12.
Το κεφάλαιο για τον ομιλητή της διδασκαλίας
1.
Η ομιλία για την άγνοια
113. Προέλευση στη Σαβάττχι. Τότε κάποιος μοναχός πλησίασε τον Ευλογημένο... κ.λπ... Καθισμένος στο πλάι, εκείνος ο μοναχός είπε στον Ευλογημένο: «'Άγνοια, άγνοια', σεβάσμιε κύριε, λέγεται. Ποια άραγε, σεβάσμιε κύριε, είναι η άγνοια, και σε ποιο βαθμό κάποιος είναι κατεχόμενος από άγνοια;» «Εδώ, μοναχέ, ο αδαής κοινός άνθρωπος δεν κατανοεί την ύλη, δεν κατανοεί την προέλευση της ύλης, δεν κατανοεί την παύση της ύλης, δεν κατανοεί την πρακτική που οδηγεί στην παύση της ύλης· δεν κατανοεί το αίσθημα... την αντίληψη... δεν κατανοεί τις δραστηριότητες... κ.λπ... δεν κατανοεί την πρακτική που οδηγεί στην παύση της συνείδησης. Αυτή ονομάζεται, μοναχέ, άγνοια. Και σε αυτό το βαθμό κάποιος είναι κατεχόμενος από άγνοια.» Πρώτο.
2.
Η ομιλία για την αληθινή γνώση
114. Προέλευση στη Σαβάττχι. Καθισμένος στο πλάι, εκείνος ο μοναχός είπε στον Ευλογημένο: «'Αληθινή γνώση, αληθινή γνώση', σεβάσμιε κύριε, λέγεται. Ποια άραγε, σεβάσμιε κύριε, είναι η αληθινή γνώση, και σε ποιο βαθμό κάποιος είναι κάτοχος αληθινής γνώσης;» «Εδώ, μοναχέ, ο μορφωμένος ευγενής μαθητής κατανοεί την ύλη, κατανοεί την προέλευση της ύλης, κατανοεί την παύση της ύλης, κατανοεί την πρακτική που οδηγεί στην παύση της ύλης. Το αίσθημα... την αντίληψη... κατανοεί τις δραστηριότητες... κ.λπ... κατανοεί την πρακτική που οδηγεί στην παύση της συνείδησης. Αυτή ονομάζεται, μοναχέ, αληθινή γνώση. Και σε αυτό το βαθμό κάποιος είναι κάτοχος αληθινής γνώσης.» Δεύτερο.
3.
Η ομιλία για τον διδάσκαλο της Διδασκαλίας
115. Προέλευση στη Σαβάττχι. Καθισμένος στο πλάι, εκείνος ο μοναχός είπε στον Ευλογημένο: «'Διδάσκαλος της Διδασκαλίας, διδάσκαλος της Διδασκαλίας', σεβάσμιε κύριε, λέγεται. Σε ποιο βαθμό άραγε, σεβάσμιε κύριε, είναι κάποιος διδάσκαλος της Διδασκαλίας;» «Αν, μοναχέ, διδάσκει τη Διδασκαλία για την αποστασιοποίηση, για το μη πάθος, για την παύση της ύλης, ένας μοναχός είναι άξιος να ονομαστεί 'διδάσκαλος της Διδασκαλίας'. Αν, μοναχέ, ασκεί για την αποστασιοποίηση, για το μη πάθος, για την παύση της ύλης, ένας μοναχός είναι άξιος να ονομαστεί 'αυτός που ασκεί σύμφωνα με τη Διδασκαλία και τη συμφωνούσα διδασκαλία'. Αν, μοναχέ, μέσω της αποστασιοποίησης, μέσω του μη πάθους, μέσω της παύσης της ύλης, είναι απελευθερωμένος μέσω της μη προσκόλλησης, ένας μοναχός είναι άξιος να ονομαστεί 'αυτός που έχει επιτύχει το Νιμπάνα στην παρούσα ζωή'. Αν, μοναχέ, του αισθήματος... κ.