13.
Το κεφάλαιο για την άγνοια
1.
Η ομιλία για αυτό που έχει τη φύση της έγερσης
126. Προέλευση στη Σαβάττχι. Τότε κάποιος μοναχός πλησίασε τον Ευλογημένο· αφού πλησίασε... κ.λπ... Καθισμένος στο πλάι, εκείνος ο μοναχός είπε στον Ευλογημένο: «'Άγνοια, άγνοια', σεβάσμιε κύριε, λέγεται. Ποια άραγε, σεβάσμιε κύριε, είναι η άγνοια, και σε ποιο βαθμό κάποιος είναι κατεχόμενος από άγνοια;»
«Εδώ, μοναχέ, ο αδαής κοινός άνθρωπος δεν κατανοεί όπως πραγματικά είναι την ύλη που έχει τη φύση της έγερσης ως 'η ύλη έχει τη φύση της έγερσης'· δεν κατανοεί όπως πραγματικά είναι την ύλη που έχει τη φύση της παρακμής ως 'η ύλη έχει τη φύση της παρακμής'· δεν κατανοεί όπως πραγματικά είναι την ύλη που έχει τη φύση της έγερσης και της παρακμής ως 'η ύλη έχει τη φύση της έγερσης και της παρακμής'. Δεν κατανοεί όπως πραγματικά είναι το αίσθημα που έχει τη φύση της έγερσης ως 'το αίσθημα έχει τη φύση της έγερσης'· δεν κατανοεί όπως πραγματικά είναι το αίσθημα που έχει τη φύση της παρακμής ως 'το αίσθημα έχει τη φύση της παρακμής'· δεν κατανοεί όπως πραγματικά είναι το αίσθημα που έχει τη φύση της έγερσης και της παρακμής ως 'το αίσθημα έχει τη φύση της έγερσης και της παρακμής'. Την αντίληψη που έχει τη φύση της έγερσης... κ.λπ... δεν κατανοεί όπως πραγματικά είναι τις δραστηριότητες που έχουν τη φύση της έγερσης ως 'οι δραστηριότητες έχουν τη φύση της έγερσης'· δεν κατανοεί όπως πραγματικά είναι τις δραστηριότητες που έχουν τη φύση της παρακμής ως 'οι δραστηριότητες έχουν τη φύση της παρακμής'· δεν κατανοεί όπως πραγματικά είναι τις δραστηριότητες που έχουν τη φύση της έγερσης και της παρακμής ως 'οι δραστηριότητες έχουν τη φύση της έγερσης και της παρακμής'. Δεν κατανοεί όπως πραγματικά είναι τη συνείδηση που έχει τη φύση της έγερσης ως 'η συνείδηση έχει τη φύση της έγερσης'· δεν κατανοεί όπως πραγματικά είναι τη συνείδηση που έχει τη φύση της παρακμής ως 'η συνείδηση έχει τη φύση της παρακμής'· δεν κατανοεί όπως πραγματικά είναι τη συνείδηση που έχει τη φύση της έγερσης και της παρακμής ως 'η συνείδηση έχει τη φύση της έγερσης και της παρακμής'. Αυτή ονομάζεται, μοναχέ, άγνοια· και σε αυτό το βαθμό κάποιος είναι κατεχόμενος από άγνοια.»
