιά, κάποιος ιατρός που γνωρίζει όλα τα φάρμακα σε αυτή τη γη;» «Ναι, σεβάσμιε κύριε, υπάρχει». «Μήπως λοιπόν, μεγάλε βασιλιά, εκείνος ο ιατρός δίνει φάρμακο στον άρρωστο όταν έρθει ο χρόνος, ή όταν δεν έχει έρθει ο χρόνος;» «Όταν έρθει ο χρόνος, σεβάσμιε κύριε, δίνει φάρμακο στον άρρωστο, όχι όταν δεν έχει έρθει ο χρόνος». «Ακριβώς έτσι λοιπόν, μεγάλε βασιλιά, ο Ευλογημένος, παντογνώστης, που βλέπει τα πάντα, δεν θεσπίζει κανόνα εξάσκησης για τους μαθητές όταν δεν έχει έρθει ο χρόνος· όταν έρθει ο χρόνος θεσπίζει κανόνα εξάσκησης για τους μαθητές, απαραβίαστο για όλη τους τη ζωή».
«Είσαι ικανός, σεβάσμιε Ναγκασένα».
Ερώτηση για την κατάσταση του παντογνώστη, δεύτερη.
3.
Ερώτηση για τα χαρακτηριστικά του μεγάλου ανθρώπου
3. Ο βασιλιάς είπε: «Σεβάσμιε Ναγκασένα, ο Βούδας διακατεχόταν από τα τριάντα δύο χαρακτηριστικά του μεγάλου ανθρώπου και ήταν κοσμημένος με τα ογδόντα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά, με χρυσό χρώμα, με δέρμα που μοιάζει με χρυσάφι, με ακτινοβολία μιας οργιάς;» «Ναι, μεγάλε βασιλιά, ο Ευλογημένος διακατεχόταν από τα τριάντα δύο χαρακτηριστικά του μεγάλου ανθρώπου και ήταν κοσμημένος με τα ογδόντα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά, με χρυσό χρώμα, με δέρμα που μοιάζει με χρυσάφι, με ακτινοβολία μιας οργιάς».
«Οι γονείς του όμως, σεβάσμιε κύριε, διακατέχονταν επίσης από τα τριάντα δύο χαρακτηριστικά του μεγάλου ανθρώπου και ήταν κοσμημένοι με τα ογδόντα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά, με χρυσό χρώμα, με δέρμα που μοιάζει με χρυσάφι, με ακτινοβολία μιας οργιάς;» «Όχι, μεγάλε βασιλιά, οι γονείς του δεν διακατέχονταν από τα τριάντα δύο χαρακτηριστικά του μεγάλου ανθρώπου και δεν ήταν κοσμημένοι με τα ογδόντα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά, με χρυσό χρώμα, με δέρμα που μοιάζει με χρυσάφι, με ακτινοβολία μιας οργιάς».
«Αφού έτσι έχουν τα πράγματα λοιπόν, σεβάσμιε Ναγκασένα, δεν εγείρεται ένας Βούδας που διακατέχεται από τα τριάντα δύο χαρακτηριστικά του μεγάλου ανθρώπου και είναι κοσμημένος με τα ογδόντα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά, με χρυσό χρώμα, με δέρμα που μοιάζει με χρυσάφι, με ακτινοβολία μιας οργιάς· αλλά ένας γιος είναι είτε όμοιος με τη μητέρα είτε από την πλευρά της μητέρας, είτε όμοιος με τον πατέρα είτε από την πλευρά του πατέρα». Ο πρεσβύτερος μοναχός είπε: «Υπάρχει όμως, μεγάλε βασιλιά, κάποιος λωτός εκατοντάφυλλος;» «Ναι, σεβάσμιε κύριε, υπάρχει». «Πού όμως είναι η προέλευσή του;» «Γεννιέται στη λάσπη και αναπτύσσεται στο νερό». «Μήπως λοιπόν, μεγάλε βασιλιά, ο λωτός είναι όμοιος με τη λάσπη στο χρώμα ή στην οσμή ή στη γεύση;» «Όχι πράγματι, σεβάσμιε κύριε». «Τότε με το νερό στην οσμή ή στη γεύση;» «Όχι πράγματι, σεβάσμιε κύριε». «Ακριβώς έτσι λοιπόν, μεγάλε βασιλιά, ο Ευλογημένος διακατεχόταν από τα τριάντα δύο χαρακτηριστικά του μεγάλου ανθρώπου και ήταν κοσμημένος με τα ογδόντα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά, με χρυσό χρώμα, με δέρμα που μοιάζει με χρυσάφι, με ακτινοβολία μιας οργιάς, αλλά οι γονείς του δεν διακατέχονταν από τα τριάντα δύο χαρακτηριστικά του μεγάλου ανθρώπου και δεν ήταν κοσμημένοι με τα ογδόντα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά, με χρυσό χρώμα, με δέρμα που μοιάζει με χρυσάφι, με ακτινοβολία μιας οργιάς».