λπ... αν, μοναχέ, της αντίληψης... αν, μοναχέ, των δραστηριοτήτων... Αν, μοναχέ, διδάσκει τη Διδασκαλία για την αποστασιοποίηση, για το μη πάθος, για την παύση της συνείδησης, ένας μοναχός είναι άξιος να ονομαστεί 'διδάσκαλος της Διδασκαλίας'. Αν, μοναχέ, ασκεί για την αποστασιοποίηση, για το μη πάθος, για την παύση της συνείδησης, ένας μοναχός είναι άξιος να ονομαστεί 'αυτός που ασκεί σύμφωνα με τη Διδασκαλία και τη συμφωνούσα διδασκαλία'. Αν, μοναχέ, μέσω της αποστασιοποίησης, μέσω του μη πάθους, μέσω της παύσης της συνείδησης, είναι απελευθερωμένος μέσω της μη προσκόλλησης, ένας μοναχός είναι άξιος να ονομαστεί 'αυτός που έχει επιτύχει το Νιμπάνα στην παρούσα ζωή'.» Τρίτη.
4.
Η δεύτερη ομιλία για τον ομιλητή της διδασκαλίας
116. Προέλευση στη Σαβάττχι. Καθισμένος στο πλάι, εκείνος ο μοναχός είπε στον Ευλογημένο: «'Διδάσκαλος της Διδασκαλίας, διδάσκαλος της Διδασκαλίας', σεβάσμιε κύριε, λέγεται. Σε ποιο βαθμό, σεβάσμιε κύριε, κάποιος είναι διδάσκαλος της Διδασκαλίας, σε ποιο βαθμό κάποιος ασκεί σύμφωνα με τη Διδασκαλία και τη συμφωνούσα διδασκαλία, σε ποιο βαθμό κάποιος έχει επιτύχει το Νιμπάνα στην παρούσα ζωή;» «Αν, μοναχέ, διδάσκει τη Διδασκαλία για την αποστασιοποίηση, για το μη πάθος, για την παύση της ύλης, ένας μοναχός είναι άξιος να ονομαστεί 'διδάσκαλος της Διδασκαλίας'. Αν, μοναχέ, ασκεί για την αποστασιοποίηση, για το μη πάθος, για την παύση της ύλης, ένας μοναχός είναι άξιος να ονομαστεί 'αυτός που ασκεί σύμφωνα με τη Διδασκαλία και τη συμφωνούσα διδασκαλία'. Αν, μοναχέ, μέσω της αποστασιοποίησης, μέσω του μη πάθους, μέσω της παύσης της ύλης, είναι απελευθερωμένος μέσω της μη προσκόλλησης, ένας μοναχός είναι άξιος να ονομαστεί 'αυτός που έχει επιτύχει το Νιμπάνα στην παρούσα ζωή'. Αν, μοναχέ, του αισθήματος... κ.λπ... αν, μοναχέ, της αντίληψης... αν, μοναχέ, των δραστηριοτήτων... Αν, μοναχέ, διδάσκει τη Διδασκαλία για την αποστασιοποίηση, για το μη πάθος, για την παύση της συνείδησης, ένας μοναχός είναι άξιος να ονομαστεί 'διδάσκαλος της Διδασκαλίας'. Αν, μοναχέ, ασκεί για την αποστασιοποίηση, για το μη πάθος, για την παύση της συνείδησης, ένας μοναχός είναι άξιος να ονομαστεί 'αυτός που ασκεί σύμφωνα με τη Διδασκαλία και τη συμφωνούσα διδασκαλία'. Αν, μοναχέ, μέσω της αποστασιοποίησης, μέσω του μη πάθους, μέσω της παύσης της συνείδησης, είναι απελευθερωμένος μέσω της μη προσκόλλησης, ένας μοναχός είναι άξιος να ονομαστεί 'αυτός που έχει επιτύχει το Νιμπάνα στην παρούσα ζωή'.» Τέταρτο.