Όταν αυτό ειπώθηκε, εκείνος ο μοναχός είπε στον Ευλογημένο: «'Αληθινή γνώση, αληθινή γνώση', σεβάσμιε κύριε, λέγεται. Ποια άραγε, σεβάσμιε κύριε, είναι η αληθινή γνώση, και σε ποιο βαθμό κάποιος είναι κάτοχος αληθινής γνώσης;»
«Εδώ, μοναχέ, ο μορφωμένος ευγενής μαθητής κατανοεί όπως πραγματικά είναι την ύλη που έχει τη φύση της έγερσης ως 'η ύλη έχει τη φύση της έγερσης'· κατανοεί όπως πραγματικά είναι την ύλη που έχει τη φύση της παρακμής ως 'η ύλη έχει τη φύση της παρακμής'· κατανοεί όπως πραγματικά είναι την ύλη που έχει τη φύση της έγερσης και της παρακμής ως 'η ύλη έχει τη φύση της έγερσης και της παρακμής'. Κατανοεί όπως πραγματικά είναι το αίσθημα που έχει τη φύση της έγερσης ως 'το αίσθημα έχει τη φύση της έγερσης'· κατανοεί όπως πραγματικά είναι το αίσθημα που έχει τη φύση της παρακμής ως 'το αίσθημα έχει τη φύση της παρακμής'· κατανοεί όπως πραγματικά είναι το αίσθημα που έχει τη φύση της έγερσης και της παρακμής ως 'το αίσθημα έχει τη φύση της έγερσης και της παρακμής'. Την αντίληψη που έχει τη φύση της έγερσης... κατανοεί όπως πραγματικά είναι τις δραστηριότητες που έχουν τη φύση της έγερσης ως 'οι δραστηριότητες έχουν τη φύση της έγερσης'· κατανοεί όπως πραγματικά είναι τις δραστηριότητες που έχουν τη φύση της παρακμής ως 'οι δραστηριότητες έχουν τη φύση της παρακμής'· κατανοεί όπως πραγματικά είναι τις δραστηριότητες που έχουν τη φύση της έγερσης και της παρακμής ως 'οι δραστηριότητες έχουν τη φύση της έγερσης και της παρακμής'. Κατανοεί όπως πραγματικά είναι τη συνείδηση που έχει τη φύση της έγερσης ως 'η συνείδηση έχει τη φύση της έγερσης'· κατανοεί όπως πραγματικά είναι τη συνείδηση που έχει τη φύση της παρακμής ως 'η συνείδηση έχει τη φύση της παρακμής'· κατανοεί όπως πραγματικά είναι τη συνείδηση που έχει τη φύση της έγερσης και της παρακμής ως 'η συνείδηση έχει τη φύση της έγερσης και της παρακμής'. Αυτή ονομάζεται, μοναχέ, αληθινή γνώση· και σε αυτό το βαθμό κάποιος είναι κάτοχος αληθινής γνώσης.» Πρώτο.
2.
Η δεύτερη ομιλία για αυτό που έχει τη φύση της έγερσης
127. Κάποτε ο σεβάσμιος Σαριπούττα και ο σεβάσμιος Μαχακόττχικα διέμεναν στη Μπαρανασί, στο Ισιπατάνα, στο πάρκο των ελαφιών. Τότε ο σεβάσμιος Μαχακόττχικα, την απογευματινή περίοδο της ημέρας, αφού βγήκε από την απομόνωση... κ.λπ... Καθισμένος στο πλάι, ο σεβάσμιος Μαχακόττχικα είπε στον σεβάσμιο Σαριπούττα: «'Άγνοια, άγνοια', φίλε Σαριπούττα, λέγεται. Ποια άραγε, φίλε, είναι η άγνοια, και σε ποιο βαθμό κάποιος είναι κατεχόμενος από άγνοια;»