«Είσαι ικανός, σεβάσμιε Ναγκασένα».
Ερώτηση για τα χαρακτηριστικά του μεγάλου ανθρώπου, τρίτη.
4.
Ερώτηση για την άγια ζωή του Ευλογημένου
4. Ο βασιλιάς είπε: «Σεβάσμιε Ναγκασένα, ο Βούδας είναι ασκούμενος στην άγια ζωή;» «Ναι, μεγάλε βασιλιά, ο Ευλογημένος είναι ασκούμενος στην άγια ζωή». «Τότε λοιπόν, σεβάσμιε Ναγκασένα, ο Βούδας είναι μαθητής του Βράχμα;» «Υπάρχει όμως σε σένα, μεγάλε βασιλιά, αρχηγός ελεφάντων;» «Υπάρχει, σεβάσμιε κύριε». «Μήπως λοιπόν, μεγάλε βασιλιά, εκείνος ο ελέφαντας κάποτε σπάνια βγάζει τη φωνή του γερανού;» «Ναι, σεβάσμιε κύριε, τη βγάζει». «Τότε λοιπόν, μεγάλε βασιλιά, εκείνος ο ελέφαντας είναι μαθητής του πουλιού γερανού;» «Όχι πράγματι, σεβάσμιε κύριε». «Μήπως όμως, μεγάλε βασιλιά, ο Βράχμα έχει Βούδα ή δεν έχει Βούδα;» «Έχει Βούδα, σεβάσμιε κύριε». «Τότε λοιπόν, μεγάλε βασιλιά, ο Βράχμα είναι μαθητής του Ευλογημένου».
«Είσαι ικανός, σεβάσμιε Ναγκασένα».
Ερώτηση για την άγια ζωή του Ευλογημένου, τέταρτη.
5.
Ερώτηση για την πλήρη χειροτονία του Ευλογημένου
5. Ο βασιλιάς είπε: «Σεβάσμιε Ναγκασένα, η πλήρης χειροτονία είναι ωραία;» «Ναι, μεγάλε βασιλιά, η πλήρης χειροτονία είναι ωραία». «Υπάρχει όμως, σεβάσμιε κύριε, πλήρης χειροτονία του Βούδα, ή δεν υπάρχει;» «Ο Ευλογημένος, μεγάλε βασιλιά, έλαβε πλήρη χειροτονία στη βάση του δένδρου της φώτισης μαζί με τη γνώση της παντογνωσίας· δεν υπάρχει πλήρης χειροτονία του Ευλογημένου δοσμένη από άλλους, όπως των μαθητών· μεγάλε βασιλιά, ο Ευλογημένος θεσπίζει κανόνα εξάσκησης απαραβίαστο για όλη τη ζωή».
«Είσαι ικανός, σεβάσμιε Ναγκασένα».
Ερώτηση για την πλήρη χειροτονία του Ευλογημένου, πέμπτη.
6.