5.
Η ομιλία για τον δεσμό
117. Προέλευση στη Σαβάττχι. «Εδώ, μοναχοί, ο αδαής κοινός άνθρωπος που δεν βλέπει τους ευγενείς... κ.λπ... που δεν είναι πειθαρχημένος στη διδασκαλία των ενάρετων ατόμων, θεωρεί την ύλη ως εαυτό, ή τον εαυτό ως έχοντα ύλη· ή την ύλη στον εαυτό, ή τον εαυτό στην ύλη. Αυτός ονομάζεται, μοναχοί, ο αδαής κοινός άνθρωπος δέσμιος από τον δεσμό της ύλης, δέσμιος από τον εσωτερικό και εξωτερικό δεσμό, που δεν βλέπει την όχθη, που δεν βλέπει το υπερπέραν· δέσμιος γηράσκει, δέσμιος πεθαίνει, δέσμιος πηγαίνει από αυτόν τον κόσμο στον μεταθανάτιο κόσμο. Θεωρεί το αίσθημα ως εαυτό... κ.λπ... ή τον εαυτό στο αίσθημα. Αυτός ονομάζεται, μοναχοί, ο αδαής κοινός άνθρωπος δέσμιος από τον δεσμό του αισθήματος, δέσμιος από τον εσωτερικό και εξωτερικό δεσμό, που δεν βλέπει την όχθη, που δεν βλέπει το υπερπέραν· δέσμιος γηράσκει, δέσμιος πεθαίνει, δέσμιος πηγαίνει από αυτόν τον κόσμο στον μεταθανάτιο κόσμο. Στην αντίληψη... τις δραστηριότητες... θεωρεί τη συνείδηση ως εαυτό... κ.λπ... αυτός ονομάζεται, μοναχοί, ο αδαής κοινός άνθρωπος δέσμιος από τον δεσμό της συνείδησης, δέσμιος από τον εσωτερικό και εξωτερικό δεσμό, που δεν βλέπει την όχθη, που δεν βλέπει το υπερπέραν· δέσμιος γηράσκει, δέσμιος πεθαίνει, δέσμιος πηγαίνει από αυτόν τον κόσμο στον μεταθανάτιο κόσμο».
«Ο μορφωμένος όμως, μοναχοί, ευγενής μαθητής που βλέπει τους ευγενείς... κ.λπ... που είναι καλά πειθαρχημένος στη διδασκαλία των ενάρετων ατόμων, δεν θεωρεί την ύλη ως εαυτό, ούτε τον εαυτό ως έχοντα ύλη· ούτε την ύλη στον εαυτό, ούτε τον εαυτό στην ύλη. Αυτός ονομάζεται, μοναχοί, ο μορφωμένος ευγενής μαθητής που δεν είναι δέσμιος από τον δεσμό της ύλης, που δεν είναι δέσμιος από τον εσωτερικό και εξωτερικό δεσμό, που βλέπει την όχθη, που βλέπει το υπερπέραν· λέω ότι 'αυτός είναι απελευθερωμένος από τον πόνο'. Δεν θεωρεί το αίσθημα ως εαυτό... κ.λπ... ούτε την αντίληψη ως εαυτό... κ.λπ... ούτε τις δραστηριότητες ως εαυτό... κ.λπ... ούτε τη συνείδηση θεωρεί ως εαυτό... κ.λπ... αυτός ονομάζεται, μοναχοί, ο μορφωμένος ευγενής μαθητής που δεν είναι δέσμιος από τον δεσμό της συνείδησης, που δεν είναι δέσμιος από τον εσωτερικό και εξωτερικό δεσμό, που βλέπει την όχθη, που βλέπει το υπερπέραν· λέω ότι 'αυτός είναι απελευθερωμένος από τον πόνο'». Πέμπτο.