«Εδώ, φίλε, ο αδαής κοινός άνθρωπος δεν κατανοεί όπως πραγματικά είναι την ύλη που έχει τη φύση της έγερσης ως 'η ύλη έχει τη φύση της έγερσης'· δεν κατανοεί όπως πραγματικά είναι την ύλη που έχει τη φύση της παρακμής... κ.λπ... δεν κατανοεί όπως πραγματικά είναι την ύλη που έχει τη φύση της έγερσης και της παρακμής ως 'η ύλη έχει τη φύση της έγερσης και της παρακμής'. Το αίσθημα που έχει τη φύση της έγερσης... κ.λπ... το αίσθημα που έχει τη φύση της παρακμής... κ.λπ... δεν κατανοεί όπως πραγματικά είναι το αίσθημα που έχει τη φύση της έγερσης και της παρακμής ως 'το αίσθημα έχει τη φύση της έγερσης και της παρακμής'. Την αντίληψη που έχει τη φύση της έγερσης... κ.λπ... τις δραστηριότητες που έχουν τη φύση της έγερσης... κ.λπ... τις δραστηριότητες που έχουν τη φύση της παρακμής... κ.λπ... δεν κατανοεί όπως πραγματικά είναι τις δραστηριότητες που έχουν τη φύση της έγερσης και της παρακμής ως 'οι δραστηριότητες έχουν τη φύση της έγερσης και της παρακμής'. Τη συνείδηση που έχει τη φύση της έγερσης... κ.λπ... δεν κατανοεί όπως πραγματικά είναι τη συνείδηση που έχει τη φύση της έγερσης και της παρακμής ως 'η συνείδηση έχει τη φύση της έγερσης και της παρακμής'. Αυτή ονομάζεται, φίλε, άγνοια· και σε αυτό το βαθμό κάποιος είναι κατεχόμενος από άγνοια.» Δεύτερο.
3.
Η τρίτη ομιλία για αυτό που έχει τη φύση της έγερσης
128. Κάποτε ο σεβάσμιος Σαριπούττα και ο σεβάσμιος Μαχακόττχικα διέμεναν στη Μπαρανασί, στο Ισιπατάνα, στο πάρκο των ελαφιών... κ.λπ... Καθισμένος στο πλάι, ο σεβάσμιος Μαχακόττχικα είπε στον σεβάσμιο Σαριπούττα: «'Αληθινή γνώση, αληθινή γνώση', φίλε Σαριπούττα, λέγεται. Ποια άραγε, φίλε, είναι η αληθινή γνώση, και σε ποιο βαθμό κάποιος είναι κάτοχος αληθινής γνώσης;»
«Εδώ, φίλε, ο μορφωμένος ευγενής μαθητής κατανοεί όπως πραγματικά είναι την ύλη που έχει τη φύση της έγερσης ως 'η ύλη έχει τη φύση της έγερσης'· δεν κατανοεί όπως πραγματικά είναι την ύλη που έχει τη φύση της παρακμής... κ.λπ... κατανοεί όπως πραγματικά είναι την ύλη που έχει τη φύση της έγερσης και της παρακμής ως 'η ύλη έχει τη φύση της έγερσης και της παρακμής'· το αίσθημα που έχει τη φύση της έγερσης... κ.λπ... το αίσθημα που έχει τη φύση της έγερσης και της παρακμής... την αντίληψη που έχει τη φύση της έγερσης... κ.λπ... τις δραστηριότητες που έχουν τη φύση της έγερσης... τις δραστηριότητες που έχουν τη φύση της παρακμής... κατανοεί όπως πραγματικά είναι τις δραστηριότητες που έχουν τη φύση της έγερσης και της παρακμής ως 'οι δραστηριότητες έχουν τη φύση της έγερσης και της παρακμής'. Τη συνείδηση που έχει τη φύση της έγερσης... τη συνείδηση που έχει τη φύση της παρακμής... κατανοεί όπως πραγματικά είναι τη συνείδηση που έχει τη φύση της έγερσης και της παρακμής ως 'η συνείδηση έχει τη φύση της έγερσης και της παρακμής'. Αυτή λέγεται, φίλε, αληθινή γνώση· και σε αυτό το βαθμό κάποιος είναι κάτοχος αληθινής γνώσης.» Τρίτη.
4.