Ερώτηση για τα δάκρυα ως φάρμακο και μη-φάρμακο
6. Ο βασιλιάς είπε: «Σεβάσμιε Ναγκασένα, αυτός που κλαίει για τη νεκρή μητέρα του, και αυτός που κλαίει από αγάπη για τη Διδασκαλία, από αυτούς τους δύο που κλαίνε, ποιανού τα δάκρυα είναι φάρμακο, ποιανού δεν είναι φάρμακο;» «Του ενός λοιπόν, μεγάλε βασιλιά, τα δάκρυα είναι ρυπαρά και ζεστά από λαγνεία, μίσος και αυταπάτη· του άλλου είναι άσπιλα και δροσερά από χαρά και ευαρέσκεια. Αυτό λοιπόν, μεγάλε βασιλιά, που είναι δροσερό, αυτό είναι φάρμακο· αυτό που είναι ζεστό, αυτό δεν είναι φάρμακο».
«Είσαι ικανός, σεβάσμιε Ναγκασένα».
Ερώτηση για τα δάκρυα ως φάρμακο και μη-φάρμακο, έκτη.
7.
Ερώτηση για τη διαφορά μεταξύ αυτού με πάθος και αυτού χωρίς πάθος
7. Ο βασιλιάς είπε: «Σεβάσμιε Ναγκασένα, ποια είναι η διαφορά μεταξύ αυτού που έχει πάθος και αυτού που είναι χωρίς πάθος;» «Ο ένας, μεγάλε βασιλιά, είναι προσκολλημένος, ο ένας δεν είναι προσκολλημένος». «Τι σημαίνει αυτό, σεβάσμιε κύριε, προσκολλημένος και μη προσκολλημένος;» «Ο ένας, μεγάλε βασιλιά, επιθυμεί, ο ένας δεν επιθυμεί». «Βλέπω, σεβάσμιε κύριε, κάτι τέτοιο: και αυτός που έχει πάθος και αυτός που είναι χωρίς πάθος, όλοι αυτοί επιθυμούν μόνο έξοχη στερεά τροφή ή μαλακή τροφή, κανείς δεν επιθυμεί κακή». «Αυτός που δεν είναι χωρίς πάθος, μεγάλε βασιλιά, τρώει τροφή βιώνοντας τη γεύση και βιώνοντας πάθος για τη γεύση, αυτός όμως που είναι χωρίς πάθος τρώει τροφή βιώνοντας τη γεύση, αλλά όχι βιώνοντας πάθος για τη γεύση».
«Είσαι ικανός, σεβάσμιε Ναγκασένα».
Ερώτηση για τη διαφορά μεταξύ αυτού με πάθος και αυτού χωρίς πάθος, έβδομη.
8.
Ερώτηση για την εδραίωση της σοφίας
8. Ο βασιλιάς είπε: «Σεβάσμιε Ναγκασένα, η σοφία πού κατοικεί;» «Πουθενά, μεγάλε βασιλιά». «Τότε λοιπόν, σεβάσμιε Ναγκασένα, δεν υπάρχει σοφία». «Ο αέρας, μεγάλε βασιλιά, πού κατοικεί;» «Πουθενά, σεβάσμιε κύριε». «Τότε λοιπόν, μεγάλε βασιλιά, δεν υπάρχει αέρας».
«Είσαι ικανός, σεβάσμιε Ναγκασένα».
Ερώτηση για την εδραίωση της σοφίας, όγδοη.
9.
Ερώτηση για την περιπλάνηση στον κύκλο των επαναγεννήσεων
9. Ο βασιλιάς είπε: «Σεβάσμιε Ναγκασένα, αυτό λοιπόν που λες 'περιπλάνηση στον κύκλο των επαναγεννήσεων', ποια είναι αυτή η περιπλάνηση στον κύκλο των επαναγεννήσεων;» «Εδώ, μεγάλε βασιλιά, αυτός που γεννήθηκε εδώ ακριβώς πεθαίνει, αυτός που πέθανε εδώ αλλού εγείρεται· αυτός που γεννήθηκε εκεί εκεί ακριβώς πεθαίνει, αυτός που πέθανε εκεί αλλού εγείρεται· έτσι λοιπόν, μεγάλε βασιλιά, είναι η περιπλάνηση στον κύκλο των επαναγεννήσεων». «Κάνε μια παρομοίωση». «Όπως, μεγάλε βασιλιά, κάποιος άνθρωπος αφού έφαγε ένα ώριμο μάνγκο θα φύτευε τον πυρήνα, από εκεί μια μεγάλη μανγκιά αφού δημιουργηθεί θα έδινε καρπούς, έπειτα εκείνος ο άνθρωπος και από εκεί αφού έφαγε ένα ώριμο μάνγκο θα φύτευε τον πυρήνα, και από εκεί μια μεγάλη μανγκιά αφού δημιουργηθεί θα έδινε καρπούς· έτσι η αρχή αυτών των δέντρων δεν είναι εμφανής· ακριβώς έτσι λοιπόν, μεγάλε βασιλιά, αυτός που γεννήθηκε εδώ εδώ ακριβώς πεθαίνει, αυτός που πέθανε εδώ αλλού εγείρεται, αυτός που γεννήθηκε εκεί εκεί ακριβώς πεθαίνει, αυτός που πέθανε εκεί αλλού εγείρεται· έτσι λοιπόν, μεγάλε βασιλιά, είναι η περιπλάνηση στον κύκλο των επαναγεννήσεων».