6.
Η ομιλία για αυτό που ρωτήθηκε
118. Προέλευση στη Σαβάττχι. «Τι νομίζετε, μοναχοί, θεωρείτε την ύλη ως 'αυτό είναι δικό μου, αυτό είμαι εγώ, αυτό είναι ο εαυτός μου';» «Όχι, Σεβάσμιε Κύριε». «Καλώς, μοναχοί! Η ύλη, μοναχοί, 'αυτό δεν είναι δικό μου, αυτό δεν είμαι εγώ, αυτό δεν είναι ο εαυτός μου' - έτσι αυτό πρέπει να ιδωθεί όπως πραγματικά είναι με ορθή σοφία. «Το αίσθημα... την αντίληψη... τις δραστηριότητες... θεωρείτε τη συνείδηση ως 'αυτό είναι δικό μου, αυτό είμαι εγώ, αυτό είναι ο εαυτός μου';» «Όχι, Σεβάσμιε Κύριε». «Καλώς, μοναχοί! Η συνείδηση, μοναχοί, 'αυτό δεν είναι δικό μου, αυτό δεν είμαι εγώ, αυτό δεν είναι ο εαυτός μου' - έτσι αυτό πρέπει να ιδωθεί όπως πραγματικά είναι με ορθή σοφία... κ.λπ... βλέποντας έτσι... κ.λπ... αυτό που έπρεπε να γίνει έχει γίνει, κατανοεί ότι δεν υπάρχει τίποτα περισσότερο για αυτή την κατάσταση ύπαρξης». Έκτο.
7.
Η δεύτερη ομιλία για αυτό που ρωτήθηκε
119. Προέλευση στη Σαβάττχι. «Τι νομίζετε, μοναχοί, θεωρείτε την ύλη ως 'αυτό δεν είναι δικό μου, αυτό δεν είμαι εγώ, αυτό δεν είναι ο εαυτός μου';» «Ναι, σεβάσμιε κύριε». «Καλώς, μοναχοί! Η ύλη, μοναχοί, 'αυτό δεν είναι δικό μου, αυτό δεν είμαι εγώ, αυτό δεν είναι ο εαυτός μου' - έτσι αυτό πρέπει να ιδωθεί όπως πραγματικά είναι με ορθή σοφία. Το αίσθημα... την αντίληψη... τις δραστηριότητες... θεωρείτε τη συνείδηση ως 'αυτό δεν είναι δικό μου, αυτό δεν είμαι εγώ, αυτό δεν είναι ο εαυτός μου';» «Ναι, σεβάσμιε κύριε». «Καλώς, μοναχοί! Η συνείδηση, μοναχοί, 'αυτό δεν είναι δικό μου, αυτό δεν είμαι εγώ, αυτό δεν είναι ο εαυτός μου' - έτσι αυτό πρέπει να ιδωθεί όπως πραγματικά είναι με ορθή σοφία... κ.λπ... έτσι... κ.λπ... κατανοεί ότι δεν υπάρχει τίποτα περισσότερο για αυτή την κατάσταση ύπαρξης». Έβδομη.
8.
Η ομιλία για το υποκείμενο σε νοητικούς δεσμούς
120. Προέλευση στη Σαβάττχι. «Θα σας διδάξω, μοναχοί, τα φαινόμενα υποκείμενα σε νοητικούς δεσμούς και τον νοητικό δεσμό. Ακούστε το. Και ποια, μοναχοί, είναι τα φαινόμενα υποκείμενα σε νοητικούς δεσμούς, ποιος είναι ο νοητικός δεσμός; Η ύλη, μοναχοί, είναι φαινόμενο υποκείμενο σε νοητικούς δεσμούς· η θέληση και το πάθος εκεί, αυτός είναι εκεί ο νοητικός δεσμός. Το αίσθημα... κ.λπ... η αντίληψη... οι δραστηριότητες... η συνείδηση είναι φαινόμενο υποκείμενο σε νοητικούς δεσμούς· η θέληση και το πάθος εκεί, αυτός είναι εκεί ο νοητικός δεσμός. Αυτά ονομάζονται, μοναχοί, τα φαινόμενα υποκείμενα σε νοητικούς δεσμούς, αυτός είναι ο νοητικός δεσμός». Όγδοη.