Η ομιλία για την απόλαυση
129. Διέμεναν στη Μπαρανασί, στο Ισιπατάνα, στο πάρκο των ελαφιών... κ.λπ... Καθισμένος στο πλάι, ο σεβάσμιος Μαχακόττχικα είπε στον σεβάσμιο Σαριπούττα: «'Άγνοια, άγνοια', φίλε Σαριπούττα, λέγεται. Ποια άραγε, φίλε, είναι η άγνοια, και σε ποιο βαθμό κάποιος είναι κατεχόμενος από άγνοια;»
«Εδώ, φίλε, ο αδαής κοινός άνθρωπος δεν κατανοεί όπως πραγματικά είναι την απόλαυση και τον κίνδυνο και τη διαφυγή από την ύλη. Στο αίσθημα... κ.λπ... στην αντίληψη... των δραστηριοτήτων... δεν κατανοεί όπως πραγματικά είναι την απόλαυση και τον κίνδυνο και τη διαφυγή από τη συνείδηση. Αυτή λέγεται, φίλε, άγνοια· και σε αυτό το βαθμό κάποιος είναι κατεχόμενος από άγνοια.» Τέταρτο.
5.
Η δεύτερη ομιλία για την απόλαυση
130. Διέμεναν στη Μπαρανασί, στο Ισιπατάνα, στο πάρκο των ελαφιών... κ.λπ... «'Αληθινή γνώση, αληθινή γνώση', φίλε Σαριπούττα, λέγεται. Ποια άραγε, φίλε, είναι η αληθινή γνώση, και σε ποιο βαθμό κάποιος είναι κάτοχος αληθινής γνώσης;»
«Εδώ, φίλε, ο μορφωμένος ευγενής μαθητής κατανοεί όπως πραγματικά είναι την απόλαυση και τον κίνδυνο και τη διαφυγή από την ύλη. Στο αίσθημα... κ.λπ... στην αντίληψη... των δραστηριοτήτων... κατανοεί όπως πραγματικά είναι την απόλαυση και τον κίνδυνο και τη διαφυγή από τη συνείδηση. Αυτή λέγεται, φίλε, αληθινή γνώση· και σε αυτό το βαθμό κάποιος είναι κάτοχος αληθινής γνώσης.» Πέμπτο.
6.
Η ομιλία για την προέλευση
131. Διέμεναν στη Μπαρανασί, στο Ισιπατάνα, στο πάρκο των ελαφιών... κ.λπ... «'Άγνοια, άγνοια', φίλε Σαριπούττα, λέγεται. Ποια άραγε, φίλε, είναι η άγνοια, και σε ποιο βαθμό κάποιος είναι κατεχόμενος από άγνοια;»
«Εδώ, φίλε, ο αδαής κοινός άνθρωπος δεν κατανοεί όπως πραγματικά είναι την προέλευση και την πάροδο και την απόλαυση και τον κίνδυνο και τη διαφυγή από την ύλη. Στο αίσθημα... κ.λπ... στην αντίληψη... των δραστηριοτήτων... δεν κατανοεί όπως πραγματικά είναι την προέλευση και την πάροδο και την απόλαυση και τον κίνδυνο και τη διαφυγή από τη συνείδηση. Αυτή λέγεται, φίλε, άγνοια· και σε αυτό το βαθμό κάποιος είναι κατεχόμενος από άγνοια.» Έκτο.
7.
Η δεύτερη ομιλία για την προέλευση
132. Διέμεναν στη Μπαρανασί, στο Ισιπατάνα, στο πάρκο των ελαφιών... κ.λπ... Καθισμένος στο πλάι, ο σεβάσμιος Μαχακόττχικα είπε στον σεβάσμιο Σαριπούττα: «'Αληθινή γνώση, αληθινή γνώση', φίλε Σαριπούττα, λέγεται. Ποια άραγε, φίλε, είναι η αληθινή γνώση, και σε ποιο βαθμό κάποιος είναι κάτοχος αληθινής γνώσης;»
«Εδώ, φίλε, ο μορφωμένος ευγενής μαθητής κατανοεί όπως πραγματικά είναι την προέλευση και την πάροδο και την απόλαυση και τον κίνδυνο και τη διαφυγή από την ύλη. Στο αίσθημα... κ.λπ... στην αντίληψη... των δραστηριοτήτων... κατανοεί όπως πραγματικά είναι την προέλευση και την πάροδο και την απόλαυση και τον κίνδυνο και τη διαφυγή από τη συνείδηση. Αυτή λέγεται, φίλε, αληθινή γνώση· και σε αυτό το βαθμό κάποιος είναι κάτοχος αληθινής γνώσης.» Έβδομη.