«Είσαι ικανός, σεβάσμιε Ναγκασένα».
Ερώτηση για την περιπλάνηση στον κύκλο των επαναγεννήσεων, ένατη.
10.
Ερώτηση για την ανάμνηση αυτού που έγινε πριν από πολύ καιρό
10. Ο βασιλιάς είπε: «Σεβάσμιε Ναγκασένα, με τι θυμάται κανείς το παρελθόν που έγινε πριν από πολύ καιρό;» «Με τη μνήμη, μεγάλε βασιλιά». «Δεν είναι αλήθεια, σεβάσμιε Ναγκασένα, ότι με τη συνείδηση θυμάται κανείς και όχι με τη μνήμη;» «Θυμάσαι άραγε, εσύ μεγάλε βασιλιά, κάτι που έπρεπε να γίνει και αφού το έκανες το ξέχασες;» «Ναι, σεβάσμιε κύριε». «Μήπως λοιπόν εσύ, μεγάλε βασιλιά, εκείνη την περίοδο ήσουν χωρίς συνείδηση;» «Όχι πράγματι, σεβάσμιε κύριε, η μνήμη εκείνη την περίοδο δεν υπήρχε». «Τότε γιατί, εσύ μεγάλε βασιλιά, είπες έτσι 'με τη συνείδηση θυμάται κανείς και όχι με τη μνήμη';»
«Είσαι ικανός, σεβάσμιε Ναγκασένα».
Ερώτηση για την ανάμνηση αυτού που έγινε πριν από πολύ καιρό, δέκατη.
11.
Ερώτηση για τη μνήμη αυτού που γνωρίζει άμεσα
11. Ο βασιλιάς είπε: «Σεβάσμιε Ναγκασένα, κάθε μνήμη εγείρεται γνωρίζοντας άμεσα, ή μόνο η προκαλούμενη μνήμη;» «Και αυτή που γνωρίζει άμεσα, μεγάλε βασιλιά, και η προκαλούμενη μνήμη». «Έτσι λοιπόν, σεβάσμιε Ναγκασένα, κάθε μνήμη γνωρίζει άμεσα, δεν υπάρχει προκαλούμενη μνήμη;» «Αν δεν υπάρχει, μεγάλε βασιλιά, προκαλούμενη μνήμη, δεν υπάρχει τίποτε που πρέπει να γίνει από τους τεχνίτες με τα επίπεδα εργασίας ή με τα επίπεδα τεχνών ή με τις θέσεις γνώσης, οι δάσκαλοι είναι άχρηστοι· επειδή όμως, μεγάλε βασιλιά, υπάρχει προκαλούμενη μνήμη, για αυτό υπάρχει κάτι που πρέπει να γίνει με τα επίπεδα εργασίας ή με τα επίπεδα τεχνών ή με τις θέσεις γνώσης, και υπάρχει χρήση των δασκάλων».
«Είσαι ικανός, σεβάσμιε Ναγκασένα».
Ερώτηση για τη μνήμη αυτού που γνωρίζει άμεσα, ενδέκατη.
Κεφάλαιο της μνήμης, έκτο.
Σε αυτό το κεφάλαιο έντεκα ερωτήσεις.