9.
Η ομιλία για το υποκείμενο σε προσκόλληση
121. Προέλευση στη Σαβάττχι. «Θα σας διδάξω, μοναχοί, τα φαινόμενα υποκείμενα σε προσκόλληση και την προσκόλληση. Ακούστε το. Και ποια, μοναχοί, είναι τα φαινόμενα υποκείμενα σε προσκόλληση, ποια είναι η προσκόλληση; Η ύλη, μοναχοί, είναι φαινόμενο υποκείμενο σε προσκόλληση· η θέληση και το πάθος εκεί, αυτή είναι εκεί η προσκόλληση. Το αίσθημα... κ.λπ... η αντίληψη... οι δραστηριότητες... η συνείδηση είναι φαινόμενο υποκείμενο σε προσκόλληση· η θέληση και το πάθος εκεί, αυτή είναι εκεί η προσκόλληση. Αυτά ονομάζονται, μοναχοί, τα φαινόμενα υποκείμενα σε προσκόλληση, αυτή είναι η προσκόλληση». Ένατη.
10.
Η ομιλία για τον ενάρετο
122. Κάποτε ο σεβάσμιος Σαριπούττα και ο σεβάσμιος Μαχακόττχικα διέμεναν στη Μπαρανασί, στο Ισιπατάνα, στο πάρκο των ελαφιών. Τότε ο σεβάσμιος Μαχακόττχικα, την απογευματινή περίοδο της ημέρας, αφού βγήκε από την απομόνωση, πλησίασε τον σεβάσμιο Σαριπούττα... κ.λπ... είπε αυτό: «Από έναν ηθικό μοναχό, φίλε Σαριπούττα, ποια φαινόμενα πρέπει να εξετάζονται συνετά;» «Από έναν ηθικό μοναχό, φίλε Κόττχικα, τα πέντε συναθροίσματα της προσκόλλησης πρέπει να εξετάζονται συνετά ως παροδικά, ως πόνος, ως αρρώστια, ως απόστημα, ως βέλος, ως δυστυχία, ως πάθηση, ως ξένα, ως αποσύνθεση, ως κενά, ως μη-εαυτός. Ποια πέντε; Δηλαδή: το συνάθροισμα της προσκόλλησης στην ύλη, το συνάθροισμα της προσκόλλησης στο αίσθημα, το συνάθροισμα της προσκόλλησης στην αντίληψη, το συνάθροισμα της προσκόλλησης στις δραστηριότητες, το συνάθροισμα της προσκόλλησης στη συνείδηση. Από έναν ηθικό μοναχό, φίλε Κόττχικα, αυτά τα πέντε συναθροίσματα της προσκόλλησης πρέπει να εξετάζονται συνετά ως παροδικά, ως πόνος, ως αρρώστια, ως απόστημα, ως βέλος, ως δυστυχία, ως πάθηση, ως ξένα, ως αποσύνθεση, ως κενά, ως μη-εαυτός. Είναι όμως δυνατόν, φίλε, ένας ηθικός μοναχός εξετάζοντας συνετά αυτά τα πέντε συναθροίσματα της προσκόλλησης ως παροδικά... κ.λπ... ως μη-εαυτό, να πραγματοποιήσει τον καρπό της εισόδου στο ρεύμα».