8.
Η ομιλία για τον Κοτθίκα
133. Διέμεναν στη Μπαρανασί, στο Ισιπατάνα, στο πάρκο των ελαφιών. Τότε ο σεβάσμιος Σαριπούττα, την απογευματινή περίοδο της ημέρας... κ.λπ... Καθισμένος στο πλάι, ο σεβάσμιος Σαριπούττα είπε στον σεβάσμιο Μαχακόττχικα: «'Άγνοια, άγνοια', φίλε Κόττχικα, λέγεται. Ποια άραγε, φίλε, είναι η άγνοια, και σε ποιο βαθμό κάποιος είναι κατεχόμενος από άγνοια;»
«Εδώ, φίλε, ο αδαής κοινός άνθρωπος δεν κατανοεί όπως πραγματικά είναι την απόλαυση και τον κίνδυνο και τη διαφυγή από την ύλη. Στο αίσθημα... κ.λπ... στην αντίληψη... των δραστηριοτήτων... δεν κατανοεί όπως πραγματικά είναι την απόλαυση και τον κίνδυνο και τη διαφυγή από τη συνείδηση. Αυτή λέγεται, φίλε, άγνοια· και σε αυτό το βαθμό κάποιος είναι κατεχόμενος από άγνοια.»
Όταν αυτό ειπώθηκε, ο σεβάσμιος Σαριπούττα είπε στον σεβάσμιο Μαχακόττχικα: «'Αληθινή γνώση, αληθινή γνώση', φίλε Κόττχικα, λέγεται. Ποια άραγε, φίλε, είναι η αληθινή γνώση, και σε ποιο βαθμό κάποιος είναι κάτοχος αληθινής γνώσης;»
«Εδώ, φίλε, ο μορφωμένος ευγενής μαθητής κατανοεί όπως πραγματικά είναι την απόλαυση και τον κίνδυνο και τη διαφυγή από την ύλη. Στο αίσθημα... κ.λπ... στην αντίληψη... των δραστηριοτήτων... κατανοεί όπως πραγματικά είναι την απόλαυση και τον κίνδυνο και τη διαφυγή από τη συνείδηση. Αυτή λέγεται, φίλε, αληθινή γνώση· και σε αυτό το βαθμό κάποιος είναι κάτοχος αληθινής γνώσης.» Όγδοη.
9.
Η δεύτερη ομιλία για τον Κοτθίκα
134. Διέμεναν στη Μπαρανασί, στο Ισιπατάνα, στο πάρκο των ελαφιών... κ.λπ... «'Άγνοια, άγνοια', φίλε Κόττχικα, λέγεται. Ποια άραγε, φίλε, είναι η άγνοια, και σε ποιο βαθμό κάποιος είναι κατεχόμενος από άγνοια;»
«Εδώ, φίλε, ο αδαής κοινός άνθρωπος δεν κατανοεί όπως πραγματικά είναι την προέλευση και την πάροδο και την απόλαυση και τον κίνδυνο και τη διαφυγή από την ύλη. Στο αίσθημα... κ.λπ... στην αντίληψη... των δραστηριοτήτων... δεν κατανοεί όπως πραγματικά είναι την προέλευση και την πάροδο και την απόλαυση και τον κίνδυνο και τη διαφυγή από τη συνείδηση. Αυτή λέγεται, φίλε, άγνοια· και σε αυτό το βαθμό κάποιος είναι κατεχόμενος από άγνοια.»