«Από έναν εισερχόμενο στο ρεύμα μοναχό όμως, φίλε Σαριπούττα, ποια φαινόμενα πρέπει να εξετάζονται συνετά;» «Ακόμα και από έναν εισερχόμενο στο ρεύμα μοναχό, φίλε Κόττχικα, αυτά τα πέντε συναθροίσματα της προσκόλλησης πρέπει να εξετάζονται συνετά ως παροδικά... κ.λπ... ως μη-εαυτός. Είναι όμως δυνατόν, φίλε, ένας εισερχόμενος στο ρεύμα μοναχός εξετάζοντας συνετά αυτά τα πέντε συναθροίσματα της προσκόλλησης ως παροδικά... κ.λπ... ως μη-εαυτό, να πραγματοποιήσει τον καρπό της άπαξ επιστροφής».
«Από έναν άπαξ επιστρέφοντα μοναχό όμως, φίλε Σαριπούττα, ποια φαινόμενα πρέπει να εξετάζονται συνετά;» «Ακόμα και από έναν άπαξ επιστρέφοντα μοναχό, φίλε Κόττχικα, αυτά τα πέντε συναθροίσματα της προσκόλλησης πρέπει να εξετάζονται συνετά ως παροδικά... κ.λπ... ως μη-εαυτός. Είναι όμως δυνατόν, φίλε, ένας άπαξ επιστρέφων μοναχός εξετάζοντας συνετά αυτά τα πέντε συναθροίσματα της προσκόλλησης ως παροδικά... κ.λπ... ως μη-εαυτό, να πραγματοποιήσει τον καρπό της μη-επιστροφής».
«Από έναν μη-επιστρέφοντα μοναχό όμως, φίλε Σαριπούττα, ποια φαινόμενα πρέπει να εξετάζονται συνετά;» «Ακόμα και από έναν μη-επιστρέφοντα μοναχό, φίλε Κόττχικα, αυτά τα πέντε συναθροίσματα της προσκόλλησης πρέπει να εξετάζονται συνετά ως παροδικά... κ.λπ... ως μη-εαυτός. Είναι όμως δυνατόν, φίλε, ένας μη-επιστρέφων μοναχός εξετάζοντας συνετά αυτά τα πέντε συναθροίσματα της προσκόλλησης ως παροδικά... κ.λπ... ως μη-εαυτό, να πραγματοποιήσει την Αξιότητα».
«Από έναν Άξιο όμως, φίλε Σαριπούττα, ποια φαινόμενα πρέπει να εξετάζονται συνετά;» «Ακόμα και από έναν Άξιο, φίλε Κόττχικα, αυτά τα πέντε συναθροίσματα της προσκόλλησης πρέπει να εξετάζονται συνετά ως παροδικά, ως πόνος, ως αρρώστια, ως απόστημα, ως βέλος, ως δυστυχία, ως πάθηση, ως ξένα, ως αποσύνθεση, ως κενά, ως μη-εαυτός. Δεν υπάρχει πράγματι, φίλε, για τον Άξιο κάτι ανώτερο που πρέπει να γίνει ή συσσώρευση αυτού που έγινε· αλλά αυτά τα φαινόμενα όταν αναπτυχθούν και καλλιεργηθούν οδηγούν τόσο σε ευχάριστη διαμονή στην παρούσα ζωή όσο και στη μνήμη και ενσυνειδητότητα». Δέκατη.
11.
Η ομιλία για τον μορφωμένο
123. Κάποτε ο σεβάσμιος Σαριπούττα και ο σεβάσμιος Μαχακόττχικα διέμεναν στη Μπαρανασί, στο Ισιπατάνα, στο πάρκο των ελαφιών. Τότε ο σεβάσμιος Μαχακόττχικα, την απογευματινή περίοδο της ημέρας, αφού βγήκε από την απομόνωση, πλησίασε τον σεβάσμιο Σαριπούττα· αφού πλησίασε... κ.λπ... είπε αυτό:
«Από έναν μορφωμένο μοναχό, φίλε Σαριπούττα, ποια φαινόμενα πρέπει να εξετάζονται συνετά;» «Από έναν μορφωμένο μοναχό, φίλε Κόττχικα, τα πέντε συναθροίσματα της προσκόλλησης πρέπει να εξετάζονται συνετά ως παροδικά... κ.λπ... ως μη-εαυτός. Ποια πέντε; Δηλαδή: το συνάθροισμα της προσκόλλησης στην ύλη... κ.λπ... το συνάθροισμα της προσκόλλησης στη συνείδηση. Από έναν μορφωμένο μοναχό, φίλε Κόττχικα, αυτά τα πέντε συναθροίσματα της προσκόλλησης πρέπει να εξετάζονται συνετά ως παροδικά... κ.λπ... ως μη-εαυτός. Είναι όμως δυνατόν, φίλε - ένας μορφωμένος μοναχός εξετάζοντας συνετά αυτά τα πέντε συναθροίσματα της προσκόλλησης ως παροδικά... κ.λπ... ως μη-εαυτό, να πραγματοποιήσει τον καρπό της εισόδου στο ρεύμα».
«Από έναν εισερχόμενο στο ρεύμα μοναχό όμως, φίλε Σαριπούττα, ποια φαινόμενα πρέπει να εξετάζονται συνετά;» «Ακόμα και από έναν εισερχόμενο στο ρεύμα μοναχό, φίλε Κόττχικα, αυτά τα πέντε συναθροίσματα της προσκόλλησης πρέπει να εξετάζονται συνετά ως παροδικά... κ.λπ... ως μη-εαυτός. Είναι όμως δυνατόν, φίλε - ένας εισερχόμενος στο ρεύμα μοναχός εξετάζοντας συνετά αυτά τα πέντε συναθροίσματα της προσκόλλησης ως παροδικά... κ.λπ... ως μη-εαυτό, να πραγματοποιήσει τον καρπό της άπαξ επιστροφής... κ.λπ... τον καρπό της μη-επιστροφής... κ.λπ... τον καρπό της Αξιότητας».
«Από έναν Άξιο όμως, φίλε Σαριπούττα, ποια φαινόμενα πρέπει να εξετάζονται συνετά;» «Ακόμα και από έναν Άξιο, φίλε Κόττχικα, αυτά τα πέντε συναθροίσματα της προσκόλλησης πρέπει να εξετάζονται συνετά ως παροδικά, ως πόνος, ως αρρώστια, ως απόστημα, ως βέλος, ως δυστυχία, ως πάθηση, ως ξένα, ως αποσύνθεση, ως κενά, ως μη-εαυτός. Δεν υπάρχει πράγματι, φίλε, για τον Άξιο κάτι ανώτερο που πρέπει να γίνει ή συσσώρευση αυτού που έγινε· αλλά αυτά τα φαινόμενα όταν αναπτυχθούν και καλλιεργηθούν οδηγούν τόσο σε ευχάριστη διαμονή στην παρούσα ζωή όσο και στη μνήμη και ενσυνειδητότητα». Ενδέκατη.
12.