Όταν αυτό ειπώθηκε, ο σεβάσμιος Σαριπούττα είπε στον σεβάσμιο Μαχακόττχικα: «'Αληθινή γνώση, αληθινή γνώση', φίλε Κόττχικα, λέγεται. Ποια άραγε, φίλε, είναι η αληθινή γνώση, και σε ποιο βαθμό κάποιος είναι κάτοχος αληθινής γνώσης;»
«Εδώ, φίλε, ο μορφωμένος ευγενής μαθητής κατανοεί όπως πραγματικά είναι την προέλευση και την πάροδο και την απόλαυση και τον κίνδυνο και τη διαφυγή από την ύλη. Στο αίσθημα... κ.λπ... στην αντίληψη... των δραστηριοτήτων... κατανοεί όπως πραγματικά είναι την προέλευση και την πάροδο και την απόλαυση και τον κίνδυνο και τη διαφυγή από τη συνείδηση. Αυτή λέγεται, φίλε, αληθινή γνώση· και σε αυτό το βαθμό κάποιος είναι κάτοχος αληθινής γνώσης.» Ένατη.
10.
Η τρίτη ομιλία για τον Κοτθίκα
135. Η ίδια περίσταση. Καθισμένος στο πλάι, ο σεβάσμιος Σαριπούττα είπε στον σεβάσμιο Μαχακόττχικα: «'Άγνοια, άγνοια', φίλε Κόττχικα, λέγεται. Ποια άραγε, φίλε, είναι η άγνοια, και σε ποιο βαθμό κάποιος είναι κατεχόμενος από άγνοια;»
«Εδώ, φίλε, ο αδαής κοινός άνθρωπος δεν κατανοεί την ύλη, δεν κατανοεί την προέλευση της ύλης, δεν κατανοεί την παύση της ύλης, δεν κατανοεί την πρακτική που οδηγεί στην παύση της ύλης. Δεν κατανοεί το αίσθημα... κ.λπ... την αντίληψη... τις δραστηριότητες... δεν κατανοεί τη συνείδηση, δεν κατανοεί την προέλευση της συνείδησης, δεν κατανοεί την παύση της συνείδησης, δεν κατανοεί την πρακτική που οδηγεί στην παύση της συνείδησης. Αυτή λέγεται, φίλε, άγνοια· και σε αυτό το βαθμό κάποιος είναι κατεχόμενος από άγνοια.»
Όταν αυτό ειπώθηκε, ο σεβάσμιος Σαριπούττα είπε στον σεβάσμιο Μαχακόττχικα: «'Αληθινή γνώση, αληθινή γνώση', φίλε Κόττχικα, λέγεται. Ποια άραγε, φίλε, είναι η αληθινή γνώση, και σε ποιο βαθμό κάποιος είναι κάτοχος αληθινής γνώσης;» «Εδώ, φίλε, ο μορφωμένος ευγενής μαθητής κατανοεί την ύλη, κατανοεί την προέλευση της ύλης, κατανοεί την παύση της ύλης, κατανοεί την πρακτική που οδηγεί στην παύση της ύλης. Το αίσθημα... την αντίληψη... τις δραστηριότητες... κατανοεί τη συνείδηση, κατανοεί την προέλευση της συνείδησης, κατανοεί την παύση της συνείδησης, κατανοεί την πρακτική που οδηγεί στην παύση της συνείδησης. Αυτή λέγεται, φίλε, αληθινή γνώση· και σε αυτό το βαθμό κάποιος είναι κάτοχος αληθινής γνώσης.» Δέκατη.
Το κεφάλαιο Αβιτζά, δέκατο τρίτο.
Αυτή είναι η σύνοψή του -
με την προέλευση και δύο ειπώθηκαν, με τον Κόττχικα άλλα τρία.