Η ομιλία για τον Κάππα
124. Προέλευση στη Σαβάττχι. Τότε ο σεβάσμιος Κάππα πλησίασε τον Ευλογημένο... κ.λπ... Καθισμένος στο πλάι, ο σεβάσμιος Κάππα είπε στον Ευλογημένο: «Πώς άραγε, σεβάσμιε κύριε, σε αυτόν που γνωρίζει πώς και βλέπει πώς, σε αυτό το σώμα με συνείδηση και εξωτερικά σε όλα τα αντικείμενα, δεν υπάρχουν υπολανθάνουσες τάσεις για ταύτιση με το εγώ, για ταύτιση με το δικό μου και για αλαζονεία;»
«Οποιαδήποτε, Κάππα, ύλη παρελθούσα, μελλοντική ή παρούσα, εσωτερική ή εξωτερική, χονδροειδής ή λεπτοφυής, κατώτερη ή ανώτερη, μακριά ή κοντά, όλη την ύλη 'αυτό δεν είναι δικό μου, αυτό δεν είμαι εγώ, αυτό δεν είναι ο εαυτός μου' - έτσι αυτό βλέπει όπως πραγματικά είναι με ορθή σοφία. Οποιοδήποτε αίσθημα... κ.λπ... οποιαδήποτε αντίληψη... οποιεσδήποτε δραστηριότητες... οποιαδήποτε συνείδηση παρελθούσα, μελλοντική ή παρούσα, εσωτερική ή εξωτερική, χονδροειδής ή λεπτοφυής, κατώτερη ή ανώτερη, μακριά ή κοντά, όλη τη συνείδηση 'αυτό δεν είναι δικό μου, αυτό δεν είμαι εγώ, αυτό δεν είναι ο εαυτός μου' - έτσι αυτό βλέπει όπως πραγματικά είναι με ορθή σοφία. Έτσι λοιπόν, Κάππα, σε αυτόν που γνωρίζει έτσι και βλέπει έτσι, σε αυτό το σώμα με συνείδηση και εξωτερικά σε όλα τα αντικείμενα, δεν υπάρχουν υπολανθάνουσες τάσεις για ταύτιση με το εγώ, για ταύτιση με το δικό μου και για αλαζονεία». Δωδέκατη.
13.
Η δεύτερη ομιλία για τον Κάππα
125. Προέλευση στη Σαβάττχι. Καθισμένος στο πλάι, ο σεβάσμιος Κάππα είπε στον Ευλογημένο: «Πώς άραγε, σεβάσμιε κύριε, σε αυτόν που γνωρίζει πώς και βλέπει πώς, σε αυτό το σώμα με συνείδηση και εξωτερικά σε όλα τα αντικείμενα, ο νους είναι απαλλαγμένος από την ταύτιση με το εγώ, την ταύτιση με το δικό μου και την αλαζονεία, έχοντας υπερβεί τη διάκριση, γαλήνιος, καλά απελευθερωμένος;»
«Οποιαδήποτε, Κάππα, ύλη παρελθούσα, μελλοντική ή παρούσα... κ.λπ... όλη την ύλη 'αυτό δεν είναι δικό μου, αυτό δεν είμαι εγώ, αυτό δεν είναι ο εαυτός μου' - έτσι αυτό έχοντας δει όπως πραγματικά είναι με ορθή σοφία, είναι απελευθερωμένος μέσω της μη προσκόλλησης. Οποιοδήποτε αίσθημα... οποιαδήποτε αντίληψη... οποιεσδήποτε δραστηριότητες... οποιαδήποτε συνείδηση παρελθούσα, μελλοντική ή παρούσα, εσωτερική ή εξωτερική, χονδροειδής ή λεπτοφυής, κατώτερη ή ανώτερη, μακριά ή κοντά, όλη τη συνείδηση 'αυτό δεν είναι δικό μου, αυτό δεν είμαι εγώ, αυτό δεν είναι ο εαυτός μου' - έτσι αυτό έχοντας δει όπως πραγματικά είναι με ορθή σοφία, είναι απελευθερωμένος μέσω της μη προσκόλλησης. Έτσι λοιπόν, Κάππα, σε αυτόν που γνωρίζει έτσι και βλέπει έτσι, σε αυτό το σώμα με συνείδηση και εξωτερικά σε όλα τα αντικείμενα, ο νους είναι απαλλαγμένος από την ταύτιση με το εγώ, την ταύτιση με το δικό μου και την αλαζονεία, έχοντας υπερβεί τη διάκριση, γαλήνιος, καλά απελευθερωμένος». Δέκατη τρίτη.
Το κεφάλαιο Νταμμακατχίκα, δωδέκατο.
Αυτή είναι η σύνοψή του -
Νοητικός δεσμός, προσκόλληση, ηθική, μορφωμένος, και δύο με τον Κάππα.